Skip to main content

Full text of "Chronica minora saec"

See other formats


1 -«t- 






*f ' . ^-^v 



i ^ 



i^- ••■(- 1 






^•'.^: 






^ ^A'^ 



■ ^ , , ^ *-4 •i^-i « ■ 






A -' '• 


^. .'.*■**. 


'r^^^ci ^' 


/<^^.: 


L ■>' .t ,-^^ 




1 -.^k^ 









■J. t». 5 V' * 






H^.. 






-^rr 



;l>*rt 



S^-^- 



k 









MONVMENTA 



GERMANIAE 



HISTORICA 



INDE AB ANNO CHRISTI QVINGENTESIMO 
VSQVE AD ANNVM MILLESIMVM 
' ET QVINGENTESIMVM 

EDIDIT 

SOCIETAS APERIENDIS FONTIBVS 

RERVM GERMANICARVM MEDII AEVI 



AVCTORVM ANTIQVISSIMORVM TOMVS XI 

CHRONICORVM MmORVM SAEC. IV. V. VI. VII 
VOL. II 



BEROLINI 

APVD WEIDMANNOS 

MDCCCXCIV 



CHRONICA MINORA 



SAEC. IV. V. VI. VII 



EDIDIT 



THEODORVS MOMMSEN 



VOLVMEN II 



ACCKDVNT TABVLAE DVAE 



BEROLINI 

APVD WEIDMANNOS 

MDCCCXCIV 



Q¥3 

U^' J/ 



Aulae Vimariensis officina typographica. 



HOC VOLVMINE CONTINENTVR 

Pagff. 
llydatii Lemici coHtinnatio chronicorum liicronymianorum ad a. CCCCLXVIIl 1 

MarceUini v. c. comitis chronicon ad u. DXVIII continuatHm ad a. DXXXIV 37 

Additamentum ad a. DXLVIII 104 

Cassiodori Senatoris chronica ad a. DXIX 109 

Victoris Tonnmncnsis cpiscopi chronica a. CCCCXLIV — DLXVII . . . 163. 184 

lohannis ahlxitis Diclarcnsis chronica a. DLXJII — DXC 163. 207 

Chroniconim Caesaratigustanonmi rcliquiac a. CCCCL — DLXVIII . . . 163. 221 

Marii episcoj^i Aventicensis chronica a. CCCCLV — DLXXXI 225 

Isidori lunioris episcopi Ilispalpnsis historia Gothorum Wandcdormn Sueborum 

ad a. DCXXIV 241 

Add. I. Dcdicatio historiarnm Isidori ad Sisenandum 304 

II. Additamenta ad Isidori historias Pclayiana 305 

III. Exordia Scythica 308 

IV. Continuatio Byzantia Arabica a. DCCXLI j 

V. Continuatio Hispana a. DCCLIV \ 

VL Epitomc Ovetensis a. DCCCLXXXIII 370 

VIL Compilatio cod. Mafr. F 8G 376 

VIII. Ilistoria Pscudo-Isidoriana cod. Parisini 6113 377 

IX. Proprictates gentium 389 

Isidori lunioris episcopi Hispalensis chronica maiora ed. primum a. DCXV i 

chrmiicorum epitome ed. a. DCXXVII \ 

Add. I. Auctarium chroniconim maiorum ad a. DGXXIV .... 489 

II. Additamenta ad chronica maiora e.i; codieihus diversis . . . 491 

III. Isidori chronica quuc fcruntur sidi nominc Auyustini ct Ilieronymi 495 

IV. Additamenta ad chronicorum epitotnen ex codicihus diversis . 502 



HYDATII LEMICI 

CONTINVATIO CHKONICORVM 
HIERONYMIANOEVM 

AD A. CCCCLXVIII. 



CHPONICA !J. 



LIBRI ADHIBITI: 

B = codex BeniliiiBiisis Pliillipps. 1829 saec. IX. 
JI = epitiime Hispana. 

//m — eius epitumae cod. Matrit. uuiv. 134 saec. XIII. 

ifn = eius epitoniae apograplium Perezianum cod. Matrit. bibl. nat. F 38 
saec. XVI fin. 
( ) distiiiguunt quao in hac epitome reperiuutur. 
F = epitome Fredegariaiia sive cod. Paris. lUUlU saec. VII, VIII (MG. script. 

Meroving. vol. 2 p. 69 — 77). 
' ' distinguunt quae in hac epitonie reperiuntur. 
[ ] uncis comprehensa omissa in libro B ex epitoma allera utra (quae iudicatur 

in margiiic) accesseruut alia vera, alia insiticia. 
M = excerpta cod. Jlontpellierensis u. 151 (v. p. 9). 
Litteris iuclinatin exprcsaa mnipsit auctur cx cunmlaribus Cunstantinopolitanis editis 

vol. 1 i>. 197—247. 



iiydatius — eo enim nomino fuit ') — natione Hispanus fuit, prmmciac, ut ait ipse iu 
praefatione, CnUacciar vel seeundum sequioris aetatis promintiationem eorruptam GaVacciac 
(vide ad p. 13, 12) natm in Lrmica civitatc, id est in oppido Limioorum conventus Braca- 
rensis sito supra Bracaram Asturicam versus, hodie Jin.zo de lAmaJ)^ quae regio a. 41 1 
Sueborum facta quinto saeculo regibus eorum subdita erat. scilicet habitabant ibi 
foederatorum condicione sub regibus suis Suebi advenae: antiqui liabitatores iure mane- 
bant Eomani parebantque vel certe parendum sibi esse existimabant imperatoribus. 

1) Eius iiominis tres viri innotuerunt, Primus est epi.^Jcopus Enieritae is, qui a. 38,5 una cum Ifliacio 
Priscillianum aputl Jraxiinum Treveris accus.ivit et propterea a. 385) iu exiliuni pulsus est. nominant eum 
Sulpicius Severus clinm. 2, 46, 8. c. 47, 5. •!. 51, 6 (ubi unicns codex Vat. P.al. 824 saec. IX constanter ydatiuis) ; 
Hieronymus de viris ill. 121 (ilji cod. Paris. 12161 saec. VII lajdati, Vaticanus reginae 2077 item saec. VII yilntli); 
Prosperi cln'on. ad a. 389 (ubi consentiunt liljri iu lectione ursacius, id quod corruptum iudico ex fornia vera 
auctoris culpa potius quam librariorum) ; Isidorus de viris Ul. e. 19 {ursatius libri scripti et editi errore omnino 
ex Prospero ducto). praeterea acta synodi Caesaraugustanae a. c. 380 (apnd Mansium 3,633) cum 1'esidentium 
episcoporum nomina sic perscripta lialieant in libris duobus Vindobonensi n. 411 saee. IX/X (Maassen Quel/en 
cles Kannn. Eechts I p. 668) et Parisiuo n. 1455 saec. X (Maassen 1. c. p. ,536): residenti!/us ejiisco^iis Itadio 
{filadio Par.) Deljino Euficio [entitio Par. ) Amjielio Aiij/entio Lucio Itafio {taeio Viud.) Splendonio Va/erio 
Sim2)osio, Carterio et Ifadio, esse inter lios Hydatium nostruni verisimile est, quo loco sit, incertum. — C!Iu'onica 
qui scripsit, in codice eoruni unico pleno saec. IX ydatius scribitur constanter (exord., praef. inscr. et c. 1. 
c. 40. 96. 98. 130. 201. 207), in epitomae Fredegarianae cod. saec. VII, ubi quater nominatur, ydafius 
(I. 3 c. 1), ydacius (1. 4 praei'.), udacius (1. 2 e. 49), aclaeius (I. 2 c. 49) ; in epitomae Hispanae eod. saec. XIII 
i/dacius, idacius (praescr.), idafius (c. &2^), apud Pseudo-Isidorum de viris ill. c. 11 certe in edd. itacius {ifufius 
cod. Vat. Urb. 382 saec. XV et Vat. rcginae n. .349 saec. XVI ; a libris nielioriljus caput lioc abest), in epistnla 
,a Turribio ad ipsum directa a. 447 item secundum edd. idacius. — Tertius eius nominis iuveuitur iu cpistula 
synodica ab episcopis (ialliaruni ad Leonem directa c. a. 451 (inter Leonis epp. 99), dictus ibi in cdd. Ydafins. 
liaec librorum vestigia cum ad eam nominis formam ducaut, quam supra posuiraus, accedit quod lioc genus 
cognominum sive signa quae dicuntur iusto veriloquio raro carent, et ut Hydatius facilem interpretationem 
habet, ita Idatius sive Idacius barbarum est et ineptum. — Accedit vir ordinis senatorii tituli Hadrnmetini (C. I. 
L. VHI, 61) saec. opinor tertii signi loeo vocabulum babens Hydatii. — Cnm Ithacii vocabulo, quod h.abet 
recte scriptnm titulns Ovetensis editus ab Iluebnero inser. Hisp. christ. n. 144, Hydatii cave confundas: 
ad Ithacium cognomeutu Clarum (si fides est Isidoro vir. ill. 19) socium Hydatii iu aecusando Priscilllano 
referuntur tres libri cditi contra Marivadum diaconum Arrianum bodie adiudicati Vigillo Thapsensi (Migne 
vnl. 62). — Libellus inscriptus: in nomine domini nostri lesu Christi incipit liher de nominilrus Suevorum et 
Enandiilorum, A/anorum et Gotorum ab an. CCCV: vocafus est liher isle Ithatium; ab i//o qui eum scripsit 
nomen accepit, subscriptus: liher Itacii finitur, repertus in codice deperdito Ovetensi (unde descriptus est cod. 
Matrit. bibl. nat. F .58; cf Knust Arch. 8,784; Ewald nenes Arc/iiv 6,304) saeculo XII posterior est neque 
quicquam commune habet cum cbrouicis nostris; videantur Florez Esp. sagr. 4, 19.5 seq. et qui eum continuavit 
Kisco 1. c. 38, 116 seq. 366. iucipit: Seri et Eranda/i praeoceuparerunt tofas Hispanias, finit: posf haec 
Bamha regnavif annos quinc/ue et mortuus est in pace ef sejnt/tns m val/e de Mannio in ecc/esiam sancti 
Petri. — Locum, quem Quesnelius in editione priore (a. 1675) epistularum Leonis magui iu adnot. ad ep. 15 
(vol. II p. 831) Hydatio tribuit: Dictinius Asturicensis episcopus, cui oh Prisei//iani haeresim quam profite- 
balur eiecto cum a/iis eiusdem sectae epincopis suecessit Ttiribius, in posteriore editione (a. 1700) professus 
(vol. II p. 449) errasse se de Hydatlo, sed ignorarc, unde eum traxerlt, id quod paritcr ignoravit Florezius 
Esp. sayr. 4,416, snmptns est, non ad verbnm tameu, ex vita Turibii edita iu actis sauctorum m. Aprills 
vol. II p. 421 seq. 2) 4'6(iOi Aiuixuii' apud Ptolemaeiun 2, 6, 44, civitas Limicoritm in tltulo C. I. L. H, 

2517 aliisque. videatur Huebuer 1, c. p. 350. 903. 

1* 



IK 



4 HYDATll LEMICI 

horum e numero Hydatius et res gestas ad haiic formam narrat et annos numerat 
secundum imperatores tam Occidentis quam Orientis. infanfulus et piipillus a. 406, ut 
ait (c. 40), iter fecit in Orientem adiens Cyprum, Caesaream Palaestinae, Hierosolyma, 
Bethlehem, ubi vidit Hieronymum (j a. 420), Alexandream (c. 38. 39. 40 et praef ; 
cf. c. 59. 61), unde recte efficitur euni natum esse c. a. 394. clericus factus est a. 416 
(c. 62''), episcopus a. 427 (praef. 6. 7), cuiusuam urbis, ignoratur, fortasse Aquarum Flavi- 
arum, liodie Chaves, Limicis proximarum propter ea quae narrantur e. 201. rex Sue- 
borum Hermericus cum pacem cum Romanis Callaeciam inhabitantibus factam non ob- 
servaret , legatus horum c. a. 43 1 ad Aetium magistrum militum in Galliam ivit (c. 96) 
rediitque cum Censorio comite ab eo ad Suebos legato (c. 98). in pace quoque cum 
Hermerico mox facta eius partes videntur fuisse (c. 100). pariter atque Hydatius alter 
Priseilliani haeretici apud Maximum accusator a. 385, nostro sine dubio sanguine 
coniunctus et fortasse pater, hic quoque acerrimum propugnatorem se monstrat fidei 
ortliodoxae et insectatorem Priscillianistarum sive Manichacorum cum in chronicis (c. 13. 
16. 31. 130. 133. 135) tum in rebus gerendis. a. 444 Asturicae depreliensos Manichaeos 
quosdam una cum Turibio eius urbis episcopo audit gestaque de iis mittuntur ad Anto- 
ninum episcopum Emeritao metropolitanum (c. 129). eodem fere tempore Turibius ille 
ad Hydatium nostrum et Ceponium episcopos epistulam dedit (epp. Leonis ed. Ballerin. 
vol. 1 p. 711) de erroribus Priscillianistarum Manichaeorumque, nec multo post, scilicet 
a. 447 lul. 21 de eadeni re episcopus Romae Leo ad eundem Turibium scribens (1. c. 
p. 693 seq.) finit ita: dcdim-us litteras ad fratres ct cocpiscopos nostros Tarraconenses, 
Carthaiiinienses, Licsitanos atque Gallicos eisque conciVmm si/nodi generalis indiximus: 
ad tuae dilectionis soUicifudinem ^jerfinebit, iif nostrae ordiiuitionis aucforifas ad prae- 
dictarum jirovinciarum ej)iscopos deferatur. si aiifem aliquid, quod ahsif, obsfiterit, quo 
minus possit celebrari generale concilium, GulUciae salfcm in unum convenianf sacerdofes: 
quibus congregandis fratres nosfri Idacius ef Ceponius immincbunt coniuncfa cum eis 
insfantia tua, quo citius vcl provinciali conventu rcmcdium tanfis ruhicribtis afferatur. 
a. 461 vel certe proximo d. lul. 25 Sueborum regulus Frumarius infestus Romanis 
eorumque auxiliaribus Gothis cum in ecclesia Aquiflaviensi captum Hydatium secum 
duxisset (c. 201), post tres menses captivitatis mense Novembri rediit ad Flavias (c. 207). 
chronica absolvit a. 468: nam cum memoretur c. 248 episcopi Romani Hilarii obitus 
defuncti eo anno Febr. 29 ^) et quae statim secuta est ordinatio successoris Simplicii, 
adnotationes extremae videntur referendae esse ad annum 468. notae annorum quas 
posuit etsi perturbatae non sunt contrariae. non multo post auctor diem obierit necesse 
est septuagenario maior. haec ex chronicis, neque aliunde sumpta sunt quae de eo 
narrantur in vita temere attributa Isidoro^): Itacius provinciae GaUaeciae episcopus 
secutus chronicam Eusebii Caesariensis episcopi sive Hieronymi presbyteri, quae usque hodir 
in Valentis Augusti imperium, edita declaratur, dehinc ab anno primo Theodosii Augusfi 
Hsque in annum imperii Leonis octavum (hunc ultimum memorat c. 235, vere perveniens 
ad annum eius duodecimum) subiitnctam sequifur hisforiam, in qua magis harbararum 
gcntium bclla crudclia narraf, cpiae premchatit Hispaniam. decessif sidt Leon/i principc 
uUima iam paene senecfute, sicut efiam praefationis suae demonstraftir indicio. 

Annos annalium suorum Hydatius numeravit Hieronymi quem continuat exemplum 
secutus computatione binaria et singulis annis adscribens numerum imperatorium et 
quarto quoque anno olj-mpiadis principium adnotans, scilicet in chronicis integris ; epito- 

1) Cf. Duchesne lili. pontif. vnl. I p. CCLII. 247. qu.aiaqu.im ilieni, quo obiit Hilarius, .ilii vnlnnt fuisse 
Sept. 10. 2) Leguntin- liaec eapite 11 [9] editionis Arevalianae uuo tredeciin eoruni, quae a plerisque 

libris scriptis Iniius counnentarii absunt et vix sunt Isidori ipsius. brevis praefatio (Arevalus vol. 7 p. 238), 
quacum Loaysa primus vitas has edidit, ad eas solas pertinere videtur ueque magis Isidori esse, sed continua- 
toris auouymi 



CONTINVATIU CHKONlCi.iHVM HIKKON YMIANOUVM. 5 

marura duarum melior Hispana amios raro apposuit, Predegariana plerumque adscrip- 
sit imperatorios. hi in chronicis his primarii suut ipsi narrationi inserti constanter 
neque, ut nos chronica tradita accepimus, magnum adiumentum est in olympiadibus, quas 
in margine auctor posuit, quamquum ipse significat c. 25, ubi illi fallero videantur, recur- 
rendum esse ad has. imperatorum annos numerat potissimum Occidentis, Orientis hic 
illic adseribit. annus omnino consularis est incipiens a kal. lanuariis: sed ut ait ipse 
c. 25, annuni mutationis bis numerat, ut annus 395, quo obiit Theodosius, ei et Theo- 
dosii sit XVII et filiorum I itaque hi duo loci in computo pro uno procedant, unde 
abest a codice Arcadii et Honorii annus primus recte omnino. utilitas chronicorum 
horum, quae longe optinia sunt ex annalibus nobis servatis saeculi quinti, cum ab 
auctoris chronologia pendeat eaque maxime in parte posteriore perturbata sit, per 
singula imperia eam persequemur. 

Theodosii I anni recte numerantur XVII = 01. 2S9, 3—293, 3 ab a. 379 ad 395, 
Gratiani (f 383) et Valentiniani II (f 392) in annis computandis ratione non habita. 
Honorio (nam Arcadii annos 3S3 — 408 auctor non numeravit et ne obitum quidem eius 
adnotavit, etsi in principio eum cum fratre praescribit) Hydatius annos dat XXX vel 
potius (nam primum, ut modo vidinius, non computat) XXIX = 01. 293, 4 — 300, 4, 
uno anno a vero aberrans: regnavit enim Honorius ab a. 395 ad a. 423, id est com- 
putatis duobus non plenis XXIX, omisso anno 395 ab 01. 293, 4 ad 01. 300, 3. 
annum qui abundat probabile est esse XXVI, quem ubi ad praecedentem adiungimus, 
quae Hydatius per haec tempora narr.at satis recte procedunt: itaque secundum hanc 
coniecturam annos aerae nostrae in margine disposui. 

Sequuutur Theodosius II et Valentinianus vel potius hic solus; nam quamquam 
illius nomen solum Hydatius praescribit et Occidentis dominum in imperatorum later- 
culo praeterit, ad eum annos numeravit, sed item non sine errore: scilicet ab obitu 
Honorii a. 423 etsi hunc annum in successore non computamus, ad extremum Valen- 
tiniani III 455 anni sunt XXXII, non, ut ait Hydatius, XXXI = 01. 301, 1 — 308, 3, 
annum unum, quem errore Honorio addidit, altero errore quodammodo compensans, ut 
iunctis duobus regnis Honorii et Valentiniani III iustus numerus efficiatur. videtur 
auctor errore res prirao biennio Valentiniani III 424/5 gestas pro uno anno habuisse 
itaque quae secundum ipsius numeros narrantur sub a. 426 vere pertinere ad a. 427 et 
sic deinceps. incidit ita Valentiniani annus extremus recte in a. 455 eosque numeros 
adscripsi, quamquam annus Theodosii II extremus et Marciani primus ita dicitur esse 
a. 451 (c. 147), Marciani secundus a. 453 (c. 154), tertius a. 454 (c. 157), quartus 
a. 455 (c. 162) vel a. 456 (c. 165), cum vere Theodosius II obierit a. 450 lul. 2S, 
Marcianus iniei-it eodem anno Aug. 25. 

Qui sequuntur imperatores Occidentis secunduni Berolinensis libri manum anti- 
quam ita reperiuntur dispositi: 



Maiorianus creatur a. 457 Apr. 1. eclipsis a. 458 
(c. 191) 



01. 


308, 4 


Avitus I 


456? 


01. 


309, 1 


II 


— 




2 


III 


— 




3 


Maiorianus I 


457? 




4 


II 


458? 


01. 


310, 1 


III 


459? 




2 


IV 


460? 




3 


V 


461? 




4 


Severus I 


462/3 


01. 


311, 1 


II 


464? 




2 


UI 


465? 



Maiorianus depositus a. 461 Aug. 2 
462/3? eclipsis a. 462 (c. 214) 
eclipsis a. 464 (c. 225) 
Severus obiit a. 465 



6 



HYDATII LEMICI 



3 Anthemius I 466? 

4 II 467? 

01. 312, 1 III 468 ? Simplicius papa creatus a. 46S (c. 249) 

Orientis imperatorum anni qui memorantur, perturbationeni laterculi accusant magis 
quam corrigunt. scilicet Marciano cum recte dentur anni septem (c. 184), respondent 
iis in laterculo novem 01. 307, 3 — 309, 3. Leonis annus primus, qui est 457, cum recte 
c. 185 componatur eum Maioriani primo, quintus, qui est 461, c. 211 aequatur primo 
Severi, octavus, qui est 464, c. 235 Antliemii primo. 

Satis habuimus formam explanare et numeros adscribere incertos omnino, sed ali- 
quatenus probabiles: errores in singuhs rebus ab auctore commissos persequi non est 
editoris. 

Numerat Hydatius imperatores sibi constans, sed ratione perversa : 
XXXVIIII Theodosius I XLIII Maximus 

XL Arcadius et Honorius XLIV Maiorianus et Leo 

XLI Theodosius II XLV Severus 

XLII Marcianus XLVI Anthemius. 

Sic libri BF, nisi quod errore antiquo post Maximum c. 165 repetunt Marcianum numero 
XLIII. praetereai^ recte: B manu prima habet XLIII pro XLII, XLV pro XLIIII, 
XLV item pro XLVI. contra H omissis primis duobus numerat Theodosium II XLIII. 
Marcianum XLIIII, Maximum XLV, Marcianum (admissa iteratione illa) XLVI. Maiori- 
anum et Leonem XLVII, Severum XLVIII, Anthemium XLVIIII. 

Olympiades (in codice constanter est OLYMPI) in codice leguntur in textum 
relatae plerumque ita ferc, ut nos in editione cas repraesentavimus, rarius ad marginem 
adscriptae. praecedere solent annum imperatoris eum, a quo Olympias ea de qua 
agitur incipit. saepenumero Olympiadis adnotatio implicata reperitur adnotationibus 
proxime praecedentibus: ita 01. CCXC collocanda ante c. 6 scripta est inter c. 4 
et 5, 01. CCXCVIII collocanda ante c. 54 scripta est iuxta c. 51, 01. CCXCVIIII 
collocanda ante c. 63 iuxta c. 61, ol. CCCVIII collocanda ante c. 154 iuxta c. 149: 
sed cum nullo loco Olympiadis adnotatio praecedat anni proxime praecedentis nume- 
rum, quid secutus sit non solum auctor, sed librarius quoque, clare apparet. itaque nos 
Olympiadis numerum perpetuo ante imperatorium eum inseruimus, cui auctor eam prae- 
scripsit. — Numeros , ubi quod est LXXXX constanter more Hispano sic notatur LXL, 
secunda manus ita emcndare voluit, ut singuhs unionem demeret, sed mox antiquos 
numeros restituit, quos praeterea coniunctio cum Hieronymianis abunde tuetur. 

Aera Hispana etsi in exemplari libelli integri quod superest in margine bis 
adnotatur manu prima, scilicet ad 01. 290, 2 = p. Chr. 382 CCCCXX, ad a. 01. 292, 4 = 
p. Chr. 392 CCCCXXX, magis est ut a librario veniat quam ab auctore, eo magis, 
quod in textu quibusdam locis eam memorat (c. 42. 214. 253), ut supra (vol. 1 p. 217 
ad a. u. c. 72!) vidimus in exemplar quoque consularium Constantinopolitanorum men- 
tionem eius eum intulisse. passim, sed plerumque perverse eam adscripsit auctor epi- 
tomae Hispanae deductam ex annis exemplaris sui imperatoriis. omnino aera ducta 
ab a. ante Chr. 38 vix in communem usum admissa est ante saeculum quintum medium 
(cf. Krusch Studien p. 143; Brunner Rechtsgcsrli. 1, 330 n. 43). 

Annos Abrahae in margine exemplaris nostri libelli integri adnotavit manus antiqua. 
sed posterior, ea ipsa omuino quae argumenta passim ibi adscripsit, primum ad a. 01. 
290, 4 = p. Chr. 3S4 HCCCC et sic deinceps. 

Denique iuxta c. 8 ad a. 01. 290, 2 vel 3 = p. Chr. 382 vel 383 in margine legitui-: 
VII ioboleus ex quo donikms ascendit; scilicet 32 vel 33 f 350. 



Zosimus a. 


117 


Bonifatius a. 


41b 


Caelestinus a. 


422 


Xystus a. 


432 


Leo a. 


44(1 


HilaruR a. 


461 


Siniplicius a. 


468 



GONTINVATIO CHIluNICORVM IIlKIiONYMIANORVM. 7 

Romanorum episcoporum laterculum Hydatianum subscripsi adiecto vero secundum 
Duchesnium : 

Hydatius: laterculus vertts: 

XXXYI Siricius factus a. HS6 Siricius a. 384 

Anastasius a. 399 

XXXVII Innocentius factus a. 398 Innocentius a. 40 1 

XXXVIII Eoniiatius factus a. 412 
Theofilus 

XXXVIIII Eulalius factus a. 418 

XL Caelestinus factus a. 426 

XLI Xystus factus a. 434 

XLII Leo factus a. 447 

XLIII Hilarus factus a. 462/3? 

XLV (sic) Simplicius factus a. 468? 
Alexandrinos et Hierosolymitanos episcopos Hydatius si comperisset. addidisset ad 
exemplum Hieronymi. sed iustae notitiae deficiebant. cum apud Hicronymum ad a. 373 
invenisset Petrum episcopum Alexandriae XX, c. ."> ad a. 38(1 adscripsit XXI Theophi- 
lum, eo deceptus, quod ab eo anno orditur laterculus Theophili paschalis ab Hydatio 
usurpatus et ipsum episcopum Alexandreae viderat a. 4(>() (c. 38), ignorans Timotheum 
in ea sede scdisse ab a. 377 ad a. 38,"). cautius ad a. 41() (c. 61) adnotat ignorare se, 
quis Theophilo (f a. 4 1 2) iu sede ea successerit. episcoporum Hierosolymitanorum 
posuit unum lohannem (c. 38. 58. 66) et luvenalem (c. KKi), adscribens se scire non 
potuisse, quis ante hunc sedem eam tenuerit. 

Quod ait auctor pro aetate diligens et fidei optimae res gestas annorum 379 — 
427 se sumpsisse vel ex scriptorum stilo vel ex relationibus indicantum sive, ut alibi ait, 
jmrfim ex studio scriptorum, partim ex certo aliquaiitorum relatu, reliqua se episcopum 
tum factum addidisse cx cognitione, quicm propriac vitac tempiis ostendit, id libellus ipse 
comprobat. scilicet in parte priore secutus est fere, quae supra cdidimus maxime ad 
exemplar ab ipso Hydatio auctum et adnotatum, consularia Constantinopolitana, unde 
desumpta in hac editionc distinguuntur Utteris inclinatis. ea cuni desinant a. 395 vel 
certe exinde paucissima suppeditarint, tam in ea parte quae plus habet quam 
sequentia magna ex parte derivavit ex opistulis et relationibus ad se adlatis, quas 
passim laudat praesertim de rebus ecclesiasticis (c. 73. 1(16. 109. 145. 151; cf. de similibus 
quae inseruit consularibus suis vol. l p. 201), sed memorat item relationes negotian- 
tium et officiahum de rebus saecularibus (c. 177) et legatos Valentiniani III de inter- 
fecto Aetio per provincias missos (c. 161). his subsidiis effcctum est, ut narratio per- 
veniat item ad Gallias Africam Italiam adeoque ad provincias Orientis: at longe 
pleraque pertinent ad Hispaniam et praecipue ad Callaeciam Hydatii patriam, de quibus 
quae narrat, eorum ipsc tcstis fuit nec raro particeps. 

Tradita accepimus Hydatii chronica exemplo unico si non integro, tamen integritati 
proximo et epitomis duabus. 

Integra habet codex nobis B is, de quo dixi vol. 1 p. 78. 202 librum generationis B 
inde edens et consularia Constantinopolitana , olim Claromontanus, hodie Bcrolinensis 
Cheltenhamensium n. 1829 saec. VIII f. 153—172. praescriptio ea ipsa est. quam ex- 
hibet editio. subscriptio nulla. eum descriptum esse ex exemplari hic illic damnum passo 
ostendunt cuni hiatus non magni c. 90 fin. 242 tum c. 192*. 217' in spatiis vacuis oniissa ot 
ex epitomis expleta (v. p. 1 1). sed in prima parte chronicorum quod multis locis (scilicet 
post c. 3. 6. 8. 9. 11. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 27. 28. 29. 30. 35. 36. 37. 76. 79. 87. 
88. 110) similiter versus aliquot vacui rehcti sunt, non repetendum crediterim ab arche- 



8 HYDATII LEMICI 

typi hiatibus, cum in hac parte epitomae vix ulla supplementa suppeditent: immo aut 
auctor ipse aut librarius ea videtur admisisso, ut suppleturo spatia ne deessent. 

Alterum exemplum videtur recenseri in catalogo bibliothecac Lauriacensis 
scripto saec. X (cod. Vat. Pal. IS77 et inde Wihnanns mus. Rhen. 23, 387); 'libeUus 
'(^uiidl lulil Uilarionis de origine mundi usque ad resitrrectionem Christi: item in eodei» 
'lihello Hieronimi ckronica excerpta: inde Idacii db anno primo Tlieodosil Augtisti usqtic 
'ad lustinianum in uno codice.' nam ad epitomac Hispanac Hbrum haec referri nequeunt 
propter ea quae de libri principio afferuntur, quamquam cum chronica dicantur per- 
venirc ad lustinianum, adfuit in hoc libro continuatio, quam habct cpitoma ea. 

Edidit Hydatii chronica integra ex libro illo primus Ludovicus de S. Laurentio 
sub ficto nomine Pauli Profitii Romae a. 1615, quam editionem non vidi (repetivit eam 
Prudentius de Sandoval hisforias de Idacio . . Isidoro . . Pampelonac 1615 fol. et 
denuo 163-1 fol. p. 26seq.): deinde Sirmondus (Idatii episcopi chronicon et fasti con- 
sulares, Parisiis a. 1619), a quo posteriores cum pendcant, nolui cos enumcrare. 

Epitomae Hispanac pracscribitur certe in codice Matritcnsi 134: hucusqiic Severus 
qui et Sulpititts (vide vol. 1 p. 626): dehinc Idacius Gallecie episcopus item retexit hi/sforie 
ordincin, incipit c. 37 verb. Constantinopoli lohcmncs. subscriptio cst nulla, adhaeret 
intervallo nullo continuatio brevis et exilis pervcniens ad a. 568 , quam infra (p. 35) 
reperies Hydatianis chronieis subiunctam. consentiunt Pereziani , nisi quod ibi prae- 
scribitur: Idacii Galletiae episcopi chronicon. innotuerunt eius epitomae libri renatis 
litteris antiquiores hi: 

1. Alcobacensis deperditus. eum librum nactus multa indc cxcerpta inseruit 
annalibus suis lohannes Vasaeus (rerum Hispaniae memorabilium annales, Salmanticae 
a. 1552) neque tamen perfccit quod sibi proposuit ut eum ederet. 
H"' 2. Matritensis univ. n. 134 saec. XIII cx Alcobaciensi descriptus. in hoc epitome 

legitur f 39 — 41; practerea eo libro quae contineantur, exposuimus in praefatione ad 
Victorem Tonnennenscm. inde epitomen edidit primus Hcnricus Florcz (Espana sagrada 
vol. 4 ed. 2 a. 1756 p. 42(1 — 427). nobis librum contulit Ewald, deinde cxcussimus ipsi 
Berolini. 

3. Osmae, quae Uxama fuit, in Hispania Tarraconcnsi loh. Bapt. Perezius (f 1597), 
de quo insigni viro item diximus in praefatione ad Victorem, in bibliotheca ecclcsiae 
reppcrit codicem 'pergamenum, non tamen valdc veterem" (Perez apud Villanuevam 
viagc 3, 213. 215), itaquc Matritensi aetate fere supparem, hodic deperditum, quo 
quatenus ex Perezianis nobis cognitis perspici potuit, eorum quae ad i'es Hispanicas 
pertinent haec continebantur : 

a) chronica Gallica tradita sub uomine Sulpicii Severi (Villanueva 3, 201) ad- 

fuisse etiam in Osmensi inde videtur colligi posse, quod subscriptio talis, 
qualis est in Matritensi: hucusque Severus etc. etiam in Osmensi adfuit 
(Vinanucva 1. c. p. 201). 

b) Hydatii chronica epitomata (Villanueva 1. c). 

c) Isidori chronica (Villanueva 3, 203). 

d) laterculus regum Wandalorum (Villanueva 3, 203. 306). 

e) continuatio Isidoriana scripta c. a. 741, infra edita cum Isidorianis (Villanueva 

3, 215). 

f) Isidori liber de viris illustribus habens post Osium caput de Xysto in plerisque 

exemplaribus omissum (Villanueva 3, 204). 
Ex altero utro vel ex utroque libro descripta sunt sine dubio exemplaria facta 
saec. XVI, quorum innotuerunt haec: 

4. scriptum manu lohannis Paez chronistae Philippi II, servatum saec. XVI 
exeunte apud Zuritam (Villanueva 3, 201 cf. p. 197), 



CONTINVATIO CHRONICORVM HIERONYMIANORVM. 9 

5. servatum apud Florianum Docampo, postca apud Ambrosium Moralem (Villa- 
nueva 3, 201; cf. p. 198). 

6. Perezii, qui ait descripsisse se ex Paeziano, emendasse ex Osmcnsi, cxtant 
exempla tria: Segoviense omnium optimum, ad quod Perczius 1. c. ait adiecisse se 
lectiones libri Osmcnsis distinctas nota Oxom.; Toletanum bibliothccae capitularis 27, 2(3 
varia lectione adscripta nulla, quod adhibuit Florezius 1. c. cum Matritensi 134, inspcxit 
Ewald [neiies Archiv 6, 364); inde descriptum Matritense bibl. iiat. F 38, undc Hyda-i/" 
tiana nobis descripsit Knust, recognovit Ewald. 

7. Marianae servatum hodie in museo Britannico intcr codices Egcrtonianos n. 1873, 
adhibitum a Florezio 1. c. cum Matritensi et Toletano Perezii, Hydatiana exhibet 1 — 23 seq. 
tracta omnino, ut monstrant lectiones quoque a Florezio allatae. ex collectaneis Perezii, 
quem inter auctores a se adhibitos Mariana recenset. 

Crisis epitomae pendet ex codice Matritensi 134, a quo pcr Paczium suum exem- 
plum duxisse videtur Perezius. Osmensis quid habuerit, ignoramus; num ipse periit 
neque collatum ost exempluin Perczii 8egoviense variani lectionem habens indc enotatam. 
Perezianus liber Matritensis, cuius variam lectionem adiecimus, utilia quae suppeditavit 
(ut c. 56. 68. 123), sed ea paucissima , duxit omnino ex Osmensi, sed videtur ipse 
Osmensis tam prope accessisse ad Matritensem 134, ut etsi aetatem tulisset, crisis inde 
parum proficeret. 

Altera quae superest epitome in Gallia facta est inserta chronographiae compilatae 
anno fere 642 ei, quam nomine non vero, sed commodo appellamus Fredegarianam, 
cuius efficit hbrum tertium interpositum inter secundum Hieronymianorum chronicorum 
epitomen, et quartum excerptum ex Gregorii Turouensis historia Francorum '). prae- 
scriptio ipsa est ea, quam habet libellus integer membris tamen traiectis, subscriptio 
nulla subiectis nullo intervallo gestis Theoderici. eam quoque novimus ex unico codice 
olini Claromontano , iam Parisino n. 10910 saec. VII vel VIII: quae magno numero 
circumferuntur exemplaria alia iioc loco praetermitti potuerunt enumerata apud Kruschiinn 
diligenter. recte is in editione compilationis illius (scr. Meroving. vol. 2) codicem illum 
repraesentavit, cum varia lectio plena, quam adiecit, certe in Hydatiana parte a me 
examinata ostendat libros reliquos a principe non differre nisi mcndis hic illic facili 
coniectura sublatis. plerumque auctis. — Prodiit primum epitomc haec cum sylloge 
integra Fredegariana cura Ilenrici Canisii a. 1602. 

Accedunt excerpta Montespessulaua. scilicet codex olim fortassc; Divionensis (v. MG. m 
SS. 3, 367), deinde collegii Trecensis, mox Petri Pithoei, hodie bibliothecae universitatis 
Montpellierensis n. 1."j1 (Pertz Arnlilv 7, 200: catal. des hihl. des dep. vol. I a. 1849 p. 344) 
saec. XI vel XII inter Flodoardi annales et chronica Francica ex hoc codice edita MG. 
SS. 3, 219 continet f. 89 — 100 chronicon incipiens verbis: ab Adam tisqtte ad delnviiiin 
generationes decem, cuius pars extrema descripta nobis a Monodio f. 99'. lOOr. sub- 
scripta sic: Imcusque ex ystoria heati Idatii usqae ad octavum Leonis Augusti posiii 
et usque ad ^rrimum Antimi imperatoris annum, quo in tenqiorc post Hilurium Romanae 
ecclesiae Ji.LVII Simplicius sedem tenehat, vere ex Hydatio sumpta est eoque pleno: nam 
duarum epitomarum supra relataruin neutri respondet. sed epitomator non solum 
longe pleraque omisit, sed etiam quae recepit mutavit et subinde intorpolavit , maxime 
quae de eclipsibus in chronicis his reperisset: praeterea quae de obitu Martini et Hiero- 
nymi et Augustini habet, aliunde aut adsumpsit aut auxit. nihilominus e.xcerpta haec 
in apparatum rettuli elencho eorum subiecto, in quo etiam insiticia illa reperientur. 



1) l)e ordinatioue lilivi, quem iiuperiis editor Kruseliius nou recte disposuit, sujira dixi vol. 1 ji. 84 
uot. 3. iu recensioue Kruscljii ooutiueutur Hydatiaua 1. II c. 49—56. 

CHRONICA II. 2 



10 



HYDATII LEMICI 



c. 1 Theodosius — anuis XVII. 

c. S eorum anno III I Ambrosius Mediolanio et Martinus in Galliis civitate 
Turonas episcopi habentur insignes. 

c. 27 anno ab incarnatione domini CCCUX ct a passione CCCLXV, ab urbe 
autem condita MXLVIII, olimp. CCXCIIII Archadius et Honorius filii 
Theodosii post obitum patris rognaverunt annis XXX. 

c. 34 eorum anno VII .... luna nova. 

a. 37* anno .... Honorii XI. 

c. 58 corum anno XX CCCLXXXIIII. 

— Ipsorum quoque anno XII liieronimus divine legis interpres apud Bethlem 
ludu II kal. Octobris migravit ad dominum anno aetatis suae nonagesimo 
primo, mense sexto anno ab incarnatione domini CCCCXXI indictione IIII. 
si hunc menseni sextum vis scirc, ab Aprili incipe computare, qui est 
(vacat verstis pacnc umis). 

c. 63 Anno .... Honorii XXIII. 

c. 75 ipse vero XXVII anno imperii sui regnum. 

c. 62. 72 Olymp. CCC aera CCCCLX Constantius Placidiam . . . Valentinianum. 

c. 76 Constantius Honorii. 

c. 80 post deinde . . . decessit. 

c. 82 anno ab XX post duos. 

c. S4 Valentinianumque . . . annis XXVII. 

c. KtS'' eorum anno VIII complesset. 

c. 136 ipsorum quoquc . . . tertia hora noctis. 

c. 146 Thcodosius — anno XLVIII. 

c. 147 post quem — annis VII. 

c. 150 huius anno — vastat. 

0. 162 eius quoque — impcrii sui. 

c. 184 et ipse decessit. 

c. 185 deinde Maiorianus — appellatur. 

c. 210 Maiorianus — interficitur. 

c. 235 et Antimius — imperatoris. 
Antiqua aotate chronica Hydatii expilarunt et is qui chronica Gallica vol. l 
p. 615. 666 cdita ad a. 511 usque continuavit. ct Isidorus in historiis suis, qui quid inde 
sumpserint, in ima pagiua huius editionis adscriptum est. medio aevo annalium compila- 
toribus non multis Hydatii libellus integer praesto fuit utpote raro per ea tempora 
dcscriptus. niihi praeter auctores Hydatianis per Fredegarianam chronographiam usos, 
id quod obtinet exempli causa de Hugone Flaviniacensi, duo tantum innotuerunt, qui 
ipsum adhibuerint, scilicet Sigebertus Gemblacensis qui obiit a. 1112 (MG. SS. 6, 300 seq.) 
et ei aetate suppar Theodorus Palidensis (MG. SS. 16, 48 seq.: Waitz neues Archio 
4, 28). Sigebertus perpauca tantum ex Hydatianis excerpsit a Bethmanno in editione 
ad marginem adnotata neque ea ad crisin utilia: pro specimine ad c. 5. 149 et 151. 
244 in apparatu Sigebertiana adscripsimus. adnotans ad a. 490: Idatius Lemicae 
Hispaniariuii urhis episcopus cronicu sua a primo Theodosii considatu inchoata hucusque 
perduxit Sigcbcrtus fortasse deceptus est exemphiri ad illum annum aliquo modo con- 
tinuato. Theodorus e contrario ipsum exordium ad Hydatii praefationem formavit 
et postquam dixit de Eusebio et Hieronymo ita pergit: dcinde Idacius Flavien- 
sis episcopris a Gratiano et Theodosio qui ^mst Valentem imperavit cursum annorum 
rerumque gestarum partim ex studio scriptorum, partim ex certo aliquortim relatu, jjartim 
ex propria eognifione quae subsecuntur adiecit iisque ad decimum Leonis imperatoris 
annum: postea sequitur opus Theodori , et annalibus suis non paucos loeos inseruit ex 



CONTINVATIO CHRONICORVM HIERON VMIANOUVM. 11 

Hydatio depromptos subscribeiis in fine (v. ed. cit. p. 54): Jmcusqur. Idacius qiiscopus, 
quos locos in editione illa indicatos ncque editos Oxonii contuli cum codice autograplio 
Bodleiano Laud. niisc. 633 et quae inde adnotanda essent in apparatum rettuli. crisin 
tamen ne liaec quidem exccrpta adiuverunt. 

In excerptis igitur Montospe.s,sulanis Sigebertianis Theodorianis cum vix ullum sub- 
sidium esset, adliibui ad recensendum libellum tres codices Berolinensem et Matritensem 1 34 
adsumpto hic illic Pereziano et Parisinum sese invicem explentes: nani quamquam is 
quem primo loco posui duobus reliquis longe praestat et integritate 'et fide, deside- 
rantur in eo quoque commata quaedam (distincta in hac editione numeratione diversa 
et secundaria) a reliquis servata et sine dubio liydatiana (c. B2*. 62''. 192". 214". 
217''). scilicet non solum argunuMitum ea satis per se detendit , sed etiani duobus 
c. 192» servato in epitome Hispana et c. 217''' servato in Gallica iiiatus codicis primarii 
Berolinensis (cf. p. 7) ita respondent, ut dubitari non possit adfuisse ea in eius archetypo, 
sed evanida facta esse et propterea omissa. annorum indicatio, quam Ilydatius ut 
passim perturbavit, ita nusquam omisit, ut supra observavi, in epitoma Gallica ita 
retenta est, ut laterculi forma reiecta annus iinperatoris plcrumque enuntietur, in 
Hispana fere sublata substituto aliquoties eius loco aerae numero. Ilispanus epito- 
mator ut multa omisit, ita aliena nulla Ilydatianis inseruit: contra Gailicus ut in aiiis 
compilationis suae partibus ab eiusmodi interpolatione non abstinuit, Hieronymiana 
praesertim Priamo suo Francico similibus<iue additamentis exornans, ita hic quoque 
quae apud eum leguntur c. 2o" de sepultura Theodosii I, c. 90 de tempore quod in Bae- 
tica exegerint Wandali, c. I 19 de Rechila Geiserici successore, c. 150 de proelio 
Mauriacensi ab Ilydatio aliena aut sunt aut videntur esse: certe extremo loco adhibuit 
Gregorium Turonensem. verba scriptoris Hispanus epitomator repetit non mutata, 
Gallicus passim barbare corrupit: ceterum ad emendandum codicem pleniorera neuter 
valde facit videnturque quae in Ilydatianis librarii corruperunt non multa opinor, 
pleraque iam similiter corrupta adfuisse in comnmni archetypo eo, a quo descendunt 
tam Berolinensis liber quam epitonuie duae. hoc quaeritur tres testes ubi dissentiunt, 
id quod raro usu venit, utrum duobus contra tertium standum sit an sint loci, ubi in 
errore epitoraae duae conspirent contra Berolinensem, id est num descendant ex arche- 
typo communi: et hoc videtur vcrum esse. res decisa esset, si constaret locum de 
Martino Turonensi (c. 37"), qui abest a Berolinensi, adest in epitomis duabus itemque 
in excerptis Montespessulanis, non esse llydatii: sed magis est, ut sit eius, cum propter 
consensum trium illorum testium tura propter insectationem Priscillianistarum. quod 
c. 115 pro Carthagine textus integri epitomae duae habent Carthago mugna, quamquam 
aliquatenus id tuetur (luem in adnotatione laudavi locus Liberati, cum vix Ilydntii sit, 
facit ad origiuem communem duarum epitomarum adstruendam. 

Commentarios in Hydatii chronica scriptos ab lohanne Malthaeo Garzon Ilispano 
cancellario imiversitatis Lovaniensis a. 1763 servat codex bibliothecae Bruxellensis 
n. 17 971 (Pertz ^4rc7uV 8,545), edidit in actis Belgicis {conqitc rcmlii dc la commission 
royalc dliistoire vol. 10 Bruxelles IS45) Xaverius de Ram. 

Orthographica duarum epitomarum sperni potuerunt: nam Ilispanam cum habea- 
raus in codice saeculi XIII, operae pretium non est de eius erroribus referre, Gallicae 
autem propter incredibilem barbariam sane meraorabilem scribendi rationem qui noscere 
cupit, interaeratam eam reperiet in editione compilationis Fredegarianae. Berolinensem 
librura, qui ita reraanot solus, pro re scriptum emendate nos solito more ibi expressi- 
mus. ubi euni sequi potuimus: errores non receptos in apparatum subieci. 
ae e oc. 

ae pro c in fine vocabuli: assiduac [em.) 100 — dncac 112 — speciae (em.) 
186 — item caelebrnre (em.) 14. 

2* 



19 HYDATII LEMICI CONTINVATIO CHRONICORVM HIERONYMIANORVM. 

ai' vel r pro ne: rrpfa 107 — ca.rprrat 90 — rartrri ITu — Snarvi ubi indicavi. 
r pro rir passim, ut hrtica constanter, gallrcia constanter, Jirhrei, plage cet. 

1) et 2'- 

elnhsam (em.) 223. 

6 et V. 

&^«>? constanter; praeterea non permutantur. 
c et t. 

c pro i'.- honifacius 99 (plerumque recte) — sacrrchcii 248. 

/• pro ^.- cnnditiones 155 — f?/Wo 223 — nmrtiani 154. 165. 166 (plerumque 
recte) — iwrnitiosam 143 — patritin 60 bis — 2»'o?iintia 106 (em.). 
133 (em.). 149 (em.). 
d et <. 

fdiquod (em.) 126. 

(7«<oi! (em.) praef. p. 14, 19. 
r et i. 

i pro «; octuhris 42. 151. 173 — d,isscrip)tio praef. p. 14, 7. 
h omissa: ««rZ 90 (em.). 92 (em.) — ora (em.) 191 — ydatius vide p. 3 — 

ydmpis 25; item Cortag- 36 (em.) et alibi passim — drhaccnri — rxattrit 

48 ^jftsce 5 (em.). — ?/«»' constanter, ut iudicat varia lectio. 

7 et y. 

i pro y: assiriis — hirronimus plerunique, hyeronimus 59 — hirrosoHm- — 

2)rcsbiter. 

y pro i: cjjyfanius — hyeronimus 59. 
m et n. 

quemdam 138 (em,). 
et u. 

pro «.• consulato 76 (em.) — excrcito 173 (em.). 

?« pro o; octubris 42. 151. 173. 
yws = post 82 (em.j. 
geminatio male omissa: nlata {em.) 109 — cfrcta 73 — //«//«»; (em.) 51 — ilas 

134 — ingrcsus 19 — innpiortunitatc 236 — »»/s;' (em.) 197 — quiwjurimJin 

14 _ rediderant (em.) 168 — succrsor 128. — Manus secunda passim pro 

rcclrsia emendavit eclesia. 
geminatio male admissa: nffrica '2'6% — commitem, commitum 17. 92. 151. 21S — 

camdlorum 174 (em.) — disscrijitin praef. p. 14, 7 — fammii (em.) 218 — 

inucdUdior 1 86 — pressidet (em.) 22 1 — susscriptione 3 1 . 



'Hucusque a sancto Iliei^onymo , et ipso, sicut in ca])it(> istius voluminis pracfatio 
'prima declarat, cognomine Eusebio, historia in aliquantis Ilispaniarum provinciis con- 
'scripta retinetur: cui si quid postea sulididit, in locis quihus do»uit certo stili studio 
'declaratur. uerum ad liaec ignarus indignissimus omnium servorum dei Ilydatius servus 
5 'lesu Christi dei et domini nostri quae secuntur ali anno primo Tiioodosii Augusti , ut 
'comperi, et descripsi, brevi antehitae praefationis indicio/ 

'Ilydatius servus domini nostri lesu Ohristi universis fidelibus in domino nostro 
'lesu Christo et servientibus ei in veritate salutem/ 

1. 'Probatissimorum in omnibus virorum studia, quos praecipue in fide catholica 
II) 'et conversatione perfecta testes veritatis divini cultus docet adsertio', ut ornantur 

decore dictorum, ita et commendantur honore meritorum, ut miram in onmi opere suo 
obtineat ueritas firmitatem. verum Ilydatius provinciae Gallaociae, natus in Lemica civi- 
tate, mage divino nuuiore quam proprio merito sumiui praesul creatus officii, ut ex- 
tremus plagae, ita extremus et vitae, perexiguum informatus studio saeculari, multo 
iJi minus docilis sanctae lectionis volumine salutari sanctoruni et eruditissimorum patrum, 
in praesenti opere sum pro capacitate ])roprii sensus aut verbi ostensum ab liis secutus 
exemplar. 

2. Quod primuni Eusebius Caesariensis episcopus, qui ecclesiasticas sui numeri 
Hbris scripsit historias, al) initio Nini regnantis Assyriis et sancti Abraliae patriarchae 

2" Hebraeis et reliquorum contemporales is annos rcgum in vicesiinum Constantini Augusti 
quo imperabat annum, Graeci sermonis clu'onografiae conchulit historia. 

3. Post hunc successor syngrafus perfectus universis factorum dictorumque moni- 
mentis, Ilieronymus prcsbyter, idem Eusebius cognomento, de Graeco in Latinum 
scripturae huius interpres a vicesimo anno supradicti imperatoris in (luartum decimum 

2.=. Valentis Augusti annum sul)ditam texit historiam. esto ut in sanctis quibus deguit 
Hierosolymorum locis a memorato Yalentis anno in tempus, quo in praesenti vita dura- 
vit, forte quam plurima de his quae sunt insecuta subiecerit, quia haud uniquam, dum 
valuit, a diverso stili opere cessavit. quem quodam terapore propriae peregrinationis 
in supradictis regionibus adhuc infantulus vidisse me certus sum. 

BF {intra ' ') 

Comma hucusque . . . iiidicii), quud pru titiilu txt apj)tiidkis uh JJi/daliu nd Nierumj7num adiectae, 
inter extrema Hieromjmi verba et computationein r.lironicis Hieronymianis subiectam medium interponil B, 
excerpta inde post adsertin (v. 10) collocat F 1 a] ad F hieronimo BF 2 .spaninriin) F 

3 retiueuUir JB decuit /•' 4 ignarus] ydatiu.-i i' - indiguussinuis ii" ydatius /.', udacius i*" o dei 

mn. F ut coniperi et] et conperet F 6 disscripsi B antelatae] B-, ante factae F, ante £' 

7 ydatius B, adacius F: idacius gallecie episcopus H in exordio (inscriptiu et praefatio ab eo ahsunt) 8 ei] 
se Ji" 9 studio F 10 testis F diume F umatur B 12 ueritas] scripsi, ueritatem B 

ydatius B gallec- plerumque, gallic- c. J. 4y. liii. 74. 06. 97. 19U ante em. 219 loco priore, gallac- 

c. 91 (em.) 173. 178, galat- (em.) 220, at callec- c. 106. 113, calllc- c. 96. 196 (semper er c facta g) B: 
ipsum Hyd.atimn reram formam Callaec- posuisse prohabile est , quam retimd ego, ubi eius restiyia adsunt 
13 cretus B 10 praeseuti opei-e siu))] srripsi, praecedentl opere suo B 22 singiafus B^, singrafor £» 

25 subdita B 27 haud] aut I> 



14 HYDATH LEMICl 

4. Qui post aliquot annos beato ut erat niansit in eorpore. si tuni proprio operi 
quod subdidit aliqua subiunxerit, apud eos, ad quos scriptorum eius omne opus vel 
summa pervenit, certa et plena cognitio est. sed quoniam in cuiusdam studii sui 
scriptura dixi^se eum constat debacchantibus iam in Roniano solo barbaris omnia liaberi 
permixta atque confusa '), opinamur ex Imius indicio sermouis in lioc per se .annorum '■> 
volumine subdito de successione temporum ab ipso nihil adiectum. 

o. Tamen quia ad nostri temporis cursum, ut superior lectio docet, descriptio 
defiuxit annorum, cum membrana huius historiae cura contigisset expertis, mentem 
monuit inperiti, ut de cognitis, etsi in omnibus inpari gressu, vel vestigiis se subster- 
neret praecessorura. quae fideli suscipiens cordis intuitu, partim ex studio scriptorum, m 
partim ex certo aliquantorum rehitu, partim ex cognitione quam iam lacrimabile 
propriae vitae terapus oftendit, quae subsequimtur adiecimus. 

6. Quorum continentiam gestorum et temporum qui legis ita discernes. ab anno 
a. iTj-iii. primo Theodosii Augusti in annura tertium Valentiniani Augusti Placidiae reginae filii 

ex supra dicto a nobis conscripta sunt studio vel ex scriptoruni stilo vel ex relationi- is 
bus indicantum. 

7. Exim inmerito adlectus ad episcopatus officium , non ignarus oninium misera- 
bilis temporis aerumnarum et conclusi in angustias imperii Romani, raetas subdidimus 
ruituras: et, quod est luctuosius, intra extremam universi orbis Gallaeciam, deforraera 
ecclesiastici ordinis statum creationibus indiscretis, honestae Ubertatis interitum et uni- "^" 
versae propemodum in divina disciplina religionis occasum ex furentium dominanti per- 
mixta iniquarum perturbatione nationum liaec iam quidem inserta : sed posteris in 
teraporibus quibus offenderint, reliquiraus consumraanda. 

1. 'Romanorum XXXVIIII THEODOSIVS per GRATIANVM' in consortium regni 379 
adsumptus cum ipso et VALENTLNIANO iuniore 'regnat annis XVIF. 

2. I. 'Theodosms natione Spanus de provincia Gallaecia civitate Cauca a Gmfiano 
^Augustus appellatuf. 

3. '■Inter Bomanos et Gothos miilta cerfamina conserunfur.'' 

4. II. Theodosius ConsfantinoixMm in- 'Theodosius secumlo regni sui anno f 380 
yredifur in primo consulafti siio, quem 'Agusftis appellatur." 

rum Grutiano agehat Augusto. 

5. Alexandriae XXI. habetur episcopus Theofilus vir eruditissimus insignis, qui a 
primo consulatu Theodosii Aug. laterculum per centum annos digestum de paschae 
observatione conscribit. 



BF {Intra ' ') 

1 .annis B beato ut erat] fortaxse scr. beato vigore: heato ut nieniit jiropomit ff!rschfeld 3 plena 
cognitio] edcl., plane cogitatio i> 4 huc jiertiitent qnae insrripttom atlacius servus cet. praejtonit F: et qnia 
(leinceps varietatibus teiuporuni et iucurRionibns barbaroruni ita cuucta niixta snnt, ut gestorum veritas, quae 
istoriae inseri possit, ad ]ileuuin reperire non potest (3 uoluniines subd. B' 7 ut] et B' .S detluxitj 

fortasse defecit curam B 9 cognitionera B^ 12 ostendit edd. 14 nalentini B 19 puituras B 

luctuosus B^ 21 propednm B dominanti] scripsl, dominantem iJ: videtitr siynifcari e.r fitrentitim 

nationum iniquarum (nimirttm barbararum) perturbatione permi.r.ta dominanti (scilicet Romanae) 23 con- 

sununada B' 

1, 1 tlieudosius F semper L' oum ipso et u. i. regnat] reguat cuni eo et cuni ualentiniano M 2, 1 de 

prou. gallaecia ciu. cauea] prouinciae gallilae ciuitatis {om. cauca) F h, i liabentur 73* theofilius B 

e. i") Siijebertns ad ii. HHi: Teopilus Alexandriae episcopus cyclum de observatione pascbae per centuin 

annos digestum. quem lalerculiun vocavit, ab lioc anno incobavit, hoc est a prirao cousulatu Theodosii 

1) Cf, Jlieronymus ep. 60: horret animus tempornm nostnirum rninas persequi: vigiuti et eo amplius 
anni suiit, quod inter Constantinopolim et Alpes lulias quotidie Romanus sauguis effuuditur et quae sequuntur. 



CONTINVATIO CHRONICORVM HIERONYMIANORVM. 15 

OLYMP. CCLXXXX. 

6. 'in. AifhauaricHs rcx (lothunun aput ("onstuidiuopolitn XV die, cx quo a Theo- 381 
•dosio fncrat siisccjitns. inicriit.' 

7. 'IIIL Gothi inficUi Romanis paco sc tradunt^).'' 382 

8. Ambrosius iii Kalia Mediolani episcopus, 'Martinus in Gallis Turonis episcopus et 
•vitac meritis et patratis miraculis virtutum habcntur insigncs.'' 

9. 'V. Thcodosius Arcadium fdiiiin snuin Auijustum appcllans rcrjni facit sihi csse 383 
'■coitsortem.'' 

10. 'VI. Honorius imscitur filius Theodosii. 384 

11. Legati Pcrsarnm ad Thcodosium Constantinopoliin ccniunt. 
OLYMP. CCLXXXXI. 

12. 'VII. Greothingorum jcns a Thcodosio supcratur.' 385 

13. Priscillianus decliniins in haeresem gnosticorum pcr episcopos, quos sibi in eadem 
pravitate coUegerat, Avila episcopus ordinatur: qui aliquot episooporum eonciliis 
auditus Italiam petit et Romam, ubi nc ad conspcctum quidem sanctorum episco- 
porum Damasi et Ambrosii rcceptus cum his, cum quibus iverat, redit ud Gallias. 
inibi similitcr a sancto Martino cpiscopo et ab aliis episcopis hacreticus iudicatus 
appellat ad Caesarem, quia in GalUs hisdeni diebus potestatem tyrannus Maximus 
obtinebat imperii. 

14. VIII. Arcadii quinqucunalia cclebiantur. 386 
1.5. Romanae ecclesiae XXXVI habetur episcopus Siricius. 

16. VIIII. PriscilUanus propter supra dictam haercsem ab episcopatu depulsus et cum 387 
ipso Latronianus hiicus aliquantique sectatorcs sui apud Trcverim sub tyranno 
Maximo caeduntur. Exim in Gallaeciani PrisciHianistarum liaercsis invasit. 

17. X. Maxiimis tijranuus occiditur pcr Theodosium tertio lapidc ah Aquilcia V kal. 388 
Augustas: ct codcin temjiorc ncl ipso auno in Gallis per Arvagastcm coinitem filius 
Maximi nomine Victor extiuctus est. 

18. Cynegius Thcodosii praefectus hahetur iulustris, qui factis insignibus praeditus et 
usquc ad Acgi/ptum pcuetrans gentium simidacra subvcrtit. 

OLYMP. CCLXXXXII. 

19. XI. Theodosius cum Uonorio filio suo 'Undeccmo anno Theudosius regni sui f 389 
Romani ingressus est. 'Romam cum fiUo Honorio ingressus 

•est: legis (quc add. F*') Romanorum 
'integra emendacione ededit." 

20. XII. 390 

21. XIIL 391 

22. 'XIIII. Valentiniauus iiinior apiid Viennam scelere comitis Arvagasti occiditur^ et 392 
Eugenius tyrannus cfficitur. 



BF (Intra ' ') c. 6 Isid. hist. 11 

tj, l iii] tercio regni theudosiae aii. F atauaricus F aput coiist.] coiistautiiiopolae F 2 suseeptus] 
receptus F 7 iiii] quarto rigiii theudosiae F gothi iiifida] inibeda (oni. gotlii) F 8, i ambrosius] 

eorum anno iiii a. M in italia om. M mediolanio J/ episcopus] et 31 galliis FM toroniae F, 

ciuitate turoues M episcopi M 2 habetur insignis F 9, l theudosius quiiito rigiii sui aii. F regui 

facit sibi esse cousortera] c. r. sui fecit esse F 10 ui] iii se.xto regni theudusiae an. F fil. iiasc. [om. 

theod.) F 12 uiij octauo ann. regni theudosiae F creothingorum B, graotingorum F 13, 5 iuerat] 

fuerat B 15 habentur B^ xxxuii epis manjo B manu prima IB, 1 priscillianitarum B :i haer. 

inuasit om. B 18, i habentur i)" praedictus B» 22, l quarto decimo regni sui ann. F arua- 

gasti] B, aruagastis F 

1) In maryine: uli ioboleus ex quo dominus asceudit. 



16 HYDATII LEMICI 

OLYMP. CCLXXXXIII. 

23. XV. 393 

24. XVI. Eugenms a Theodosio Augnsto supemtus occiditur. 394 

25. 'XVII. Theodosius valitudine hydropis aimd Mediolaiiium defuiictus est anno regni 395 
sui XVII.' 

25". ['aromatus sancti ecclesiae Lauroncii sepultus est.'| F 

26. Et iste annus, qui Theodosii XVII, ipse Arcadii et Honorii initio regni eorum 
prinuis est: quod ideo indicatur, ne olympiadem quinque annorum turbet adiectio, 
in hoc loco tantum propter regnantum inserta principium. 

27. 'Romanorum XL ARCADIVS et HONORIVS Theodosii fihi deluncto patre re- 395 
'gnant annis XXX.' 

28. II. 396 
OLYMP. CCLXXXXIIII. 

29. III. 397 

30. IV. 398 

31. V. In provincia Carthaginiensi in civitate Toleto synodus episcoporum contrahitur, 399 
in quo quod gestis continetur, Symphosius et Dictinius et alii cum his Gallaeciae 
provinciae cpiscopi Priscilliani insectatores haerescm eius bhisphemissimam cum 
adsertore eodem professionis suae subscriptione condenmant. statuuntur quacdam 
etiam observanda de ecclesiae disciplina communicante in eodem conciHo Ortygio 
episcopo, qui Celenis fuerat ordinatus, sed agentibus Priscilhanistis pro fide catho- 

lica pulsus factionibus exulabat. 

32. VI. 400 
OLYMP. CCLXXXXV. 

33. VII. 401 

34. VIII. Solis facta defectio III idns Novrmhris. 402 

35. Romanae ecclesiae XXXVIII. habetur episcopus Innocentius. 

36. 'VIIII. Theodosius Arcadii filius nascitur.' 403 

37. X. (Constantinopoli lohannes episcopus praedicatur insignis [cognomento os aureum], ^404 
(qui ob fidem catholicam Eudoxiam Arcadii uxorem infestissimam patitur Arrianam.) 
OLYMP. CCLXXXXVI. 

37". XI. [(Beatissimi Martini vi- y^ ['An. XI regni Arcadiae /•" [Anno ab incarna- j/ 405 
(tam et mirabiha quae 'Martinus episcopus sanc- tionc domini CCCCVIII 
(fecit Severus vir summus 'tus et vir apostoHcus ct a passione CCCLXXV, 
(discipulus ipsius, qui et 'transit a domino carne ab ui'be autem condita 
(chronica aha quam haec 'deposita : cuius vita et anno MLVII , oHmp. 
(sunt ab initio genesis •mirabiha quae fecit Seve- CCXCVI, aera 



BH {intra ( )) F (intra ' ') 0. 35 = Gall. .'>39. 

'25, 1 septimo decimo aim. F ualitudiue] inualitudine i)^ hydropis] metropis F ap. med.] 

mediolano F '25* habet F, non 11 aroraatibus F- 26, i iste] ipse B iiiitio] £*, in iiiitio B^ 

3 turbes 7j 27, i archadius 2>' filii (filius i^ii) theudosio i*^ regnauerunt /■' 31,1 toleto] leto B 

3 insectatores] iscrij>si, sectatores i> 31,.') ortigio i' e celenisj caelenis B: Cileni i'/i'it. 4, '20, 112, KiMvoi 

Plol. 2, 6, 24, aquae Celinae vel Celenae itineraria 32 ui iuxla c. 31 statuuntur, iteni 33 uii iiuvta c. 31 

in eodem B 34 solis facta defectio (defuuctioi)'' [V]) iii idus nouembris] feria secuuda add. B'', eorum auno 
VII facta est eclipsis solis III idus uoverabris IIII feria in prima luna anno ab incarnatione domini CCCCIII, 
olimp. CCXCV, aera CCCXL, anno a mundi conditione quinquies millesirao et DCII, in XXIIII parte scorpii 
luna uoua 31 35 xxxuiii epsc B in inary. manu prima habentur B^ episcopis £' 3G uiii] au. 

uiii regni eorum F 37, 1 constautinopolim B cogn. os aureum ddd. H 2 eodoxiam iJ' archadii 

ux. H"', ux. arc. H^ 37» quae] qui 7/™ chrouicam aliam //'", chrouica (om. aliam) H" haec 

sunt] H'^, hic sauctus ii" 



CONTINVATIO CHRONICORVM HIEliUNYMIANORVM. 17 

(usque ad sectam Priscil- 'rus vir sumnuis discipu- CCCCXLY, indictione 
(lianislaruin pcrniciosissi- ■jos ipsius, qui et croiii- VI beatus Martinus vir 
(mam conscripsit, exc- 'cam alias quam haec sunt apostolicus transit ad 
(quitur.)] 'ab initio gcneseos per- dominum carne depo- 

'niciosissime scripsit.J" situ 111 idus Novembris 

feria I, luna XV, anno 
aetatis suae LXXI et 

episcopatus XXIII, 
anno autem Archadii 
et Honorii XI.) 

38. XII. Hierosolymis lohannes, Caesarca Eulogius, Cypro Epifanius, Alexandria Theo- 406 
filus qui supra episcopi habcntur insignes. 

39. Hieronymus in presbyterio praeditus in Bethleem ludae vicinia consistens praeci- 
puus habotur in cunctis. 

40. XIII. Post supra scriptos^) sane Arrianos qui Ilierosolymis ante lohanncm epi- 407 
scopi fuerint, Hydatius qui haec scribit scire non potuit. hunc vero sanctum cum 
sanctis Eulogio. Theofilo et Hieronymo vidit et infantulus et pupillus. 

41. XIIH. 408 
OLYMP. CCLXXXXVII. 

4-2. 'XV. (Alani et Vandali et Sneri Hispaiiins ingressi' acra CCCCXLVII.) alii (IIII) 409 
kal. ahi 'III (idus Octobris)' memorant die, tertia feria, ('Honorio' VIII 'ct Theo- 
('dosio Arcadii fiho' III 'consulibus'.) 

43. '(Alaricus rcx Gothorum Romam ingrossus: cuni intra et extra urbem caedes age- 
'(rentur, omnibus indultum est, qui ad sanctorum Hmina confugerunt.)' 

44. '(Placidia Theodosii filia, Honorii imperatoris soror a Gothis in urbe capta.)' 

45. '(Alaricus moritur, cui Atauulfus succedit in regno.)' 

46. Barbari, qui in Hispanias ingressi fuerant, caede depraedantur hostili. 

47. Pestilentia suas partes non segnius operatur. 

48. 'XVI. (Debacchantibus per Hispanias barbaris" et saeviente nihilominus 'pestilentiae 410 
('malo opes et conditam in urbibus substantiam tyrannicus cxactor diripit" et miles 
('exhaurit; 'tames dira grassatur', adeo 'ut humanae carnes ab humano gencre vi 
('famis fuerint devoratae : matres quoque necatis vel coctis' per se 'natorum suoruni 
('sint pastae corporibus. Bestiao occisorum gladio famc pestilentia cadaveribus 



BH (intra ( )) F (mtra ' ') c. 4'2 = Gall. 55'2. Isid. hist. 7'2. 85. c. 43 = Gall. ,5.53. Isid. 
hist. 15. c. 44 = Gall. 5,53. c. 45 = Gall. 5,54. Isid. hist. U». c. 48 = Isid. liist. 72. 

39, 1 scr. praedictus L' haheutur />'' betldet^m (sk) B 40, 2 ydatius B potuit] luudidit B- 

4'2, 1 xu] xu an. regii. arcadiae et houoriae F et om. F uuaudali //■" (et sic deinceps H'" c/ 11") B- 

suaeui spauias F iugressi] ingressi suut H ccccxluii] BH", ccccluii H'", ccccxlui Hydatii e.ijiilatures 
Gallicus et Isidorus i alii iiii k. alii iii idus octubris B, tercio idus octobris F, iiii (om. H"J idus 
octobris H: a. 40'J dies IIII k. Oct. = Sept. iS incidit in feriam tertiam, IV id. Oct. = Oct. 12 item in feriam 
tertiam , III id. Oct. = Oct. 13 in feriam quartam theudosio H 3 archad. semper H 43, 2 agere- 

tur H" omnibus] hominibus // conlugerunt] BFH'", coufugerant H" 44 placida F'^ theudosiae F 

honorii] honoris //"n, houoriae F imperatore F capta] c. est F 45 ataulfus HF 48. i xui] 

au. xui iniperiae lionoriae F per om. H spanies /'' saeuieute] sueuis galleciam ante H ■_■ mahim H 

et couditam in urbibus substantiaui] conditas in urbibus substanciaque (substantiasrjue //") H, condet<a iii 
urbis substantiam i^ exauctor //" c. 48 «tc lerjitur apud Theodorum: fames etiam dira grassabatur 

adeo, ut humane carnes horainum cibus fuerint, matres quoque natorum suorum paste sint corporibus, bestie 
quoque gladio fame pestilentiaque mortuorum cadaveribus assuete : passim adnunciata a domino per prophetas 
pericula complentur miles] milites BH :i exharuit //" crassatur B, classatur //'", grassat H" humaui 
CArnis F ui om. F 4 fueruut F matris F negatis F, uecacis //■" 

1) tScilicet ainul Hieroni/iiium a. Abr. 2364. 

CHRONICA II. 3 



18 HYDATII LEMICI 

('adsuetac quosque hominum tbrtiores interimunt' eonimque carnibus pastae passim 
(in huniani generis etferantur interitum. et ita -quattuor plagis ferri famis pcsti- 
('lentiae bestiarum ubique in toto orbe saevientibus praedictae a domino per pro- 
Cphetas suos admmtiationes implentur.') 

49. •XYII.' ([Aera CCCCLVII]. subversis memorata plagarum grassatione Hispaniae // 411 
(provinciis barbari ad pacem ineundam, domino miserantc conversi sorte ad in- 
(habitandum sibi provinciarum dividunt regiones. •Gallacciam Yandali occupant et 
('Suevi sita in extrcmitate oceani maris occidua: Alani Lusitaniam et Carthagini- 
('ensem provincias et Yandali cognomine Silingi Baeticam sortiuntur." Hispani 

(per civitates et castella residui a plagis barbarorum per provincias dominantium 
(se subiciunt servituti.) 

50. ^Constanthms post triennium invasae tyrannidis ab Honorii duce Constantio intra 
'Gallias occiditur.^ 

51. XYIII. lovinus et Sebastianus fratres intra Galliam et in Africa UcmcUauus pari 412 
tyrannidis inttantur insania. 

52. Romanae ecclesiac XXXYIII praesidet episcopus Bonifatius. 

53. Augustinus Hipponeregiensis episcopus habetur insignis, inter cuius studia magni- 
fica Donatistas ab oo dei adiutorio superatos probata fides demonstrat auctorum. 
OLYMP. CCLXXXXYIII. 

54. XYIIII. '■lovinus et Sehastianus'' oppressi 'ab Honorii ducibus Narbona interfecti'' 413 
sunt. 

55. (Gothi Narbonam ingressi vindemiae tempore.) 

56. {Heraclianus movens excrcitum de Africa advcrsus Honorium Utriculo in Italia in 
(confiictu superatus eifugit ad Africani caesis in loco supradicto L milibus arma- 
(torum.) ipse post Carthaginc in aede Memoriae per Honorium percussoribus 
missis occiditur. 

hl. 'XX. (Atauulfus apud Narbonam Placidiam duxit uxorem) : in quo profetia Uanihelis 414 
'putatur inpleta, ut ait filiam regis austri sociandam rcgi aquilonis (nullo tamen 
'(eius ex ea semine subsistente.)' 

58. [Hierosolymis lohnnne), de quo supra, (cpiscopo praesidente sanctus et primus 
(post Christum dominum martyr Stefanus revelatur.) 



BH {intra ( )) F {intra ' ') c. 49 = Gall. 057. Isid. hist. 73. 85. c. bb = Gall. 559. 

c. 57 = Gall. 559. Isid. hist. 19. 

48, 5 siiit] fueiunt H pastae] liaste F, iii pasce //™ pestilentia] -tiae BF i. 7 cadaueribus a. 

quosque [sic B^, quiique B'^, qunusque H) huniinum (huniines //) f. inteiimuntuil hestiarum iulestatione 
interenientur liomines F i effenintur| B, efferuntur // et um. H quattuur] his q. F 8 bestiarum] 

intestatiune histearnm F ul)ique] B-HF, iliique />' '.i adnuntiantes /•' impletur F, implent //» 

49, 1 xuii] au. xui huiLuriae regni /'' era ccccluii //, u;ii. i> plagurum //'" crassatione BH"' 

2 pacem] U, precem />' ineuudem //"' ad oiu. //'" 3 sibi pruu.] pr. s. // gallicia F 4 suaeui 

BF sita] sitam BH, um. F stremitate F uc. mar.| niar. uc. H, om. F uccidua] BH, succedunt F 

lusitania F 4. h carthagiuieusis (-ses />"-) B, cliartageuinse /*', cartaginem H '< pruuinciasj BF , pru- 

uiuciam H et om. F cuinumentu F siliugi] silin B, selingi //™, syliugi //" beticas F 

hispaiii] H, spani B 6 per om. H residui a] residua H per om H 7 se subiciunt | B, sue 

sublugant H 50, l inuasit tiraunidem F hunuriu BF duci F intra gallias] in gallicia F 

61, 3 tyrannis iJ 53, i habeutur /J» ■.' douatistas] donatis B' 54, i iuui « » auus /•' et o?«. />' sebasti- 
anus] sabastianus tiranni F post ducibus itus. quorum iouinus (et ins. B-) sebastianus B 55 post 56 H 

56, 1 heracliaims] raclianus//'" aflVica H(semper) hunurium utriculo] uitriulo houurium //"i i. -i in cunfl.] 
coufl. //" ■- ad] de //"> caesi B'^ L milibus] unu xx //"> , unu et uiginti //" 3 carthaginem B 

57, 1 xx] a. m. XX iinperiae hunuriae /' ataultus H, adaulfus F, athaulfus Tlieodurus profectia /?* '.' ait] 
agit F uullo t. eius (om. F) ex ea semine subsistentej nihil tanien ex eius semiue subsisteute ex ea H 

58, 1. '.'. hierosulymis iuh. de (om. B) q. s. . . . sanctus et (sic H, sancto et /J*, saucto />'•') primus . . . reue- 
Jatur] eurum annu XX ulimp. CCXCVIII hiluerosolimis [sic] iuhaime episcupo presidente sanetus et prinuis 
inartyr stephanus revelatur unno pust passionem dumini CCCLXXXIIIl J/ 



CONTINVATIO GHRONICORVM HIERONYMIANORVM. 19 

59. XXI. Hieronymus qui supra praecipuus in omnibus, elenientorum quoque peritissinius 415 
Hebraeoruni in lege domini quod scriptuni cst diurna nocturnaque meditatione 
continuus studia operis sui reliquit innumera. ad ultimum Pelagiani sectam cum 
eodem auctore adamantino veritatis maileo contrivit. adversuni lios, et aduersum 
alios liaereticos extant eius probatissima monimenta. 

60. 'XXn. (Atauulfus a patricio Constantio pulsatus, ut relicta Narbona Hispanias 41b 
"(peteret, per quendam Gotinnn apud Rarcilonnm" inter tamiliares fal)ulas 'iugulatur. 
'(cui succedens Yallia in regno cum patricio Constantio pace mox facta Alanis et 
'(Vandalis Silingis in Lusitania et Baetica sedentibus adversatur.)" 

61. Alexandrinae ecclesiae post Tlieotilum qui praesederit ignoravit liaec scribens. 

62. ('Constantius Placidiam accepit uxorem.") 

62*. |'Fredbalum regem gentis Vandalorum sine ullo certamine ingeniose captum ad /' 

imperatorem Honorium destinat."] 
62''. [(Hydatii ad deum convei-sio peccatoris.)] H 

OLYMP. ccLxxxxvnn. 

63. XXHL (Vallia rex Gothorum Romani nominis causa intrn Hispanias caedes ma- 417 
(gnas efticit barbarorum.) 

64. XXHH. Solis facta defectio die ^\Ul kal. Aug., qui fuit quinta feria. 418 

65. Romanae ecclesiae post Theofilum XXXVIHI praesidet episcopus Eulalius. 

66. Dnranfe episco^w (jno snprn gravissimo terrae motu sancta in Hierosolymis loca 
quassantur et cetera, dc qnihiis ita yeslis einsdnn episcopi scripfa decJnrfinf. 

67. ('Vandali Silingi in Baetica per Valliam regem omnes extincti.') 

68. ('Alani", qui Yandalis et Suevis potentabantur, 'adeo caesi" simt 'a Gothis. ut ex- 
('tincto Addace rege ipsorum pauci, qui snperfuerant, abolito regni nomine Gunderici 
('regis Vandalorum, qui in Gallaecia resederat, se patrocinio subiugarent.") 

69. (Gothi intermisso certamine quod age- Gothi sedentes in Aquitania Tholosa sibi F 
(bant per Constantium ad Gallias revo- sedem elegunt: a mare Terrenum et 
(cati sedes in Aquitanica a Tolosa tiuvio Rodano per Ligerem tiuvium 
(usque ad Oceanum acceperunt.) usque Ocianum possident. 

70. (•Vallia eorum rege defuncto Theodoricus succedit in regno.") 



BH {mtra { )) F (intra ' ') c. GO = Gall. 502. Isid. liist. 19. o. f.2 = Gall. .563. c. 63 = 
Isid. liist. 21. c. 67 = Gall. 564. Isid. hist. 22. c. 68 = Gall. .%4. Isid. liist. 22. c. 69 = 

Gall. .f)6r.. Isid. liist. 22. c. 70 = Gall. 5(59. Isid. hist. 23. 

59, 4 adainantiua u. nielle B 60, i xxii] xxii an. iniperiae hniiorie F .'itanlfns IT, .idaulfus F 

coiistantino //" i. 2 pulsatus (pulsatnr F) nt relicta narbona (narrabona i'") hisp. (spanias F) petcret] 
piilsus rel. n. hisp. petens (potens .ff™) H 2 per quendani gothum (gothorum H")] a quendam gotho F 

apud barcilonani] B, apud barcinonani (barchinoncm H") H, barcihma F s succendens B'-, suc- 

cessit F uu.alia H eonstantino //" pacem B^, pax F 4 siliugis] coinoniento sylingis F 

lusitaniae B 61 quis /J' 62 constantius placidiam .accepit Iduxit F) uxorem] const. pl. snrorem 

arcbadii et bouorii duxit uxorem ex qua genuit filium nomiiie ualentiniauuin M 62* liobet F, om. BH 

fredibalum Fredegarlani dett. regem] regi F ^ii^ idatii (idacii //") ad deum (ad d. om. //") conii. 

pecc. H, om. BF 63, t uualia H i. 2 magua B^ 64 -xxiu solis . . . quinta {B^, qu..ta B^) 

feria] anno ab incarnatione domini cccexxi olimp. ccxcuiiii eclipsis solis facta cst xiiii kal. aug. quod fuit iii 
feria luna xxuiii in secunda parte leonis anno imperatoris honorii xxiii M 65 post thcofilnm ilel. B^ 

66, 1 eps /J', ep" B- 67 uaudali silingij .ann. xxuii bouoriae regui uuaudali {nm. silingi) F uualiam H 

onuies] B, plnrimae sunt F, om. H 68, i potentJibantur] BH^ , potentabat //'" 3 ut extiucto] 

fortiter uallati F atace H, addacher F regem F 4 superfueiunt // 4. r. abolito regni nomine] 

oblito r. n. F, obliti r. n. ^jcs^ snbiugarent H .s gunderico regi F bandalornm //» r. gallicias 

resedebat F patricinio /?™ 7 subiugauerunt F 69, l agebat B counautium //° 2 aquatunica £', 
aquitania H usque burdegalam chron. Oall. 70 uualia H theudericus H'", tbeodericus .ff", 

theudorus F 

3* 



20 HYDATII LEMICI 

71. 'XXV. luter Gimdericum Vandalorum et Hermericum Suevorum reges certamine 419* 
•orto Suevi in Nerbasis montibus obsidentur a Vandalis." 

72. (•Valentinianus Constantii et Placidiae filius uascitur.') 

73. In Gallicana regione in civitate Biterris multa signa effecta terrifica Paulini epi- 
scopi eiusdem civitatis epistola enarrat ubique directa. 

74. XXVI. 'Vandali Suevorum obsidione dimissa' instante Asterio Hispaniarum comite 41 9'' 
et sub vicario Maurocello aliquantis Bracara in exitu suo occisis 'relicta Gallaecia 

ad Baeticam transierunt'. 

75. ('Honorius apud Ravennam Constantium consortem sibi facit in regno.') 
OLYMP. CCC. 

76. XXVII. '(Constantius imperator Kavenna moritur) in suo tertio consulatu." 420 

77. 'XXVIII. Castinus magister militum cum magna manu et auxiliis Gothorum beilum 421 
'in Baetica Vandalis infert. quos cum ad inopiam vi obsidionis artaret, adeo ut 

'se tradere iam pararent, inconsulte publico certamine confligens auxiliorum fraude 
'deceptus ad Terraconani victus effugit.' 

78. (Bonifatius palatium deserens Africam invadit.) 

79. XXVIIII. 422 

80. 'XXX. {Honorius' actis tricennalibus suis '■Ravenna ohiW.) 423 

81. (Paulinus nobilissimus et eloquentissimus dudum, conversione ad deum nobilior 
(factus , vir apostolicus, Nola Campaniae episcopus habetur insignis : cui Terasia 
(de coniuge facta soror testimonio vitae beatae aequatur et merito.) extant ipsius 
egregii studia praedicanda. 

82. ('Romanorum XLI TIIEODOSIVS Ai'cadii filius" ante aliquot annos regnans in 
(partibus Orientis defuncto patre 'post obitum Ilonorii patrui monarchiam tenet 
(imperii, cum esset aimorum XXI.') 

83. lohannes arripit tyrannidem. 
OLYMP. CCCI. 

84. I. ('Theodosius Valentinianum amitae suae Placidiae filium ConstantinopoH Cae- 424/5 



BH (mtra ( )) F {intra ' ') c. 71 = G.ill. !JG7. Isid. hist. 73. c. 74 = G.iU. 568. Isid 

hist. 73. 85. c. 75. 76 = Gall. .'J70. c. 78 = Gall. 571. c. 81 = Gall. .575. 576. 

71, 1 xxu] .xxu impeiiae houuriae .111. F uandalorum] uaudolorum i>, uuand. regi F ernieuricho 

suaeuoruui F reges om. F certaniiue] helluni F 2 suaeui F in nerhasis (sjc iJ'', erhasis li^) m 

moutihus B, in neruasis niontihus F, nierhasoruni niontibus chr. Oall.: NitQ^uaovg Vaccaeln conlfrmiiinn 
nominat Ptolemaeus 2, 6, 48. ohsedeutibus F a uu.andalis F, ah uaudalis B'', ah ua*»»** Il^ 

72 ualeutinianus i7° 73, 1 hiterris] B Theodorus 74, 1 suaeuorum F astirio B 2 gallicia F 

7.5 lionorius apud r. const. cons. sibi f. in regno (sibi f. i. r. cons. H, cons. regni facit F)] ipse uero xxuii 
anno iniperii sui apud rauennam constautium patricium sihi consortem facit in reguum M 7G const.antius 

iniperator raueuua (-nam II "^F, rauenae H") moritur in suo tertio consulatu (consulato B, consol.atns anno F)] 
constautius iii auuo id est primo cousulatu suo moritur .anuo xxuiiii honorii J/ 77, 1 xxuiii] xxuiii 

imperiae houoriae an. F et] in F 2 iu baetica] betece F iuopiam ui] inopia (om. ui) F adeo 

ut] et i^ 3 se tradere iam] tradere se F parareut] parent B^ inconsulto F 4 ad terracouam] 

terragon.a F lugit F 80 xxx houorius (xxx honorio imperiae an. F) actis triceunalihus suis rauenna 

(rauenae H") ohiit] post deinde honorius a. tr. s. et ipse decessit 31 81, 1 deum] dominum .ff» 

2 uolae H'^ campiae i>' hahentur iJ' tliarasia ii'", tarasia ii° 3 coniunge B merito] BH"', 

marito H" ipsius] operis ipsiiis B- 83, l romauorum .xli (xliii H) theodosius (theudosius if"') arcadii 

filius a. a. annos (annis H") regnans in partihus orientis defuncto patre post ohitum honorii (-rio i<'l') patrui 
monarchiam (patruel«*narchiani i''") tenet (tenuit iij imperii (imperaus i^) cum esset (c. c. om. F) annorum 
xxi (sic H, XX» £', xxui B^, xxii F)] anno ab incarnatione domini ccooli a passione cccxcuii olinip. ccci theo- 
dosius archadii filius post ohitum patris regnauit in partibus orientis deinde post ohitum honorii patrui sui 
monarchiam tenet imperii cum esset annorum xx post duos (seq. sp. vac. rocabuli uniusj M 84, 1 theodosius 
ualentinianum (uo F) amitae suae pl.icidiae (placide H) filium (lilio F) constantinopoli (-polim H, -pole F) 
caesarem facit] ualentiniaiuuuque cunstantii et plaeidie amitte sue tilium apud constautiuopolim cousortem 
sihi facit regni regnauit aunis .xxuii M constantinopolim H^, constantinopole F 



CONTINVATIO CHRONICOBVM HIERONYMIANOKVM. 21 

('sareni iacit) et contra lohanncm mittit' : sub quo 'a duciibus', qui cuni eo per 
Theodosium missi fuerant, 'apud Kavcunam" prinio anno invasae tyrannidis 'occi- 
ditur et Felix patricius ordinatur" et magister miUtum. 

85. ('Valentinianus', qui erat 'Cacs.ar, Romae Augustus appellatur'.) 

86. (Yandali Baliaricas insulas depraedantur deinde: Cartliagine Spartaria et llispali 
'eversa et Hispaniis depraedatis Mauritaniam invadunt.) 

87. II. Romanae ecclesiae XL praesidet cpiscopus Caelestinus. 42G 

88. III. 427 

89. 'II II. (Qundericus rex Vandalorum capta Hispali, cum impie eiatus manus in ec- 428 
('clesiam civitatis ipsius cxtendisset , mox dei iudicio' daemone 'correptus interiit: 
('cui Gaisericus frater succedit in regno'. qui, ut aliquorum rclatio iiabuit, effectus 
(apostata de fide catholica in Arrianam dictus est transisse perfidiam.) 

OLYMP. CCCII. 

90. V. (Gaisericus rex de Baeticae pro- 'An. V reg. Theudosiae Gaisiricus rex ;;' 429 
(vinciae litore cum Vandalis omnibus 'Wandalorum cuui Yandalis cunctaque 
(eorumque familiis mense Maio ad 'eorum familia Mauritania (-nea /'''■) in 
(Mauritaniam et Africam relictis 'Africam transiit. interfectoErmengario 
(transit Hispaniis. qui priusquam per- 'regi 8uaevorum iniuria sancti Eulaliae 
(transiret, admonitus Heremigarium 'in eodeni ac si nolleus ulciscetur. 
(Suevum vicinas in transitu suo pro- •consederunt Wandali in Betaca an. 
(vincias depraedari, recursu cum ali- 'LIIIL' 

(quantis suis facto praedantem in Lusi- 
(tania consequitur. qui haud procul de 
(Emerita, quam cum sauctae nuirtyris 
(Eulaliae iniuria spreverat, maledictis 
(per Gaisericum caesis ex his quos 
(secum habebat, arrepto, ut putavit, 
(euro velocius fugae subsidio in flu- 
(mine Ana divino bracliio praecipitatus 
(interiit. quo ita extincto mox quo 
(coeperat Gaisericus enavigavit.) 

91. VI. Suevi sub Hermerico rege medias partes Gallaeciae depraedantes per plebem, 430 
quae castella tutiora retinebat, acta suorum partim cacde. partim captivitate 
pacem quam ruperaut famiharum quae tenebantur redliibitioue restaurant. 

92. (Per Aetium comitem iiaud procul de Arehite quaedaui (lothoruin manus extingui- 
(tur Anaolso optimate eorum capto.) 



BH (hifra ( )) F {intra ' ') c. 86 = V,a\\. :m. Isiil. liist. 73. c. 89 = O.iU. ^M. laid. 

hisf. 73. 74. c. 90 = Isid. liist. 74. 8.''). c. 91 Isiil. liist. 85. 

84, 2 et] queni F ioli.nnnem] ioli.-iuiic tyi-.nnno F dncilins] il. snis F n aputl rauennatn] 

raueuna F 4 et oin. F K> loinain F 8G, i baliaiicasl Ij.Tiiaiica /J", balearicas H dcinile] 

Mdorua, quiqne BH^, et H^ et chr. Gall. spartariae et sp.alinc iiersa li 2 mauritaiiiain iiiuadunt] 

arreptis navibus Mauritaniam petunt chr. Gall. 88 iii] iii gun i>=> 89, i iiii] aiin. iiii tlieudosi regii. F 

guntericus Theodorus ispali B, spali F i. 2. cum impie elatus manns {H, mnnus B) in ecclesiain 

(-sia B) c. i. extendisset] enm insidias aeclesiarnin inteiiderit F 2 gai.s.aricns 77", gavsaricns 77'", gaisiricns F 
4 tranxisse 771' 90, i gaysariciis 77 rex] r. uuandalorum 77 4 transiit 7/ eniiigaiiuin H 

7 sueuum] siieLiornm regein 77 s recnr.so H «. in praedantem iii Insitania conseqnitnr] B, predaiite Insi- 
taiiiam iilcio consequitnr diniiia 77 lo Iiand] ant /7", antein 77'" ii lieinerifa 77'" il. 12 quam cum 

6. ra. e. ininria sprenerat] cum s. martirl e. iuiiirias prcbuisset 77 i:i gaysaricuin 77 ex liis] cniii eis //'", 
cum iis 77° 14 arrepto] a retro H«' i.s iii] et T^"' tluuio H^ 17 extiiiclo] ex intincto fi" is gaise- 
ricu {adest s) /»i sp. vae. om. B', gaysarieus 77 enauigat H 91, i gallaciae B 9"J. i per aetium 

comitem] piaetium commifem B', abetio coniite 77"", acti comite 77° de um. 77" arellato 77 2 anealso H 



22 HYDATII LEMICI 

93. luthungi per eum similiter debellantur et Nori. 

94. Felix qui dicebatur patricius Ravenna tumultu occiditur militari. 

95. 'VII. Aetius dux utriusque militiae' Noros edomat rebellantes.' 431 

96. Rursum 'Suevi initam cum Callaecis paeem libata sibi occasione conturbant." ob 
quorum depraedationem Hydatius episcopus ad Aetium ducem, qui expeditionem 
agebat in Gallis, suscipit legationem. 

97. Vetto, qui de Gothis dolose ad Gallaeciam venerat, sine aliquo effectu redit ad 
Gothos. 

98. VIII. Superatis per Aetium in certamine Francis et in pace susceptis Censorius 432 
comes legatus mittitur ad Suevos supradicto secum Hydatio redeunte. 

99. ([Aera CCCCLXX.] Bonifatius in aemulationem Aetii de Africa per Placidiam H 
(evocatus in Italiam) ad palatium redit. qui depulso Aetio in locum eius suece- 
dens paucis post mensibus inito advcrsum Aetium conflictu de vuhiere, quo fuerat 
percussus, interiit. cui Sebastianus gener substitutus per Aetium de pahitio supe- 
ratus expelUtur. 

OLYMP. cccm. 

100. VIIII. Regresso Censorio ad pahatium Hermericus pacem cum Gallaecis, quos prae- 433 
dabatur assidue, sub interventu episcopali datis sibi reformat obsidibus. 

101. Symphosius episcopus per eum ad comitatum legatus missus rebus in cassum 
frustratur arreptis. 

102. In conventu Lucensi contra voluntatem Agresti Lucensis episcopi Pastor et Syagrius 
episcopi ordinantur. 

103. 'Aetius dux utriusque mihtiae patricius appellatur." 434 

104. X. Sebastianus exul et profugus effectus navigat ad palatium Orientis. 

105. Romanae ecclesiae XLI. habetur episcopus Xystus. 435 

106. XI. Hierosolymis luvenalem episcopum praesidere Germani presbyteri Arabicae 
regionis exinde ad Callaeciam venientis et aliorum Graccoruni relatione oomperi- 
mus, iidicientibus Constantinopohm eum cum aliis et Palaestinae provinciae et 
Orientis episcopis evocatum sub praesentia Theodosii Augusti contracto episco- 
poruni interfuisse concilio ad destruendam Ilebionitarum jiaeresem, quam Atticus 
eiusdem urbis episcopus pravo stultissimae sectae resuscitabat ingenio. quo vero 
tempore sancti lohannes, Hieronymus et alii, quos supra diximus '), obierint vel 
quis nomine lohanni ante luvenalem successerit, sicut et fecisse cognitum est in 
brevi seniorem quendam, referentum sermo non edidit. 

107. XII. Narhona obsideri coepta per Gothos. 436 

108. 'Burgundiones, qui rebellaverant, a Romanis duce Aetio debellantur." 

108". ([Sanctus insignis Augustinusrecedit i[ Eorum anno VIII, olymp. CCCIII, aera j/ 
(corporej.) CCCCLXX sanctus insignis Augustinus 

cpiscopus et doctor eximius transit ex 

BH (mlro ( )) F Imtra ' ') c. 100 = Isulorus liist. 85. c. 107 = G.all. 594. 

93 ])er enm] |)er per euni B 95 iiii] septinio anno imperiae tlienilosijie F .igeeins F^', agre- 

cins F^ iinn>s 7>'' 9(3, i inita F callicis £', g.illicis B-, g.-illieies F libeta F •• yilatins B 

,1 agebantii' 98,1 per aetinni| praetinni />' 2 snpradictn -C» yJatio /i 99, i era ccecl.xx] i/, 

tm\. B 2 enocatns] rcuocatns //, reuocatiir Hispnni delt. 3 couflictuni /J' 4 per aetiiiin] praetiiim iJ' 

100, l ceusurio B 102, i lucensis iJ' siagrius i> 2 ordinatur iJ' 103 aetiiis] an. uiii regni 

thendosiae agecius (agrecius /'») /' 104 et] e £' 105 habentur ii' 100,2 calleciam £', galle- 

ciam £' ueiiieutes /i' 3 euni] eos B 4 episcopos B c urliis] ubi /J' s nomiue del. B''- 

9 edidit] edidicit £' 108 bmguiuliones] an. x regui theudosiae burg. F reuellabaut romauis a duci 

agecio (agiecio F^') sunt perdomati F ducetio £' 108^ corpore] i/m^i)^ ,, eorpore H^\}), e corpore i/" 

1) Cf. c. .38. 4:0. 



CONTINVATIO CHRONICORVM HIERONYMIANORVM. 23 

corpore, cum vixissct annos LXXYT. 
in clericatu vel episcopatu annos ferme 
XL complesset. 

109. (Uno eodemque tempore Alexandriae Cyrillum episcopum piaesidere ct Constan- 
(tinopoli Nestorium haereticum Hebionaeum (_)yrilli ipsius ad eundem epistola et 
(haeresem destnientis et regulam fidei exponentis ostendit. haec cum aliis habe- 
(tur allata.) 

OLYMP. ccciin. 

110. 'XIII.' Narbona obsidione liberatur 'Aetio duce et niagistro militum. Burgundio- 437 
'num caesa XX millia." 

111. Rursus Censorius et Fretimundus legati mittuntur ad Suovos. 

112. XIIII. ('Gothorum caesa YIII millia' sub Aetio duce.) 438 

1 13. 'Suevi cum parte plebis' Callaeciae, 'cui adversabantur, pacis iura confirmant.' 

114. 'Hermericus rex morbo oppressus Rechilam filium suum substituit in regnum: qui 
'Andevotum cum sua, quam habebat, nianu ad Singillioncm Baeticae fiuvium aperto 
"marte pi'ostravit' magnis eius -auri et argenti opibus occupatis." 

115. XY. ('Carthagine fraude decepta' die XIIII kal. Novembris omnem Africam rex 439 
(Gaisericus invadit.) 

116. 'Bello Gothico sub Theoderico rege apud Tolosam Litorius Romanus dux incon- 
'sultius cum auxiliari Hunorum manu inruens caesis his ipse vulneratus capitur et 
'post dies paucos occiditur." 

1 1 7. (Inter Romanos et Gothos pax efticitur.) 

1 18. (Gaisericus elatus inpie cpiscopum 'Gaisiricus rex Suaevorum multas in F 
(clerumque Carthaginis depellit ex ea 'sacerdotibus fecit stragis.' 

(et iuxta prophetiam Danihelis demu- 
(tatis ministeriis sanctorum ecclesias) 
catholicas (tradit Arrianis.) 

1 19. ('Rechila rex Suevorum Emcritam ingreditur.') 

120. XYI. Gaisericus Siciliam depraedatus Panormum diu obsedit: qui damnati a catho- 440 
licis episcopis Maximini apud Siciliam Arrianorum ducis adversum catholicos prae- 
cipitatur instinctu. ut eos quoquo pacto in impietatem cogeret Arrianam. nonnullis 
declinantibus aliquanti durantes in catholica fide consummavere martyi'ium. 

121. (Censorius comes, qui lcgatus) missus (fuerat ad Suevos, rediens Martyli obsessus 
(a Rechila in pace se tradidit.) 



BH (mlra ( )) F iintra ' ') c. 114 = Isid. hist. 85. c. 119 = Isid. hist. 8.5. c. 120 = 

Isid. hist. 74. 

109, 1 uno] qui uiio H cirillo episcopo H presedere £', presidente H constantinopolim B 

2 nestorio eretico ebione (nebione H'^) chirilli H ad eundom epistola et] cpistol.-im eoruiidem H e.xponen- 
tes i/" 3. 4 habetur allata| //'", habitura data //"', habentur allata B UO, 1 xiii . . . duce] xiii an. 

regni theudosiae ab agecio duci /^ 111 mittitur B* 11'2 ci))uuni/il cum c.tlOsic: gothorum qui eis 

auxiliauerant, uiii milia caesa sunt F 113 sueui xiiii an. regni theudosiae buaeui F calleciae B», 

galleciae B^ 114, I ermenricus rex suaeuorum F rychilam /' reguo F 1—3 qui andeuotum .... 

prostrauit] quem postea betece tluuio gothi prostraueruut F 1 15, l cjuthagine] B, cartago magna HF; cf. 

Liberatus breo. causae Neslur. c. .5: venieus Carthaginem magnain el c. 20: adductus Carthagiuem magnam 
xiii] xu (xxu //") die xiiii H -J gaysaricus /7">, gaysericus //" 116, i bellum /" theuderico F 

tolosa F dux rom. F 2 auxilia F unorum B, chunoruni F manu] niauum magna F his] 

parte pluriraa suis /' c^apitur] a gothis capetur /' 118, 1 gaysaricus (-sericus //"') rex H impie 

om. H 2 depulit //" « ministeriis] B, misferiis // .i tiadidit BH Theodonis 119 richila H, 

richyla F suevorum] suaeuorum qui gaisirico successerat F aemereta /■' 120, i ciciliam />' 2. 3 preci- 
pitatus.B 121,1 censurius iJa//", consurius .ff™ redieus] .fiT, residens />' martysi /J», misertili //■", 

myrtili //" -' ad recilane //"i, a raohilaiie H'^ 



24 HYDATII LEMICI 

OLYMP. CCCV. 

122. XVII. (Rex Suevorum diutuino per annos VII morbo adflictus moritur Hermericus.) 441 

123. 'Rex (Rechila Ilispali obtcnta Baeticam et Carthaginiensem provincias in suam 
('redigit potestatem.') 

124. (Sabino episcopo de Hispali factione depulso in locum eius Epifanius ordinatur 
fraude, non iure.) 

125. Asturius dux utriusque militiae ad Hispanias missus Terraconensium caedit multi- 
tudinem Bacaudarum. 

126. XVIII. Cometae sidus apparere incipit mense Decembri: quod per menses aliquot 442 
visum subsequcntis in pestilentia plagae, quae fere in toto orbe diifusa est, prae- 
misit ostentum. 

127. ([Aera CCCCLXXXI] Constantinopolitanae ecclesiae depulso Nestorio praesidet H 
(episcopus Flavianus.) 

128. XVIIII. Asturio magistro utriusque militiae gencr ipsius successor ipsi mittitur Slero- 443 
baudis, natu nobilis et eloquontiae merito vel maxime in poematis studio veteri- 
bus conparandus : testimonio etiara provehitur statuarum. brevi tempore potestatis 
suae Aracellitanorum frangit insolentiam Bacaudarum. mox nonnullorum invidia 
perurguente ad urbem Romam sacra praeceptione revocatur. 

129. XX. Sebastianus illic, quo confugerat, deprehensus sibi adversa moliri e Constan- 444 
tinopoli fugit admonitus et ad Theodorem regem Gothorum veniens conquaesitam 
sibi, qua potuit, Barcilonam hostis factus ingreditur. 

OLYMP. CCCVI. 

130. XXI. In Asturicensi urbe Gallaeciac quidam ante aliquot annos latentes Manichaei 445 
gestis episcopalibus detcguntur, quae ab Hydatio et Thoribio episcopis, qui eos 
audierant, ad Antoninum Emeritensem episcopum directa. 

131. Vandali navibus Turonio in litore Gallaeciae rcpente advecti familias capiunt 
plurimorum. 

132. Sebastianus de Barcilone fugatus migrat ad Vandalos. 

133. Per episcopum Romae tunc praesidentem gesta de Manichaeis per provincias 
diriguntur. 

134. XXII. Vitus magister utriusque militiae factus ad Ilispanias missus non exiguae 446 
manus fultus auxilio, cum Carthaginienses vexaret et Baeticos, succedentibus cum 
rege suo illic Suevis, superatis etiani in congrcssionc. qui ei ad depraedandum in 
adiutorium venerant, Gothis , territus miserabih timore diffugit. Suevi exim illas 
provincias magna depraedatione subvertunt. 

135. XXIII. Romanae ccclesiae XLII. praesidet cpiscopus Leo: huius scripta per epi- 447 
scopi Thoribi diaconem Pervincum contra Priscillianistas ad Hispanienses episcopos 
deferuntur. inter quae ad episcopum Thoribium de observatione catholicae fidei 

et de liaeresum bhisphemiis disputatio plena dirigitur, quae ab aliquibus Gallaecis 
subdolo probatur arbitrio. 



BH {iutra ( )) F {intra ' ') c. 122 = Isid. liist. S5. c. 123 = Isid. hist. 86. 

122, 1 herraericus aiiic rex H sueuorum] uerorum B inoriturl iiiteriit H 123, 1 richila )'spali 

H, xui an. {om. i'^*) regni theudosiae richyla spale F lietica B, beteca F carthaginieiisem (carthagienen- 
sem -B*, cartaginensem /iT"', carthaginem //"), prouincias (-ciam //)] cartagine F 1. 2 in suam (in suam 

om. H^) redigit (redegit //") pot.] capit i^ 126, 1 sius iJ" 127, i era cccclxxxi H, oni. B praesidet] 

preside et i/m, praeside est //° 128,2 poemastis .B» 5 praeceptionem iJ* 12it, i illic quo] illico iJ' 

deprehendens malim 130, i manichi B^ ydatio B 2 tliobibio B 3 ad o»i. B^ emere- 

tensem B rirecta £' 132 sabastianus B migrata ad £» 134, 2 manus] minus B cartha- 

giniensis iJ" ilas B 135, 2 thoribii B- priscillianitas i)' hispaniensis B' 



CONTINVATIO CHRONICORVM HIERONYMIANORVM. 25 

136. 'Solis facta ilefocHo' die X kal. Tamuiria.s, qui fiiil tcrtia fi-ria. 

137. XXIlll. ('Rcchila rox Siicvoriiiii Emcrita gontilis iiKiritur" iiicnsc Augusto: 'cui mox 448 
('filius suus' catiiolicus 'Rocliiarius succoilit iii rcgimm", noimuilis quidoni) sibi (do 
(gente sua aemulis), scd (latenter): obtcnto tamcn rogno sino mora ultorioros rcgioncs 
invadit ad praedam. 

loS. Pascentium quendam urbis Romao, qui de Asturica diffugerat, Manicliacum Anto- 
ninus ■episcopus Emorita comprehendit auditumquo otiam do provincia Lusitania 
facit expelli. 

139. ('Per Agiulfum Hispali Censorius iugulatur.') 
OLYMP. CCCVII. 

140. XXV. ('Rechiarius accepta in coniugium Theodori rogis filia" auspicatus initium 149 
(regni 'Vasconias depracdatur") mense Februario. 

141. Basilius ob testimonium egregii ausus sui congrogatis Bacaudis in occlesia Tyri- 
assone foederatos occidit. ubi et Leo eiusdem ecclesia(> cpiscopus ali isdem. qui 
cum Basilio adcrant, in eo loco obiit vulneratus. 

142. (Rechiarius mense lulio ad Theodorem soccrum profectus Caesaraugustanam regi- 
(oneni cum Basilio in reditu depraedatur. inrupta per dolum Ilerdcnsi urhe acta 
(est non parva captivitas.) 

143. XXVI. Asturius vir inlustris ad honorem provchitur cnnsidatus. 450 

144. Sebastianus exul factus ad perniciosam sibi, sicut post exitus docuit, Gaiserici 
confugit potestatem : parvo post tempore quam venerat per eum iubetur occidi. 

145. (De Gallis epistolae deferuntur Plaviani episcopi ad Leonem episcopum missae 
(cum scriptis Cyrilli episcopi Alexandrini ad Nestorium Constantinopolitanum de 
(Eutychete Hebionita haeretico et Leonis episcopi ad eundom responsa) : quae cum 
aliorum episcoporum et gestis et scriptis per ecclcsias diriguntur. 

146. '(XXVII. Theodosius) imperator (moritur Constantinopoli anno aetatis suae XLVIII).' 451 

147. ('Post quem XLIF statim apud Constantinopolim 'MARCIANVS a militibus et ab 



BB {intra ( )) /'' (Inlra ' ') c. lo7 = Isidorus hist, 81!. c. 140 = Isiilmus liist. 87. c. 141 = 

Isidorus hist. 87. c. 145. 147 = Gall. (ill. 

13B solis (au. xxiiii regiii theudosiae solis F) facta defectio die (diei X.''} kal. iaiiuarias q. f. t. f.) 
ipsorum quoque auuo xxiiii ;iiiuo ab incarnatiotie domini cccclii et a muudi conditione m° anno quiuquies 
milaesimo et dcli olimj). cccuii eclijisis solis facta x kal. iunii luna xu quod fuit iii feria ab hora iiii usque 
iu sextam et ab hora uiii usque in nonani. in lioc enim meuse uicibus nouem obscuratus est sol et in lioc 
anno ab iucarnatione domini cccclii iii xu parte scorpii et in sexta parte sagittarii iu anuo quoque sequenti 
ab iucarnatione domini ccccxliii [sic] iiii non. iunii luna uiiii iu iii feria ab occiduo fuscatur tertia hora 
uoctisJ/ 137,1 richilaif, ricliyla i^ suaeuorum J" aemerefa i^, cmeritae /7" gentilis] Bi^, 

degens H 2 rechinarius R, richarius F regno HF 139 per om. F agyulfum nohilem gothum F 

hispali ceusorius] spalioem surius H, iii spalae (palae F^ [?]) caesarius coni. F 140, i reciarius .ff™, 

ricliarius rex F, chinarius H"^ acueptam F, accepto 77" couiugio // tlieudoreti //■'", theuderici //™, 

tlieudoris F regis] gothorum regis F liliam F auspicatus initio li, iii iiiitio 11 ■_• depraedatur] 

populatur //n 141, l baucaudis B'^ J hisdeiu B 142, 1 theudoricum //», thendericum //'" cesar- 

augustam //"", caesaraug. //» t cuni basilio] cum auxilio Gothorum Isidorus, recte ut videlnr reditum H 

inrupta] inruptam B, om. H clerdensi B, yllerdense //™, ilerdense //" captiuitatis //"(a) 143 conss B 
145, 1 de gallis (galliis H) del. B- ti;uiiani] fauiani //m ad leonem ad episcopi om. //•> 2 scripti JB» 

chirilli //™ j. 3 de eutychete . . . responsa] tebiouem quo depulso (pulso //") substitutus fauianus 

(flauianus //n) scribit ad leoiiem de eiiticete // ad eodem resp.msam Ji' 146 xxuii th. (au. xxuii regni 

theudosius Z', th. xliii //) imperator moritur constantinopiili (-polim /.', -pulae /^) anno aet. suae xlniii (quadra- 
gensimo nono i^, xliii //'", xliu//")! theodosius filius archadii obiit aiiuo xxuii imperii sui etatis sue anno 
xluiii M 147, l. ■> post quem xlii (sic F, xliii />', xliiii post marc. //) statim apud constaiitiiiopoliin (-poli //™, 

st. ap. c. om. F) raarcianus (marchiauus H^, inarciauus irap. //") a militibus (railitaiitibus F) et ab {om. H) 
exercitu instaute (staute //) etiam sorore theodosii pulcheria (pulceriam sororem tlieodosiae F) regina (regia 
//") efficitur imperator (imp. om., et ipsi sublimatur in regno add. F)] post qucm uiarcianus statim impera- 
tor factus auuo ccccli qui fuit ultinuis aiiiius theodosii et primus marciaiii iustante pulcheria sorore theodosii M 
CHROKICA II. 4 



26 HYDATII LEMICI 

('exercitu instantc etiam fsorore Theodosii Pulcheiia regina efficitur imperator. qua 
('sibi in coniugium adsumpta' rcgnat in partibus Orientis.) 

148. XXVIII (Valentiniani imperatoris) 'Valentinianus ct mater Placidia moriun- F 452 
mater Placidia moritur apud Romam. 'tur Romam/ 

149. 'In Gallaecia terrae motus' assidui, signa in caelo plurima ostenduntur. nam pridie 
non. Aprilis 'tertia feria post solis occasum ab aquilonis plaga caehim rubens 
'sicut ignis aut sanguis efficitur' intermixtis per igneum ruborem lineis clarioribus 
in speciem hastarum rutihxntium deformatis. a die clauso usque in horam noctis 
fere tertiam signi durat ostensio, quae mox ingenti cxitu perdocetur. 

150. ([Aera CCCCLX] gens Ilunorum // 'Gens Chunorum pace rupta ruunt in Galliis' : i^ 
pace rupta dcpraedatur provincias reliqim dc proeUo in campis Catalaunicis 
Galliaruni.) phirimae civitates effrac- narratio omittitiir utpote non sumpta ex 
tae: (in campis Catalaunicis) haud Ilijdatianis. 

longc de civitate, quam effregerant, 
(Mettis, Aetio duci et regi Theodori, 
(quibus crat in pace socictas, aperto 
(Marte confligens divino caesa supe- 
(ratur auxilio : bellum nox intcmpesta 
(diremit. rex illic Thcodorus prostra- 
(tus occubuit: CCC ferme milia homi- 
(num in eo certamine cecidisse mcmo- 
(rantur). 

151. Multa anno signa procedunt. V lcal. Octobris a parte Orientis luna fuscatur. in [ecnpsis 
diebus insequcntis paschac visa quacdam in caclo regionibus Galliarum epistola ■'f'i>t- 2«.7 
de his Eufroni Augustodunensis episcopi ad Agrippinum comitem facta evidenter 
ostendit. stella cometes a XIIII. kal. luHas apparere incipit, quae tertio kal. diki- 

culo ab oriente visa post occasum solis ab occidua parte mox cernitur. kal. Aug. 
a parte occidentis apparet. 

152. (Occiso Theodore Thurismo filius eius succedit in regno.) 

153. Huui cum rege suo Attila relictis Galliis post certamcn Itaham petunt. 
OLYMP. CCCVIII. 

154. XXVIIII. 'Secundo regni anno principis Marciani Huni, qui Italiam praedabantur, 453 
'aliquantis etiam civitatibus inruptis, divinitus partim fame, partim morbo quodam 

BH {intra { )) F {intra ' ') c. 149 = Isirt. liisf. 2G. c. 150 = Isid. hist. 25. c. 151 = 

Isid. liist. 26. c. 152 = Isid. liist. 30. c. 153. 154 = Isid. hist. 27. 

147, 2. 3 qua silii iii ccniugium (-gio ff) adsurapta (sumpta M)] earaque ualeutiuianus iii coniugium 
adsumpsit F 3 post orientis ins. annis uii M 149, t in gallaecia terrae motus] gallia terre motua 

iactus F 3 aquilonem F caelum rubens sicut] e caelo ruens quasi F 3 ligneis ^» gt ^i^ i^gH 

Sigebertus cajntt hoc el sequens 150 sic reddens suh a. 452: terrae raotus paeue assidui et sigua plurima 
iu caelo ostenduntur: vespere ab aquiloue caelum efficitur rubens ut ignis intermixtis per igneum ruborem 
clarioribus lichms in astarum speciem deformatis: luna obfuscatur: cometes appai-et et multa alia: quae 
non esse otiosa ostendit instans rerum consequentia 150 , i. 2 gens hunorura (unorura B) pace 

(parce B^) rupta depr. pr. gall.] decadat (-das H'^) iicccclxx (Ixxx //■>) aera ccccxc g. hugnorum p. r. d. 
pr. g. II, huius anno prirao ualentiniani quoque annu xxuiii olimp. cccuiii aera ccccxc gens hunorum cum 
rege suo attila nomine gallias uastat M 4 catholonicis //», catiilunicis //n 150, 6 mettis aetio duci 

et regi theodori] et raettis cum gente eius ducis gens regis tlieodorio (theodori 11") H s marce conflige- 

risjffm 9 nox] mox i>'// intempesta direrait] ea tempestate societatem dirimit .ff lu theodoreus fl m 

11 millia ferme H^ 151, 2 insequentis] sequentis B'^ 2 augustudunensis B euidenter] uidenter /3' 

152 tlieodoredo (theodoro ^°) thurismundus E: rex Theodurus ibi ucculjuit, cui filius eius Thurismo succedit 
Theodorus eius fil. //n 153 uni.B' attala £' 1.54,1 secundo r. anuo] an. iiF mii B', 

chuni F qui Italiam praedabantur] in aetaliara inruunt eamque depraedant F •_' etiam om. F partira 
f. partim] parte f. parte F quadara J^ 



CONTINVATK) OHKONICORVM HIERONVMIANoKVM. 27 

'plagis caelestilnis fcviuiitur: missis etiam per Mrtrciamim principem Aetio ducc 
'caeduntur" auxiliis paritcrque iu sedibus suis et ca.(\Icstil)us plagis ct per Marciani 
sutiguntur exercitum et ita subacti pace facta cum liomanis proprias universi 
■repetunt sedes, ad quas rex eorum Attila mox reversus interiit". 

1")'). Ad Suevos Mansuctus comcs Hispaniarum et Fronto similiter comcs lcgati pro 
pace mittuntur et optinent condiciones iniunctas. 

loG. ('Thurismo rex Cxothorum" spirans hostiha 'a Theoderico et Frederico fratribus 
('iuguhxtur: cui Tlieodcricus succcdit in regno.') 

1J7. XXX. ('Tcrtio regni anno principis Marciani regina inoritur Pulclieria" mensc 454 
(luho.) 

158. Per Fredericum Theuderici regis fratrcm Bacaudac Terraconcnscs cacduntui' ex 
auctoritate Romana. 

159. In Gallaecia terraemotus et in sole signum in ortu (juasi altoro sccum oonccr- 
tante monstratur. 

160. 'Aetius dux ct patricius fraudulenter' singularis accitus intra palatium 'manu ipsius 
'Valentiniani imperatoris occiditur" et cum ipso pcr spatharium cius ahqui singu- 
hiriter intromissi iuguhintur honorati. 

161. His gcstis legatos Valentinianus mittit ad gentes, ex quibus ad Suevos venit 
lustinianus. 

162. XXXI. 'Quarto rcgni anno principis Marciani pcr duos barbaros Aetii familiares 455 
'(Valentinianus' liomac 'imperator occiditur') in campo excrcitu circumstante (anno 
(aetatis suac XXXVI ct regni XXXI. 'post quem mox MAXIMVS ex consuli- 
('bus XLIII Romae Augustus appclhitur), qui cum imperator factus rehctam Valen- 
'tiniani sibi duxisset uxorcm" et fiho suo ex priori coniuge PaUadio, quem Cae- 
sarem fecerat, Valcntiniani fiham in coniugium tradidisset, magnorum motuum. 
quos verebatur, perturbatione distortus et quia in occisorum per Valentinianum et 

in ipsius interitum Valcntiniani ambitu regni consiha scelesta patrata contulerat, 
cum imperium desererc vellct et Romani, 'vix quattuor regni sui mcnsibus ex- 
'pletis in ipsa urbe tumultu popuh et seditione occiditur militari." 

163. 'Ipso anno' in GaHiis 'Avitus Galhis" civis 'ab cxcrcitu Gahicano' et ab honoratis 
'primum Tolosa, dchinc apud Arehatum Augustus appcllatus Romam pergit' et 
suscipitur. 

164. (Usque ad Valcntinianum Thcodosi generatio tenuit principatum.) 

165. I. ('Romanorum XLIII Marcianus quarto iam regni sui anno obtinet monarcliiam.') 456 ? 



BH {intra ( )) F (inira ' ') c. 156 = Isid. hist. 30. 31. 

154, 3 feriuntur] finiuiitur F missis etiam p. ra. pr. aetio duce] iuss\i marciani ali aiecio duci F 

i; repetunt sedes . . . interiit] in sedibus suis quoacti revertunt et mox attila moretur F attala 7!' 

155 1 mansuetos B^ 156, i turismo F, tlmrismundus H: Tliurismo T/ieodorus tlieuderico H»F, 

Teoderico Theodorus et slc conslanfer theudericus ^/' frederco Z', faederico Z?» : Frederico Theodorus 

2 iugulatur] intei-lioitur F theudericus HF 157, i tertio regni annoj anno i H marchiani H, anni 

marciani F pulclieria] pulcerea F, placidia H 158, l fratrem om. fi' haucaude B terraconensis £' 

159, 1 altero] altera £» 160, i acaius B, agecius F additus B i. ■-' mauu ipsius ual. imp.] ualeii- 

tini.aui imperatorum maiui propria F spatorium C :) iugulatur £> 162, i xxxi quai-to r. a. pr. ra. 

occiditur] eius quoque anno iiii ualentinianus nioritur xxxii anuo imi)erii sui M ageci F familiaris 
B^F 2 imprator B^ .1 suae om. 7/" xxxui] xxui H xxxi] xxi Tfn. xxii H^ maximus] maxi- 

miauus F 4 xliii] xlu H 4. .-. relicta u. s. duxit F h paladio B r, raortuum /J' v et quia] et 

quia et£' s caelest.a i?' 9 imperio B^ 9. lo uix quattuor ... milit.aril raaximianus quarto regni sui 
mense urhe romae tumulto militaro occidetur F HVi, i ii)so] in ipso F gallas ciues B 2 prirao F 

arlato F appellatur F 164 ualentiniam /7» 165 Uahent cnmma BH {nhi prn xliii est xluu) F 

(ubi esl obtcuta mouarchia), sed adscripsll prima manu B in margine: u annus marciaiii: totum delendum 

est (cf. p. 8 et c. 147. m) 

4« 



28 



HYDATII LEMICI 



166. 
167. 



168. 
169. 
1 70. 



'Per Avitum, qui a Romanis et evocatus et .susceptus fuerat imperator, legati ad 
'Marcianum pro unanimitate mittuntur imperii.' 

('Gaisericus sollicitatus a relicta Yalentiniani , ut mala fama dispergit, priusquam 
('Avitus Augustus fieret, Romam ingreditur direptisque opibus Romanorum Oartha- 
('ginem redit, relictam Yalentiniani ct filias duas et Aetii filium Gaudentium' 
(nomine 'secum ducens.') 

('Suevi Carthaginienses regiones, quas Romanis rcddiderant, depraedantur.') 
('Marcianus et Avitus concordes principatu Romani utuntur imperii.") 
Per Augustum Avitum Fronto comes 'Suacvi Taragoninsem provinciam vastant. F 

'Tlieudericus rex iiiitam fidem iiuperiae 



'in Suaevis legatus mittit, ut se a pro- 
'vincias quas invaserant removerint.' 



71. 



172. 



173. 



legatus mittitur ad Suevos. similiter 

et a rege Gothorum Theuderico, quia 

fidus Romano esset imperio, legati ad 

eosdem mittuntur, ut tam secum quam 

cum Romano imperio, quia uno essent 

pacis foedere copulati, iurati foede- 

ris promjssa servarent. remissis lega- 

tis utriusque partis atque omni iu- 

ratione violata Suevi Terraconensem 

provinciam, quae Romano imperio 

deserviebat, invadunt. 

De Erulorum gente septem navibus in Lucensi litore aliquanti advecti, viri ferme 

CCCC expediti superventu multitudinis congregatae duobus tantum ex suo numero 

eflfugantur occisis: qui ad sedes proprias redeuntes Cantabriarum et Yardulliarum 

loca maritima crudeHssime depraedati sunt. 

Legati Gothorum rursum veniunt ad Suevos. post quorum adventum rex Sue- 

vorum Rechiarius cum magna suorum multitudine regiones provinciae Terraconensis 

invadit acta illic dcpraedatione et grandi ad Gallaeciam captivitate deducta. 

Mox {\Y1 anno Marciani, aera 'Consilio et consinso Aviti imperatores f 

(CCCCXCIV| Ilispanias rex Gothorum 'Theudericus rex contra Suaevis movit 

(Theodoricus cum ingenti exercitu suo 

(et cum voluntate et ordinatione Aviti 

(imperatoris ingreditur.) cui cum 

multitudine Suevorum rex Rechiarius 

occurrens duodecimo de Asturicensi 

urbe miliario ad fiuvium nomine Urbi- 

cum m non. Octobris die , W feria 

inito mox certamine superatur: caesis 

suorum agminibus, aliquantis captis 

plurimisque fugatis ipse ad extremas 

sedes Gallaeciae plagatus vix evadit 

ac profugus. 



•exercitum et in Taragoninsem cam- 
'paniam super Urbecum fluvium cum 
'Richario regi Suaevorum confligit cer- 
'tamine plurimisque Suaevis extinctis 
•ipso regi phicato in Gallicias fugac." 



BH (intra { )) F {intra 
Isid chr. c. 382. lu.st. 31. 87. 



') 



1(38 



Isid. hist. 87. 



0. 170 = Isid. hist. 87. 



173 = 



166, 1 et euoc.] ueuocatus F :' uniauimitate B^F iniperiae F 167, i gaysaricus H, gaisiri- 

cus F ii om. F ut] et F mala] malum BHF -i abitus H direptisque] <litatusq\ie F opibus] 
operibus H^^ i relicta F et aetii] et agece F, aetii (om. et) B, et (om. aetii) // 1(38 suaeui F 

carthagiuenses iJ-/?, cartagenensem i<' regiouera i^ romauiiJ'// 169 i miirciauus (marciniauus /J"! /j 
cumcoriles //^™ principatum /7 roraano ut. imperio /" 170,4 leg.atia atl /J' 7 fodere iJ n iura- 

tione] (-\\\ B^) B, iuris ratiime edd. .suaeui i' 171,1 septeniauibus /J 172,-.; prouintias terra- 

conenses B 3 et del. B- 173, l mox] B, ui anuis marciaui era cccclxliiii H :i tlicudericns // exer- 

cito /i' 4 et cum] cum H i; richiarius B 7 asturccensi B s milario B 13 gallaciae B 



CnNTINVATIO CHRONICOR.VM HIKRONYMIANORVM. 



29 



174. Theudorico rcge cum excrcitu ad Bra- 'Itcr fccit. adgrcdi ipsoquc itincrc Tiicu- /' 

caram extremam civitatem Gallaeciac 'dcricus cum Gotiiis llomanis, qui in 

pertendeute Y kal. Novembris die 'Spanias consedcbant, captivitatem va- 

dominico ctsi incrucnta, fit tamcn satis 'stavit ct nmltas dcripit civitatis sanctas- 

maesta ct lacrimabilis ciusdcm dircptio 'que basciecas acfranguntur.' 

civitatis. Romanorum magna agitur 

captivitas captivorum: sanctorum ba- 

silicae effractae, altaria sublnta atque 

confracta, virgines dci cxim quidem 

abductae, sed integritate servata, 

clerus usque ad nuditatem pudoris 

exutus, promiscui sexus cum parvulis 

de locis rcfugii sanctis populus omnis 

abstractus, iumentorum pccorum came- 

lorumque horrore locus sacer impletus, 

scripta super Hierusalem ex parte 

caelestis irae renovavit exempla. 

OLYMP. CCCVIIII. 
17.'). II. Rechiarius ad locum, qui Portum- 

cale appellatur, profugus regi Theu- 

derico captivus adducitur: quo in 

custodiam redacto, ceteris, qui de 

priori certamine supcrfucrant, tradcnti- 

bus se Suevis, aliquantis niliilominus 

interfectis regnum destructum et fini- 

tum est Suevorum. 

176. Ilisdem diebus Ixechimcris comitis circumventionc magna multitudo Yandnlorum. 
quae se de Carthagine cum LX navibus ad Gallias vcl ad Italiam inov(M'at. regi 
Theudorico nuntiatur occisa per Avitum. 

177. 'Hesychius tribunus lcgatus ad Theodoricum cum sacris nuincribus missus' ad 
Gallaeciam venit 'nuntians' ei id quod supra. 'in Corsica caesam multitudincm 
'Yandalorum et Avitum dc Italia ad Galhas Arelato successissc. (Oricntalium 
'(naves Hispalim venientes per Marciani exercitum caes[os Lazjas nuntiant.)" 

178. 'Occiso Rechiario' mense Deccmbri 'rex Theudoricus de Gallaecia ad Lusitaniam 
'succedit.' 

179. In conventus parte Bracarensis latrocinantum dcpraedatio perpetratur. 
ISO. Aioulfus deserens Gothos in Gallaecia residct. 

181. 'Suevi', qui remanserant in extrcma partc Gallaeciae, Massihae filiuni nominc 
'Maldras sibi regem constituunt'. 



'Richarius ad loco, ubi Portugale appel- f 
'latur, profugus regi Thcudorico captus 
'ducitur et in custudia rcdagctur. Suaevi 
'oblito rcgno se tradent Thcuderico 
'ibiquc rcgnum corum distructum est.' 



BH {■mtra ( )) F (Intra ' ') c. 174 = Isid. hist. 31. c. Hf) = Isid. liist. 31. 32. 87. c. 17S = 

Isid. hist. 87. c. 181 = Isid. hist. 32. 88. 

174, 1 Teoderico Theodorns :l pertendentem li 7 captiuitas] quautitus Hirschfeld n uuditatis 
pudorem mrschfeld U abtractus £" 17 reuouauit (non reuoc.auit) J! 177, l c hesychius (esycius B) 

tr. leg. ad theodoricuiu c. s. m. raissus] avitus imp. legatuni ad tlieudericum c. s. m. mittit F 2 quod] 

quo £1 caesa multitudine F ;i et om. F .-letalia F secessisse F i hispali BH, spalens F 

marciauo exercito F caesos Lazas nuutiaut] scripsi, caesas uuntiant B, c(a)esa uuuci;iut //"'/•', caesae 

nuntiautur //» : Hispani eciam venientes orieutalium naves per Marciani exercitum cesius luinciant Theo- 
dortis 178, 1 richario Z' tlieudericus /i gallacia .B 2 succedit] uenit /' IHl, i sueui] suaeui 

dinuo F remanserat B^ massilae Isidonis 2 m.aldras sibi regem] lege mnUrn sihi F 



30 HYDATII LEMICI 

182. ("Tlieudericus Emeritam depraedari raoliens' beatae Eulaliae martyris terretur 
(ostentis.) 

183. in. 'Avitus tertio anno, posteaquam a Gallis et a Gothis factus fuerat imperator, 
'caret imperio Gotliorum promisso destitutus auxilio, caret et vita." 

184. In Orientis partibus ('septimo anno imperii sui moritur Marcianus"). 

185. ('Romanorum XLIIII MAIORIANYS in Italia et Constantinopoli LEO Augusti 
('appellantur'). 

I8G. I. 'Thcudoricus adversis sibi nuntiis territus mox post dies paschae', quod fuit 457? 
V kal. Aprilis, 'de Emerita egreditur et Gallias repetens partem ex ea quam 
'habebat multitudine variae nationis cum ducibus suis ad campos GaUaeciae dirigit: 
•qui dolis et periuriis instructi", sicut eis fuerat imperatum, Asturicam, quam iam 
praedones ipsius sub specie Romanae ordinationis intraverant, mentientes 'ad 
'Suevos qui remanscrant iussara sibi expeditionem, ingrediuntur pace fucata soHta 
'arte perfidiae. nec mora' prnmiscui generis reperta 'illic caeditur multitudo, 
'sanctae effringuntur ecclesiac\ altaribus direptis et demolitis 'sacer omnis ornatus, 
'et usus aufertur'. duo illic 'episcopi inventi cum omni clero abducuntur in cap- 
'tivitatem': invalidior promiscui sexus agitur miseranda captivitas: residuis et vacuis 
civitatis 'domibus datis incendio' camporum loca vastantur. Palentiua civitas simili 
quo Asturica per Gothos perit exitio. unum Coviacense castrum tricesimo de 
Asturica miliario a Gothis diutino certaminc fatigahim auxilio dei hostibus et ob- 
sistit et praevalet: quam plurimis cx eorum manu interfectis reliqui revertuntur ad 
Gallias. 

187. 'Aioulfus dura regnum Suevorum sperat, Portucale moritur' mcnse lunio. 

18S. Suevi in partos divisi pacem ambiunt Gallaecorura: c quibus pars Framtano, pars 
Maldi'as regem appellant. solito more perfidiae Lusitaniam depraedatur pars 
Suevorum Maldareni sequens. acta illic Romanorum caede praedisque contractis 
civitas Ulixippona sub specie pacis intratur. 

189. Framtane moritur per pascha et pentecostem. 

190. lubente Maldere Suevi in solitam 'Suaevi in soletam perfidiam vcrsi regio- f 
perfidiam versi regionem Gallaeciae 'nem GalHciae adherentem fluvium 
adhaerentem flumini Durio deprae- 'Dmio circa litora manentes deprae- 
dantur. 'dantur.' 

191. Quinto kal. Imiias die, quarta feria ab hora quarta in horam sextam ad speciem [": \^^ 
lunae quintae vel sextae sol de lumine orbis sui minoratus apparuit. 



BH (intra ( )) F {intra ' ') c. 182 = Isid. hist. 32. c. 186 = Isid. liist. 32. c. 188 = 

Isid. hist. 88, c. 189. 190 = Isid. hist. 88. 

182, 1 enieretam F depraedare F 183, l posteaquam a gallis (galliis B) et a gofliis] quam 

a gothis et gallis F 2 imperium F promisso dest. auxilio] promissa destitutus et auxilia F uitam !•' 
184 in or. part. (in or. part. om. H) septimo anno (om. H'^) imperii sui (imperiae suae F) moritur mar- 
cianus {om. H)] et ipse decessit {om. mareianus) M 185, i romanorum xliiii {sic B^F, xlu JS', xluii reg- 

uauit //'", xluii regnat //") maioriauus iu italia (itali.am H, aetaliam i^) et coustantinopoli (-polim />, -pole /^) 
leo (ideo H™) augusti appellantur] deinde maiorianus iu italia et coustantiuopoli leo augusti appellatur /^«/'c/ M 
181), 1 theudericus /' ■> u kal. Aprilis] scr. aut prid. k. Apr., si haec facta sunt a. 457, aut x k. Apr., si 

■ipectant ad. a. 458 emereta F et om. F quam] quae F 3 multitudinem u. n.ationes £', multi- 

tudiue u. nationis F 4 instructus F :> ordinationes insti'auerant 5' 6 suaeuos F expeticio- 

nem F fugata F solita] solitae B, soleta F 7 caeditur] cehetur F'; celetur F^ multitudo] m. 

ri>iii;uiornin F 18(3, s aefranguntur F et * demolitis B 9 inuenti cum omni clero ahducuntur] clerici 

captiuantur F U datis inceudio] daiitur incendia F palentiu.a] placentiiia Theodorus 12 coiiiciacense Then- 
dorus 187 agiulfus F suaeuurum F spei-iit] F, spirat B portugale F 188, i galleciorum B 

2 depraedantur /J^ 3 illic] illic a. B 4 cinifas] Isidorus, omnias B 189 per] scr. iuter 190, 3 flu- 

mine B' 191, i kal.] Petavius, idus £', inc. B' 



CONTINVATIO CHRONICORVM HIERONYMIANORVM. 31 

192. II. ('Gothiuus oxercihis ducc suo Cyrihi ii Tlioudorico rege ad Ilispanias luissus" 458? 
mense lulio 'succcdit ad Baoticani.') logati GotJKJiuni et Vandalorum paritor ad 
Suevos voniunt ct revertuntur. 

I92"'. |Aora CCCCXCV Sabinus episcopus Ilispalcnsis post annos XX quani certavcrat n 
cxpulsus dc Galliis ad propriam redit ccclcsiam.] 
OLYMP. CCCX. 

193. III. ('Tlicudoricus cum duco suo Soncrico oxcrcitus sui aliquantam ad Racticam 159? 
(dirigit manum: Cyrila rcvocatur ad Gallias). Suovi' niiiilominus 'Lusitaniac partes 
'cum Maldaro, alii cuni Rechimundo Gallacciac depraodantur'. 

194. 'Eruli' maritima convcntus Lucensis loca nonnulla crudelissimo invadunt 'ad Bacti- 
'cam portondcntes'. 

195. 'Maldras germanum suum fratrcm interficit ct Portumcale castrum' idcni hostis 
'invadit'. 

19(3. Inter Suovos ot Callaccos interfoctis aliquantis honcstis natu malum lujstilc miscotur. 

197. Legati a Nepotiano magistro militiac •Lcgati a Maioriano Agusto ot Theudcrico f 
et a Sunerico comite missi veniunt 'regi paccm inter se initam ad Suaevis 
ad Gallaecos nuntiantcs Maiorianum 'ct Vandalis diriguntur.' 

Augustum ot Tlicudoricum rcgem fir- 
missima intcr so pacis iura sanxisse 
Gothis in quodam certamino superatis. 

198. 'IIII. Maldras' in fino mensis Februarii 'iugulatus' mcrito pcrit interitu. 460? 

199. Per Suevos Luco habitantes in diebus paschae Romani aliquanti cum rectore .suo 
honcsto natu repcntino, securi do rovcrentia dicrum, occiduntur incursu. 

20(1. 'Mense Maio Maiorianus Hispanias ingreditur imporator: quo Carthaginionscm pro- 
'vinciam pertendente' aliquantas 'naves, quas sibi ad transitum adversum Vandalos 
'praeparabat', de litore Carthaginicusi commoniti 'Vandali' per proditores 'abripiunt'. 
Maiorianus ita a 'sua ordinationo frustratus ad Italiam revertitur'. 

201. 'Pars Gothici exercitus a Sunierico et Nepotiano comitibus' ad Gallaociam 'directa 
Suevos' apud Lucum 'depraedatur' habitantesque Dictpii. Ospinione et Ascanio 
dclatoribus spargcntibusque ad terrorem propriac venena perfidiac indagata 
recurrit ad suos. ac mox isdem delatoribus quibus supra Frumarius cum manu 



BH {intra ( )) F {inlra ' ') c. 192 = Isid. hist. 33. c. 193 = Isid. hist. 33. c. 198 = 

Isid. hist. 88. c. 2fX) = Gall. 034. Isld. liist. 76. c. 201 = Isid. hist. 33. 89. 

192, l chiiiUa //'", cyrilla //", cyrula /'' a theudorico] a tlieuderico //'", ad theuderico F ad 

hispauias] yspanias //, spauias F 2 betega F uandolorum B :t uenluntj ueniuntur /i' 192" hahet 

H, om. spatio vacuo relicto (i\ /). 7) B i annis //'" 'J expulsis //'" 193, l theodericus //"', theo- 

doricus H^, theudericus F cum ovi. F sunerico H, sunuerico F aliquanta // i. i ad baeticam dir. 
manum] partem ad betecani dir. F 2 cirila if"', cyrola F, cyrilla //" suaeui F lusitaulae partes] 

lusltaniam F 3 maldare] m. regi et F richymundo gallicias F Ixechimimdnm hoc capite ut c. 202 

203. 219 recte scrihi confirmat Isidorus c. 89 scilicet secundum codices familiae prolixioris: brevior recensio 
mhstituit Remismundum vix recte, nam quamquam parum apparet, quomodo Kechimundo nei/lecto liemis- 
mundiis succedat, hic c. 220 ubi primum nominatur, vix 2>ro reye haberi jwterit. 194, 1 aeroli F l)ete- 

cara F 195, l gerniauo F sonm fratre F interfeclt F portocale B, portugali F castro F 

196 callicos jB», gallicos B^ 197, •.' sunerico comite] sunericomiti B 3 gallecios B 198 iiii] an. iiii 

regni maloriani F m. rex iugulatur F mense /J' ^merito />', interito B^ 199, a occiditur /J' 

200, 1 madio F maiorianus imp. spanias Ingr. /*" quo (quod /J') ad carthaglnlensem (carthaghiensem B-) 
pr. pertendente {-tem />')] ad cartagininsem pr. perteudens F 2. :i naues quas sibi ad tr. adu. uaudalos 

(uandolos B) pr uandali . . . abripiunt] nauis ad translendnm adversus uuandalus praeparare lubet, 

quas uuandali subrlpiunt F i niaioriauus] m. imp. F frustrata ad aetaliam repetit F 201, 1 pai;s 

goth. ex.] gothicus exercitus F sunnarico F nepuciano F directas IJ, uertetur F 2 suaeuos de- 
praedantm- F 3 ludagata] B'^, Indigata />' 4 lilsdem B uiaiuis /J' 



32 HYDATII LEMICI 

Suevorum quam habebai inpulsus capto Tlydatio cpiscopo ^T^I kal. Aug. in Aquae- 
flaviensi ccclesia cuudom conventum grandi evcrtit cxcidio. 

202. Rechiraundus vicina sibi pariter Auregensium loca ct Lucensis conventus maritima 
populatur. 

203. Inter Frumarium ct Recliimundum oritur de regni potestate dissensio. 

204. Gallaecorum et Sucvorum pacis quaedam umbra conseritur. 

205. 'A Tbeudcrico lcgati ad Sucvos veniunt ct i'ccurrunt.' 

206. Suniericus Scallabim, cui adversabatur, optinct civitatem. 

207. Hydatius qui supra tribus mensibus captivitatis inpletis mense Novembri miserantis 
dei gratia contra votum et ordinationcm supra dictorum dclatorum rcdit ad Flavias. 

208. De rege Thcudcrico legati gentis per- 'Thcuderico legati ad gcntis paccrn postu- F 
fidae revertuntur. 'latam et optentani revertunt.'' 

209. 'Graisericus rex a Maioriano imperatore pcr legatos postulat pacem.' 

210. V. ^Maiorianum dc Galliis Roniam redeuntem et Romano imperio vcl nomini IHl? 
'res necessarias ordinantem Rechimcr Hvore percitus ct invidorum consiho fultus 
'fraude interfecif circumventum. 

211. ('Romanorum XLV SEVERVS a scnatii RQma.Q Augusfus ap^^ellafur anno imperii 
(Leonis quinto/) 

212. I. (Suniericus redit ad GalUas.) 462/3? 

213. (Ncpotianus Theuderico ordinante Arborium accipit succcssorem.) 

214. In provincia Gallaccia prodigiorum -Luna XV tunc conversa est in sanguine" jf C/j^jfc- 2«J 
vidcntur signa diversa. (aera D) VI /"• i"^ 
non. Mart. pullorum cantu ab occasu 

solis luna in sanguinem plena con- 
vertitur : idem dies sexta feria fuit. 
214". [(In conventu Bracarense duorum natorum portentum visum: quattuor Legionc ^ 
(simile memoratur)]. 

215. Antiochia maior Isauriae inobaudiens monitis salutaribus terra dehiscente demergi- 
tur, [episcopo?] tantum ipsius civitatis cum aliquantis, qui eum, obaudientes timori 
domini, sunt secuti, de interitu liberatis, turrium etiam solis cacuminibus extanti- 
bus supcr terram. 

216. Gaisericus Valentiniani relictam Constantinopolim remittit. fiUae ipsius una Gen- 
toni Gaiserici fiUo, aUa Olybrio senatori urbis Romae iure matrimonii copulantur. 



BII (mfra ( )) F {mtra ' ') c. 202. 203 = Isid. hist. 89. c. 209 = Isid. hist. 77. c. 211 = 
Isid. hi.st. 76. c. 216 = Isid. hist. 77. 

201, ,s ydatius B 204 galleciorura i> 20.5 suaeuos F 206 scaUaui B 207, 2 ydatius B 

dictorura] doctorum B^ 209 gaisericus] quiuto maioriaui regui au. gaisiricus F imjDerator B' postu- 

lat pacem] postulana F 210, i maioriaiius quiuto ainKj regiii sui iuterficitur (rel. om.) M u] iJ', u i B^ 

romam] ad r. F et om. F uomiui] nomine B, om. F 2 richymer F inuidorum] isuaedorura F^, 
issuaedorum F^ 3 interficit B^, interficetur F 211. 212 om. H^ 211, i xlu] xluiii // imperiae F 

212 i] -B', ui ii B- sunericus H tlieudericus £" 213 theoderico H'^, theudorico /7° arbo- 

rum //"n accepit // 214 sic Theodorus: m pleuihivio [slc] quoque ab occasu solis luna in sanguinem 

couversa videbatur. 214* liahet // bracharense //'", Ijracliarensi //" •-' legion. /^", legiones //"> 

215 Theodorus sic: Antiochia maior Isaurie ijiobediens monitis salutaribus terra dehiscente demergitur cacu- 
minibus turrium super terram appareutibus sofes deum tinientibus de iuteritu liberatis l isauriae corrup- 

tum, nam vix intelleijitur Antiochia Lamotis Isauriae opjiidum irjnobile, sed sir/nificatur terrae motus quo ceci- 
dit a. 4.58 Antiochia Syriae (Euaijrius 2, 14; Tillemont hiat. des emp. 6, .370. 375) et latet in vocabuli eo non 
tam in Syria , quod proposuit Hirschfeld, ijuam nomen sancti cuiusdam riri, qualis fuit Simeon Sti/lites 
(cf. Tillemont mim. eccl. 15, 372). 2 episcopo addidi duhitans, nec scio quid lateat in corruptela maiori- 
sauriae. 216, l relicta B filiae] B', filia />'- gentonij Univico Isidorus haec compilans 2 filio] 

filius />'', filia B- 



CONTINVATIO CHRONiriOliVM IllKHdNYMIANORVM. 3."? 

217. 'Agrippinus (lallus comos civis Acgidio comiti viro insigui ininiicus, ut (iotlHnuni 
'mereretur auxilia, Narbonam tradidit Tlieudorico.' 

217''. |'Mense lunio in Gallaecia coruscatione villae cxu.stae, greges ovium concrcmati, li' 
'carnes concisae: pluviae de caelo mixtae cadunt: duo adulescentes carno in in- 
'vicem solidati adhaerentcs sunt mortui'.| 

218. Adversus Aegidium comitcm utriusque militiae , virum et iama commcndutuni ct 
deo bonis oporibus conplacoutem, 'in Armoricana provincia ^''rctiricus fViitci' 'llicu- 
'derici regis insurgeus cuni liis cum quibus fuerat superatus occiditur'. 

219. Cum Palogorio viro nobili Gallaeciae, qui ad supra dictuni iverat regcin, ("yrila 
legatus ad Gallaeciam veniens euntes ad eundeni regem legatos obviat liechi- 
mundi; qui regressi in celeri revcrtentcm Cyrilain in Lucensi urbe suscipiunt. 
post cuius niox cgressum de Galiaecia Suevi promissionum siuiruni ut scniper 
fallaces et perfidi diversa hica infelicis Ganacciae solito depracdantur. 

220. l'er Thevulericum ad Suevos Remisnuuidus et Cyrihi cum aliquantis Gothis, qui 
prius vcnerant. remittuntur. Cyrila iu Gallaccia rcmancnte , Remismundo mox 
rccurrente ad regem inter GalLaccos et Suevos indisciplinata perturbatio dominatur. 

221. Romanac ccclesiao XLIII praesidet opiscopus Ililarus. 
OLYMP. CCCXI. 

222. II. Nepotianus recedit c corpore. Hil? 
221?. Frumario mortuo Rcmisnuuulus oinnibus Suevis in suam dicioncm rogali iure rovo- 

catis pacem reformat clapsnm. 
224. Mense Maio supradicti viri Aogidi lcgati per Oceanum ad Vandalos transeunt, 

qui eodem cursu Septcmbri mcnsc i'evcrtuntur ad suos. 
220. XIII kal. Aug. dic, secunda feria , 'in speciem lunae quintac sol' de lumino awM^n^ nn.-M.i 

'ab hora tertia in horani sextam cernitur minoratus'. 

226. Legatos Remismundus niittit ad Theudoricum; qui similiter suos ad Remisnumdum 
remittit, cum armorum adiectione vel munerum, directa et coniuge, quani luibcrct. 

227. 'Vandali per MarccUinum in Sicilia caesi effugantur' ex ea. 

228. 'Aegidius moritur', alii dicunt insidiis, alii 'veneno' deceptus. quo desistente mox 
Gotiii regiones [invaduntj, quas Romano nomini tuebatur. 

229. Sucvi Conimbricam doloso ingressi familiam nobilem Cantabri spoliant ct captivam 
abducunt matrem cum filiis. 

230. Legati codem anno duabus vicibus a rege Suevorum mittiintur ad regeni Theu- 
dericum, ad quem et Arborius proficiscitur cvocatus. 

231. III. Reversi legati Suevorum obis^i; nuntiant Scvcruin irapcrii sui anno IIII: qui 1(55? 
supra remittuntur ad t^onimbricam. 

232. Aiax nationc Galata etfcctus apostata et senior Arrianus inter Suevos regis sui 



BF {iutra ' ') c. 217 = Isid. hlst. 3:3. <•. '222 = Isid. hist. 77. 00. c. 223 = l.sitl. hist. !)0. 
c. 226 = Isid. hist. 33, 90. c. '232 = Isid. hist. 90. 

217,1 agrippiims gnllusl atrepeiinus gallies F comes et ciuis| coniis et ciuis F, et omin-s et (et e.v- 
jniHclum) ciues (ciuis cledit, sed rurmii delevit m. 2) U aegidio . . iuimicusl inuedus .legidio iu.cignis ininii- 
cus /'' -1 mereretur auxilia] lideretur F tradit F 217", 1 liabel F, om. spatio cacuo reliclo (v. ji. 7) B 

gallicia coruscatioiiem i^ gregis o. concrematae carnis i^ '.; cadent F 3 soledati F 218,1 et 

fama coniniendatum] ut famma commendatiJ '.' fridericus i^ 219,1 iuerat] scripsi, fuerat />' :; lega- 

tos B' :i urhes B^ 220, -2 gallaecia] g.ilatiac £' 3 dominatur] disciplinatur B^ 222 ii] B\ 

uii iii B- 224, l ligati proceanum iJ' uandolos B 22.0, i speciae F (luinta F J in liiiram 

sextani cern. mhi.] usque uona ohscuratus F 22li, 2 coniunge ii» 228, i acgidins . . . dcceptusl aeg. 

comes ueneno perit i<' ■-' inuadunt om. B tuehantur iJ'^ 229,1 conynhricani B', cunynhrigam £' 

dolose] dolise £' -J adducunt i> 230, l duahus] duas i)"' theuduricum W^ 231, 1 iiij iJ', 

uiii iiii B- seuerum ovi. B' 2 coniuhricara B', coninhrigam B'^ 

CHRONICA II. 5 



34 HYDATII LEMICI 

auxilio liostis catholicae fidei et diviuae trinitatis emergit. a Gallicaua Gothorum 
habitatione hoc pestiferum inimici liomiuis virus a^dvectum. 

233. Suevi adversus Auuoneusem saeviuut plebem. qua de causa legati a Theodorico 
ad Remismundum mittuntur in cassum spretique ab eo mox redeimt. 

234. De Constautinopoli a Leoue Augusto Anthemius frater Procopi cum Marcellino 
ahisque coniitibus viris electis et cum ingenti multitudiue exercitus copiosi ad 
Italiam deo ordinante directus asceudit. 

235. ('Romanorum XLVI ANTUEMIVS') octavo miliario de 'Roma [Aiigustus appel- 
{Hatur anuo Leonis imperii octavo', mens. Aug.). 

236. I. ^ExpedUio ad Africam adversus Vandalos ordinnfa' metabolarum commutatione 466? 
et navigationis inopportunitate revocatur. 

237. 'Per Theodoricum Salla legatus mittitur ad Remismundum regem Suevorum, qui 
'reversus' ad Gallias 'eum a fratre suo Euerico repperit interfectum.' 

238. Euuericus pari scelere quo frater succedit in regnum: qui honore provectus et 
criniine legatos et ad imperatorem et ad regem dirigit Suevorum. quibus sine 
mora a Remismundo remissis eiusdem regis legati ad imperatorem, alii ad Van- 
dalos, alii diriguntur ad Gothos. 

239. De Auuonensi plebe, cui Suevorum adversabatur hostilitas, Opilio cum viris secum 
rege profectis et cum aliquantis, qui cum ipso missi fuerant, revertitur. 

240. 'Gothi, qui ad Vaudalos missi fuerant, supra dictae expeditionis rumore perterriti 
'revertuntur' in celeri: pariter et Suevi, qui post legatos more solito per diversa 
loca in praedam dispersi fuerant, revocantur: sed paucis post meusibus ipse rex 
Suevorum ad Lusitaniam transit. 

241. II. 'Conimbrica in pace decepta' diripitur: 'domus destruuntur cum aliqua parte 467? 
'murorum habitatoribusque captis atque dispersis et regio desolatur et civitas.' 

242. Legati de Gothicorum reversi referunt portenta in GaUis visa aliquanta, 

in conspectu similem ipsi de continuo paruisse solem alium visum 

solis occasu. 

243. Congregatis etiam quodam die concihi sui Gothis tela, quae habebaut in mani- 
bus, a parte ferri vel acie alia viridi, alia roseo, alia croceo, alia nigro colore 
naturalem ferri speciem aliquamdiu non habuisse mutata. 

244. Medio Tolosae civitatis hisdem diebus 'An. II regni Antimiae medio Tholose F 



BH (intra { )) F (inira ' ') c. 2.37 = Isid. l.ist. ;3.3. c. 238 = Isid. hist. 34. c. 240 = 

Isid. Iiist. 90. c. 241 = Isid. hist. 34? 90. c. 243 = Isid. hist. .3.5. 

232, 3 ad gallicana (-uam B^>) g. hahitatione (-nem £i>) B 233, i seuium B ■> spretisque JS' 

234, 1 constantinopolim B antimus B marcelliuum j5' 3 ordiuantem .B' 2:35, l. 2 romanorum xlui (xlu 
B^) anthemius (antimins i>, regnat antimius F) o. m. de (o. m. de om. F) roma (romam F) a. a. auuo leonis 
(leoni £') iraperii (imperiae F) octauo] rom. xluiiii authemius (ancumius //m) aug. appellatur (om. S^) anno 
leonis imp. quarto H, et antimius imperator efficitur aimo cccclxui aera diii anuo uiii leonis imperatoris M 

236, li] i?', uiii (sic) i B^ ad] ab i*' ordinata raetabularum B', ordinatam et tabularum £-, ordenatur F 

237, 1 theudericum F ad 07n. F rerausmundum regem suaeuorum F 2 euerico repperit] tenderico 
nuntiat F 238, i qui] quo £' :i post raora repelit et ad imperatorem B^ a om. B* uandolos B 
239,2 rese] forlasse ad regem 240, i uandolos B 241,1 conymbriga .B . conimhriga Theodorus, 
conembra ciuetas F domus destruunturj d.imebus destructis F 2 habitatores capti atque dispersi F 
242, 1 ^0«« gothicorum sjt. rac. nullimi B p.ortentaiJ spati.a post conspectu litt. c. 1.3, posi visum 
litt. c. 25 vacantB: portenfa visa sunt, nain post occasum solis alius sol visus est Theodorus :i uccasura B<^ 
243,1 telam B^ 244 sic reddil Sii/ebertus sub a. 461: apud Tolosam urbem GaUiae ex eius raedio tota 
die sanguis largissimo fluxit rivo, quod Gothi pro portento suae perditionis acceperunt, Theodorus autem 
sic: medio Tolose civitatis visum est e terra sauguinem erupisse totoque diei fluxisse curriculo, 



CONTINVATIO CHRONICORVM HIERONYMIANORVM. 35 

e terra sanguincm erupisse totoque 'civetatis sanguis crupit de terra et 

diei fluxisse curriculo. 'tota diae fluxit signcficans Gothoruin 

'dominatione sublata Francorum ad- 

'veniente regno.'' 
OLYMP. CCCXII. 

245. III. Legatorum Suevorum reditum aliquanta Gothorum manus insequens Emeritam 468? 
petit. 

246. Ulixippona a Suevis occupatur cive suo, qui illic praeerat, tradente Lusidio. hac 
re cognita Gothi qui venerant invadunt et Sucvos depraedantur, paritcr et Roma- 
nos ipsis in Lusitaniae regionibus scrvientes. 

247. Legati, qui ad imperatorcm missi fuerant, redeunt nuntiantes sub ])raesentia sui 
magnum valde 'exercitum cum tribus ducibus lectis adversum Vandalos a Leone 
'imperatore descendisse' dirccto Marcellino pariter cum manu magna cidem per 
imperatorem Anthemium sociata: 'Rcchimerum gcnerum Anthemii impcratoris et 
'patricium factum; Asparem degradatum ad privatam vitam, filium eius occisum, 
'adversum Romanum imperium, sicut detectique sunt, Vandalis consulentes'. 

248. Hihiro defuncto sex sacerdotii sui annis expletis XLV Romanae ecclesiae Sim- 
phcius episcopus ordinatur. 

249. Aunonenses pacem cum rege faciunt Suevorum , qui et Lusitaniae et conventus 
Asturicensis quaedam loca praedantes invadunt. 

250. 'Gothi circa eundem conventum pari hostihtate desaeviunt, partes etiam Lusitaniae 
'depraedantur.' 

251. Lusidius per Remismundum cum suis 'Richymundum cum Suaevis ad impera- F 
hominibus Suevis ad imperatorem in 'tore transeuntem.' 

legatione dirigitur. 

252. 'Durissimus extra solitum hoc eodem tempore annus hiberni , veris , aestatis, 
'autumni' in aeris et omnium 'fructuum permutatione diftunditur'. 

253. Signa etiam ahquanta et prodigia in locis GaHaeciae pervidentur. in flumine 
Minio de municipio Lais miliario ferme quinto capiuntur pisces IIII novi visu et 
specie, sicut retulere qui ceperant Christiani et rehgiosi, Hebraeis et Graecis 
litteris. Latinis autem aerarum numeris insigniti, ita CCCLXV anni circuhim con- 
tinentes parvo mensum intervallo. haud procul de supra dicto municipio in speciem 
lenticiiLae viridissimorum, ut herba quacdam, forma granorum plena amaritudine 
defluxit e caelo ; et multa alia ostenta, quae memorare proUxum est. 



BF {intra ' ') c. 246 = Isid. hist. 90. 

244, 2 erumpisse B^ 246, 1 lusdio £» liac] haec B 247, 2 exercitum 0. tr. d. 1. aduersum 

uaudalos (uandolos £^) a 1. imp. descendisse] exercitus leonis aduersus uuandalus cum tribus ducihus discen- 
dit F 4 antimium socrata B rechimerium B, rychimirum F antimi B, antimiae F h asperem 

degratum B, adfatim degradato F s. g occiso aduersus romanorum F 6 sicut detectiquej conuentique F 

uuaudali consolentis i^ 248, 1 expleti £' xlu] reguiritur xVmi 249,1 regem iJ' 2 asturecensis .B 

250,1 circa] circ-B', om. F conuentum pari hostilitate] tempore hostelegate i^ partem F 2 deprae- 

dantehus F 252, 1 solitum] soleto F tempore annus liiberni ueris aestatis] an. hihernus liiemis et aestatem F 
2 et] ut iJ' Iructuum permutatione ditiunditur] fructuumque rautatione defundetur F Tkeodorus sic: 

durissimus extra solitum ipso tempore annus fructuum inimut.-itioue diflunditur. 2!J3, 2 pices B 

uizu B' 3 species B^ christiniani B^ .1 parno] B-, paruuni B^ 6 formara B' 7 prolixo B' 



36 HYDATII LEMICI CONTINVATIO CHRONICORVM HIEBONYMIANORVM. 



CONTESrV^ATIO EPITOMAE HISPANAE. 

Fiunt simul onines anni Leonis XI. 

Eomanorum L Zenon, cuius anni non inveniuntur. 

Eomanonim LI Anastasius regnat annis XXIII. 

Eomanorum LII regnat lustinus annis VII. 

Eomanorum LUI regnayit lustinianus annis XXXIII. 

Alipius Tagastensis, Augustinus Yppone regio et Possidonius Chalamensis. 
Qui lustinianus cum patricio Belesario exercitum in Africa dirigens super Wan- 
dalos et regem eorum Gelimirum, quem celeriter oppressum una cum 
gente sua vinctum catenis aureis lustiniano imperatori praesentandum 
direxit. Narsen eunuchum in Italiam contra Thothilem regem dirigit cumque 
Tliotila per XII annos manus Eomanorum diutissime dimicavit. sed Narseus 
Thotilam superans omnem Itaham Eomano imperio subiecit. qui po- 
stremo tempore vitae suae ipsam provinciam Italiam Alboino regi Longo- 
bardorum tradidit. 



H 

2 regnat iustiiuis] locerisus regnauit 7/™ 3 iust. regnat i/° 4 oni. B^ 5 africam H^ 

6 gelumirum i7° 8 narsem H^ italia II™ tlKJtliileni regem] //", regem totilam H^ cumque] 

cum 7/1 10 italia //" 11 uitae suae temp. //■» albino //i» 



MARCELLINI V. C. 



COMITIS 



CHRONICON 



AD A. DXVm 
CONTINVATVM AD A. DXXXIV 

CVM ADDITAMENTO AD A. DXLVIII. 



LIBRI ADHIBITI: 

S = codex Saiictomereiisis 6il7 saec. XI iii. 

T — codex Tiliaiius hodie Bodleianus auct. T II G saec. VIl. 

U = codex Utinensis n. 14 saec. XI. 

R = codex Parisinus n. 4870 saec. XIV. 



Marcellini v. c. comitis ex auctoribiis qui supersimt unus meminit aequalis Oassio- 
dorus in institutionibus divinarum humanarumque litterarum 1. l c. 17 agens de liistoricis 
Latinis, quod caput cum ad chronica nostra alia quoque pertineat neque extet adhuc 
eorum commentariorum iusta editio, hoc loco iuseruimus adiccta varia lectiono lil)r(inim 
eorum, quorum nobis copia facta est, sciUcet horum: 

A Parisinus Lat. 17402 saec. XIL 

B Parisinus Lat. 1792 saec. XITL 

C Parisinus Lat. 1791 saec. XII. 

D Parisinus Lat. 1906 saec. XIII. 

-B Parisiijus Lat. 12160 saec. XII exeuntis. 

F Rotomagensis 1360 saec. XIII. 

(? Londin. Cotton. Vesp. B XIII saec. XII. 

H Londin. reg. 5 B VIII saec. XII. 

K Londin. reg. JO B XV saec. XIII. 

L Oxoniensis Bodl. Lat. 391 saec. XV. 

M Oxoniensis e mus. 31. 

N Londiniensis reg. 13 A XXI saec. XIII. 

Bambergensis H. I. IV. 15 (n. 787 Jaeckii) saec. VIII, cuius v. 1. ab A. Lins- 
mayero enotatam debeo Usenero. 

P Vaticanus Palatinus 274 saec. XII. 1 

Q Vaticauus reginae 551 saec. XIII. ' ''«ll^*^ ^^ «°1""^ '"'^"'" 

B Vaticanus Urbinas 67 saec. XII. \ «i*^ Marcelhno. 

Y Bruxellensis S327— 8342 saec. XIV. 

Z Bruxellensis 10615—10729 saec. XII. 

'DE HISTORICIS CHRISTIANIS. Habent etiam post (per CEZ) tractatores 
'diversos relatores temporum et studia Christiana, qui ecclesiastica gravitate compositi pcr 
'vicissitudines rerum (om. A^) mutabilitatesque regnorum (temporum F) lacteo quidcm, 
'scd [om. 0) cautissimo nitore decurrunt. qui cum res ecclesiasticas referant et vicissitu- 
'dines accidentes (accedentes K) per tempora diversa describant, necesse est, ut sensus 
'legentium caelestibus semper rebus (reb. cael. semp. CEZ) emdiarit, quando nihil ad 
'fortuitos (fortuitus Z) casus, nihil ad deorum (sic HKOZ, eorum rcliqui) potestates 
'infirmas, ut gentiles fecerunt, sed arbitrio creatoris apphcare veraciter universa con- 
'tendunt (contendant GHK, contemnunt 0): ut est (illud ins. E") losephus pacnc 
'secundus Livius (sic GHKN, ioseppus p. s. libius 0, ioseplius pHnius secundus libius 
^AG^DLM et sic, scd liuius C^E, iosephus uel pcne phnius secundus liuius Z, plinius 
'secundus liuius iosephus BNY, plinius secundus iosephus F) in libris anti([uitiitum 
'ludaicarum {sic C^FY, iudaicorum reliqui) late diffusus, quem pater HicrDuymus 
'scribens ad Lucmum (lucianum .E") Baeticum (betticimi 0) propter magnitudinem 
'proHxi operis (op. prol. A) a se perhibet non potuisse transferri. hunc tamcn ab 
'amicis nostris, quoniam est (om. D") subtilis nimis {om. 0) et multiplcx, magno (om. G) 
'labore in hbris viginti duobus (ubris Z, om. F) converti fecimus in Latinum qui etiam 
'et ahos septem (sept. al. N) Ubros captivitatis ludaicae (iudiace K) mirabiU nitore 



40 MARCELLINI V. C. 

'conscripsit. quam (quorum FiVl') translationem alii Hicronymo, alii Ambrosio, alii 
'deputant Kufino (rufi..no/''), quae dura talibus viris [om. FO'-) adscribitur, omnino dictio- 
'nis eximiae (eximia 0) merita (merito EF) declarantur (declaraturF). post haec autem 
'{om. M) legcnda (cst ins. CEFNO) liistoria, quae ab Eusebio (esuebio F) quidem decem 
'vohmiinibus Graeco sermone conscripta, a Rufino autem cum adiectione temporum quae 
'secuta sunt undecim (unde cum Y) hbris monstratur (monstrantur Z) exphcita (exphcata 
'EFZ''). post historiam vero Eusebii (esusebii F) apud Graecos Socrates (socratis 
^AIJH-^LMN).. So/.omenus et Theodoritus (theoderitusZ, theodoricus T, theodorctus edd.) 
'sequentia conscripserunt, quos (quas Z, que E, etiam ins. E') a viro disertissimo Epiphanio 
'(epifani 0") in uno corpore duodecim hbris fecimus deo (domino ^4) auxihante transferri, 
'ne insultet(ininsultet7ir) se [om. CDE) habere (hab. seABLMNYZ) facunda (faecunda^, 
'fecunda /lO, facundia.Z') Graecia nccessarium, quod nobis (uobis ABCBEGLMO) iudicet 
'esse subtractum. Orosius (orisius K) quoque Christianorum temporum paganorumque col- 
'lator (collatur 0". consolator (r) praesto (resto G) vobis est, si eum legere volucritis 
'(uol. leg. edd.). Marcellinus (marcilliuus A') etiam (autem N) quattuor libros dc tempo- 
'rum qualitatibus et positionibus (conpositionibus 0, propositionibus A) locorum pul- 
'cherrima proprietate (qualitate A) conficiens itineris sui tramitem (tramite 0) lauda- 
'biliter percurrit, quem vobis pariter dereliqui. chronica vero , quae sunt imagines 
'historiarum brevissimaeque commemorationes temporum (br. comm. temp. om. in fine 
'■paginac F, breu. temp. eomm. rdd.) scripsit Graece (greco Y) Eusebius, quae (quem F) 
'transtuht Hieronymus in Latinum (latino O^) et usque ad tempora sua deduxit eximie. 
'hunc subsecutus (secutus C") est supra scriptus (supra dictus FZ^) Marcellinus IUyricianus 
'(illirianus F", irricianus N), qui adhuc (ow. K) patrieu lustiniani fertur egisse (regisse F^, 
'rexisse F-, eg.ss, O^) cancellos (eancellus 0\ canc. eg. fertur.4, canc. fert. eg. Y): sed 
'meliore condicione devotus a tempore (theodosh ins. edd., non habent scripti) principis 
'usque ad fores (finem F) imperii triumphalis Augusti (augustin A) lustiniani opus 
'suum domino iuvante perduxit, ut qui ante fuit in obsequio (officio I') suscepto gratus, 
'postea ipsius imperio copiose amantissimus appareret. sanctus quoque Prosper chronica 
'ab Adam ad Geisirici {sic GHK, geiserici NZ, gieiserici C, giciserici E, gensi.»rici 0, 
'gensirici ABDLM, gesserici FY) tempora et urbis (romae ins. F edd.) depraedationem 
'(depredatione 0'^ depredicationem G'-) usque {om. N) perduxit. forte inveniatis (inuenietis 
'■CEL^Y) et {om. E) alios subsequeutes , quia uon desunt scriptores temporum, cum 
'saecula (secunda B) sibi iugiter peracta succedant. sed cum te de memoratis rebus, 
'diligens lector, expleveris (expleueueritis G) ingeniumque tuum divina fucrit luce radia- 
'tum, lege librum de viris illustribus sancti Hieronymi, ubi diversos patres atque opuscula 
'eorum breviter et honoravit (honerauit Z) et tetigit: deinde alterum Gennadii Massi- 
•liensis (masiliensis 6r, maxiliensis OM, qui (qui idem ADLM, qui item NY, quidem CEOZ, 
'quide qui B") de scriptoribus legis divinae, quos (co O^, cum 0'-) studiose (studio v. l. 
'■edd.) perquisiverat (perquisierat AE), certissimus (-mos O^) indicavit. hos in uno (unum 0) 
'corpore sociatos reliqui (rel. soc. A, soc. dereliqui 0), ne per (post ABDFGKL3I, post 
^suprascr. uel per H) diversos codices {om. A'') cognoscendae rei tarditas afferatur: 
'sequuntur enim multarum lectionum (lect. mult. Y) venerabilium conditores. modo 
'enim doctissimi viri aut libros divina inspiratione eonficiunt aut invicem se epistularum 
'gratia consolantur aut populos dulcissimo sermone deliniunt aut cum haereticis viva- 
'cissima nimis altercatione confligunt, ita ut quidam eorum singulari certamine contro- 
'versias subeant et iudicibus (indicibus Z) mediis (mediciis G) gloriosa disceptatione 
'(deceptationo F) confligant. .sic cum pravus quisquc destruitur, praestante domino (pr. 
'd. om. A^) fidelissimus inde solidatur (solidantur A^). tunc in illo choro sanctissimo 
'atque facundissimo (fecundissimo K^) patrum (patri i?") tibi (eum ins. edd.) ehgere 
'poteris, cum quo suavissimc coUoquaris (collocaris E). difficile quoque dictu (dictum 



COMITIS CHRONICON. 41 

'■ABBF) est, quam frequenti (sequcnti GK) occasiono (lioccansione 0») rcperta scrip- 
'turas (scituras O^) sanctas locis aptissiniis potenter aporiant, ut subito transiens discas 
quod te ueglegeuter praeterisse (praeterire CEZ) cognoscis.' 

His addit Cassiodorus c. 25: 
'Marcellinus quoque, de quo iam dixi, pari cura legondus cst, qui Constantinopolitanam 
'civitatem et urbem Hierosolymorum quattuor libellis minutissima ratione (narratione 
'•cdd.) descripsit (dcscribit E) ^).' 

Ex Cassiodoranis his ipsoquc chronico quae de Marcellino rescivimus pendentj^). 

Ex Illyrico quod Cassiodorus Marcellini originem repotit, chronica confirmant : 
auctor enim cuni et in praefationc ct in ipso opere passim significet scribere se in 
partibus Orientis et fastos formet ad earum normam. Latina lingua ut patria utitur 
(nam quod a saeculo inde quarto eruditi Orientis tam poetae quam rerum gestarum 
scriptores passim Latinum sermonem suo praetulorunt, id non convonit in 'rusticum opus" 
quod ipso auctor in praefatione appellat) et res in partibus lllyricianis gestas pccuhari 
diligentia explicat (vide intor alia quae habet de Sabinianis duobus ad a. 479. 48 1. 
505 et de terrae motu a. 518). possis eodem referro, quod tribus locis p. (jl, 4. 24. 
63, 5 Eusebio Caesariensi Hieronymum nostrum opponit, quamquam id ot de orthodoxo 
et de Latino auctore accipi potorit, cum nostri saopc ei sint catholici et p. 94,33 
Plautum jwctam nostrum appellet. natales non videtur habuisse splendidos, quoniam 
teste Cassiodoro lustiniani ante quam imporaret cancelhirius fuit'): nec refragantur 
quae adduntur clarissimatus ahbi quoque cancellariis tributus «) et comitis (secimdi opinor 
tertiive ordinis) dignitas, sive eos honores adsecutus est munere fimgens sive ex officio 
exiens, ut tum fieri solebat. cancellarii onira pariter atque domestici, quibuscum com- 
ponuntur (cod. lust. 1, 51), non propter officium por se vile cancellorum, quibus magistratus 
soparatur a privatis, aperiendorum et ius introeundi in 'sacratum' locum, quam quod ita prae 
reliquis apparitoribus circa ipsum magistratum versantur. sexto maxime saeculo, crescente 
suporbia eorum qui robus praeerant et ministrorum personae eorum servientium gratia 
et potentia, re magis quani iure aliquem in rebus publicis locum obtinuerunt. Marcel- 
linum ita adscivit lustinianus, IUyricianus et ipse noque patriae vel imperator immemor, 
etiamtum privatus. quom locum tum cum Marcellinus ei apparuit tenuerit lustinianus, 
inde efficiondum est, quod is antequam imperavit^) appellatur in diptychis a. 521") 
F(lavius) Petrus Sabbat(ius) lustinian(us) v(ir) i(nlustris) com(es)'') mag. erjg(nifum) 
et x>(editum) pra('s(ent(dis)^) et c(onsul) ord(inarius) ; itaquo cogitari poterit de magisterio 
militum, nam quamquam potestatibus civilibus cancellarius potissimum convenit, cum 

1) Hinc motus Rupertus abbas Tegernseensis saec. XII in epistula (cd. Pez et Hueber cod. diploin. 
VI, 2 p. 53) a collega nescio quo expetit inter alios similes auctores 'Marcellinuui de situ Hierosolyinornni et 
'Constantinopolitanorum'. 2) De Marcellini nomine cum chronico pascliali temere coniuncto diximus vol. 1 

p. 86. 3) Parum probabiliter igitur Holder-Egger (neues Archiv 2, 49) eum ortum iudicavit cx patrioio 

Marcellino eo, qui cum per aliquot annos in Dalmatia quodammodo regnasset, a. 468 in Sicilia interiit. 
eum ut non praeteriit ehronicorura auctor utpote Illyricianum , ita nou multa de eo habet eaque tam similia 
iis, quae alii auctores de ipso sororisque eius filio Nepote tradunt, ut nequaquam referri possint ad domesticam 
recordationera. nomen vulgare est. 4) Cassiodorus var. 11, 10, 37. 39. 12, 3. 15 scriptae ad cancellarios 

praesidum. senatorio loco (cf. neues Archw 14, 487) ludos se spectasse Marcellinus innuit p. 102, 32, quani- 
quam lectio ibi dubia est. 5) Aute dignitates maiores lustinianus teste Victorio Tonnennense (ad a. 518) 

candidati militia functus est, id est meruit sub magistro officiorum in schola gentilium seniorum iuniorumve 
(cf. Chron. pasch'. ad a. 243. 250 supra vol. 1 p. 227; Not. Dign. Or. c. 11 et quae exposui in Hermae vol. U 
p. 222). 6) C. I. L. V, 8120, 3. Guil. Me)'er zioei anUke Elfenbeintafeln p. 58. 70. 7) Scilicet domesticorum, 
ut est iu epistula eius dnta a. 519 ad papam Hormisdara (Thiel ep. pont. 1 p. 848 ep. 57). 8) Magistri 

militum locum ei tribuit item aequalis Cyrillus Scytbopolitanus (in vita S. Sabae apud Cotelerium eccl. Graec. 
mon. vol.3 p. 337: nQo^cMertti ek ro iiiiaiXeveo' 'lovatwiuvov .... udeXcfKfm' ouiu suvtov . nuxQixioy 
rvyxuvofiu y.ul vnurov xui arQurriyiv. ubi ergurtjyof est arQurrtXuTii? ut apud lustinianura ed. 13 c. 2 et 
apud Theophanem passim, v. de Boor in ind, vol. 2 p. 709) et Zonaras 1. 14 c. 5 {arQUT>ihiT,ii rwy arQurev- 

uuru)f 'lovartfiayo:; 7(yozf;ffi'p«Jro). 

6 

CHRONICA II. 



42 MAECELLINI V. C. 

duci cancellarius adfuerit •), magistro quoquc militum abiudicari non potest. eundem 
eundem deinde ex apparitore laudatorem imperatoris et rerura ab eo gestarum scrip- 
torem factum esse Cassiodorus significat. — Vixisse eum Constantinopoli, a qua condita 
annos numerat a. 527. 528, et officium illud flagitat et requirunt multi chronicorum loci 
et clare significat alterum opus, cuius meminit Cassiodorus, quattuor libri 'de temporum 
qualitatibus et positionibus locorum', praesertim explicans mimitissima ratione praeter 
urbem Hierosolymorum civitatem Constantinopolitanam, topographia quaedam, si 'proprie- 
tatem' operis recte intellegimus, regni OrientaHs cum narratione rerum coniuncta. 

Post emerita civilia stipendia Marcellinus mature, scilicet si Cassiodorus coaevus 
tempori convenienter res narravit, antequam lustinianus a. 527 avunculo successit, relicto 
saeculo clericus factus est, similiter atque aetate eum praecedens Apollinaris Sidonius et 
aequalis Cassiodorus, quamquam hi altiorem locum tenuerunt, et item aequalis lordanes 
ex notario magistri mihtum factus monachus. orthodoxum odium quaevis pagina apud 
Marcellinum spirat cum adversus haereticos omnes tum maxime adversus Nestorianos 
(a. 416, 2. 428, 1. 430, 3. 476, I). post depositum officium eum scripsisse Cassiodorus, 
ut dixi, innuit. ipse in praefatione cum referat primum deduxisse se opus ad a. 518, 
deinde auctarium adiecisse annorum 519—534, priorem editionem non curavit ipso anno 
518, sed finivit narrationem in obitu Anastasii utpote ultimi imperatoris antea defuncti; 
edidit igitur Ubellum regnante lustino, id est ante a. 527, potestque eo referri tam quod 
ad a. 476, 2 scribere se significat Gothoriun rcc/ihts Romam tcncntihus quam quod later- 
culus pontificum Roraanorum Marcellinianus finit p. 102, 9 in lohanne I annis non ad- 
scriptis, qui pontifex factus a. 523 c. Aug. 13 obiit a. 526 Mai. 18. repetita lectio nihil 
obstat quorainus ipso anno 534 prodierit, convenitque quod scribit Cassiodorus pertingere 
chronica Marcellini ad fores imperii lustiniani"-). studium auctoris in lustinianum et 
Cassiodorus testatur et declarant chronica cum ahis locis tum in narratione de con- 
sulatu eius a. 521 etiamtum privati et celebrati fortasse adiutore ipso Marcellino. 

Auctarium, quod ex duobus a quibus pendemus Marcellini archetypis alterura solum 
exhibet, ab anno illo 534 incipiens et desinens mutilum in a. 54S, Marcellino abiudi- 
candum est, non solum quod Cassiodorus id nnn novit, sed multo magis quod in prae- 
fatione non commcmoratur: auctor enini cuni ei alterius editionis mentionem inseruerit, 
si tertiam curavisset, sine dubio idem fecisset. id ipsum luculenter declarat diversitas 
in recensendis episcopis Romanis (v. infra p. 46). scriptum esse et ipsum in Oriente 
probabile est, quamquam negari non potest tam fastos quara rerum narrationem etiam 
auctori convenire scribenti in Italia post receptara eam a lustiniano; sed bellum in 
Italia gestum accurate et plene explicare potuit etiam scriptor Constantinopolitanus, 
nec deficiunt res in imperii partibus aliis per eos annos gestae. narratio ut simillima 
est Marcellinianae , tamen oo diff^ert, quod saepe in auctario res praesenti tempore 
referuntur, id quod a consuetudine Marcellini abhorret. — Praeterea quod in editioni- 
bus adhuc factis circumfertur auctarium alterum a. 549—558 , vere Hermanni Contracti 
est Marcellino attributum Panvinii neglegentia. scihcet is cum 'appendici in fastos con- 
sulares' (Venetiis 1558 fol. p. 55 seq.) chronica Marcellini insereret, secutus est editiones 
duas Sconhovianam a. 1546 ductam ex archetypo illo priore et propterea finientem in 
a. 534 et Cuspinianam a. 1553 pendentem quidem, ut infra demonstrabitur, ab arche- 
typi secundi apographo, sed et breviato et ex perturbata Cuspiniani recensione non 

1) luter quadragi.ita officiales, <iui iniperante Aiiastasio adfuerunt comiti et duci Libyae Pantapoleos 
(vide decretnm eius editum a Zach. ab Lingeuthal in actis acad. Berol. minoribus a. 1879 p. 134 seq ) primum 
locum teuet adsessor secundum domesticus, tertium caucellarius. plenius exposui de cancellarii officio n«.es 
Arcluv 14, 478. 2) Lectiouem receptam ad finem imperii lustiniam cum librorum consensus ostendat niti 

mera mterpolatione. non opus est addere eam rieque Marcellino recte convenire neque ipsi Cassiodoro quippe 
qui liljruTu illum vi.\ videatur scripsisse post a. 560. ' 



COMITIS CHRONICON. 



43 



satis dignoscendo ab excerptis suniptis ex annalibus Ilermanni Contracti. archetypo 
deinde pleniore per Sirmonduin publicato quamqnam res patefieri dcbuit, continuationem 
illam tam a Mareellino quam ab additamenti auctore aiienam ut legebatur apud Pan- 
vinium et ipse Sirmondus (vide p. 4S) retinuit et editoros posteriores. verum auctorem 
primus indicavit Waitzius in ephemeride Gijtthmcr Nachrlchten 1857 p. 38 seq. et MG. 
SS. V p. 68 legunturque ea iam sub veri auctoris nomine ibidem SS. VI p. 88. nihilo- 
minus hic quoque in adnotatione ') ea posuimus, ut edidit Panvinius, ne amphus 
fallant. 

Appendix a Marcelhno adiecta ad chronica Hieronymi proprio titulo videtur caruisse. 
liber optimus Tihanus nulluni iiabot, nisi quod exordio ibi ^vacscnhitav 2)raefatio MarceUini. 
eadem ratione qui ex Tiliano hbro pendent cpitomati titulo carent, scihcet princeps 
eorum Utinensis verbis Item quae c.v croniea MarceUini (Irflorarimus subiungit prefactio 
eiusdctn et sic Parisinus 4870 et fere rehqui ; subscriptio, quae deficit in Utinensi mutilo, 
haec est in Parisino: expJicif croniea id" teinporam Easebli leronimi JMarceUini ruhrica 
amen deo gratias. archetypum auteni aherum Sanctomerense praescribit hbello chronica 
3IarceUini comitis: pracfatio et subscribit cxplicit chronica tic, quae videutur esse 
hbrarioruni additamenta. praeterea praefationi p. 60, 7 post er/o vero inserit verba vir 
cJarissiiiius MarceUinus eoines omissa in Tihano, sed sine dubio genuina; nam et viri 
clarissimi adiectio librarii ingenium superat et eo ipso commendatur, quod a consueta 
intitulatione recedit. scihcet Marcehinus continuationi Hieronymianorum cum proprium 

1) Indictione XII. VHI. p. c. Basilii v. c. — Inilictione XIII. IX p. c. Basilii v. c. — Indictione XIIII. 
X p. c. Basilii v. c. His teinpoi'ilins in AtViea Manri per loannein patriciuin doiniti suut. 

Indictione XV. XI p. c. Basilii. Hoc tempore lustiuianns Augustus Narseni eunucuin cartularium et 
cubicularium suuni principein inilitiae feoit et in Italiam misit. qui commissa pugna dei gratia victor Toti- 
lam oocidit et geutem Gothoruin auxiliantibus etiara Longobardis in Italia extermiuavit. per haec tempora 
cum Buccelinua comes oum sociis a Theodeberto rege Francorum dudum missus per anno.s aliquot Italiam 
Siciliamque infestaret et Romanum saepe exercitum superaret, tandem exeroitus eius iirofluvio ventris attritus 
a Narse pugna victus et profligatus, ipse dux occisus est. nec multo post socius eius Oinnirugus dux cum 
reliquis Gothorum, quilius se iunxit, pereinptus est. 

ludictioue prima XII p. c. Basilii v. c. Theodelialdus Fraucorum re.x nn>ritur et regiium eius uxoremque 
Vanderadain Hlotliarius re.x patris eius Theodeberti patruus accepit, (jui iam XL.IIII aimis regnabat. quo ipso 
ann. Hlotharii ipse Saxones rebellantes iuxta Wiseram fluvium magna caede domuit et Thuringiam pervasam 
devastavit. 

Indictione II. XIII p. c. Basilii v. c. Vigilius papa tandem ab imperatoribus Rouianis et Narse de 
exilio relaxatus cuiu Eomaiu redire coeiiisset, iu Sicilia inorbo calculi tactus decessit inoxque Roinam perlatus 
apud sanctuin Marccllum in via Salaria sepnltus est. pro quo ordiuatus Pelagius l'apa LXII sedit annis XI 
mensibus X. qui a populo Komauo factionis coiitra Vigiliuin incusatus celebratis uua cum Narse letaniis apud 
sanctum Petrum ambone ascenso euangelioque super caput suum posito iurainento se crimine purgavit. 

Indictione III. p. c. Basilii v. c. XIIII. Hoc tempore Saxones iteriim Hlothario reboUantes cum ab eo 
peterentur hostiliter eique pro satisfactione dimidium rerum suaruin offerrent idque exercitus Francorum 
refutatus (sic) eo invito jiugnassct, magna ab eis caede protritus fugae praesidium petiit. 

Indictione IIII. XV p. c. liasilii v. c. His diebns Cbristianus (sic) patre suo Illotbario aiiniteute patruo 
Hildeberto rebellans regnum Francoruiu seditioiie perturbat. Saxoncs factione llildeberti in Francia praedas 
egeruut. Hildeljertus KeMicnsem Caiiipaiiiain populatur. 

Indictione V. XVI p. c. Basilii v. c. lu Britannia Bridus rex Pictorum eflicitur. Hildebertus rex 
Francorum circa haec tempora moritur et Parisiiis iii basilica sancti Viiiceiitii a se coiistructa sepelitur, regnum- 
que eius frater Hlotharius assumens totam paterni regni monarchiara obtinuit. 

Indictione VI. XVII p. c. Basilii v. c. C'liristianus (sic) patrem Hlothariiiin, quem inultis malis offenderat, 
hoc tempore in Britanuiam fugicus iiisequente eo ibidein cuni Conoboro rege pugiia victus ct captus cum uxore 
et tiliabus vivus iiiceiisus est. quo efiain teiiipMre Turoiiis basilicji saucti Martini rebellibus .id eam fugientibus 
igne crematur. 

Indictione VII. XVIII p. c. Basilii v. c. — Indictione VHI. XIX p. c. Basilii v. c. — Indictione IX. XX 
p. c. Basilii v. c. — Indictione X. XXI p. c. Basilii v. c. — ludictione XI. XXII p. c. Basilii v. c. — 
Indictione XIL XXIH p. c. Basilii v. c. — Indictioue XIII. XXIHI p. c. Basilii v. o. — Indictionc XIIII. 
XXV p. c. Basilii v. c. 

6* 



44 



MARCELLINI V. C. 



titulum non magis praemitteret quam praemisit Hieronymus ipse continuationi Eusebia- 
norum, ut hic post ea adnotavit: hucusque historiam scribit Eusehiiis . . . cui nos ista 
subiecimus, eum imitans nomen honoresque inseruit praefationi. 
Auctores adhibuit Marcellinus hos. 

1. Orosio ab ipso initio ad finem eius, id est ad a. 414 ita usus est, ut verba 
fere repetat, admiratus scihcet stih elegantiam, et quamquam annum ex consularibus 
desumit et saepe inde quaedam adsciscit, ad ilkim potissimum sua formavit. exempla 
quaedam subieci. 

Orosius: 
maximas illas Scythicas 
ffentes .... hoc est 
Alanos, Hunos et Go- 
thos magnis multisque 
proeliis vicit. 
Cum Theodosius .... 
Thracias tandem ab 
hoste liberas reddi- 
disset. 



consul. Const. : 
a. 379 Victoriae nuntiatae sunt 
adversus Gotlios, Alanos 
atque Hunos die XV k. 
Dec. 



Marcellinus: 
Alanos, Hunos, Gothos 
gentes Scythicas mag- 
nis multisque proeliis 
vicit. 



a. 386 Victi atque expugnati et 
in Romania captivi addueti 
gens Greothyngiorum a 
nostris Theodosio et Ar- 
cadio: deinde cum vic- 
toria et triumfo ingressi 



Invasam princeps Theo- 
dosius ab hostibus 
Thraciam vindicavit 
victorque cum Arcadio 
filio suo urbem ingres- 
sus est. 



sunt ConstantinopoUm die 
Iin id. Oct. 

2. Praeter Hieronymi de viris illustribus libellum. quo uti non potuit nisi uno loco ad 
a. 380, Gennadii episcopi MassiUensis (f c. a. 500) continuationeni ad a. usque 486 passim 
expilavit simihter fere ad verbum, seligens potissimum scriptores Orientales a Gennadio 
memoratos, ex Latinis non admittens nisi tres Orosium, Eucherium, Prosperum notos 
coenobitis etiam Orientis, omnes autem redigens ad annos certos temere plerumque. 
usurpavit autem recensionem eam, quam ex antiquioribus solus repraesentat codex ah- 
quando Corbeiensis, deinde Sangermanensis 142, hodie Parisinus Lat. 12161 saec. VIII; 
enimvero non solum in aliis minoribus ad hunc se apphcat (v. p. 86, 29), sed adhibuit ad 
a. 392 caput de Hieronymo Gennadianis praemissum in imo libro Corbeiensi (nam ex 
eo descriptus fuit sine dubio codex Lovaniensis monasterii S. Martini 'satis recens', ex 
quo caput id primus edidit Suffridus Petri de illustribus ecclesiae scriptoribus. Coloniae 
a. 1580 p. 124; repetiverunt Martianaeus inter opp. Hieronymi ed. Benedictinorum 
tom. 5 a. 1706 p. 26 et MabiUon in analectis a. 1723 p. 197). propterea Gennadiana 
ad hunc librum in adnotatione adlegavi, cuius quae huc pertinent capita collata habui 
a Schoenio. ceterum exemplar a MarcelUno adhibitum Parisino illo longe emendatius 
scriptum fuisse vix opus est addere. 

3. Consularia Constantinopolitana Latine scripta ea quae edidimus vol. 1 p. 197 seq. 
Marcellino scribenti in eadem urbe pro fundamento fuisse et fasti consulares declarant, 
qui toti sunt Orientis '), et quae ex iis supersunt convenientia cum Marcelhnianis per 
a. 380 — 395. sed cum ne haec quidem integra ad nos pervenerint, post obitum Theo- 
dosii ipsa deficiunt: nam exemplaris Hydatiani, a quo nos in consularibus iis pendemus, 
contmuatio aperte in Hispania adiecta fastos habens ad normam Occidentahum (vol. 1 
p. 201) et plane exilis ab auctore ConstantinopoUtano non est adhibita^). at quam- 

1) Miro eiTore a. 446 Aetii in tertio cousulatu collegara non Symmachum posuit, sed iraperatorem 
Valentiniaimni VII. 2) Quod ad a. 41.5 loco Gennadiano de invento sepulchro Stepliani protomartyris 

aliunde annus insertus est ideni qui ponitnr iu continuatione Hydatiana, euni et Hydntius et Marcelliuus 
sumpserunt ex relatione Luciani in Latinum translata ab Avito presbytero Bracarensi, quam et Gennadius 
citat c. 48 et uos quoquo habemus (ad Augustinum ed. Maur. vol. 7 in app. 2; cf. de ea Tillemont m^m. eccl. 



COMITIS CHBONICON. • 45 

quam deficiunt chronica Latina, Graeca versio, quani vidinuis (p. 203) transiissc in 
chronicon paschale saeculo scptinio ineunte Constantinopoli porscriptum cuiusque ibidem 
excerpta edidimus respondentia Latinis ab Hydatio scrvatis '), pervenit ibi ad a. usque 
469, videturque adeo auctor scripsisse imperante Romae Antliemio (f 472), modo recte 
tradita sint quae de eo referuntur ad a. 454 et 4B8. eam cum, ut fieri debuit, ab 
a. inde 395 (nam quac praecedunt dedimus iam vol. I p. 205—245) hic quoque appo- 
suerimus chronicis Marcellinianis, apparebit duas consuJarium Constantinopolitanorum 
superesse epitomas Latinam alteram, altcram Graecam invicem sese explentes. dein- 
ceps quae leguntur in paschali, nudis fastis exceptis mera sunt excerpta Malaliana 
desiitque omnino exemplar eorum clironicorum a paschalium compilatore adhibitum 
circa annum 470-). practcr paschalem Hbrum ahbi quoque extare ex iisdem chronicis 
excerpta, scilicet apud Malahim (v. not. I) et apud Theoplianem, fortasse etiam apud 
Socratem auctorem historiae ecclesiasticae ab a. 306 ad 439 '), hoc loco sufficiet 
monuisse : talia enim non sunt, ut eam quam haec editio requirit tractationcm recipiant, 

vol. 2 p. 505), ubi sic est: die parasceue, hoc est sexla feria, qnae est JII non. Dec. consulatu, Honorii decies 
et Tlieodosii sexies Aur/iistoriim. 

1) In excerptis, quae vul. 1 p. 205 seq. ad Hydatianum exemplar consularium (Vinstantinopolitanorum 
adieci ex Chronico paschali , ab iis quae eius auctor sumpsit ex clironicis non scparavi excerpta ab eodem 
ex Malala faeta , id secutus , ut ex eollectaueis Byzantiorum , quibus recte et plene digerendis in lioc opere 
locus non erat (vol. 1 p. 204), seligerein potiora neque intrarem mare magnuin verorum auctorum in Graecis 
bis explorandorum. nain Malalam quoque ex chronicis Constantinopolitanis iisque plenioribus hausisse osten- 
dunt consulatus hic iUic ab eo nominati tbrmae eiusdem (vide vol. 1 p. 221 ad a. 68 et qui est apud 
Malalam p. 291 ann. 193: *A«XMi'of y.<ci KhcQov) et aduotationum ratio. ita quae de fabulis fisci coinbustis 
imperante Pio leguntur in paschali (vol. 1 p. 224 ad a. 147) redeunt apud Malalam ita implicata fabulis ei 
auctori solitis, ut paschalis scriptorem hic ab eo pendere parum credibile sit. itcm quae de Maximiauo 
imperatore creato uarrantur ad a. 287, recte referuutur in chrouico paschali, indidem sumpta corrupta a 
Malala p. 306. quae de inoenibus Aurelianis paschalis liber adscribit ad a. 273, venerunt in eum e.x Malala 
p. 299, sed Hydatiana consularia ostendunt Malalam ea sumpsisse ex iisdem ad a. 271, adnotatque idem 
Malalas ad idem regnum bellum inonetariorum et Daciain novam secutus sine dubio eadem chronica nostris 
auctiora. nihilominus paenitet ine, quod non suppressi haec Malaliana; nam cum ipsum habeamus, non 
debuerunt quae eius sunt ex secundario auctore arterri. suut autem haec: vol. 1 p. 221 a. 67 = Mal. 
p. 257 — p. 222 a. 97 = Mal. p. 268 — p. 223 a. 123 inde a verb. xai er Kivxo, seq. = Mal. p. 279 — 
p. 224 a. 130 = Mal. p. 279 fortasse — p. 225 a. 176, 1.2 = Mal. p. 282 — p. 229 a, 273 = Mal. p. 299 
(vide supra) — p. 233, 2. 3. 4 = Mal. p. 233 — p. 234, 1 inde a verbis iniTt>.Mug Innixoy = Mal. p. 321 — 
p. 234, 2 = Mal. p. 323. — p. 240, 1 usque ad (og «vto; = Mal. p. 837 — p. 241, 1 = Mal. p.339 — p. 241, 2 = 
Mal. p. 341 — p. 244 = Mal. p. 345. his sublatis propius accedent Graeca paschalis libri ad fastos Hydatia- 
nos. 2) Nestorianum chronographum, quem Malalas ad obitum Coustantiiii magiii ait antea nominatorura 
imperatorura res gestas perscripsisse (p. 324) et pervenisse ad obituin Leouis iuuioris a. 474 (p. 376), possis 
referre ad ehronica Constantinopolitana usurpata etiam a Malala. sed huic homini iides nulla est. 
3) Ex a. 384 pendet 5, 12: X(iric tkvtu de xctl nQedi-ieicc IleQawi' nccQijy eiQiiVtjy nccQcc roti jiccaiXicog uirovacc 
(vol. 1 p. 244 a. 384 c. 1). tots e)'// xcci nQoayivsxici riS ^ccaiXet viog 'OvioQtog Tejff^eig (cvciii ix xijg yuftexijg 
nXctxiXXt^g iv vnccxeict 'Pi/ofxeQov xccl KXiccQXov xg eviirji xov ^enre/xjiQiov /i^tjfog (I. c. a. 384 c. 2). — Ex 
a. 391 sumpsit 5, 18 relata ad eum a. in adnotatione p. (i2. — Ex a. 394 peiidet 6, 1: ToiJ Se ^aat%iiag 

Beodoaiov xeXevxijattvxog iv vnccxeict 'OXv'(iQinv xcl llQojiivov rfl enTctxciiifexciTii xov 'Iccvovccqiov fiyjvog 

neQi di t»;V oySotjv xov Noe/ijiQiov ftijvog iv xfi ctvrjj vnciieiii ro aHJfcic Geodoaiov xofiiaftfv xrj vevoftiafiivfi 
xij&eict 6 viog ixifict 'jQXciifiog. ovx eig uaxQicv d'e fierci xctvxcc xij eixcidi e^Sofij} xov ccvxoii fiijvog xcct 6 
aiQiixog nctQijv 6 iificc rw ;i(tiiii.ei Seodoaiio xccxit xvQcivvov axQccxeveccg. ciig ovv 6 iictaiXet<g '.■iQxctdiog xccxcc 
x6 eiu)d-6g nQ6 xuiv nvXiiiv (inijvxtjae xiS axQccxiS, xr/vixuvxa xcci oi axQuriiSxui 'Povrpivov xov vticcq/ov toiT 
^ccaiMiog dnixxeivuv imcanreiero yccQ eig rvQccvvidu 6'Povcpivog xccl iogccv eixev, lag uvxog ciij xovg Ovvvovg 
x6 ^('(Q^ttQov 'iitvog inixccXeaicfievog eig ri/V 'Piouuioiv /coQtcv xcct yiiQ tjaccv xov xuiqov jQfteviuv xe xcci 
xivu fiiQtj xijg eiitug xuruxQixovxeg. quiljuscum componenda sunt infra ad eundem :innum relata. sed ut 
affinia haec suut chronicis nostris, iure quaeri poterit, utrum haec ipsa pleniore forina Socrates usurparit 
aii pleniorem rerum gestarum narrationem adhibuerit a chronicorum scriptore epitomatam. de Gaina quae 
narrat 6, 6, ipse Socrates signiticat aliunde proficisci. denique quae de Grcgorio Nazian/.eiui 3 Socrate 5, 7 et 
apud Marcelliuum ad a. 380 narrantur, quomodo factum sit ut siinillima evaseriut, ut pluribus modis cogitari 
potest, ita a nobis non est tractaudum. 



4G MARCELLINI V. C. 

et cum verisimile sit eadem chronica deinceps continuata a Marcellino ad finem usque 
operis adhibita esse, ab Anthemio inde non habemus alteram eorum epitomen eum 
Marcelliniana apte componendam. consulatus ad Orientis normam formatos ex paschali 
adscribere potuimus, sed id utilitatem non est visum habere. 

4. Consularibus Italicis quoque Marcelhnum usum esse in explicandis rebus Occi- 
dentis et vol. 1 p. 252 monuimus et ostendunt quae ad eum in margine adnotantur, eo 
magis, quod consularia Constantinopolitana a Marcellino adhibita in rebus fere Orientis 
et maxime Constantinopolitanis sese continent. nam quod adsunt in iis Alarici ingressus in 
urbem Romam creatusque Attalus (a. 4 1 1) et Vandalorum in Africam ingressus (ad a. 428) 
et capta a Geiserico Carthago (ad a. 439) et post caedem Yalentiniani Roma ab eodem 
depraedata (ad a. 455), in partem contrariam adlegari nequeunt; confirmant autem id 
quod diximus relationes de nuntiis ex Occidente Constantinopolim adlatis obitus Ther- 
mantiae coniugis Honorii (ad a. 415) et interitus Athaulfi (ad a. 415) et victoriae de 
Attalo (ad a. 416) et Anthemii imperatoris Occidentis a Leone creati profectio Roniam 
(ad a. 468 cf. a. 454). Italica chronica cum imperfecta et mutila ad nos pervenerint, 
iure ad ea referentur ex Marcellini Occidentalibus ea quoque, quae in epitomis nostris 
desiderantur, sed argumento suo eandem originem prae se ferunt. 

5. Latercuhis pontificum Romanorum, quos solos auctor adfert omnes adiecta nume- 
ratione continuante Hieronymianam, Marcellinianus (egit de eo Duchesnius lib. pontif. I 
p. XXIV) hic est; 



35. Damasus 


t 


a. 


382 


per a. 


18 


36. Siricius 


creatus 


a. 


383 


— 


15 


37. Anastasius 


— 


a. 


398 


— 


4 


38. Innocentius 


— 


a. 


402 


— 


15 


39. Zosimus 


— 


a. 


417 


— 


3 


40. Bonifatius 


— 


a. 


420 


— 


3 


41. Caelestinus 


— 


a. 


423 





9 


42, Xystus 


— 


a. 


432 


— 


8 


43. Leo 


— 


a. 


440 


— 


21 


44. Hilarus 


— 


a. 


461 





6 


45. Simplicius 


— 


a. 


467 


— 


15 


46. Pelix 


— 


a. 


482 


. — 


12 


47. Gelasius 


— 


a. 


494 





4 


48. Anastasius 


— 


a. 


498 





2 


49. Symmachus 


— 


a. 


500 


— 


15 


50. Hormisda 


— 


a. 


515 





9 


51. lohannes 


— 


a. 


525 





_ 



lohanni I, qui obiit a. 526, numerus non est adscriptus; desiderantur qui sequuntur 
Felix rai (526-530), Bonifatius II (530-532), lohannes U (533-535), scihcet, ut 
supra p. 42 iam monuimus, laterculum Marcellinus perduxit ad a. c. 526, quo chronica 
primum edidit, in secunda editione eum non continuavit. — Annum p. Chr. 525 ait 
CCCCLXXXV Fetri sessionis, secutus computos Hieronymianos; is enim natalem 
cathedrae Petri adscribit ad a. Abr. 2058 = p. Chr. 41 (si qmdem extremum annura 
2395 ponimus = p. Chr. 378) et fit ita a. p. Chr. 525 = Petri 485. - Auctarium qui 
scripsit, rursus episcopos Romanos posuit, recte recensens Agapitum (535—536) ad 
a. 535, Silverium (536-537) ad a. 536, Vigilium (537-555) ad a. 537 ; Agapitum quod 
ait papam ordine quinquagesimum , fortasse librarii error est, sed Vigilium ad a. 546 
p. 107, 26 cum scribit fuisse papam LVHII, sequitur numerationem a Marcelliniana 
diversam. 



COMITIS CHRONICON. 47 

(). Accedunt minora quaedam ecclesiastica potissimum, in his Luciani libellus de 
inventis reliquiis Stephani protomartyris (vide supra p. M not. 2) et vita quaedam 
lohannis Chrysostomi similis Palhidianae, unde exccrpta proponuntur a. 308, :i. 403, 3. 
428, 2. 438, 2; alia fortasse rerum ecclesiasticarum recte gnari determinabunt. — 
Prosperi chronica Marcellinus non adhibuit (ostcndunt id inter aha narrationes duae de 
obitu Bonifatii ad a. 432), quamquam auctorem novit et ad a. 463 Gcnnadii dc eo 
relationem inseruit. — Philosophi duo Philippus et Sallustius, quos scribit obisse a. 423, 4, 
alibi non nominantur: nam Philippus Sidensis qui scripsit res Tlieodosii Tl (Tiljpmont 
p. 130) diversus sit necesse est, nec magis temporum rationes admittunt, ut cum Tillo- 
montio 5 p. 134 Sallustium statuamus amicum MarcelHni eius qui in imperio Dalmatiae 
periit a. 468 (Suidas s. v. l\IaQKellh'og: Photius cod. 242 p. 342). 

Postremos annos Marcellinum enarrasse non tam ad hbros quam ad suani reruni 
notitiam probabile est, videturquo de iis annis cogitavisse cum ait in praefatione scribere 
se Orienfale tanfnm sccidum imiKrmm, nam post caedem Odoacris et Theodcricum 
regem Gothorum creatum a. 489 non referuntur in chronicis nisi res per Orientom 
gestae. nihilominus imperatorum certe tam Occidentis quam Orientis nomina pariter 
posuit numei-ans neutros, ehnboravitque omnino Marcellinus a Theodosio ad lustinianum 
annales breves utriusquc imperii, ut convenit viro ex parte Latina imperii Orientalis 
oriundo, idque potissimum meritum credidorim libellum et aequalibus et posteris com- 
mendavisse. 

Marcellini comitis chronica tradita habemus libris duobus Omerensi et Tiliano, 
quibus repraesentari archetypa duo auctori fere aequaeva inde efficitur, quod Omerensis 
ubi finit, ibi finire se in praefatione Marcellinus ait, id est a. 534, Tilianus nulla 
distinctionc facta narrationem continuans ad a. 548, ubi desinit mutilus, ipse scriptus 
est saeculo eo quo auctor vixit. iam videamus de libris his duobus primariis eorumque 
propagine. 

Prioris ordinis librum usurpatum esse a Beda cum inde sequitur, quod quae ex S 
Marcellino is excerpsit in a. 534 finiunt, tum ex loco p. 81, 1, ubi in corrnptela Blaedla 
pro Bleda, alteroque p. 82, 23, ubi in corruptela conrosit\)VO conrasit consentiunt Beda et 
Sanetomerensis contra Sirmondianum exemplum. sed cum Bedana excerpta ad crisin 
exiguam utiUtatem afFerant, ordinem eum solus fere constituit, ut dixi, liber Sanct-Ome- 
rensis servatus in oppido S. Audomari sive St. Omer antea in monasterio sancti Bertini, 
iam in bibliotheca publica bipertitus n. 697 et 706 (cf. Cataloque des nianuscrifs des 
hibliotheques des dvpartemenfs 3, 305 cf. p. 309). scriptus est in membranis fol. min. 
saeculo X vel, ut visum est Bethmanno, XI ineunte. complectitur priore parte (iam 
cod. 697) Eutropium genuinum (ad quem edendum adhibuit eum Droysen, v. pracf. 
eius p. V), Marcellinum, Notitiam Galliarum et provinciarum imperii Romani (vide 
vol. I p. 566), posteriore (iam cod. 706) Gregorii Turonensis res Francicas (scr. rer. 
Meroving. l p. 26), Fredegariana (1. c. 2 p. 13), annales ab hoc libro, qui solus eos 
servavit, Bertinianos appellatos (mon. Germ. SS. 1, 419), scriptos maximam partem 
a Prudentio episcopo Trecensi et Hincmaro archiepiscopo Remensi, finientes anno quo 
Mc obiit 882. collatum habui et a Bethmanno et a Droyseno. 

Ex hoc libro proficiscuntur scripti editique qui sequuntur. 

l. Bruxellensis n. 6439 — 6451, aliquando abbatiae S. Vedasti, deinde delatus 
ad collegium lesuitarum Brugense, hinc ad Antverpiense , scriptus ineunte saeculo 
duodecimo (MG. SS. 2, 193 cet.). hic est vetus codex Brugensis, quem testibus 
editoribus operum Sirmondi (in praef. vol. II) Petrus Franciscus Chiffletius cum Sir- 
mondiana editione contulerat, quoniam inter lectiones, quas inde nominatim afifenmt in 
praefationc, errores sunt aliquot, ut p. 77, 9 xx^i pro xxtti, p. 83, 16 ejjiam pro epipam, 



48 MARCELLINr V. C. 

alieni ab Omerensi et Bruxellensi proprii. contulerunt librum Bethmannus et Droysenus. 
nos variam lectionem suppressimus , cum constet Bruxellensem librum merum apo- 
graphum esse Omerensis, ut adeo, ubi hic lacer est vel evanidus, eorum damnorum 
(p. 71, IS. 74, 4) certa vestigia et ipse ostendat. 

2. Berolinensis Lat. fol. n. 118 chart. saec. XVI. 

3. Antonius Sconhovius, qui primus Marcellinum edidit (chronicon Marcellini 
comitis V. c. Parisiis 1546. 8. pp. 60), expressit non librum pessimum et sine dubio 
recentissimum, ut contendit Holder-Egger (nciies Archiv 2 p. 51j, sed alterius familiae 
principem Omerensem. eius ei copiam fuisse ut inde intellegitur, quod praefationem 
datam Brugis non. Aug. a. 154.5 direxit ad Gerardum Hamericourt monasterii S. Ber- 
tini abbatem, ita lectiones et aliae id confirmant et quod in iis quas modo indicavimus 
Sconhovius facit cum Omerensi. — In margino eiusdem editionis quae leguntur non 
multae variae lectiones 'alius exemplaris', earum quaedam redeunt in Bruxellensi: 

p. 04, 34 camelos pardalosj al. cum illo pardalos 

p. 101, 27 Cleriano] al. Deriano 
pleraeque in neutro libro inveniuntur, sed redit corruptela ad p. 75, 2 achivam ad- 
notata 'al. maethyam' in Plorido Lambertiano (vide infra p. 55); videtur igitur Sconhovius 
praeter Omerensem hbrum tam Brugensera adhibuisse quam Lambertum ; utilitatem autem 
neutra habent. 

Archetypum alterum Marcellinum exhibens cum auctario in hoc solo libro servato 
codex est saec. VI exeuntis , itaque ipsi auctori paene aequaevus, scriptus compendiis 
vix ullis, proprietate item paene nulla, nisi quod emendationes, quales sunt p. 77, 8 
menre — 102, 17 iientir similesque aliae non paucae ostendunt in archetypo litteras 
S et R similes fuisse, et quod bis (p. 95, 13 in yllyricianc et p. 96, 2 in sc/pae) in 
emendando ae ex e efficitur cauda supposita E. correctus est passim, maxime in ortho- 
graphicis a manu eadem {T^), quae ita non raro expulit orthographiam antiquiorem 
(vide infra), interdum adeo errores intulit (ut 91, 20 cxtahiiit firmatum codice S mutavit 
in detabuit), raro et temere semper a manu secunda (T^). possedit codicem saec. XVI 
exeunte lohannes du Tillet sive Tilius episcopus oppidi Meaux^). scilicet Sirmondus 
in praefatione editionis, quae primum separatim prodiit (Marcellini v. c. comitis Illyriciani 
chronicon multo quam antea emendatius et auctius. Lutetiae Parisiorum 1619. 8. pp. 78), 
deinde repetita est in operum eius volumine altero (Parisiis 1696 p. 347 seq.), 'nos', 
inquit, 'ex vetustissimo Tilianae bibliothecae codice tura Marcellini omnia multo quam 
'hactenus emendatiora tum appendicera .... multis partibus auctiorem damus: in- 
(tegram daturi, nisi nos lacerum exemplar in septimo post Basilii consulatum anno 
'destituisset. quo factura cst, ut in reliquis ad finera usque Panvinianara editionem 
'sequi necesse fuerit'. post Tilii obitum a. 1570 codex inlatus est in bibliothecam collegii 
Claromontani lesuitarum Parisinorura ^), in cuius catalogo edito a. 1764 indicatur sub 
n. 638, deinde bibliotheca ea publice venum data in Meermannianara n. 741, iara cum 
haec quoque divenderetur a. 1824 in Bodleianam, ubi eum (signatura auct. T. II. 6) per 
multos annos latentem nuper inveni et in Herraae vol. 24 (1889) p. 393 seq. notitiam 
eius dedi. insunt chronica Hieronyrai, scripta litteris quadratis (speciraen est in secunda 



1) Ex biUiotheca ea veniunt anuales Tiliani (MG. SS. 1 p. 6), ciuorum codex aut latet aut periit (nam 
eos iion proficisci ex codice Vaticano reg. 213 ol)servavit Waitz neii^s Archiv 2, 329). de aliis Ubris eiusdem 
bibliotliecae nuper quaedam attuli edens Collationem legum Mosaicarum et Romanarum praef. p. 112. 
2) Itaque quem sub vooabulo Claromontani laudat qui secundam editionem Sirmondianam curavit lacobus de 
la Baune ipse est codex Tilianus. inde vocabula in priore editioue omissa tria (p. 92, 15 armatus — 
p. 96, 12 iam — p. 102, 16 quidem] huic inseruit emendavitque p. 97, 31 carceres pro carcere. ex eodem 
libro sumptae sunt 'variae lectiones chronioi Marcellini ex ms. X ad ed. Scaligeri a. 1658' adservatae in cod. 
Paris. Lat. 11909 (= residii, S. Oermain 1281) 1'. 327. 



OOMITIS CHRONICON. 49 

seric societatis palaeogrnpliiciU' Loiidiiiieiisia tah. I2U') et initio niutila, iiicipieiitia scilicet 
ab a. Abr. 55,") sive Argivoruiu J)iiiiai Xlli, et iiiic ciucntiii, doficiunt enim piiullo ante 
tinein iu a. Abr. "2393 verbis ])er avaritiam Maximi. folio quod sequebatur deperdito 
priieter chronicoruin verha extrema periit pars prior recapituhitionis llieronymianae a 
librario iion huius codicis ipsius, sed arclietypi, scilicet scripti a. p. Clir. 442, .luctae : 
in folio quod hodie sequitur, scripto eo litteris eiusdem aetatis, sed characteris diversi 
et inclinantis ad scripturain cursivam (folii eius paginani priorem repraesentat a so<^ietiite 
supra laudata edita tabula 130). adest pars recapitulationis posterior inde a vcrbis a. 
Ttoiac cxcidium. subieci quae ad reciipitulationem Ilieronyniianam scriptor a. 1 12 
adieeit .suppletis iis quae perierunt ex codice nostro /i, quem ex Oxoniensi ctiamtum 
ploniore descriptum esse raox demonstrabitur. 

[A (ont. It) Yaleutc YI et Viilentiniano iuniore usque in consulatum Eudoxii 
|/). (lir. 442| colliguntur anni IjXIHI, ac per hoc a XY Tiberii anno. quo 
dominus predicare incepit, in consulatum (consulatu 7ii') Eudoxii ct Dioscori 
fiunt anni CCC('XI.| 
A Troiae excidium (excidio R) usque ad priniiim olympiadem ann sunt CCCCVI. 
Itcm a Troiae excidio usque ad extructionem (destructionem li) urbis Komao 
ann CCCCXXXYII (ccccxxxui R), quae condita est a Romulo scptima 
olympiade anno secundo , qui XVII ab Acnea regnavit (quae .. . regnavit 
/11 marg. sitjipJcf Til.). 
Ab urbe Roma (condita ins. Jl) usquc ad advcntum domini ann DCCLII. 
ct (iib eadem conditione ins. R) ad passioncm usque (u. ad p. R) ann 

DCCLXXXI. 
et a passione in cons (consulato R) Eustathi (custachii R) [^). Chr. 421 1 

ann CCCXCII. 
simul ab urbe condita usque ad praedictum cons colliguntur iinn QCCLXXV. 
ct usque ad cons dn Theodosii (consuhitum heodosii R) XV [)>. Chr. 435| anni 

XCLXXXYIIII. 
a mortc Caesaris usque in cons Theodosii XY fiunt iinni CCCCLXXXIII 

(Ixx.xui R). 
passus cst dominus Icsus Christus a constitutionc mundi post an (anni R) Y 

milia CCXXVIIII. _ 

ab Abraam autem usque ad passionem domini anni sunt II (u 7i) XLIIII. 
a passione domini usque ad {om. R) cons (consultum R) Eustathii (eustachii R) 

[ih Chr. 421] anni sunt CCCXCHII. 
et usque ad cons (consultum R) dn Theodosii XY \/). Chr. 435] anni 
CCCCYIIII. 
Recapitulationi subieiuntur persecutiones Christianorum ex chronicis Hieronymianis 
excerptae sub titulo : iirm ab adventu domini usque ad cons. mndem. quoficns persecittio 
Christianoriim rcl a quihus dcsignatis fonporihus facta est: finiunt in luliana (Hierony- 
mus a. Abr. 237S. 2379) sic: XI perscctctio a luliano emersit magis hlanda et ittliciens 
quam eoacta, in qua Aemilianus tantum ob eversionem ararutn flammis exnstus esf a 
ricurio Traciantm (lioc vocabulum de suo rectc adiecit epitomator) apud Biirosfnritm. — 
Hieronymiana excipiunt clironica Marcellini scripta non eadcm manu, sed item littcris 
quadratis iisque minutis et pulcherrimis , quarum specimen huic editioni addidimus. 
saeculi. ut dixi, sexti exeuntis: haec a principio integra sunt, in finc amisso folio uno 
pliu-ibusve ita mutila, ut editio ea repracsentat. extrcma quoque folia aliquot locis hiant, 
ut ostendunt adnotationes, sed ut quae deficiunt facile suppleantur. Sirmondus etsi lihri 
dignitatem rectc agnovit et in universum cum ctiam in minoribus secutus est, non 
simplicitcr eum expressit. sed textum editionis Piinvinianae a. 155S, qui conflatus est 

7 



CHRONICA II. 



50 MAECELLINI V. C. 

ex cditionibus duabus Sconhoviana a. 1546 pendente cx codice Sanctonicrcnsi et Cus- 
piniana a. I5,");> pendentc cx libro Yindobononsi (infia p. 51) epitoniatorum ixno, ad 
Tilianum emendavit, undc remanserunt meudae minorcs non paucae. extrema verba 
in codice evanida ct mutila ideoquc a Sirmondo omissa ego nuper edidi Hermae 1. c. 
p. 394. librum contuli ipse. relegit a me rogatus ad liuius editionis plagulas officiose 
Hardy Oxoniensis. 

Ex hoc ipso libro descendit epitome ita facta. ut amiis 383—388. 406. 407. 
411—414. 4-20—422. 424—428. 432. 434 — 437. 440. 441. 445. 449.450. 454.457. 459. 
464. 465. 468. 469. 471. 473. 475. 477-479. 481-483. 485-492. 495. 499-510. 514. 
516. 519. 520. 522. 523. 526. 528—530. 533. 538-542. 544. 545. 548 totis omissis et 
praefatio adsit et anni reliqui iique non compendiati. quo consilio breviator alios 
abiecerit, alios admiserit, non apparet. eius generis qui nobis innotuerunt libri videntur 
omnes dcscendere ex eo quem primo loco posuimus Utincnsi scripto saec. XI, cum 
reliqui sint XIV vel XV, id quod couiecit iam in schedis mihi traditis Bcthmannus. 
confirmant rem lectiones. ita p. 84, 2 vocabulum praesidcntc, quo Utinensis liber hiatum 
Tiliani explevit {regente est inS), transiit indc in rcliquos omnes. verba p. 65, 19 in 
loctim Nectarii pontificis in Utinensi recte tradita m Parisino mutila sunt: in locum 
pontificis, in plcrisquc (3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10) corrupta: loco notarii pontificis. ego practer 
Utinensem U hodie mutilum adhibui Parisinum 4870 U. 

f-^ 1. Utincnsis bibliothccae episcopalis oct. n. 14 sacc. XI. post Bcdac clironicon 

et notitiam 'dc scptuaginta duabus linguis' sequuntur chronicorum Hieronymiauorum 
praefationes duac, prior interpretis inscripta: 'incip prologus in chronica Eusebii lero- 
nimi ad Glalicnum et ad Innoccntium', altcra Eusebiana inscripta 'incp. interprctata 
'prachatio (sic) ct collcctio omnium anni)rum istius chrouicac'. chronicorum datur epi- 
tomc duplex: 'huius praofationis" cpitoiiiator ait, 'chronica ad integruin non cxaramus, 
'sedpaucaex cis tanquam flosculos praelibamus'. in priore quomodo breviator vcrsatus sit, 
ostendunt extrcnia ita compendiata: ■I\egna\'. Aalentinianus et Valens a. XIIII mens. V. 
•qui Valentinianus alias .... quidani caedere crudelitate ct avaritiam interprctabantur'. 
sequuntur adnotationes cd. Schoenianac p. 196 j). p. 197 a. c. f—in. o. f. n. p. 198 
a. d. f — h. h — m. o — u. p. 199 a (finit in lacri foliis soquentibus evulsis), omittuntur 
p. 197 h. d. c. n. 2>—s. v. p. 198 b. c. e. i. n. vcrba non multum diffcrunt. posterior 
epitome, cuius cxordium intcrcidit duobus foliis evulsis, a Caesarc indc vitas impera- 
torum brevissime cnarrat. incipit; 'Abhinc consules fuerunt per annos CCCCLX et eo 
'amplius. I. Ueinde Gaius lulius Caesar primum apud Romanos singularc optinuit im- 
'perium, a quo Caesares Romanorum principes appellati. qui ct ydibus Martiis in curia 
'occiditur. II. Augustus Octavianus Atelle in Campania mortuus Rome in campo ilartio 
'sepultus cst'. finit: 'XXXVIIII. post quem Gratianus assumpto imperio Valcntiniano 
'fratre cum patruo Valente regnat\ post subscriptionem 'explic chronica Eusebii leroniini' 
sequitur cpitome Marcellini cum praescriptione supra p. 43 relata. sed hodic quater- 
nionis unius foho primo evulso dcsiderantur quae leguntur p. 65, 20 siiffcrtus est ad 
p. 77, 23 caelestinus ; deinde post folia quinquc integra, quae finiunt p. 99, 12 in 
suis, sequitur folium laccrum, undc quae supersunt perveniunt ad p. 103, 12 donisquc; 
extrcina folia perierunt. contuli ipse. 

/? 2. Parisinus n. 4870 (inscriptus est item numeris CIOIOLVI — 1690 — 5217, 

idem igitur, quem Chiffletius in pracfationc ad editionem Sirmondi secundam citat sub 
nomine regii n. 1690 addens desincre in verba praesentalc accepit magisterium), scrip'us 
saec. XIV continet ea quae sequuntur. 

f. l 'incipit prohigus in cronicha Eusebii Icronimi ad CTalienum ct ad Innocentium'. 

f. 43' 'collectio omnium annorum istius cronicc', scilicet rccapitulatio Hieronymiana 

continuata ad a. 442 edita una cum Marcellinianis ex libro huius ordinis 



COMITTS CHRONIOON. 51 

Vindobonensi (infra n. ;!) :i. \:>M a Cuspiniano conini. p. -,77 ot inde in 
cditiones posteriores tianslata. post clausuhiin Hicronyinianani, quau incipit 
rolliiiuufnr omnes anni ns,ju,: iu ronsulufuin Valentis VI rf Valentiniani 
innioris itcrum Aiiyusti, finit fiunt ub Adum us,/ur ad XIIIJ Vnlmtis annum. 
id est usque ad consulatum r.ius III ct 1'alrnfiniani V omnrs anni VDCCVIIII 
(interposita non variant a textu odito nisi in minutiis) seiiuitur recapitulatio 
ad Ilieronymiana adiecta supra edita p. 40. 
f. 44' 'item ab adventu domini usque ad eonsulatum eundcm quotiens pcrsccutio 
'Cin'istianorum vel a quibus dosignatis teniporihus facta est\ persecutiones 
easdem modo dixi eodem loco legi in IiI)ro 'l'iliano. 
1'. 4.')' 'item ex eisdem cronicis ordo Latinorum regum breviter ablatum. Latinis 

'qui postea Romani nuncupati sunt' cet. 
f. 45' 'item obitus Romaiiorum regum a Romulo usquc ad Valcntem'. 
f. 4f> 'abhine consnles inerunt per annos CCCLX ct co amplius. dcindc Gaius 
'lulius Cesar pnmus apud Eomanos' cet. haec est altera epitomarum Hiero- 
nymianarum qnae sunt in libro Utinensi. 
f. 48 'explicit cronica Eusebii lcronimi. item que ex cronica Marcellini dcfloravi- 
•mus. Prefatio eiusdem. Rubrica. Post mirandum . . . pracsentale accepit 
'magisterium'. 
f. (jo 'explicit cronica temporum Eusebii leronimi Marcelini. Rubrica. amen. deo 

'gratias'. 
f. 66 'incipit eronicha Bede presbiteri". 
f. 115 'de septuaginta duabus linguis'. 
cum subscriptioue f. 116': 

'qui legit hunc librum, scriptorem noverit esse 
'Baptistam Patavi Sansonis nomine dietum.' 
Liber descriptus sine dubio ex praecedenti iam eius hiatus explet. 

o. Vindobonensis n. 138 (antea hist. prof 5!)9), aliquando Matthiae Corvini, 
deinde lohannis Fabri, tum Philippi de Croy, postea Aml)rasianus (cf. Lambecius bibl. 
Vindob. 2 p. 874; Montfaucon bibl. bibl. p. 565; Endlicher n. 409), scriptus sacc. XV 
continet Mareellinum, Gennadium, Isidorum de viris illustribus, alia. — Hunc adhibuit 
lohannes Cuspinianus, qui annalibus suis ('de consulibus Romanorum commentarii') 
editis Basileae a. demum 1553, sed aliquantum antea scriptis (obiit anctor a. 1529) 
inseruit sub singuhs ad quos pertinent annis Marcelliniana. eorum 'eopianr, inquit, 
'niihi fecit loannes Gremperus amanuensis meus .... unicum habui depravatum 
'et lacerum exemplar multisque in locis fenestratum', cogitans opinor non tam de statu 
membranarum (verba enim apud cum relata non hiant), sed de annis, quoruin nnmerus 
in margine libri adnotatus est manu ut videtur ipsius Cuspiniani , in epitoma omissis. 
mendae huic libro propriae p. 64, 6 omissum voc. ronfinuo. p. 76, i omissum voc. altrr- 
rationrm (cuius loco Cuspinianus p. 527 inserit Jiistoriani post CJirisfiani), p. 93, 8 
omissum comma supra srriptis consulihus mrnsr Fehruario, p. lo:!, 78 omissio anni 531 
omnes redeunt apud Cuspinianum. 

4. Venetus bibliothecae Marcianae Lat. VI, 135 (Valentinello X, 109). eum sub- 
scriptione ad Marcelliniana liac: 'ojms ubsolutum ad pefitionem loan. Marcanovae art. 
rt nied. dof. |sic] Pc(t. anno (/ratiae ]\l.CCCC.LXV.IT nt reliqui Iil)ri Marcanovae ali- 
quando fuit Patavii in bibliotheca 8. lohannis in virdiario (Tomasinius bihliotlieca 
Patavina ms. Utini 1639 p. 1N plut. XIH). continct volmncn continuitque iam eum 
Tomasinius vidit fascicnlos tres ex maiore compagine sublatos, secundum anti(|uas nume- 
rationes f. 139 — I9(t Platonis epistulas a Leonard(j Aretino versas a. 14ti6; f. 191—208 
passiouem sancti Hippolyti simiUaque carniina; f. 99—133 Marcellinum pracmisso teni- 



52 MARCELLINI V. C. 

porum conspectu'), quem tamen raagis crediderim ad praecedentia pertinuisse : nam 
partem iam deficientem probabile est contbiuisse Hieronymi et Prosperi chronica; certe ex 
Patavina illa bibliotheca volumen Eusebium Prosperum Marcellinum continens com- 
mcmorat Montfaucon bibl. bibl. p. 485. simillimus est Yindobonensi nec tamen ex eo 
descriptus, ut practer aUa adest annus531 in Vindobonensi omissus servavitque Venetus 
p. itl. 19 oppidulo, ubi oppido est in Vindobonensi. e contrario deest in Veneto annus 
401 qui non desideratur in Vindobonensi et in universum magis corruptus est. 

5. Oxonicnsis Canonicianus script. eccl. n. 193 saec. XV, ubi praecedunt Hierony- 
mus et Prosper. contuht Pertz. memoratur a Waitzio Neues Archiv 4 p. 382. 

6. (Ixoniensis Canonicianus script. eccl. n. 96 saec. XV. memoratur a Waitzio 
Nrues Arcliiv 4 p. 382. 

7. Vaticanus Urbinas n. 382 (olim 606) scriptus a. 1449. praecedunt Hierony- 
mus et Prosper, sequuntur Matthaeus Pahnerius, Isidorus de viris illustribus. Isidori et 
Bedae chronica. 

8. Vaticanus Palatinus n. 818 saec. XV, ohm lanozii Manettii. praecedunt Hie- 
ronymi et Prosperi chronica, sequitur illius liber de viris illustribus. 

9. Florentinus bibliothecae Mediceae Leopoldinae Faesulanae n. 58 saee. XV. 
praecedunt Hieronymus et Prosper. 

i(». Mediolanensis Ambrosianus C. 290 inf. 'Gerardus Cerasius Plorentinus scripsit 
1463" (cf. Montfaucon bibl. bibl. p. 520). praecedunt Hierouymi et Prosperi chronica, 
sequitur illius liber de viris illustribus. 

Reperiri non potuerunt codices hi : 

11. Parisinus 8. Victoris citatus in altera editiono Sirmondiana (supra p. 48) 
una cum Claromontano, nostro T, et Chiffletiano, no.stro i?, quamquam diligentissime 
quaesitus ab amicis Parisinis reperiri non potuit, videndumque ne subsit error; nani ea 
aetate qui in bibliotheca illa fuerunt scripti Hbri omnes quo pervenerint fere explora- 
tum est. quae afteruntur in editione supra citata nec ad certos libros redigi potuerunt, 
omnia vulgaria sunt et inutilia. 

12. Venetus monasterii S. Michaelis de Torcello n. 329, scriptus a Uaniele Vic- 
turio patricio Veneto saec. XV, continens Ilieronymum et Marcellinum (Mittarelli codd. 
S. Michaelis p. 726). 

13. Inter libros Alexandri Petavii dicuntur fuisse 'Marcellini comitis chronica a 
Theodosio iuniore ad Henricum iuniorem" signata n. 635. 1000 (Montfaucon bibi. bibl. 
a. 1739 p. 85). in Vaticana reginae eiusmodi volumina ego non repperi. 

Epitomam eam, cuius libros modo enumeravimus, ex ipso libro hodie Oxoniensi 
descendere inde potissimum colligitur, quod cuni hic desinat in medio anno 548 mutilus, 
epitomator item subsistit in anno 547 spreta, ut consentaneum erat, anni sequentis 
enarratione imperfecta. rem confirmat quae supra p. 5 I de computo deducto ad a. 442, 
item p. 50 de persecutionum laterculo adnotavimus; confirmant item lectiones non raro 
ita comparatae, ut Oxoniensis liber et epitomati in falsis consentiant contra Omerensem. 
subieci exempla quaedam quae nullo negotio augeri poterunt: 





s 


TUR 


p- 


61, 7 Siagrii 


Euagrii 


p- 


67, 6 IIII id. apr. 


III id. Apr. 


p- 


83, 9 depactas olim pecunias 


despectas olini ^Kcunias 


p- 


102, 10 amio .... CCCCLXXXV 


anno .... CCCCLXXV. 



E contrario nullum locum deprehendi, ubi epitomati in meliore lectione cuni Omerensi 

1) liicijiit 'Aimo a constitiitione nuuicli VCLXXXXVIIII per.acto natus est dominus lesus Cnu-istus', 

liuit 'al) unctione David usque ad nativitateui Clu-isti a. MLXXV. sunt ergo ab .\dam usqne ad nativitateni 
'Christi anui VOLXXXXVIIir. 



COMITIS CHRONICON. 



53 



contra Tiliiinum starent. potueiunt igitur abici epitoinati UR: nihilominus rctinui, ut 
consensus eoruni cuni T declararetur. 

Haec sunt subsidia a libris scriptis suppeditata^). de editionibus, quas dedcrunt 
Antonius Sconliovius a. l5-i() (supra p. 4S), lohannes Cuspinianus (f ir)2i)) a. ITjr):] 
publicationc postuma (supra p. T)!), Onuphrius Panvinius (ranevino) a. ISSS^) (supra 
p. 42), lacobus Sirmondus a. 1019 (supra p. 4S), antea dixinms; posteriores, quae 
sunt repetitiones merae, non enramus. 



Restant excerpta ex Marcellino facta. et Cassiodorum quidem in chronicis editis 
a. 519 Mareelliniana non adhibuisse consentaneum est. lordanes dciiule scribcns in 
Illyrici monasterio aliquo a. 551 num usus sit Marcellino, quaeritur, de qua quaestione 
illum edens (praef. p. XXIX cf p. XXXIX) dixi hoc loco me acturuni esse. usurpavit 
autem: nam non solum passim ad verbum cum Marcellino conveniunt quae leguntur 
in lordanis Roraanis, cuius consensus exempla adferre supervacuum est, sed etiani quac 
Marcellino propria est nec facile ad auctorem ab eo adhibitum reici potest contami- 
natio relationum ex consularibus petitarum et excerptorum Orosiaiiorum, ad lordaneni 
se propagavit, quamquani hic ipsum quoque Orosium adhibuit et multa inde compilavit 
a MarcelHno non recepta. subieci exempla quaedam. 

Orosius 7,34: MarccUmus a. 379: lordanes R. 315: 

Gratianus . . . Theodosius Hispa- Theodosius Spa- 

Theodosium . . Hi- nus Italicae divi nus Italicae divi 

Traiani civitatis a 

Gratiano Augusto 



fVirforJ cpit. 48, 5 : 



spanum vn'um . . 
apud Sirmium pur- 
pura induit Orien- 
tisque et Thraciae 
simul praefecit im- 
perio . . . hic pro- 
pagator ecclesiae. 



Orosius 7, 36, 11; 
Gildo et ipse fugani moli- 
tur . . . post aliquot dies 
sti'angulatus interiit. 

Orosius 7, 37: 
Adsunt Uldin et Sarus 
Hunorum et Gothorum duces 



Traiani civitatis a 
Gratiano Augusto 
apud Sirmium post 
Valentis interitum 
factus est impera- 
tor .... ammodum- 
que religiosus ec- 
clesiae innituit pro- 
pagator rcipubli- 
caeque defensor 
eximius. nam Hun- 
nos et Gothos qui 
eam sub Valente 
defatigassent diver- 
sis proeliis vicit cct. 
Marcellinus a. 398: 
Gildo fugiens propria nia 
nu se stransulavit. 



apud Sirmium 

XXXVIIII post 

Valentis interitum 

imperator creatus 

est XVIIII k. Febr. 

Orientaleni dumtaxat 

rem publicam rectu- 

rus, vir admodum 

religiosus et catho- 

licae ecclesiae pro- 

pagator. 



Fuit Theodosius 
propagator rei pu- 
l)licae atque defen- 
sor eximius. nam 
Hunnos et Gothos, 
qui eain sub Valente 
defatigassent, diver- 
sis proeliis vicit cet. 



lordanes R. 320 : 
Gildo . . . propria se ma- 
nu peremit. 



Marccllinus a. 406: 
Huldin et Sarus Ilunno- 
rum Gothorumque reges 



lordanes R. 321 

em (Radagaisuml 

din et Sarus Hunnorum 



quem (Radagaisum) IIul- 



1) Quae adservautur Bei-nae iu biblictlieca publica (llagcu cat. p. .537) ad exeuiiiluiu edltiouis Scou- 
hoviauae adscriptae observatioues Bougarsii, eae ex parte variani lectioueiu coutinent ex Historia uiiscella 
depromptam, ex parte ipsius coniecturas. 2) Errore Holder-Eggcr {Xeues Archiv 2 p. 51) ait l>auviniuu) 

JIai-ce!Ii]uim uou edidisse iu editioue priore lastorum .■i. 1557, edidisse iu altera a. 1558: edidit iu prioro. quae 
prodiit uou a. 1557, sed ISoS. 



54 



MARCELLINI V. C. 



MarceUinus a. 406: 
Radagaisum continuo device- 
mnt ipsius capitc amputato 
captivos eius singulis aureis 
distrahentes. 



lordanes R. 321: 
Gothorumque reges supe- 
rantes onines captivos, quos 
retulerant, singulis aureis 
vendiderunt. 



Oroshis 7, 37 : 
praesidio Romanorum et post 
iiinlta: tanta multitudo cap- 
torum Gothorum fuisse fer- 
tur, ut vilissimorum pecu- 
dum modo singulis aureis 
passim greges hominum ven- 
derentur. 

Attamen praeter Marcelliniana chronica lordanes altera adhibuit simillima iis et 
pleniora: nam non raro inter excerpta Marcelliniana quaedam reperiuntur a Mar- 
cellino aliena, sed ita cum eis coniuncta, ut difficile separentur. exempli causa 
de Basilisco, de Illo, de Vitaliano quae narrantur apud lordanem, hic illic ampliora 
sunt quam quae respondent apud ^larcellinum. in conspectu cladium factaruni impe- 
rante Anastasio apud lordanem c. 3.')G cum reliqua aperte breviata sint ex Marcellinianis, 
Pompei proelium ad Hadrianopolim neque a Marcellino neque alibi memoratur. ad 
a. 529 quae narrantur apud utrumque, subscripsi. 

Marccllinns : lordancs: 

(a. 529) Parthis bella moventibus arma lustinianus . . Parthos bella moventes desti- 
Romanus paravit exercitus finesque suos nato exercitu compescuit et fines proprios 



rebellans tutatus est. haec expeditio 
no.strorum paene per quinquennium tenuit 
(de iiace rcfertur ad a. 533). 



tutans Parthos saepe multos adflixit. 
postea vero facientibus peccatis in die 
sabbati sancti paschae inito certamine 
exercitui et non ducis instinctu in fluvio 
Eufrate Romanus numerosus ruit exer- 
citus. 

Propter haec similiaque loca cum possis suspicari aut pro Marcellinn a lordane 
adhil)ita esse chronica pleniora a Marcellino epitomata aut Marcelliniana ad nos per- 
venisse hic iUic breviata , illam explicationem supra iam dixi parum mihi probari , nec 
magis placet altera, cum praesertim satis concordent nostrorum librorum archetypa duo 
ad auctoris aetatem proxime accedentia et vix uHa breviationis vestigia in altero utro 
offendantur. quapropter modestiore suggestione proposuerim lordanem una cum Mar- 
cellinianis adhibuisse chronica altera, fortasse ea ipsa a quibus pendet MarcelHnus et 
adhibitis iis Marcelliniana aliquoties auxisse. 

Id ipsum cadit etiam magis in continuationem a. 534 seq. , quam supra ostendi 
non esse MarceUini. haec quoque cum lordanianis non tantum in rebus enarrandis 
conspirat, sed etiam in verbis ita, ut de communi auctore dubitari nequeat: exempli 
causa verba a. 536; 3Iatesuenthain (Theodahadus) sibi 2)lus ri cojiulat tjutiin tiiiitire et 
a. 542 iiicdo Italiac de Totila pariter adsunt apud utrumque. at hic certe lordanes 
non expilavit auctarium MarceUinianum, sed adhibuit uterque auctor eandem beUi Gothici 
per annos digestam narrationem, plenius MarcelUni continuator quam lordanes, sed ut 
hic quoque quaedam habeat ab iUo omissa, sicut ostendit locus quem subieci. 

lordanes c. 378. 379: MarceUini continuator: 

Egrediente Belesario consule ab ItaUa et Gothi trans Padum residentes Oraio A"itigis 



ut diximus rege regina opesque palatii 
ad principem reportante 
Gothi qui trans Padum in Liguria con- 
sistebant recrudiscentes animos ad bella 
consurgunt et ordinato sibi regulo Helde- 
bado miUti existunt adversi. 



nepote et Heldebado ductantibus 

(a. 540) Vitigis regem cum regina opibus- 
que palatii nec non et Gothos audientes 
sedibus propriis pulsos Orientemque per 
BeUsarium abductos 



COMITIS CHRONICON. 



55 



lunlanes c. ;?7S. ;!7U: 



jWtrcrllini '■on/iiuKi/or: 
rfljellai-e dispnminf. 
co.itni (luos dum iion unius. sed divnsnium eontni qucm dcl.cUatunis Bcssa patricius 
temptat varius apparatu.s, Placentiam a Ravomia conscendit, Con- 

stantino Ravonnam de Dalmatiis ut prac- 

csset cxercitui ab impcratorc dirccto. 
illi fortiorcs cffocti pcrsistunt. 

anniquc spatio vix emcnso llcldcl.adus (a. 511) Gothi ilcldil.ado occis.. Erarium 
interficitur et loco cius succedit Erarius. sibi ordinant rccm. 



qui et ipsc vix anno cxplcto ]K'rcinptus cst 
et in rcgno malo Italiae Raduila iuvcnis 
ncpus asciscitur Heldcbadi. 

qui mox et sinc niora EavcntiiK. iii (q.pido 
Emiliac s(.li pr(.c]io commisso ]I(.manum 
supcravit excrcitum. 



(a. 512) Gothi Erario rcgc occiso Totilam 
in regnum manciparunt. qui nialo ItaJiac 

mox Padum transit 

ct ad Eavcntiam Acmiliac civitatcm Ro- 
manorum excrcitum supcrat 



et nec diu 
Mucellos 



post liacc 
aruK.iiariac 



itciii pcr 
Tusciac 



suos ad 
fclicitcr 



dimicans iudiccs fugat. 



duccs effugat, Caesenam ct Urbinum. Jlon- 

tem feretris et Petra pertusa occupat. 

huc illucque discurrens devastat Italiam. 

Rursus in annonaria Tuscia ad MuccHos 

pcr Rudcrit ct Viliarid BhHlaiiKiuc duccs 

suos Romanum cxcrcitum supcrat. quo 

proelio Bessa patricius vuhieratus cvadit: 

ceteri vero fugientes pcr quaqua salvati 

sunt. 

Consularia scilicct Ccuistantinopolitana per singulos annos fere continuata utriquc scriptori 

pracsto fucrunt habcmusquc eorum hic rursus duas epitomas invicem sc explentcs. 

Post saeculum scxtum Marcellinum usurparunt Beda et Pauhis diaconus. ct illum 
quidcm ad chronica maiora adhibuisse Marcelliniana ab ipso principio ad a. 5i{4 supra 
p. -17 iam vidimus, ubi ostcndimus Bedanum exemphim similc fuissc nostri Sanct(.- 
mercnsis. etiam in ciusdem auctoris historia ecclesiastica gentis Anglorum quacdam 
inveniuntur ex Marcellino dcbumpta. Paulo in historia Romana conscribendo MarccUini 
copiam fuissc negat qui eam edidit lohannes Droysen (praef. ad Eutropium p. IjYII) 
paruin recte; ad eum enim auctorem apud Paulum redirc videtur 1. i;! c. I 1 patricii 
dignitas Aetio tributa (vide vol. I p. ;575), ut facit Marcellinus (p. 78, 21 cf. p. 80, 2), 
certo redeunt et 1. 15 c. 1 : eodcni temporc egresso impinato igni niagna Omstantinojiolis 
aediuni strage eremata cst, quod est incendium sub a. 465 a Marcellino rolatum, et 1. 1 5 
c. 19: dtim liace in Itcdia, gcrunfnr , a Bulgaris tmiversa Thraeia erudelitcr devastatnr: 
Constantinoiwlis etiam ipsis diehus maximo conflagravit iowendio, quae narrantur a Mar- 
cellino sub a. 491, cum pracscrtim chronicis Italicis, quac Paulum legisso constat nostris 
pleniora (vol. I p. 252), hacc nullo modo convcniant. liabuit autcm sine dubio ]\Iar- 
cellinum ad a. demum 534 sine auctario codicis Oxoniensis, cum in narrationc belli 
Gothici nulla inde excerpta inveniantur. 



Medii acvi scriptores Marcellinum raro adhibuerunt. schola Suebica. scilicet Ala- 
mannus is, a quo pcndent ct clironicon quod dicitur univcrsale ct Ilcrmannus Contractus 
Reichenaviensis (^vidc vol. 1 p. ;>6;}), Constantinopolitanum scriptorcm num habuerit, 



56 MARCELLINl V. C. 

dubium est '). unus Lamberhis Audomarensis canonicus libro qucm dc diversoriim 
anctorum /loribus deo sunctoque Audomcoro contcxuit a. 1120 et Floridum intittdavit 
(codices enumerat Bethmann MG. SS. 9 p. 308; cf. 5 p. 65; quae contineantur enarrat 
Zacher in Serapeo a. 1842 p. 143) capiti CXXXVII, quo recensentur imperatores 
Eomani, usus sine dubio codice monasterii sui adhuc Omerensi (supra p. 47), post) 
Orosiana excerpta inseruit MarcelUniana, quae sic incipiunt: hucusque Orosius de impera- 
toribus, Jioc cst in annum dominicae incarnationis CCCCXLVI. dcindc chronica Mar- 
ceUini comitis de reliquis reriibus. Theodosius iunior imperutor Eudochinm maethiam 
duxit. Archadio patri suo cet. (v. a. 421). postea (n. 132 Zacher) phira affert in- 
scripta de terrae motu sif/nisquc diversis cxcerpta cx Marcdlino de gestis Francorum, vel, 
ut est in Ubro Parisino 8865 (antea 10, 2; inspexit eum mea causa P. F. Girard) in 
chronicis Marcellini in gestis Francorum. incipiunt ea a. 390: signum in celo quasi 
cohimjMia 2iendens, anmnt a. 526: adcmpto eius capite combusto simul obruit. — Praeterea 
inter passiones sanctorum codicis bibliothecae capitularis Yeronensis n. XCVI (90) 
saec. XI reperitur f. 223 inventio capifis sancti lohannis Bctbtiste ex cronica MarceUini 
com,itis petita ex Marcellini a. 453 forma mutata. 



Crisis libelli praeter pauca ex lordane accedentia pendet a codicibus duobus altero 
Tiliano Oxoniensi T saeculi VI, altero Sanctomerensi saec. XI, quorum cum i-ecentior 
non ad antiquiorem redeat, consentientibus ambobus archetypum repraesentatur auctori 
ipsi, qui scripsit a. 534, fere aequale. nihiloniinus inveniuntur loci aliquot licet rari in 
utroque exemplari pariter corrupti, ut 89, 15 deterrziit — 92, 20 forct pro ferret — 
100, 16 iussa — 102, 19 mittente simileve vocabulum omissum. 

Ubi dissentiunt libri duo, id quod passim et in gravioribus quoquo non raro evenit, 
quod expectes auctorem saeculi sexti medii recte traditum osse in codice saeculi eius- 
dem exeuntis, id lectionum comparatio refellit. nimirum comparent in libro Tiliano 
mendae non paucae emendandae ex Sanctomerensi, ut 82,20 priorc maiusS, peior 
renovatus T (quamquam lioc poterit fortasse defendi) — 83, 9 deiiectas] depactas S, 
despectas T — 83, 31 adclfii ,S', addcii T — S4, 2 re(/ente S, oni. T — 88, 3 facicque S, 
faciendoque T — 92, 17 sujier carpcntum tcli acumine et pavesccritis S cum lordane, oni. T. 
ad hos calami errores meros accedunt loci quidani breviati consilio. ut praefationis 
verba quibus auctor nominatur (supra p. 43), item p. 100, 16 verba nyionis Gavisae 
quod Sarnonto dicitur oniissa magis sunt quam casu praeterita. interpolationem prae 
se ferunt loci p. 71, 6, ubi ex verbis cum septiiujentis et tribus mdihus 'iiuvium firmatis 
ab Orosio et lordane Tihanus effecit cum septimjentis navibus et tribus milium milifi- 
bus (voluit militmn iniUbus) — S7, 22: flefu carmine T, egIo(jo carmine S, ubi Gen- 
nadius scripsit ekyo carmine — 93, 16 confitendas S cum Gennadio, confitendas esse T 
— 93, 23 intereu rex T, ubi interrex S confirmatur loco altero ibi citato. denique verba 
90, 12 de Gennadio Constantinopolitano : et Pauli ipistulrts oinnes exp(jsuit cum absint 
ut ab S ita a Gennadio nostro , insiticia sint necesse est. etiam iufra ubi orthographica 
tractantur videbimus librarium passim vitia archetypi suo studio emendavisse. 

At prae his Tihani libri naevis nec paucis nec levibus Sanctomerensis multo 



1) Inter Heniiauni Cuntracti auctures quud relVrtur Marcellinus (MG. S.S. 5, 131^), nititur unico locu ad 
a. 398: sanctus Amhrosius Mediolanensis archiepiscopus doclor ccclesiae imrijicus ad dominum viiyratnt (nam 
ad a. 483 quae Hermanuus liabet de Theoderico desceudunt ex lordane Rom. 348), erravique opinor ego 
quociue (vol. 1 p. 755) adsentiens, cum Hermaunus sequi potuerit in ea re laterculum Dionysianum nostris 
paullo pleniorem (I. c.) vel etiam biographum Ambrosii Pauliiram. eerte si Marcelliniana hahuisset, multo 
plura inde in suum usum vertisset. 



COMITIS CIIRONICON. 57 

saepius et viHatiis est ct intorpnlatiis. mcros crrorcs, qiii simt sosccnli, nt inittanins. 
pononuis aliquot ad interpolationoni prope accedentes. • 
T: S: 

(31, ;5!i eoas nationcs saevas nationcs 

62, 2;i eiecta sepulta 

So, 12 regis soror uxor regis soror 

83, 27 Pulelicriac pulohorrimao 

85, 1-1 lidci Arrianac pcrtidiae Arriauac 

!)4, IG Scythico fcrro Getico ievro ^"Wfcr \)\),'l: cultro Gctico. 

Episcopi vocabulum fere omnibus locis ubi invonitur auctor tam pius quam incptus 
mnrti adicctivo decoravit similiquo roligionc vituperia adversus cpiscnpos p. 77. 7 
suppressit. frequcnter verba insernit aut emendandi causa aut tcnnn-)!. Sl, 2(» ci 
luiiga, 8(i, (i iMtncius, 86, 7 quondam, 86, 20 tractus discerpttisquc ])ro disccrptus; 
c contrario ahquot locis (60, 18. 66. 26. 67, 17) dies suppressit, et brcviavit narra- 
tioncm de Ilieronymo p. 63,5 — 22 et gesta a. 519 p. 101,5 — 24, cum alibi quao 
deficiimt (ut p. 103, 21 ecclesia . . . renorari) casu videantur excidissc. deniquc 
res traditas qnoquc suis intcrpolationibus corrupit. fastos consulares alios librariuni 
habuisso ct ad eos exegisse Marcellinianos inde colligitur, quod ad a. 446, ubi in 
Tiliano cst Valentiniani VII ct Aetii III errorc opinor auctoris (nam iuiins anni 
consules sunt Aetius III et Symmachus, consulatns Yalontiniani VII anni ost 450), 
hic Icgitur Synimaclii VII et Actii III errore animadvcrso et imperfecte emendato. 
cadcm ratione etiam a. 443 Maximo videtur addidisse iterationem, a. 518 consuli Maguo 
nescio quem collcgam Florcntium. item 63, 3 locum de Arbogaste inseruit apcrtc 
ex Orosio dcpromptum et 96, 25 pro Horrco Margi substituit Margum plamim , quod 
vocabulum cum praeterea non reperiatur nisi in Geticis lordanis, ad eum libcllum Mar- 
cellinum librarius codicis Sanctomerensis videtur interpolassc. ca quoque quae de 
Dara oppido narrantur p. 100, 20seq. quamquam per se egregia ncquo ab alio ullo 
auctoro pari modo rolata cnm locum tencant post narrationem de temporibus Anastasianis 
in ipso fine chronicorum editionis prioris, probabile est aliena esse a Marcellino et adscripta 
ab aequali quodam ad id eorum excmplar, cx quo pendet codcx Sanctomeronsis. 

Vitia sermonis plura offonduntnr quam expectes a cancellario patricii Constan- 
tinopolitani aetatis lustinianae: indicabo potiora, distinguens uncis circumpositis quae 
reperiuntur in auctario auctoris alterius. 

cum praepositio cum accusativo: cxim numcrosa iumcnta 96, 17 — [cnm suos 
milites 105, 38] — [cum Gepidas 106, 13]. 

de praepositio cum accusativo: dc Hispanias 75, 13. 

accusativi absoluti: plurimaque loca ignc cremata . . . rcmansit 93, 20 - adsnmpta 
. . milia armatortm . . advenit 98, 30 — [utrosque compreliensos Guntharium 
occidit, lohannem . . transmittit 108, H]. 

pluriores 65, 17. 

pro pepigendo foedere 96, 21. 

Septemhrius cet. more Graeco fere constanter. 

interrex pro usurpatore, sed ut differat a tyranno, 93, 23. 103, 14. 

vestibulum . . eminentiorcm clariorcmque . . . redintegravit 102, 29. 

ohoUscum gen. neutr. 62, 24. 

fornix feminine 97, I (recte 92, 9). 

devastari deponens 96, 3, contemplari passive 62, 25. 

detectus doho suo 64, 22; pravitate sua detectus 85, 19. 
Orthographia codicis Oxoniensis (nam alterins vitia praetermittimus solita sacculi cius) 
ut memorabilis propter aetatem, ita librarii potius est quam auctoris ; sacpenumero enim 

CHRONICA II. 8 



58 MARCELLINI V. C. 

vitia archetypi vel proprietates quae displicerent secunda scriptura ab eo tolluntur, 
numeralia quoque ita scribuntur vocabulis suis, ut passim (c. c. p. 01, 25) appareat in 
archetypo ea notis expressa tiiisse. nihilomiuus nos secundani libri primarii scripturam 
ubi fieri potuit secuti sumus ; ab ca ubi discessimus, aut ex adnotatione id ekicebit aut 
ex orthographicorum huius codicis conspectu eo qui sequitur ita pleno, ut quao in eo 
non comparent, maxime quae pertinent ad nomina propria, adsint in adnotatione nostra. 
errores a manu prima emendati distinguuntur asterisco praeposito. 

ae et e. Vocales. 

ae pro e in vocabulo extremo plerumque correctum: udprimm 392 - annuae 
472 — paeiMc 423 — quae encUtice *433. *453 bis. *45y. *501. *5J4 — 
sepae *5()2 — urhae *43l. contrarium vitium e pro ae in fine vocabuli 
non reperitur exceptis vocabuHs compositis aqueductus et terrcmotus, quae 
constanter sic scribuntur sinc diphthongo. 
2)rae pro jjre passim: interpraetatio 392, interpraetcm 392 — praccibus 525 — 
praesbytcr constanter (uno loco excepto 453; a deletur altero 459) — 
compraeheusus 519. 547, deprachensus 519. 523 — practium 517 — de- 
praessus 518, repraessit 536; e contrario pre pro ^jrae item passim: preci- 
pitium 499 — precipuus 429 — jjreco 512 — ^jmZa 539, deprcdatus 482 — 
jjreparavit 501. 
ae pro e praeterea: caecidcrunt 452 — denaegata *536 — digraeditur *399 — 
aequites 515 — graemium 512 — paenuiia 409 — saepelivit 453 — saeve- 
ritas 528 — spraeto 408. 
e pro ae raro in Latinis, ut in genetivis Emetsene 453 — Europe 394 — liome 
411 — torride 518, item Emiliac 542 — extuans M1 — cerulcus 501 — 
lesio 447, inlcsus 432 — peliccs 514 — *sepae 501 — (semper ^aewe), 
passim in Graecis: Chaldeicus 392 — inceniae 443 — Grecia 395 — 
HeireusdQ2 — Manichei 519 — Mattheus 392 — Falestina 418. 419. 
e et i. 

e pro t; omelia 470 — preuignus *390 — interemunt 512 — treginta *451. *521. 

•i pro e; Asclipiodotus 423 — divastari constanter (sic etiam iS) — obiliscus 526 

{oholiscum 390) — Filice 382 — Hirculianus *452 — octoginarius 516. 

518. recte scribitur relcgatus. 

i pro m; in genetivis smg. decl. 2 nominum propriorum raro offenditur {Basili 541. 

545. 546 — Florenti AISS — i/oHO>«410 — 2>w« 431) et tollitur ahquoties 

emendatione, ut in archetypo adfuisse videatur. idem evenit in idcm pro 

iidem (429) et in perfectis qualia sunt petit. haec in apparatum recepta sunt. 

et u. 

pro u rarum (semper episttdu): cotisolatus saepe, non constanter. 
u pro o: ciqnae 510 (fortasse corr.) — formidulosus 480 — urbem 458. 
oe et e; oe mutatum in e vel ae rarum: Mesia 482 — ^jre^ *379. *499, prael- 505, 
plerumque recte proelium. 
e vel ae mutatum in oe: moetus 489 — poenitentia *392. 
itH non reperitur nisi ex correctione (cf. p. 105, 14. 18); semper Vandali. 
y et i. 

i pro tj non raruni; Bisantium 484 — Dionisius 429 — Eutichianus 459 — 
Hieronimus constanter — Hierosolima 453 — Hliric- plerumque — mar- 
tir 439 - Olihrius 464. 526, non semper — praesbitcr semel 428, plerum- 
que recte — Simmachi 522. 
y pro < rarum: YUyricianus 499 — Syricius 383. 



COMITIS CHRONICON. 



59 



Consonantei*- 

h et p: optinere, optulit constanter. 
b et v: 

h pro (' aliquoties: cibitas *39S — octah- 472. 498 — Nohrmhria 512 — olihrtuM 
corr. ex oliu- 419 — proprrahit 394 — '*hrnrrnhilr 453 — Birnna 391 et 
corr. m. 1 ex Vienna 411. 
V pro b semel: ticlhim *398. 
c et t nullo loco permutantur. 
d et t: adque plerumquo {atque 494. 495. 501. 505) — ca^ntd 453 bis; at aimt 409. 

484. 515. — Jiaui constanter. 
/■proj»7« in Graecis passim, ut monstrat editio: in Latinis somel cst Ri iph i nns ij\i\. 
h in principio vocabuli male omissa: ahitacula *453 — actcnus 390. 403. 454 — 
omelia 470, item cxortans 432; male adiecta honus *453 — Horestes con- 
stanter — Horosius 416 — humcrus 453. 
c/t pro c: Archadius plerumque (recte Arcadius 395 semel. 402) — Machedon- 
381. 429 — paroechia i%% — Schyta f)\A — Trachia pleYumque {Thraeia 
452, Tracia 515) — : vocabula Thcodorichus similiaque indicantur in ad- 
notatione. — E contrario c pro ch raro: Anthiocus 381. 398 — eoclidem 
489 — Manicei *519. 
p pro jp^; ampithcatrum 521. 

//(. pro < passim: Anatholius 440 — Anthioc- 381. 398 — Anthon- 382. 398. 

429 — Gcf^/mc semel 530 — thomiis 458 bis. 462. 511 — tliortis 462 — 

E contrario t pro ^!/*; Boetius constanter {Bokiog. etiam Procopius) — 

Cartago 535 — catolicus 379 — Schyta 514 — Trachia (vide supra). 

lohannes constanter. 

w? et M male insertae in vocabulo medio: damnamtio *430 — mcntati *512 — 

semptcm 416. 
)» in fine vocabuli ubi adiciatur vcl deuiatur, in apparatum relatum est: reperitur 
exempli causa male adiecta iuhentem *512 — iitrumquem, *453: e contrario 
male dempta diutina *453 — octahu 472. 
-um mutatum in -o in casibus ubi reperitur, ut in semct ipso *392 — armato 
ducens milifr *504 — ad Horeo margo 505 — monasticum hahitu *512, formas 
corruptas fuisse in archetypo confirmatur adhibito libro altero S: similiter in 
impcrio collocare scripsit T'', ubi in im.jKrium consentiunt T^S. 
p omissa inter m et t: inleremtus 447. 
s impura: his^mdo 455. 

s pro x: Eudosia *422. *455 — iusta *407 ; item x pro s.- extuans 472. 
X et cx: extincxcrunt 420. 

X simplex, non xs, constanter (errore p. 77, 2 editum est exsidati pro exulati). 
geminatio consonantium raro neglegitur: aparuit 497 — eelesia 380. 398 — 
Flaeilla 397 — lohanes semel 453 — Liiculanum 476 — qtcatuor semel 518 — 
quinquetialia *406. *439, tricenalia 430 — Salustius 423 — succesor 516. — 
semper milia. 
etiam rarius male admittitur: centcssimus *528 — ea;cisSMS *447. *452 — macehina 
52 1 — macchedonii 511 — nunceuj^atus *424 — *perra 453, 2 — vessania *398. 
adsimilatio praepositionum ita formatur, ut eam exhibet editio : plerumque evitata 
ea scribitur adlatus {allatus 401), adprime, adrrptus (sed ammonitus) — 
conlapsus (sed comhustus 491 — comprachrnsus 519) — inlatus (etiam 
inher 518, sed impopulum 521) — subjjoni (praef). 

8* 



PRAEFATIO. 

Post mivanrliim opus, quod n mundi fabrica usque in Constantinum principem 
Euseliius Caesariensis, huius saeculi originem tempora annos regna virtutesque niorta- 
lium et variarum artium repertores omniumque paene provinciarum monumenta com- 
memorans, Graeco edidit stilo, noster Hieronymus cuneta transtulit in Latinum et 
5 usque in Valentem Caesarem llomano adiecit eloquio. igitur uterque Imius operis 
auctor quinque milium et quingentorum septuaginta novem annorum liunc niundum tunc 
fore miro computavit ingenio. ego vero vir clarissimus Marcellinus comes simplici 
dumtaxat computatione, Orientale tantum secutus imperiiun, per indictiones perque con- 
sules infra scriptos centum quadraginta annos, a septima videlicet indictione et a con- 
111 sulatu Ausonii et Olybrii, quibus etiam consulibus Theodosius Magnus creatus est im- 
perator, enumerans et usque in consulatu Magni indietione undecima colligens, eorun- 
dem auctorum operi subrogavi. 

Ttemque alios sedecim annos a cousulatu lustini Augusti primo usque in consu- 
latum lustiniaiii Augusti quartum suffeci, id sunt simul anni centum quinquaginta sex, 
is et meum rusticum opus subposui. 

379 VII INDICTIONE. CONSVLATY AVSONII ET OLYBRII. 

1 Theodosius 'Hispanus' ItaHcae divi Traiani civitatis a Gratiano Aueusto anud Sir- ''■"'■"• ^'•''- 

^ * ' Oros 7 

mumi tncensmius nonus post Valentis interitum imperator creatus est XIIII kalendas ^■». J-s- ' 
Pebruarias, Orientalem dumtaxat rem publicam recturus, vir admodum religiosus et 
20 catholicae 'ecclesiae propagator' omnibusque Orientalibus principibus praeponendus. nisi 
quod Marcianum tertium post se principem imitatorem habuerit. 
y Halanos, Hunnos, Gothos, gentes Scythicas magnis multisque proeliis vicit. ()roR.i,3t,i. 

3S0 VIII. GRATIANI AVGVSTI V ET THEODOSII AVGVSTI. 

Gregorius Nazianzenus facundissimus Christi sacerdos et Hieronymi nostri prae- »'•"'■ «■• '"• 
25 ceptor ecclesia nosti-a aput Byzantium ab Arrianis capta plebem catluilicam in beatao -■/. socra^ 



TSVTt 379, 1 = lorAanes B. 315 et Jkda 380 = Beda. 

Propter titulum vide p. 43 traustulut U 5 huius operis bis S 6 quuque T» uoiieml iii! S 

7 iugeuio] eloquio ,S' vir clarissimus marcellinus comes] S, om. TUB (vide .mpra p. 43) 10 olibri S 

1 1 coHsulatu magni inilictioue uudecima] T, consulatum magui ausonis (dc) undecime S, cuin.i arclieti/pitm 
ipd scripsit, fortasse Magnum hunc habuit pro poeta Decimo Magno Ausunio 11/12 eoruiu S 13 sedecim] 
xuii .S' iustini om. S augustum primum .S'" 13/14 consulatum i. a. quartuiu (quattuor »S'»)] ,S', consu- 

latu (-tum rii) i. a. quarto T 14 id] hii UB 15 et meum rusticura opus] lueoque rustico operi S 

post subposui m.v. explc. pruelatio (preiactio B) item Uli IG sic T, indictioue coiisulatu om. S et] e T^ 

17 hispanos,? diul] duri 7,' 18 tricensimus nouusj T, triginta octo S quartudecimn kalendas iehruarias T, 
om. S 19 orientale T uir om. TUR 21 priucipe T post habuerit ins. et duos rcliquerit filios S 

22 halauos] TU, alanos ,S' Iiunnos] TU, huno.s S gentes] getes S niagni T^ 23 u] secuudo UR 

augusti] y% augusti primo T^SUR 24 nancauzeuus '/"'. uazanzeuus >S' praeceptori U^ 25 ec- 

clesia] T^^S, et clesia T\ et ecclesia UR 



MARCELLINI V. C. COMITIS CHKONTCON. f,1 

Anastasiae oratorio catholico cottidiann acllocntione continuit. saepe namque pravoruni 
eouviciis insectatus est: sed gratia Uliristi praeditus usquc ad id tenipus, quo eadeni 
ecelesia sui praesentia nostris cst reddita, perfidiis obstitit Arrianis. nam his consuH- ^^- ;^'''''- '• 
bus Theodosius Magnus postquam de Scytiiicis gentibus triumpliavit, expulsis continuo 
5 de orthodoxorum ecclesia Arrianis, qui eam per quadraginta ferme annos sub Arrianis 
imperatoribus tenuerant, nostris catholicis ortiiodoxus rcstituit iinperator mense Decembrio. 

381 VIIII. EVCHERII ET SVAGRll. 

1 Sanctis centuni quinquaginta patribus urbe Augusta congregatis adversus Mace- 
donium in sauctum spiritum naufragantem ab iisdem episcopis sancta synodus confir- 

10 mata est; Damaso videlicct sedcm beati 1'ctri tcncntc, Oonstantinopoli vero pcr Timn- 
theum Alexandrinum perque Meletium Antioclienum et fyriUum iiierosolymitanum 
episcopos Nectario ex pagano protimis baptizato et in praefata synodo pontifice ordinato. 

2 Athanaricus rex Gothorum, cum quo Theodosius imperatcir foedus pepigerat, Con- '^"''•'•^^•''- 
stantinopolim 'mense lanuario" venit 'eodenKpK! mcnse' morl)o periit. 

382 

n X. ANTONII ET SYACxRII. 

1 Divi Valentiiiiani magiii cadavere Tlujodosius princeps ab Italia reportato apud vnm,.3si. 
comitatum regio in sepulchro recondidit. 

2 Eodem anno universa gens Gothorum Athanarico rege suo defuncto Romano sese oroj.7,j4,-. 
imperio dedit 'mense Octobrio". •■ comt.ssi. 

20 3 Damasus Romanae ecclesiae exceptis Liberio et Felice tricensimus quintus epis- <■/•''';"■• ^ 

copus anno pontificatus sui octavo decimo in domino requievit. 

383 XI. MEROBAVDIS II ET SATVRNINI. 

1 Romanae ecclesiae Siricius tricensimus sextus antistes factus vixit annos quindecim. 

2 Arcadius patri suo Theodosio Augusto consors imperii septimo ab ui-l)e miliario con^,. 333. 
25 coronatus est. 

3 Gratianus imperator Maximi tyranni dolo apud Lugdunum occisus est VIII kal. i,ai. m 
Septembris. 

384 XII. RICHEMERIS ET CLEARCHI. 

1 Legati Persarum Constantinopolim advenerunt pacem Tlieodosii principis postu- ^°''f''ii'/' 
30 iantes. 

2 Eodem tempore Honorius alter Theodosio natus est filius mense Septembrio. cons:i. 3S4. 

385 XIIL ARCADII ET BAVTONIS. 

Theodosius imperator aliquantas eoas nationes per legatos suos suo utpote imperio y^ ^''<"- "<• 
subdidit. 



TSUR {hi duo om. 383. 384) 380. 381. 383 = Ikda. 

1 catholico eottidiana] TRU, catliolica cotidie S 2 comiicii T^ gi-. cbr.] TRU , olir. gr. .S' 

praedictus T 3 perfidiis] ,S', perfidis TUR olj.^tlt T' 4 scytliicis] scytliis ,S' ,'') do] ab .S 

G decembri S 1 uiiii post euagrii T k. mpra euclicrii (tucerii R) add. jT'' et siagrii .S', euagrii 7'*, 

et euagrii T^UR 9 sanct. spir.] TUR, sp. sanct. »S hisdeiu tibri cpiscopis cnpis T'^ synodis S», 

sydus UR firm.ita UR 10 uidelicet] scilicet UR constantinopiih'm /iliri 11 melitium .S, 

milctiura TU, niilenuni R anthiocenuui /ibri hierusolimitanum SUJ! \'2 noct.-iriujn UJl I);ipti- 

zatum UR pr(a)el'ato UR pontificem UR 13 foedus om. TUR If) syagriij T, siagrii SUR 

IC cadauere th. pr. .ab i. reportato] TUJi, cadauer th. pr. ab i. reportatum .S' 17 regi .S' 18 sese] se UR 
If) octobrio] T, octubrio UR, octobre .S' 20 liberi 7'" filice T 22 morobandis] 7' merdbandi .S 

23 syricius T antestis S 24 patri] T, ;i patre .S 2G iiuperatori maximo 7'» 28 richemeris] T, 

richomeri .S cleoarchi T 29 theodosii principis] T, theodosio principe S 31 septenibrlo] T, septcmbere 5», 
septembre S^ 33 eoas] T, saeuas .S': iu Oriente subactis barbarorum gentibus Orosius suo om. S utpute 5 



Q2 MARCELLINI V. C. 

386 XIV. HONORII CAESARIS ET EVODII. 

1 Invasam princeps Theodosius ab hostibus Thraciam vindicavit 'victorque mm kr-^^^^n^lui 
cadio filio suo urbem ingressus est'. 

2 Galla Theodosii regis altera uxor his consulibus Constantinopohm veniti). 

XV. VALENTINIANI III ET EVTROPIl. 

1 Arcadius Caesar cum patre suo Theodosio sua quinquennalia celebravit. con„i. 3st. 

2 Theodosius Magnus Itaham contra Maximum tyrannum pugnaturus accessit. oros.7,3s,2. 

388 I. THEODOSII AVGVSTI II ET CYNEGII. 

1 Valentinianus Gratiani frater et Theodosius imperatores Maximum tyrannum 'et°™^-^y\ 
10 Victorem filium eius apud Aquileiam' rebelhantem vicerunt. ■ 'Comi.sss. 

2 Andragathius comes morte Maximi cognita praecipitem sese e navi in undas dedito™... 7,^4,5. 
ac suffocatus est. 

389 II. TIMASII ET PROMOTI. 

1 Theodosius imperator cum Honorio fiUo suo Romam mense lunio introivit. congi- ^'""<- ^**- 
15 arium Romano populo tribuit 'urbeque egressus est kal. beptembris . 

2 Per idem tempus grando crepitans per biduum continuum pro pluvia cecidit, 
pecudum arborumque pernicies. 

3 Stella a septentrione gallicinio surgens et in modum luciferi ardens potius quam 
splendens apparuit, vicensimo sexto die esse desiit. 

20 4 Templum Serapis apud Alexandriam Theodosii imperatoris edicto solutum est. 

390 III. VALENTINIANI AVG. IIII ET NEOTERH. 

1 Signum in caelo quasi cohimna pendens ardensque per dies triginta apparuit. /,„;. „. 3^0. 

2 Galla Theodosii uxor ab Arcadio privigno suo eiecta est. 

■i Oboliscum in circo positum est: columna haut longe ab ecclesia constituta est, 

2s quae argenteam Theodosii Magni statuam ferens hactenus contemplatur. 

391 IIII. TATIANI ET SYMMACHl. 

1 Theodosius imperator Italia decedens ConstantinopoUm remeavit^). < 

2 Valentinianus imperator apud Viennam dolo Arbogasti strangulatus interiit idibus oms.T,35,io. 
Martiis. 

30 3 Eugenius Arbogasti favore confisus imperium sibimet usurpavit. 

TSUR [U duo om. 385—388). 

1 caesaris om. S 2 trachiara S 6 sua] sa T^ 10 aquilegiam <S' 11 anilragatius T^, 

audragazius S 13 timaxii R 16 urbeque] T^, urbemque T^SUR kalendas septembris T, kal. 

septembris (em. -bres) »S 17 pecudum] T, pecodum UE, pecoriim S 19 sexto om. S dies UR 

desiuit S 20 serapii T edito R 23 eiecta] T, electa UR, sepulta S 24 oboliscum] TUR, obo 

liscus S positus S coustituta est] constituta S 25 argentea T^S magni] iniaginis S 26 tatani S 

28 biennam TUR arbocasti R% arbogastis S strangulatus iut. idib. martiis (idus martias TU, idus martii /5) 
eugenius arbogasti (-tis iS') om. R 

1) Cbrou. Pasch. ad a. 385 cum matre Galla, quam hoc anno nupsisse Theodo.sio significat MarccUinus, 
filiam eorum (iallani Placidiam cunfundens (vide vol. 1 p. 258 not. 1) banc ait eo auno cum patre veuisse 
Ccnistantinupolim : uude intellegitnr Jlarcellinum hic pendere a chrouicis Constantinopolitanis. 2) In con- 

sularibus Constaiitinopolitanis tam Latinis quam Graecis vol. 1 p. 245 adlatis cum haec adnotatio desideretur, 
servarunt eam praeter llarcellinum Socrates hist. eccl. 5, 18 : &eoi6aiog . . . xctT«i.einti fiiv ev rij 'Poi/jn Ova- 
'/.eviiyuivov [laai'HevovT<r ccvrog cF« cifici rw v'uS 'Oviogito im zijv KtovartcvnvovnoXiv enoQetifhi} ei; cciSrtjv 
re eiaeQxerca iv vnccreicc Tcirucvov xccl Ivfificcjfov rfj tfexcirij rov JVof^^pioi) fD/vog et Tbeophancs ad a. 5881 
(de quo loco vol. 1 p. 298 not. 2 non recte iudicavi), hic Theodosii iugressum iu urbem Komam a. 388, Hono- 
rium factum Augustum a. 393, redituni Theodosii Constautinopolim a. 395 niale referens uuo tenore. ' 



COMITIS CHRONICON. 63 

392 V. ARCADII II ET IIVFINI. 

1 Arbogtistcs ValiMitiiiiaiKi inipcratore oxtiucto et Eugenio Oacsarc facto innumcras O"-- ".«. 

invictasque copias undiquc in Gallias contraxit, Occidentalc sibi iniperium utpote vindi- 
caturus. 

5 2 Hieronymus nostor iitteris Graocis ac Latinis Ilomao adprime oruditus, preabyter ''■''■"«'''■''» 

quoque ibidem ordinatus est. porro ad Bethleem oppidum iuvenis advenit, ubi prudons 
animal ad praesepc domini se niox optulit perniansurum. inter cetera studiorum suo- 
rum opuscula usquo ad hunc Tlieodosii quartum decimuni imporii annum a beato Petro 
sumens oxordium usquc in scmet ipsum de viris inlustribus scribit. innumcris praetorea 

10 libris apostolorum prophetarumque constructionibus editis immobilem catiiolicae turrem 
ccclesiao contra porfidoruni iacula consummavit , littoris quoquo Ilcbraicis atquo Cluil- 
daicis ita edoctus, ut omncs vcteris tostamenti lil)ros ex llobracomm scilicet codicibus 
verteret in Latinum, Danihelem quoque prophetam Chaldaeico stilo locutum ct lob 
iustum Arabico in Komanam linguam utrumquc auetorem porfocta intcrpr(!tationc 

i.". mutavorit '). Matthaoi niliilominus ouangolium ex llebraeo fecit osso llomanum. 
namque mentis corporisque virginitatem et delictorum paenitentiam praedicans atquc 
custodiens solus omnium Romanorum omnes sodecim prophotarum commontatus ost 
libros iunctis praeterea librorum suorum prologis. ita se luculontissimum interpretem 
et immensa epistularum suarum volumina nervosum catholicis cxhibuit loctoribus, ut 

20 nec perfidis quandoquo poporcisse nec invidis cessisse videatur. noiuigcnarius ferme, 
ut perhibent, postea in domino requievit. quem Stridon oppidum gonuit, Roma inclita 
erudivit, Bethlem alma tenet. 

393 VI. THEODOSII HI ET ABVNDANTII. 

Honoriiim pater suus Theodosius in eodem loco quo fratrem cius Arcadium Cae- n,ii. sm. 
-0 sarem fecit, id est septimo ab urbc rogia miliario. tunc quippe hora diei tertia tenebrae 
factae sunt. 



TSUM 392, 2 = Beda. 

1 il om. S rufinii T^, rusini R 2 ugeuio 5 3 inuictissimasque S uindioaturds T* 2'"^^ uJndi- 
catunis ins. uir barbarus animo consilio inanu audacia potentiarjue nlnnus: contraxit uncliciue iunumeras copias 
uel romanorum praesidiis vel auxiliis li.nrliarorum alibi potestate alibi cogitatione (cognatione Oros.) su))nixus .S', 
ijiiae cu7n redeant e:c parle hi Marcelliiiianls i/cnuinis, insiticia esse patet. 5 — 22 haec sic mulavit S: usque 

liunc quarto decimo Tlieodosii impei-ii ainmm Iieatus Hieronimus post ascensionem domini nostri lesu Christi 
a' Petro apostolo incipiens et in semet ipsum desinens CXXX^V virorum inlustrium ecclesiastica coiitra Por- 
phyrium et lulianum Augustuui volumina descripsit, apud Bethleem oppidum clegens, ubi et monasterium sibi 
condidit et mulfa alia ecclesiastioo [sicj litteris quoqne Hebraicis edoctus [eductus S"-] scrijisit iinemque vifae 
suae admodum senior 1'ecit ibiqne sepulfus cst. catbolicis quidem inexpugnabilis ecclesiao tui-ris [turbis .S' ], 
liaereticis autem omnibus infatigabilis liostis est tam proposito vitae suae quam librorum suorum a se editorum 
assertionibus depugnans [designans .9]: Beda epitomavit sic: Hieronimus sacrae interpres bistoi'iae librum, quem 
de inlusfrihus ecclesiae viris scribit, usque ad XIIII totlus imperii Theodosii annum perducit. 6 bethe- 

leem R prudens] prandens T'^ 7 se mox] se mos T^, sese Gennadius (cod. Paris. l-21lil) studio- 

rum] operum Gennadius 8 liuiic oin. Gennadius quartu jT* 9 ipso T" scribta /f, scripsit 

Gennadius 10 edicis r» 11 habiviicis r" atcjue om. R 12 doctus /i ueteris om. Gennadiiis 

13 chaldeieo T Ib romanom 2'". 16 dictorum Gennadius 18 iuuctis] in cunctis Gennadius 

19 immensa] in inmensa Gennadius post uolumina fortasse excidit condens ncruosum] neseruosum li 

exhibet Gennadius 20 nec iuu.] ne inu. T^ secessisse B 22 post tenet addit Gennadius: 

spiritum aula caelestis suscepit. amen. claruit maxirae sub Theodosio principe et filiis eius Archadio et Uonorio 
24 honorius S 25 fecit] fecerat principem constituit id est UB urbem T» 

1) Cf. Hierouyraus praef. in Danielem (opp. vol. 9 p. 1361 Vall.): 'sciendum quippe Danielem maxirae 
'ct Ezram Hebraicis quidem litteris, sed Chahlaico sermone conscriptos et uuam leremiae niQtxo7t>]y, lob 
'fiuociue cum Arabica lingua habere plurimam societatem'. idem praef. in lob (ib. p. 1097): 'haec traiislatio 
'nuUura de veferibus sequitur interpretem, sed ex Hebraico Arabicoque serraone et interdum Syro nunc verba, 
"nunc seiisus, nunc sinuil utrumque resonabit'. 



64 



MARCELLINI V. C. 



394 
1 



VII. ARCADII III ET IIONOEII II. 

Theodosius Augustus adsumpto Honorio Caesare oodcniquc iilio contra Arbogasten, 
qui Eugcniuni tyrannuni impcratorcm facere ausus est, iterum propcravit. 

2 Bcllo commisso Eugcnius victus atque captus intcrfcctus est. Arbogastes sua sc;»."' 
manu perculit. 

3 Tcrrae motu a mcnsc Scptembrio in Novcmbrium continuo inmiuentc aliquantae 
Europae rcgioncs quassatac sunt. 

4 Thermac Arcadianac cx conditoris sui nomiiie nomen accoperunt. 



395 



YIII. OLYBRII ET PROBINI. 



10 1 Theodosius Magnus apud Mediolanum 
vita decessit. imperavit annos dcccm et 
septem. 
2 Corpus eius codem anno Constantino- 
polim adlatum atque sepultum. 



15 3 Arcadius et Honorius germani utrumque 

imperium divisis tantum sedibus tenere 

coeperunt. 
i Rufinus patricius Arcadio principi in- 

sidias tendens Alaricum Gothorum regem 
20 missis clam pecuniis infestum rci publicae 

fecit et in Graeciam misit. 
5 Porro detectus dolo suo Rufinus ab 

Italicis militibus cum Gaina comitc Arcadio 

missis ante portas urbis mcrito trncidatus 
25 est. caput eius manusque dextra pcr totam 

Constantinopolim demonstrata. 

396 Vlin. ARCADII IIE ET HONORII III. 
1 Rufini uxor et filia exulata. 
Eutropius sacri palatii 



ivd. t/. v/i. ^OlriiQioi' y.al IlQo(iivov. 

L711 Tomiov Tdjv vTtaTtov yafiovc; S7ve- .,^°- ' • ^^' 
Tileaev ^.AQ'/a.diog Avyovazoc. (.i>yi ^av^iyjii (-'«"st. 395. 
TiQO e' AaXavdiov 3Iaiiov. 



/mI iv rio avTOt eVet eiai]ki)^e t6 CT>tij'- 
vfofin Tov fieyakov Oeodoaiov ev KiovoTav- 
TLvovnolei inrjvi Jivj ttqo e idoJv Noei-ijiQiiov 
y.ai aTtered-)] 7cq6 e' idiov Noei.i(iQi(ov. 



Kui avrjQtd-rj Povffivog eTiaQyog jzQai- 
iioQiiov ev TiT) 'E(id6f.io) vtto tov e^eQy.eTOv. 



ivd. ^ . v/r. ^Q/adiov '.AvyovaTOv t6 d' y.ai 
'^OvwQiov ^vyovazov t6 y . 



a iliutropms sacri palatn cubicularius 
3u omnes opes abripuit avaritiamque trans- 

gressus est. 
3 Terrae motus per dies plurimos fuit 

caelumque ardere visum est. 



TSVR 395. 396, 1 = lordanes R. 318—319. 

1 iii] iiii ,5* ii 07». S 2 adsupto T"- 3 au.sus] nisus S properabit T 4 inter- 

iectnsque S 6 a om. S luens T^ nouembrio U^. uouenihride R contiuuura UR 9 olibri 7"» 

olibrii Tb 11 uite TUR 12 septe T-^ U ablatum ^, allatum est ,S' 16 diuisi UR 

18 patricius] clam ,S' 19 lialariclmm g. regem T, alarico g. i-ege UR 21 missis] TUR lord., missis ei 8 
22 detectus] SUR, detectum T: detectus Rufinus lovd.: cf. a. 45.3, 3: pravitate sua detectus 23 cum] TUR 
cmn lord., olim cum ,S' gaina] catina ,S' 24 trucidatus] truucatus UR: detruncatus lord. 25 dextera -S' 
per totam (tota T^, toto T^) constantinopolim] tota constantinopoli UR 28 uxor] S, uxore TUR : 

uxoremque eius exulatam lord. 30 arripuit S 32 plurimos] singulos plurimos T» ' 33 uisus U, 

uissus R 



COMITIS CnRONICON. 



65 



397 X. CAESARII ET ATTICI. 

His consulibus Flaccilla Arcadio nata 
est filia. 

398 XI. HONORII IIII ET EVTYCmANI. 
5 1 Romanae ecclesiae Anastasius tricensi- 

nius septimus episcopus ordinatus vixit an- 
nos quattuor. 

2 Ambrosius Mediolanensis, virtutum epi- 
scopus, arx fidei, orator catliolicus, ad 

lu Christum dominum commigravit. 

3 lohannes Antiocl\iae natus ibique a Me- 
letio eiusdem civitatis episcopo eodemque 
confessore lector ecclesiae ordinatus per 
singulos officii gradus ascendit. ubi per 

15 quinquennium continuum diaconus niultos 
divinosque edidit libros : presbytor quoque 
factus per duodecim annos pluriores con- 
fecit. tanta dehinc opinione ubique merito 
propagatus Constantinopolim in locum Noc- 

•jo tarii pontifex suffectus est: ubi phirima 
dulciaque divinarum scripturarum volumina 
suo operi catholico addidit, hosque episco- 
pos habuit inimicos: Theofilum Alcxan- 
drinuni, Epiphanium Cyprium, Acacium 

L'^ Beroensem , Antiochum Ptolomensem, Se- 
veriamim Gabaliensem et Sevcrum Calche- 
donensem. 

4 Gildo comes idemquo paganus, qui 
mortuo Theodosio principc Africae prae- 

30 erat, dum Arcadio et Honorio adhuc pueris 
regnantibus invidet Africamque nititur op- 
tinere, frater eius Mascezel cognita eius 
vesania relictisque duobus aput Africam 
fihis in Italiam remeat. Gildo utrumque 

sr, fratris filium dolo trucidat. Mascezel fra- 
tris scelcre cognito, cum quinquc milibus 
suorum contra Gildonem cum septuaginta 
milibus armatorum sibimct obviantem in- 
festus accedit Gildoncmque parricidam 



H'f). I . V7C. Kttt(JttQl'oV Y.tti ^TTr/.OV. 

E7ti TOx/Ciov riZv virnKov tyysvvin&tj 
(DXtt/.y.ilXn b:ri<favE<nuiti vin fiiyi Jmaiii) 
7cq6 le /.ttXavduv 'lovXiiov. 
ivd. itt . V7t. OvMQiQv Avyovaiov %o 6' v.al 
EvTvxiavov. 



TSU{deficil V. 20 in poiitife.x) R 398, 4 = lordanes A 320. 

1 artici E 2 flacilla T, flaccia <S' iiat. est fil. arcli. UB 5 tricensimus septimiis (sept. otn. 

T^)] triginta septem S d episcopis S 8 mediolanesis T uirtututum S episcopus] ep. sanctus S 

11/12 raelectio T''», melitio iS, melexio iJ 13 lector» .S' 14 grados T ubi] il)i Uli 19/20 uectarii 

om. li 20 suftectus] subiectus S 22 operi catholico {sic S, catholicis TJi) addidit] fortasse scr. opere 

catholicis edidit hosque] hos quoque M 23 teophilura S 24 ciprum S, cyprum li accacium S 

25 beroeusem] T^S, berocensem T"», berogensem R anthiocum T, anthiochium R ^.'i/^G eucrianum S 

26 gahalensem 6' 2G 27 chalcidoneusem T, calcedonensem iJ, caldonenscm .S' 28 idemque] identi.fi 
31 aiVicamque] aftVicam R 32 masezel R conita T 33 uersania jT", uescena B 36 cognito] 
cognita T^R, committo T^ 

CHRONICA II. 9 



66 



MARCELLINI V. C. 



ieiuniis et orationibus, immo beati Ambrosii « 
in somnis ammonitu auxiliantibus fugavit. 
Gildo fugiens propria se manu strangulavit : 
sicque Mascezel sine bello victoriam meruit 
5 ac sine caede vindictam. 

399 Xn. THEODORI ET EVTROPII 
EVNVCHI. 

1 Hic Eutropius omnium spadonum pri- 
mus adque ultimus consul fuit: de quo 

inEutrop^ 10 Claudianus poeta ait: 

Omnia cesserunt eunuclio consulc monstra. 

2 Pulcberia Arcadio altera filia nata est. 



3 Gaina comes apud Constantinopolim ad 
praeparandum civile bellum barbaros suos 

15 occulte ammonet: ipse valitudinem simu- 
lans urbe digreditur. coepto adversum 
Byzantios proelio plurimi hostium cadunt, 
ceteri fugientes ecclesiae nostrae succedunt 
ibique detecto ecclesiae culmine iactisque 

20 desuper lapidibus obruuntur. 

400 XIII. STILICHONIS ET AVRELIANI. 



Bellum navalc contra Gainam tyrannum 
inter Chcrronesum et Hellespontum gestum 
cst: multa milia Gothorum caesa vel de- 
25 mersa sunt. Gaina comes de hoc bello 
fugiens evasit: ipso tamen anno occisus est 
mense Februario. 

401 XIIII. VmCENTH ET FRAVITAE. 

1 Caput Gainac hastili praefixum Con- 
30 stautinopolim allatum est. 



Ivd. i(i' . vjt. &EwdwQOv fiovov. 



^Ercl zovTwv TWJ' VTtaTwv syevviq&t] 
riovlxsQia htKpavEataTrj i.itjvi ^vdvvalw 
TiQO id' ■/.akavdwv We^QovaQiwv. 



Ivd. ly . VTC. ^reXixwvog y.al ^vQi]kiavov. 

EtzI tovtwv Tci}»' vftdiwv ?j £ni(pave- 
OTaTi] Evdo^ia em^Qd-i] .Avyovava /.iijvi Av- 
dvvaiq) tcqo e' Idwv 'lavovaQiwv, 

Kai eyyevvrjd-i] ^AQxadia ^TTiqjaveavdTi] 
I.i7]vi Bavd^rM]) tcqo y viovwv ^tcqlXiwv. 

Kai avTi^^ z([) exei ea(pdyt]aav roTd-oi 
TcoXXoi iv T(^i yiait.iof.ttt'AeXXi(i). y.ai s/Mr] 
iq ey.v.Xi]aia kov FotS-wc avv tcoXXiT) TtXr^O-ei 
XQiaTiavidv f.ir]vi nave/iKi) tcqo 6' id(ov lov- 
Xiwv. y.ai y.aTe/tovviat)^r]aav rocd^oL iv rfj 
d-aXdaar] tiov ateviov iv XeQQOv^ato fn^vi 
'^TteXXai(o TtQO t xaXavdiov IavovaQi(ov. 
ivd. id'. vrt. Biy.evTiov y.ai OXajiiTOv. 

E/CL TOVTCOV TciJV ViCUTWV eTtofiTtEvaev 

ij y.e(faXi] raiva tov FoTd-ov f.a]vi ^vdvvaiii) 
TtQO y voiviZv 'lavovaQiiov. 



TSR 399, 3. 400 = lordanes R. 320. 

1 ieiiuiiis] i. suis S beat y^, am1)ioxii R 3 stranguilauit T 6 euthropii S 7 euuiclii R 

8 eutlirupius S 12 pulchria T\ pulolierrima »S' 13 gagaua S 15 monet i?» uatudine R 

16 aduersus R 17 bizanzios R, baptizatis S 19 retecto S 21 stiliconis S, etilicliouis 2"» estili- 

conis R auliani TR 22 gaianam S 23 cheronissum T^^S, cherosnissium T», cheronisium R 

2i multa milia] multitudo ibiclem S 25 gaiana S 2G ipso (ipro T^) t. a. . . . tebruario om. S 

28 frauiti S 29 gaianae «S' hastile T 



COMITIS CHRONICON. 



67 



2 Maris Pontici superficies ita gclu fre- 2 Kal ahin riT, icEi f.ndytj i] &ulaaau 
nata est, ut per triginta dies soluta tandem tni rn^iQag v! ayj\iiuxi y.Quaidllov. 
glacies instar montium per Propontidem 

superne portata decurreret. 

3 Tlieodosius iunior patre Arcadio natus I Kal ahiT, t(T, izei fyevvrid^rj QEodoaiog 
est IIII idus Apriles. e^cifpai^iatuTog v'i6g 'ylo/Mdlov Aiyovatov 

ftrjvl S^avO-r/uT, jcqo d' iSwv ^AnQilUov. 



402 XV. ARCADII V ET HONORII V. 

1 Romanae ecclesiae Innocentius tricensi- 
mus octavus creatus antistes vixit annis 

10 quindecim. 

2 Tlieodosius iunior in loco quo, pater 
patruusque suus Caesar creatus est. 



3 Constantinopolim ingens terrae motus 
fuit. 



403 

15 



I. TIIEODOSII IVNIORIS 
ET RVMORIDI. 
1 Marina patrc Arcadio nata III idus 
Febr. 



2 Eudoxiae Arcadii uxoris supor porfy- 
20 reticam columnam argentea statua iuxta 

ecclesiam posita hactenus sistit. 

3 loliannem Constantinopolitanae civitatis 
episcopum, cui supradicti sex antistites in- 
cassum aemuli fuere aliosque triginta sibi- 

2r, met episcopos conscivere, nolente Arcadio 
principe in Cuccusum Armeniac oppidum 
exulem miscrunt eumque post annum in 
villam, quae Comana in regione Pontica 
dicitur, de exilio in exilium rclegarunt. 

30 himc ibidem mortuum religiosa ortliodoxo- 
rum plebs in atrio Basilisci episcopi idcm- 
que martyris ab eodem martp-e in somnis 
ammonita in novuni moxquc repertum se- 
pulclirum recondidit. 



Lvd. lE . v/c. yiQ/.udiov ^lyovavov co e' ■/.al 
OvMQiov .^ivyovacov to e' . 



EttI TOVTiov Tiov vndciov i7CTf'jQ9-rj Qeo- 
doaiog viog .^iyovatog iv Kiovaiavttvov- 
noXei elg to "Ejjdo/.iov iv ziT, TQi^ovvukio, 
V7C0 AQ'/.adiov tov /cucQog ultov fnp'l yivdv- 
vut(i) Tcob d' Idiov luvovuQiiov. 



Ivd. a'. l;c. Qeodoaiov viov ^lyovOTOv 
'Kul PoftOQidov. 
Em tovtojv Tiov vTcimov iyevvi^d^ij Ma- 
qIvu i/Ti(pavEacdctf firjvl ITeQiTiit} 7Cq6 d' 
idojv OelJQovuQitov. 



TSB 

1 pontifici M, pontii 5 3 instar] inter T 4 supcr rcportata TB ('. quarto] S cnm Chr. 

pasch. et Socrate 6, 6, tertiu TB aprilis T 8 iimoceiius B triccnsinuis] T, trigcsimus S 11 theo- 

dosius iunior S 16 rumeridi S, reiomoridi TB 17 matrina T^B iii (tertiu T) id. februarias om. S 

20 argenteam S >i2 23 sex] T^S, rex T^ om. B 25 consuere uolente S 26 cuccussum T, 

cucussum B, cusura S armoeniae S 27 annum] T^S, annum unum T^B 28 uillara] T\ uilla 

'T^BS cumaMa TB, commaua S pontifica T^ 29 religarunt S 30 liunc] nunc TB 31 bafi- 

lisci B, basilicao ,S' episcopi] ep. sancti S 33 quc om. B 34 recondidit] condidit S 

9* 



68 



MARCELLINI V. C. 



404 II. HONORII VI ET ARISTAENETIS. 

1 Ecclesiam Constantinopolitanam flamma 

ignis, quae de beati loliannis throno quon- 

dam episcopi nata fuit, subito conflagravit 

5 vicinamque ecclesiae urbis faciem serpens 

niliilo minus exussit. 



Eudoxia uxor Arcadii diem obiit. 



405 III. STILICHONIS II ET ANTHEMII. 

Isauri per monteni Tauri discursantes 

10 ingens dispendium rei pjjblicae inportarunt : 

quibus Narbazaicus legatus maius continuo 

rependit incommodum. 



406 



IIII. ARCADII VI ET PROBI. 



Oros,7,37,4. 1 

15 2 



Theodosius iunior quinquemialia dedit. 

Radagaisus paganus ct Scytha cum 
ducentis milibus suorum totam Italiam in- 
undavit. 



li'd. /?'. tsT. 'OrojQiov ,AvyovaTov ro g' y.tti 
^.AQiaTaivizov. 

'Em Tovtiuv Tiuv VTcaTwv i^ecuad-r] lioav- 
vijg hilayMTcoq KojvaTavTivovTioleojg, y.al 
al(fvidto)g s/M)j 71 /.teyaXij t/VAXijaia avv Tq 
aevceTii) aTTO tlov KQaToiJVTWv avTrlg twv 
Xeyoj.iiviov SvXoY.eQy.rjToJv r,i.iiQa devTeQa 
cuQtx g. Y.al eyiveTO .AQaayMg eTtia/.OTiog 
iv Tolg .Anoaxokoig fitjvl Jaiaico tcqo g xa- 
kavdcTjv lovXicuv rji.iiQa devTi^a. 

TovTCi) Ti7) kTei o &eog xdXaCav ejiQe^ev 
sv KcuvaTavTivovTtoXei elg tvtcov kidcov /.teye- 
0-ei 7MQVCUV j.irjvi YTteQ^eQeTaicij ■^fiiQCc TcaQa- 
ay.evij coQav oydoijv. 

y.ai sTslevTr^aev Evdo^ia AvyovOTa f.irjvi 
Ti^ avTfp ^YTceQ^eQeTaici) jcqo a vcoviiiv 'Ox.- 
TcujiQicuv rn-iiQcx e', y.ai lcid-rj ev To7g ayioig 
.AjioacoXotg /itijyi YTieQjieQeTaiii) tcqo d' Idcuv 
'Oy.TO)jiQicov ri/.tiQC} d'. 

Ivd. y . vTi. ^TelixoJvog t6 (i' /.ai .Avxhjfniov. 



Ivd. d'. vii. AQ/adiov .AvyovOTOv t6 g' 
-/.ai TlQoliov. 
EtcI tovtcuv tcov VTcaTcov sydr^aav ai 
^tQai Tov Itcjii/mv avv cij TlQavdiccQcx •/.ai 
ot TiQogTiaQa/.eiftevoi li.tjiokoi /.ti.vi 'YTceQ- 
jieQeTaicu tcq6 r'j y.aXavdcJov Noef.i(iQicov coqu 
TQiTij Tijg vv/Tog. 

Kai avTiu tiu eviavzco s/oftiad^rj tcc Xei- 
tpava Tov ayiov ^a/xovri ev KcuvaTavTivov- 
TcoXei diu Trjg XaX/i^Sovijaiag a/dXag /.itjvi 
AQTei.iiaiii) tcqo id' /aXavdcJuv lovvicuv, tcqo- 
rjyovfiivov AQ/adiov .AvyoiaTOv '/.ai .Av&rj- 
fitov STcdQxov TCQaiTcoQicov -/ai ctTto vtccxtcov 
Ati.tiXiavov Itccxqxov TioXecug xat Tcdarfi T^g 
avyy.Xr^TOv. ci.ieQ UTceTiS^ij TCQog Tiva XQovov 
sv tT^ ayicuTUTij /.leydXij s-/./Xifiic^, 



TSR {om. a. 400) 40.5. 406 = lordanes B. 321 ; 410 = Bcda. 



1 ui] uii TR 
5 ecclesiae om. R 



aiisteuetis S, •■iiistlieiicti T^'R, jiristlienein T^ 4 confraglauit T, conlVagauit R 

1 eudinaa R 10 impotarunt R 12 replendit T» 15 scyta T, scitha S 



COMITIS CHBONICON. 



69 



s. 7, 37. 
l-J—JG. 



7, 3S. 



3 



407 

5 



Huldin et Sarus Hunnomm Gotliorum- 
que reges Radagaisum continuo dcvicerunt, 
ipsius capite amputato, captivos eius singu- 
lis aureis distrahentes. 

V. HONORH Vn ET THEODOSH 
IVN. n. 



408 

10 



Ivd. g . V7I. Bciaaov y.ai Otltrc^cov. 



ivd. e'. V7C. 'OhdqIov .Aiyovaxov rb u /.al 
Qeodoatov viov Avyovaiov to §! . 
E/cl TOLiiov Tcov vTcaTcov eTceTekiad-rj 
yiviviievvaha Qeodoalov viov AvyovoTOv sv 
htovaTavTivov/ioXei. f.iiivi .AvdvvaUi) icqo y 
idaiv lavovaQtcov. 

Kal avTco t<7) tret, syivETO ^QOx^i (.leyahj 
avv ^QOVTaig y.al aoTQa/calg yiai aeia/^iii 
fitjvi Sav0^m7i y.aXavda7g AnQiXiaig tcqcoS-- 
VTcvicij, coaTe avaa/.evaa0^rivai rat; y.eQd- 
IJ.ovg Tog /a^xag ToiJ cpoQOv Qeodoaiov hci 
KaivouTtohv yai to atyvoxQiaTov tov Karce- 
TcoXiov 7ceaelv y.ai /cohku 7ckola TcaO-elv y.ai 
iy.Qicpfivai ay.ijvcdi.iara ov/, ohya ev tc7 
'^E^do/.tto. 

T(.7j avTi^ IviavTtJj ai'oiyodof.iii'j9)^ -ij uva- 
^dd^Qa Tov l7C7Ciy.ou ij STci tijj' arodv. 
Cisterna maxima iuxta porfyreticam 
Constantini imperatoris columnam in foro 
eius sub plateae transitum constructa est. 

VI. BASSI ET PHILIPPI. 

Stilico comes, cuius duae filiae Maria 
et Thermantia singulae uxores Honorii 
principis fuere , utraque tamen virgo de- 
functa, spreto Honorio reguumque eius 
inhians, Halanorum, Suevorum, Vanda- 
lorum gentes donis pecuniisque inlectas 
contra regnum Honorii excitavit, Eucherium 
filium suum paganum et adversus Christia- 
nos insidias molientem cupiens Caesarem 
ordinare ; qui cum eodem Eucherio dolo 
suo detecto occisus est. 

Romae in foro Paeis per dies septem 
terra mugitum dedit. 

Arcadius imperator vitae finem fecit: "ETci tovtcov rcov vTcdrcov ireXevrr^aev 
regnavit post obitum patris sui Theodosii '^Qyddiog AvyovaTog iv rip jcalariii} Kiov- 
annos tredecim. aTuvTivovTcohiog /ji^vi l^iQTe/.itaito y.aXavdalg 
Mcxiatg, y.ai d7ceri&)i iv rdlg A/coaroXoig. 

TSB {om. a. 407) 408, 1. 3 = lordanes B. 322. 

1 saurus iS 2 defecerunt S ti iun. om. S 7 iusta T» porpyrcticam S 9 plateao 

transitum SB, platea et trausitum (tnisituiii T^) T 11 stileo S^, stilo -Sa 12 thermantia] B, tliar- 

mantia S, hermantia T lord. 13,14 ilDluncto S 14 regnum regnumque S, regnamque T^ eius o7ii. SB 

15 inhaus r», iuihans T'' lialamannoruni 7i sueuorum] BS, suaenorum 7': Suavorum lordanes uanila- 
lorum] TB, uuandaliiruinqne S lordoncs 16 donis pecuniisque] T lord., pecuniisque {om. donis) S 

18 aduersum S 21 deteotus S: detecto dolo lord. 26 annis S 



70 



MARCELLINI V. C. 



Oros. 7, 39, 
1. li. 



409 VII. IIONORII VIII ET THEODOSII 
IVN. III. 

Aput Constantinopolim magna populi 
exarsit seditio, panis videlicet penuria sibi- 
5 met ingruente. 

410 VIII. VARANAE SOLIVS. 
Halaricus trepidam urbem Romam in- 

vasit partemque eius cremavit incendio, 
sextoque die quam ingressus fuerat de- 
oros.-.4o,2. 10 pracdata urbe egressus est, Placidia Ho- 
norii principis sorore abducta, quam postea 
Atliaulfo propinquo suo ti-adidit uxorem. 

411 IX. HONORII VIIII ET 

THEODOSII Iin. 
15 1 Theodosius iunior decennalia, Honorius 
Romae viccnnalia dcdit. 
oros. ,^40. 2 Constantinus apud Gallias invasit im- 
perium filiumque suum ex monacho Cae- 
sarem fecit. 
"'' 3. i'. 20 3 Ipse apud Arelatum civitatem occiditur, 
Constans filius apud Viennam capite plecti- 
tur. 



412 X. THEODOSII IMP. V SOLIVS. 



•A.al avT(T) T(T) Itsi eyiveTO ^QOX^rj /.isyah^ 
ahv fiQOVTalg yial aavQafralg ymI aeiaiidT) 
j.irivl nari^Ki) nQO y viovCJv 'lovXuov ^l^eQU 
devTiQu ioQ(x a'. 

Ivd. 'C. VTt. 'OnoQiov ^vyovaTov xb >/ v.ai 
Qeodoaiov vtov .AvyovoTOv to y . 



i'd. >/. (vr. OvaQuva (.lovov. 



()'(5. 3' . V7T. 'Ov(0Qiov ^vyovazov t6 S-' v.al 
Qeo(ioa!ov viov .AvyovaTOv to d . 



E/ii TovTiov Tiov vnaTcov elarjX&ev .AX- 
XaQixog xat snoh^aev avTOQai .Avva^kov 
enaQxov 7c6i,Ecog. 

zai avT(ii T(T) aTSi Ta Xeiiliava tov ayiov 
jiQOCfijTov ScijicovijX aTreTe&rj ev t(o noo- 
cpr[uei(i) aiTOv t(T) nhjaiov tov uyiov lcoav- 
vov 'lov/.ovvdiavcov fitjvl 'YneQ^SQeTaicf) 7iqo 
y vcovcov 0'/.TCoj3Qicov. 

ivd. i . vn. Qeodoaiov veov .AvyovOTOV zo 
e (.lovov. 
^Eni Tr^g naQovar^g vnaTeiag k/.arj to 
nQaiTcoQiov Mova^iov enaQ%ov noXecog ano 
Tov di'^i.iov KcovaTavTivovnokecog dia ttiv 
evdeiav rov ccqtov, y.al eavQri ri y.aQovxa 



TSn {om. a. 411. 412) 410 = lordanes R. 323; 411, 2 = 1. c. 324; 412, 1 = 1. c. 325. 

2 iii] ii TR uidelicet] scilicet edd. 4/5 sibimet oni. E 6 uaranaej T, barane B, uariani S 

9 Bextoquc die] sic ilarcHlim lihri cum Beda: tertio die Orosius (l. c. et 3, 29, 13, item Orosium compilans 
Isidorus) auclor MarcelUni honori T 12 atliauljilio R 13 lionorii uiiii et om. S 21 filius] T, 

filius eius <S' bicnnam 7'l> 22 tlieodosii inip. u solius] T, tlicodosii imp. u et bonorii uiiii S 



COMITIS CHRONICON. 



71 



03,7,4^, 



1 lovinus ac Sebastianus in Galliis tyran- 
nidem molientes occisi suut. 

2 Attalus in mari captus atque Honorio 
exhibitus truncata manu vitae relictus est. 



413 

5 



hvs. 7. 4i', 
10-24. 



XI. LVCII SOLIVS. 

Heraclianus Africae comes cum septin- 
gentis et tribus milibus nauium mox ad 
urbeni Romam egressus est. occm-su Ma- 
rini comitis territus et in fugam versus 
adrepta nave solus Carthaginem rediit 
ibique ilico interfectus est. 



414 XH. CONSTANTII ET CONSTANTIS. 
1 Pulcheria Theodosii soror Augusta ap- 
pellata est. 



ros. 7. 4?.. 



15 2 Valia rcx Gothorum facta cuni Honorio 
principc pacc Phicidiam sororem eius eidem 
viduam reddidit. 



avTov ano Ti^g nQiotrfi qeyeiovog 'nog riov 
Joi.ivivov f.i.tli6Xo)v, ■A.al v/njvcijaav avTolg oi 
aTQaTyXaTai, OvaQavag 6 vrcacog v.ai '^4q- 
aa-uog ytal 2vveaig o '/.o^rjg tiov XaqyiTuo- 
viov, xai. TtaQeYMXeaav avTovg XlyovTeg' vtto- 
aTQtipaTe, v.al ij/.ieig Tvnovf.iev log {htXeze. 



Aov/Jov fiovov. 



ivd. ifi' . VTt. KiovaTuvTiov y.ai KcovaTuvTog. 
EttI tovtiov Tiuv vitaTwv IIovXxeQia 
adelifij Qeodoalov viov .AvyovaTov Im- 
(paveaTaTi] avriyoQevd-r] /.trjvi nav£/.ioj ttqo d' 
vioviov lovXtiov. 

Kai avTio tiT) tTei acpieQcod-rjaav aojd-a- 
Qia y ev t]] avy/.Xr\cio OvcoqIov y.ai Qeo- 
doaiov u4vyovaTiov y.ai IIovX%eQlag .Avyov- 
OTijg ano .AvQrjXiavov dig inccQxov tcov 
'leQcov /cQaiiiOQiiijv /.ai nacQi/.tov i.irjvi '^tneX- 
Xalio /CQO y '/.aXavdCJv 'lavovaQicov. 



415 xm. HONORII X ET THEODOSII VL Ivd. 



ly. 



vn. OviOQtov To i y.ai Qeodoaiov 

viov .Avyovatov to g . 

'Erci TOVTCov Tcjjv vncxTtov y.viv/.evvc'tXia 

Qeodoaiog veog .AvyovaTog sneTtXeaev iv 

KcovacavcivovnoXei ftrjvi .Avdvvaiio nQo y 

Idcov lavovaQiiov. 

-/.ai idijXiod-i] -d-avaTog QeQftovvTiag yai.ie- 
T^g Tov dea/toTov 'OvcoQiov tov .AvyovaTOv 



TSB {ovi. a. 413. 414) 413. 414, 2 = lordaues E. 326. 327. 

1 ac] et S sebasteauus T (J/T cum septingentis et tribus milibus uauium] S {ciim Orosio: habu- 

isse tunc tria milia septiugentas naves dicitur et fere cum lordane: cum scptiugentis et tribus navibus), cum 
septingeutis navibus et tribus milium militibus (sic) T 8 romam egressus est occ. mar. comitis om. S 

10 uaue] T, naui S 12 constantis] constae T 13 pulclieria] p. et 8 15 uali»a S IG pladiam J*», 
placidam S 18 honorio T* sii ui deficiuni charta lacera S 



72 



MARCELLINI V. C. 



Gennadius 

47 : ' ' TJar- 

ratioLacianl 

(sitpra p. 44 

n. 2J. 



1 Ecclesia Constantinopolitana dudum igne 
cremata his fonsulibus restaurata dedica- 
taque est Attico episcopo eandem regente 
ecclesiam. 



Lucianus prcsbyter vir sanctus, cui 
rovelavit dcus 'his consulibus' locum se- 
pulchri ct reliquiarum corporis sancti 
Stephani primi martyris, scripsit ipsam 
relationem Graeco sermone ad omnium 
ecclesiarum personam. 



/jrjvi navafiqi ttj ttqo y 'f.aXav8(av .Avyov- 
azov rifteQu 7taQaay.evt^. 

Kai avTiTt tiTi Hvei fnjvi roQTCiaiqi Ttj 
TtQO j/ v.aXavdiZv O/.ToiliQiwv riJ.iiQa naQa- 
av.Evfj eSijlcij9-)j avtjQtjad-ai ^ ATuovhfov (idQ- 
(iuQOv Iv Tolg avio /.leQEaiv vtco tov Se- 
arcoTOv ^OvioQiov. v.ai yEvo/.ievrjS Xvyyaxpiag 
Ttj e^rjg "itttciv.ov ri%9-t], log v.ai 7t0f.mr^v 
Elasld-Eiv. 

TiTi avriii tTEt e7t£TElia9rj to eyKaivia 
rijig fieydhjg sxy.Xt^aiag KiovatavtLvovnoXEiog 

fltjvi rOQTtiallO TCQO g idiijv Ov.TiOliQl'iOV 

r\fi£Qa xvQiav.fl. v.ai fr/.Ofitad-ij sv Kiovatav- 
TivovTToXet dta Trjg XaXvr^dovr^aiag av.dXag 
Xsiiliava lioaricf tov viov ^Ia/.io(i vai Zaya- 
Qiov Tov TCUTQog tov ayiov loodvvov tov 

^UTCTiaTOV fttjVi rOQTClttiiO TCQO g VlOViOV 

^ETCTEfi^Qiiov riftEQix aaiijidcqi, (iaacaCovTiov 
To ttVTa Xetijittvtt iv yXioaao'/.6fioig dvaiv 
ATTIV.0V TtttTQtdQxov KiovaTavTivovTtoXEiog 
v.ai Mioaiiog iTTia/.6Ttov ^.AvTttQadov (Dotvi- 
xrjg, Y.ttd-ELOfiiviov ttVTiuv iv (iovQtyaXioig' 
aTiva ttTtid-EVTO iv Tf fiEydXt] e/xi»;ffi^, 
TCQOTciftTcovTog OvQaov ircdQxov TcoXeiog Vtti 
Tcaat^g Trjg avy/Xt^tov. 

Kai acpteQio^r] avdQidg xQvaovg iv Tf] 
avy/liJTiii Tov deaTtoTov OeoSoaiov viov 
.AvyovOTOv VTCo .AvQtjXtavov 6ig ijcaQxov 

TtQaiTitlQiiOV Vtti TtttTQiviov. 



416 XIIII. TIIEODOSII AVG. VH 

ET PALLADII. 



ivS. id . v/c. Oeodoaiov viov ^vyovacov to 
V v.tti TlaXXudlov. 

ETCi TOVTiOV TiOV VTCaCCOV i/. TOV TCOQ- 

cpVQOv -/.iovog, iv co irciaTtj KcovacavTlvog 6 
fiiyag (iaatXEvg, utco tov /.aTcoTiQov Xid-ov 
aTciarcttaev Xi&og fiiyag vvtiTog fir^vi JvaTQco 
zf TCQo e •/.aXavdiuv ^ATtQiXiiov, iTtiCfcoa/.ov- 
arjg rfiiQag TQiTtjg' v.ai avtcTi Tcfi tCEi idi- 



T8R 415, 2 = Beda. 

1 igni 8 3 artico R regentem T^ G consulibus] consotiis suis S, teraporiljus Houorii et 

Theodosii Augustorum Gennadius 9 relationem] T, reuelationem SB 10 personam] libri et MarceUini 

et Gennadii, personas edd. 11 aug. uii] 8, uii aug. TB 12 palladi T<^, palladio T'^ 



COMITIS CHRONICON. 



73 



1 Orosius presbyter Hispani generis sep- 
tem libros historiarum descripsit. iiiissus 
ab Augustino episcopo idem Orosius pro 
discenda animae ratione ad Hieronynmm 

5 presbyterum reliquias beati Stephani tunc 
nuper inventas rediens primus intulit Oc- 
cidenti. 

2 Atticus Constantinopolitanus episcopus 
scripsit ad reginas Arcadii imperatoris filias 

10 de fide et virginitate librum valde egregium, 
in quo praeveniens Nestorianum dogma 
inpugnat. 

417 XV. HONORH XI ET CONSTANTH H. 



1 Tenebrae in die factae sunt. 
15 2 Cibyra Asiae civitas aliquantaque prae- 

dia terrae motu demersa. 
3 Eomanae ecclesiae Zosimus XXXVHn 

episcopus ordinatus vixit annos tres. 

418 I. HONORH XH ET THEODOSH VHI. 

20 1 Plinta comes idemque rebellio aput 
Palaestinam provinciam deletus est. 



^rjaav oi navxeg acpovdvkoL rov avxov 
yiiovog. 

Kai ETtErekead'rj d-iarqov d-ewQr^aavTog 
Ovqaov a/raQxov ^toXecog vjcig xCtv hnvi- 
yjMV Tiov VMXtt ^u^xxakov xov xvqavvov fxijvi 
JaiaiM xjj TtQo d' Kalavdiuv lovXuov 't]/.(iQa d'. 
y.ai t]X^'J '''"^ i7t7riy.ov neQi tcov avzcuv 
emvr/.ioiv /.ajvi navt^(i) vcova(g 'lovXlaig. 

Kai avxcp xco exei elarjl&ev 6 deOTtoxrjg 
Qeodoaiog viog arco 'HQa/.Xeiag elg Kcuv- 
axavxivoiTtohv /.irjvi roQmalco ttqo a' v.aXav- 
dcov O/ucoIjqIcoi' ij/dQC,' aajifidxci), v.o/.((acc- 
fievog v.axa xi^v avvtjd^ecav xov yQvaovv 
avicpavov iv x([j &Eo8oa(ay.(7) qiOQ(t) vno 
OvQOOv ircaQxov TToXecog v.ai xijg avy}iXi]TOv. 



Iv8. le' . vrt. OvcoQiov TO la v.ai 
Kcovaxavxlov t6 (i'. 
'ETii xovTcov xcov VTtcxTcov aeia/iog iyi- 
vExo /dyag eaTtiQag ^/dQci 7taQaa%evf] /xrjvi 
^avd-i-/.ii) TtQO i/i' •/.ttXav^cov Matcov. tjv 8i 
■/ttT avTrjv xriv ri/dQuv x6 ncxd-og xov •/.vqiov 
ri/((Jov 'it^aov Xqioxov. 



VJC 



OvdiQiov x6 ((■l' •/ai QeoSoaiov 
viov ylvyovaxov xo tj . 



TSE 410, 1 = Bcda. 

1 horosius libri Inspani] S, spani TB 3 horosius libri 5 presbyterum] episcopum et 

presbyterum /i 1 tanc om. R 12 inpugaut .S' 13 coustantii (om. ii) S, constantiniii 772 1.5 cybera 
TS, cibera li 15 1(5 praediaj presiJia ctium B 17 cosimus R xxxuiii S 18 ep.] ep. sanctus 5 

ord.] ord. est E auuos iii S, anuis (om. T^) tribus 2' 20 eidemque rebellium S 

delectus T, deiectus E 

CHRONICA II. 



21 deletus] S, 



10 



74 



MARCELLINI V. C. 



iM. 41S. 2 Solis defcctio facta est. 



Stella ab oriente per septem menses 
surgens ardensque apparuit. 



'EttI Tovrm' ridv rnaTiov yiyovEv nXEi- 
i/|<g rjXiou /.iijvl navtj.iqj tiqo id ■/.aXavdcov 
.Alyovanov rif-itQa naQaa/.Evj] coQav rj . 



419 



II. MONAXII ET PLINTAE. 



h 1 Valentinianus iunior apud Ravennam 
patre Constantio et Placidia matre V no- 
nas lulias natus est. 
2 Multae Palaestinae civitates villaeque 
terrae motu conlapsae. 

10 3 Dominus noster lesus Christus semper 
ubique praesens et super montem oliveti 
Hierosolyniae vicinum sese de nube mani- 
festavit. multae tunc utriusque sexus vici- 
narum gentium nationes tam visu quam 

15 auditu perterritae atque credulae sacro 
Christi fonte ablutae sunt omniumque bapti- 
zatorum in tunicis crux salvatoris divini- 
tatis nutu extemplo inpressa refulsit. 



Ivd. (i' VTT. MovaS,iov v.ai Il/.iv&a. 
'EtzI tovtcov tcov vttcctcov 'flliEQa •KVQiay.tj 
elaeXdovTeg '.AeTlov ETvaQXOv TtoXecog /neva 
Tov axiii.iaTog h Trj /.teytih] i/.y.h^aict fHjvi 
IlEQtTici) TtQo t' '/.aXavdwv MaQTtcov hri tcT) 
Ev^aj.iEvov avTOV afiEX&elv '/.krj&iVTa iv tco 
TtaXaiico, KvQia/og Tig ytQCov (■iaXcov f.i(xx.ai- 
Qav /.lEycxlt^v Eig xaQTi]v, coaavEi XijiEXXov 
avTcT) TTQogcfiQcov, i/.QOvaev avrco /cra tov 
de^iov fitQovg tov ariiji^ovg, wWe t6 Txevo- 
Xiov avTov '/.ai rriv Toyuv TQr^&ijvai. 



420 III. THEODOSIO VIIII ET 

20 CONSTANTII III. 

1 Romanae ecclesiae Bonifatius quadra- 
gensimus episeopus ordinatus vixit annos 
tres. 

2 lu Oriente tumultum milites excitarunt 
25 ductoremque suum Maximinum nomine 

extinxerunt. 

3 In Persida Christianis persecutio de- 
saeviit. 



ivd. y V7T. Qeodoaiov vtov .Avyovaxov to &' 
'/.ai KcovoTavriov to y . 



T8R (om. a. 420) 



419, 1 = Beda. 



1 defectus solis factus S 2 per] prae T» 3 surgeiir (sk) T^ 4 consules evanuerunt S 

G placida ra quiiitu T 7 iulii 5 9 moto T 11 pr.aesens] Ti?, totus S 13 func] 

et tunc S 17 saluatoris] T, christi saluatcjris ,S' clu-isti ,S' 1« iupressa] pressa S 19 uiiii] iii 7 

22 ep.] ep. sanctus S 2,') doctoremriue S 27 persida] ,S', persidam T 27/28 desaeuit T^S 



COMITI.S CUKUiNICON. 



75 



121 



1111. EVSTATIill ET AGRICOLAE. 



Thcodosius iniporator Eudociam Achi- 
vain duxit uxorciu. 



Patri suo Arcadio in toro eius super 



<)'c). d i7r. EvaiuDiuv v.ul '^dyqey.o^M. 

EjcI zoltojv Tiuv VTtiiziov h'e(iXrid^t] xo 
vdcoQ rr]i,' •MaiiQvijgrrji; dF.a^colvt^^ Tlovh/EQlug 
Avyovaragi.itjvi lleQirlio 7cq6 u idvjv OeijQov- 
uqIiov TCaQovTog xov deaicorov Qeodoalov 
^vyovazov. 

TovT<i) Tip tTei yd^iovg ercerriXeae Oeo- 
doaiog Avyovarog Xaliiov yvvcu/.u ^ith^valdu 
Trjv /.ai Evdo/.luv f.itjvi Jaialio ;cq6 l' idiuv 
lovvuov, 7Mi LcereXia!) ij 'nccr/.ov rd;)' avroiv 
yu(.uov Tio avTio Jaialoi f.tijvi tcqo d' idcZv 
lovvlcov, ofioloK; /ui ^ecxrQOv tov uvtov 
IfCTCi/.ov. /.ui iaxEv f| uvTrjg '.^^di^valdog 
Trji; y.ui Evdo-yi.lag ^vyaztQa Evdo^luv 6v6- 

/.lUTl. 

TovTcii TiTi tTEc ucfieQcol^ij uvdQiug ^^4q- 



inmancm columnam ingentem statuam idem y.adlov taTcog eTtivio tov Koyllov tov vJo- 
Theodosius dedicavit. vog sv rio 'y/Q/.udiu/.io cpoQio tv tio y.aXovfci- 

vco SiiQolocpiii /.cijvi llaviftio 7cq6 g idcov 
lovkliov rjfciQa aaj-ij^lcirco. 
Cisterna Aetii eonstructa est. 

Romani cum Persis conHixere. Tcf) uvtco tret idi^lojdij vl/.i, /.aru IleQ- 

acov j.ct]vi roQ7cialco 7cq6 i/ idcov —e7cTe/.c- 
jiQuov r)i.ciQa y . 



422 V. HONORII XIII ET TIIEODOSII X. 

10 1 Thcodosius impcrator Eudoxiam filiam 
genuit. 



2 In tricennalia Honorii Maximus tyran- 
nus et lovinus ferro vincti de Hispanias 
adducti atque interfecti sunt. 
is 3 Hunni Thraciam vastaverunt. 

4 Persae cum Romanis pacem pepigere. 



H'(J. £ V7C. OvcoqIov t6 ly yai Qeodoalov 
.AvyovaTOv t6 i. 



Erct TOVTCOV TCUV VTCCXTCOV eCpCXVIj ev TCO 

ovQuviTi aazrjQ jriftTccov u/jrlva tcccvv stci- 
firjyaj levy.t]v fci^ri JvacQco dig hci vv/.Tug i 
fiEza uXe/.rQvovu. 

y.ui avTco tco tTei eyivero OEiafcog. 



423 VI. ASCLEPIODOTI ET MARINIANI. 

1 Caelestinus Romanae ecclesiae quadra- 
gensimus primus antistes creatus vixit annos 
M novem. 



ivd. g' Aa/.hi7ciod6rov '/.ai MaQiviavov. 



TSR {om. o. 421. 422) 



422, 2 = lordanes R. 326. 



1 eusthatii T, eustasii jS 2 eutlochiara moechiam S 3 u.xorem om. S 4 patri suo arc.] T 

arch. p. s. .S' 7 coiistricta S 9 x 07n. S 10 eudosiam T» 13 uiucti] uicto S 14 de hispanias 

adducti] T, abducti de hispaiiiis S 15 traciam S, trachiam T 17 asclipiodoti T, aclepioduti Ti mariani S, 

marini TR 19 antistes om. S creatus] TR, cr. est S 20 aunis S 

10* 



76 



MARCELLINl V. C. 



Qennadiua 

r,i. 



2 Euagrius scripsit altercationem ludaei 
Simonis ct Theofili Cliristiani, quae paene 
omnibus nota cst. 



3 Terrae niotus niultis in locis tuit et 
'■> frugum inedia subsecuta. 

4 Philippus et Sallustius philosophi morbo 
perierunt. 

5 Stella saepe ardente crinita Honorius 
imperator fatale munus implevit. 

424 

10 VIT. VICTORIS ET CASTINI. 

1 Placidia mater Valentiniani Augusta 
nuncupata est. 

2 Valentinianus Caesar creatus Theodosii 
imperatoris Eudoxiam filiam sibimet de- 

i'^ sponsavit. 

3 lohannes regnum Occidentale Honorio 
defuncto invasit. 



^Eni novTiov Tcuv vrtatiov avi^yoQevi^i] 
^ Etdo/Ja yivyovaza /.iijvl ^vduvauo jcqo d' 
vuiviov lavovaQiiov. 

■/.al TtoXXoi aeia/iioi eyavovio 'i}/-ifQa ^ev- 
zeQa luQav dexazijv /tijvi ^avdiy.ui jtqo 'C 
Idiov \47rQiluov. 



Ivd. C' VTc. BixTioQog •/.ai Kaaiivov. 



425 VIII. THEODOSII XI 

ET VALENTINIANI CAESARIS. 
20 1 Suprafatus lohannes dolo potius Arda- 
buris et Asparis niagis quam virtute occiditur. 
2' Valentinianus iunior apud Ravennam 
factus est imperator. 



iv8. 1] V7t. Qeodoalov u4vyovaiov xo la' 
xai OvaXevTLviavoi: KalaaQog. 



'E:ri TOVTcov Tcov VTtixTCov ejtrjQd-r] vrto 
Qeodoalov viov .AvyovoTov OvalevTiviavbg 
veog .AvyovGTog fi7]vi ^YTteQj3eQeTaici) itQo i 
■f.a\av8Mv Noe/i^Q^icov. 

ivd. d-' V7t. Qeodoaiov .AvyovoTOv to i(i' 
Y.ai OvaXevTiviavoi viov ^vyovazov to (i' . 



ivS. i V7t. leQiov ■Aai .yiQdajiovQiov. 



426 VIIII. THEODOSII XH ET 
•-■s VALENTINIANI II. 

Sisinnius vir sanctae simplicitatis et 
simplicis sanctitatis ConstantinopoUtanus 
episcopus factus est. 

427 X. HIERII ET ARDABVRIS. 

30 1 Pannoniae, quae per quinquaginta annos 
ab Huiinis retinebantur, a Romanis receptae 
sunt. 
2 Thermae Theodosianae dedicatae. 'ETti tovtcov twv VTtcxTiov ev^aivia^i] 

To dij/xoaiov TO TtOTS fisv KcovaTavTiviavai, 
vvv Si Qeodoaiavai, TeliaavTog avTO '^leQiov 

TSB (o«i. o. 424—427) 423, 4 = lordanes M. 326; 424, 1 = lordanes R. 327 et Beda; 424, 2. 3 
= lordanes l. c. ; 425, 1 = lordanes l. c. ; 425, 2 = lordanes B. 32S et Beda. 

G salustius libri 8 horius T^ 11 ualentiani 5 13 caesaris om. S 21 uirtute] uir- 

tute Aetii lordanes interpolans 25 ualentini T 27 simplicis] simplex T constantinopolitanis T 

29 liieri S 31 hunis S recepta T» 



COMITIS CHRON/CON. 



77 



428 XI. PELIOIS ET TAVRI. 

1 Nestorius Antiochia iiatus, vii' satis 
quidem cloquentiae, sapicntiac vero parum, 
Constantinopolitanis amniodum adnitentibus 
s ex presbytero episcopus ordinatus est. 
'•^ Beatissimi lohannis episcopi, dudum 
malorum episcoporum invidia exsulati, apud 
comitatum coepit memoria cclebrari mense 
Septembrio die XXVI. 



429 

10 



XII. PLORENTII ET DIONYSII. 

1 Orthodoxi nostri Macedonianorum eccle- 
siam extra muros urbis positam abstule- 
runt, quoniam iidem Maiedoniani Antoni- 
num Germis catholicum episcopum inter- 
fecerunt. 

2 Beatissimus Augustinus Ilipponiensis 
ecclesiae elegantissimus Christi sacerdos 
doctorque praecipuus placida morte quievit. 



430 XIII. THEODOSII XIII ET VALEN- 
TINIANI IIL 

1 Theodosius imperator tricennalia gessit. 

2 Pelix apud Ravennam occiditur. 

3 Caelestinus Romanae arcis pontifex 
Nestorio pravitatis episcopo per epistulam 

a.s suam datis eidem deccm dierum indutiis vel 
paenitenti veniam vel dissentienti damna- 
tionem denuntiat. idera Nestorius ecclesiae 
Constantinopolitanae perfidus antistes, a 
quo et Nestoriana perfidia pullulavit, apud 

30 Ephesum ducentorum sanctorum patrum 
sententia in synodo condemnatus est, Cae- 
lestino Cyrillum Alexandriae civitatis epi- 
scopum pro tempore vicarium denuntiante. 



Tov dig i/cuQ^^ov v-ca rycncov /.ii^vl YTcef)- 
(ieqEtaiut ttqo e vomZv O/.roij^tQicn'. 

u'd. i(t \-Tc. (D i'ilr/.og y.al Taioov. 



Erti TOVTiov Tiuv vTcaTOjv OvurSuloi 
elaijl&ov £«<,• ^^(pQi/.yjv. 

ivd. iji vn. OXiDQEvxlov v.ai Jiovvaiov. 



ivd. ly Oeodoaiov Avyovaxov t6 ly ~/.al 
OvaXevTivLavov vtov ^vyovOTOv y . 



TSJR (om. a. 428) U {inc. 23 Romanae). 

2 authiochiae S .3 quidam S^ eloqueiitia <S patrum T», parum habens edd. 5 prae- 

bitero r» ep.] ep. sanctus <S' 7 ep.] ep. sancti S malorum episcoporum inuidia] T, episcopnrum S 

8 menre T^ 9 septembrin die] septembrae <S' 10 tlorenti TS dionisii T, dionisi -S 11 maclied- 

lihri 12 muris iS' 13 ideni 37?, de S mached- lihri aMtonium <S' 14 ep.] ep. sanctum .S' 

agustinus S Iti hyponiensis B, hipponensis S 18 morte pl. S 19/20 ualeutiaui S 2.5 iu- 

duitiis T 26 damn. (danniamtionem T'^) den.] den. damu. XJR 28 coustantinopoli TUR antlstes] 

autes T'' 29 pullulat <S' 30 sactorum T* 31 senlentia om. S 32 cyrillum] c. sibi S alexau- 

drinae S 33 temporem T^ 



78 



MABCELLINI V. C. 



in locum Ncstorii Maximianus episcopus 
subrogatus. 



431 XIIII. ANTIOCHI ET BASSI. 

1 Flaccilla Thcodosii Augusti iilia extrc- 
!■ mum spiritum futlit. 

2 Barbari urbe augusta enutriti ad cc- 
clcsiam nostram bostili ritu confluunt: igncm 
in ccclesiam ad comburcndum altare dum 
infesti iaciunt, invicem scso resistente deo 

10 trucidant. 

'■i IIoc tempore dum ad iiorrca publica 
Theodosius processum celebrat, tritici in 
plebem ingruente penuria impcrator ab 
esuriente populo lapidibus inpctitur. 



ifct. id' h^c. Avci6%w vMi Bdaaov. 



432 

15 XV. VALERII ET AETII. 

1 Romanae ccclcsiae Xystus quadragcnsi- 
mus secuudus episcopus ordinatus vixit 
annos octo. 

2 Placidiae matris Yalentiniani impera- 
•M toris instinctu ingens bellum inter Boni- 

fatium et Aetium patricios gestum est. 

3 Aetius longiore Bonifatii telo pridie 
sibimet praeparato Bonifatium congredien- 
tem vulneravit inlaesus, tertioque mense 

« Bonifatius vulnere quo sauciatus fuerat 
emoritur, Pclagiam uxorcni suam valde 
locupletem nulli alteri nisi Aetio nupturam 
fore exliortans. 



Ev trei ra r^g elg ougapoig avaXrjil.i£iog 
Tov Y.vQiov y.al zrjg QEodoalov viov u-lv- 
yoiaxov jiaaiXelai ezovg ■/./ y.ai ziZv s-cqo- 
y.ei/iiii'iov v/vaTojv eyiveco i] rQiTtj aivodog 
£v ^Efpaaqj Twv a' ayliov y.al f.iay.aQUov /cazE- 
Qwv v.ara NeaxoQiov rov dvaae(iovg cet. 

ivd. le r,c. OvaleQiov y.ai !^£Ttor. 



ivd. a VTt. Qeodoaiov .AvyovaTov zo id' 
y.ai Ma^ifiov. 



433 I. THEODOSII AVG. XHII 

■'^ ET MAXIMI. 

Maxima urbis regiae pars septentrio- "EtcI xoixwv tcov v/cd-cwv iyivETO nvQ- 

nalis per tres dies continuos incensa con- /.aid /neydhj unb tov veioqiov v.ai i/.dt^aav 
lapsaque est mense Augusto. tu oQia y.ai t6 d)iiii6aiov b 'AxillEvg /11^1 

Awi/) TCQo iji' y.aXavdcdv ^E7CT£i.(liQicov. 



TSUE {hi duo om. a. 432) 

1 maximiauus] T^8, maxianus 7=«, raaximiniauus UR 2 subrogatus] T, suln-ugatur UB, est sub- 

rogatus S 3 authiocliii UR 4 tiacilla T 6 augustae r" 8 in] ad 5 9 infesti] festi S 

13 imperator (imperato T») aiite (tritici trioici T^) ,S 13/14 iu plebem] S. in plebe T, plebe UR 

14 esuriente] oriente S impetitus est S 16 xystus] T, xistus 5 19 placidae r» 19/20 imperator 
intinctu S 21 patricium S 26 pelaiam S 28 fore] T, forte ,S' 29 tbeoiloxii 5 au"-. om. S 



COMITIS CHRONICON. 



79 



434 II. AREOBINDI ET ASPARIS. 
Honoria Valentiniani imperatoris soror 

ab Eugenio procuratore suo stuprata con- 
cepit, palatioque expulsa Theodosio prin- 
.■i cipi de Italia transmissa Attilanem contra 
Occidentalem rem publicam concitabat. 

435 III. THEODOSII XV ET VALEN- 

TINIANI IIII. 

1 Porum Theodosii imperatoris in loco 
10 qui Hehane dicitur aedificatum est. 

2 Sebastianus Bonifatii quondam patricii 
gener urbe augusta fugit atque in Africa 
interemptus est. 



U'd. j-i' v;r. ^AqEolilvdov •ml 'ly/a/raQog. 



436 



IIII. ISIDORI ET SENATORIS. 

Theodosius imperator Cyzicum civitatem 
navibus petiit multaque eidem civitati mu- 
nificentia praestita urbem augustam rena- 



vigavit. 



437 V. AETII II ET SIGISVVLDI. 

20 Valentinianus imperator Roma digressus 

ad copulandam sibi in matrimonium Eu- 
doxiam Theodosii principis filiam, quam 
dudum desponsaverat, Constantinopohm ad- 
venit eaque sibi nupta aput Thessaloni- 

-'■■ cam Italiam repetens hiemavit. 



438 VI. THEODOSII XVI ET PAVSTI. 

1 Contradis praedo cum piratis suisque 
comitibus captus interfectusque est. 

2 Reliquiae beatissimi lohannis augustae 
30 urbis quondam episcopi eidem redditae 

civitati ibique sepultae mense lanuario die 
vicensimo octavo. 

3 Valentinianus imperator cum Eudoxia 
uxore Ravennam ingressus. 



ivd. y V7C. Oeodomov ^vyovarov ro ie' 
y.al OraXEVTivtavov vtov ^cyovnrov ro 8'. 



ivd. 6 vii. laidviQor y.ai ^EvdroQog. 



Ivd. e' vrt. ^^iETiov zo (i' yat ^iyia^ovXdov. 
E/tl zovTCov riov VjTutiov EiaijX&Ev ev 
KwvaravTivovTtolEi OvalEvriviavog viog^v- 
yovarog j.iiqvi^^YTtEQiiEQEraio) rtQo iji' ■Kulav- 
dcuv NoEj.i(iQiiov. y.al EtrErilsaE rovg avtot 
yui.iovg, lajicov Evdo^iav ri^i' ^vyaTtQa Qeo~ 
doaiov Y.ai. Evdo/Jag ^ivyovarcov, /.itjvl^YTtEQ- 
§EQEraico TtQo 6' y.aXavdcov NoEi.i(iQtcov. 

Ivd g'. V7t. QEodoaiov ^vyovatov ro tg' 
/Mi Oavarov. 



TSUR (hi duo om. a. 434—437) 



434 = lordanes IL 328; 437 = lordanes R. 329. 



1 consules om. in sp. vac. T ijb principe T^ 5 .attilaneni] male enim »9 6 cogitabat S 

10 heiianae T 11 seb. u. a. f. a. in afr. bon. q. patr. generis (sicj int. est T 16 petit libri 

17 angusta T^ 19 ii] secuudi T, om. S sigisbuldi S 20 digressus] d. est S 23 dispon- 

sauerat <S' 2() xui] xu i? 27 contradis] T^^S, cotradis T^RU 30 eidemque <S' 32 uigesinio 

octauo <S, nicesinia octaua U 34 rauenna S post ingressus ins. Prosper Regiensis (Reginensis Ciisp.) 

episcopus contra librum Cassiaui de protectione dei couscripsit, in quo illum liberum arbitrium multuni ex- 
tulisse exprobravit (probavit Cusp.) ed. Panviniana ex Cuspiniano p. 538. 



80 



MARCELLINI V. C. 



439 YII. THEODOSII XVII ET FESTI. 



1 Theodosius imperator octava quinquen- 
nalia edidit. 

2 Eudocia uxor Theodosii principis ab 
Ilierosolymis urbem regiam remeavit, bea- 
tissimi Stephani primi martyris reliquias, 
quae in basilica sancti Laurentii positae 
venerantur, secum deferens. 

.3 Hoc tempore Ginsiricus rex Vanda- 
lorum Africae civitates Carthaginemque 
metropolim cum suis satellitibus occupavit 
X kalendas Novembris. 



440 VIII. VALENTINIANI V 

ET ANATOLII. 

ir, 1 Paulinus magister officiorum in Caesa- 

rea Cappadociae iubente Theodosio prin- 

cipe interemptus est. 

2 Romanae Ecclesiae Leo quadragensimus 

tertius papa creatus vixit annos viginti 

20 unum. 

441 VIIII. CYRI SOLIVS. 

1 Persae, Saraceni, Tzanni, Isauri, Hunni 
finibus suis egressi Romanorum sola vasta- 
verunt. missi sunt contra hos Anatolius et 

25 Aspar magistri militiae pacemque cum his 
unius anni fecerunt. 
'2 lohannes natione Vandalus magisterque 
militiae Arnigiscli fraude in Thracia inter- 
emptus est. 

30 3 Hunnorum reges numerosis suorum cum 
milibus Illyricum irruerunt: Naisum, Singi- 
dunum aliasque civitates oppidaque Illyrici 
plurima exciderunt. 



Ivd. l' V7t. Qfodoaiov ^vyovaTOv zb it' 
■A.al (DiqaTOv. 
^Ev TovTix) xu) izei i^^tlevae Qeodoaiog 
^vyovarog za retyj] y.vyilw yevtad-ai ev oA^ 
Tco TiaQad-aXaaaui) KiovaittvnvovnoXeiog. 



/.al avTiT) T(7) tTei elaijkO-ev iv Kaqd-ayivri 
Zn'tiQixog (iaaiXevg tiZv Ovavddhov /.njvi 
'Y/teQJieQeTal<ii. 

■/.ai avT(7) t(7) tvei neiQaTai r^v 2r/.eXiav 
SQij^coaav. 

Ivd. j/ V7t. OvaXevTiviavov ^vyovarov t6 e 
ycai .AvaToXiov. 



Iv8. 3-' trc. KvQov novov. 



Eni TOVTOv eacpayij Icodvvrjg OvavSai.og 
iv Ttj QQa/,/]. 



Ivd. i V7T. Evdo^iov 'Kai Aioa/.OQOv. 



442 X. EYDOXII ET DiOSCORL 

3.=, 1 Stella quae crinita dicitur per plurimum 
tempus ardens apparuit. 

TSUR (hi duo om. a. 410. 411) 439, 2 = Beda. 

i euclocia] T,S, eudoxia UB cum Beda theodoxii R 5 urbe regia T, ad urbem regiam UE 

7 basilicani T laureiiti T 8 defereu To- 9 giusiricbus TUR, gensericus .S' 9/l(.l ualdalocum >S 

10 afirice ciuitatis R, alricaui prouiiiciain S 12 decimu T 13 ualentini (om. u) S 14 anatholii 2', 

anatoli .S' 1") magister) m. est S 16,17 priuc. int. est oni. S 19 tertius] octauus S annis S 

22 peusae sarraceni zaimi S 23 uastarunt S 24 anatholius TS 25 bis T, suis S 27 iohanuis S 
28 arnitisoli T, arnegisli S: cf. a. 447, .5; Arnegisclus lordanes R. 331 tracbia T^'S, tracbiam T^ 31 illyri- 
cum] in illiricum S naisium ingidunum S 



COMITIS CHRONICON. 



2 Bleda et Attila fratres multarumque 'E/rt tovvoni xiZv v7cdr(ov EfctQuaav o/ 

gentium reges Illyricuin Thraciamque de- Olvvoi /ml tu ^IllvQiy.ov rjtnjiioKjav \4rvilaQ 
populati sunt. /.at BXiSag. 



443 XI. MAXIMI ET PATERII. 

■i 1 His consulibus tanta nix cecidit, ut per 

sex menses vix liquesri potuerit: multa 

hominum et animalium milia frigoris rigore 

confecta perierunt. 

2 Theodosius imperator ex Asiana ex- 

II) pcditione urbem rediit. 



3 Thermarum quae Achilleae dicuntur 
encaeniae factae. 



Ivd. la' VTt. MaS,lf.iov vo (■]' v.ui TlaifQvov. 



2. '/.at elaijld-ev Qsodoaiog o Avyovarog Iv 

KiovaTavTivovnoXei arco %ov 1^tce6'itov Trjg 

^Aaiag /iirjvl .^iojo) ^cqo c' y.a%avdc7jv —E/crei.i- 

^qUov. 

1. EtcI tovtlov TiZv vjtaTiov ive7.aivi'a!}r] 

t6 dvjfioaiov lovTQOv o \4yjXkevg /.trjvl ^4v- 

dvvaiiij nQO y idoJv 'lavovaQiiov. 



444 Xn. THEODOSII XVIII 

ET ALBINI. 

15 1 Theodosius princeps nona quinquennalia 
dedit. 

2 Arcadia soror Theodosii vivendi finem 
fecit. 

3 Aliquanta Bithyniae oppida atque prae- 
•jo dia continuarum pluviarum et fluviorum 

inundatione crescentium sublabsa dissolu- 
taque perierunt 

4 Severum presbyterum et lohannem dia- 
conum Eudociae reginae apud Aeliam urbem 

25 ministrantes missus ab imperatore Theo- 
dosio Saturninus comes domesticorum oc- 
cidit. Eudocia nescio quo excita dolorc 
Saturninum protinus obtruncavit, statimque 
mariti imperatoris nutu, regiis spohata 

3u ministris, apud AeUam civitatem moritura 
remansit. 



ivd. ij^ V7C. Qeodoaiov ^vyovOTOv to d/ 
'/.ai .AXjjivov. 



445 XIII. VALENTINIANI VI ET NOMI. 
1 Bleda rex Hunnorum Attilae fratris 

sui insidiis interimitur. 
35 2 Aput Byzantium populari orta in circo 

seditione multi sese invicem occiderunt 



Ivd. ly v/c. OvaXevriviavov -dvyovarov 
To Q 7,ai N6/.tuv. 



TSVR (hi duo om. a. 445) 442. 445, 1 = Beda chr. el h. eccl. 1, 13. 

1 bleda] T Jord., blaedla S Beda, blaetla U, blaela R 2 trachiamquc TS 4 maxiini| TUR, 

ma.Kimi ii S emendana opinor 5 per] siiper UR 6 liquescere UR potuerint U^ 10 urbem] 

lilri, in urbem edd. rediit] S, redit TV, reddit R 11 achlllae T", achileae <S' 12 inceniae TVR, 

eucheniae S 15 dona V, donna R 11) aliquanto V^ bythiniae T, bithiuia »S 20 contiuuarum] 

c. ui longa »S 23 24 diaconem S 24 eudoxiae VR heliara TSiT 27 euduxia UR excitata S 

30 heliam TSUR 30/31 rem. mor. S 32 nomi] ausonii T 33 bleda] bella S 34 interemitur T 

suis S 3(5 multis S sese] ses T^ 

CHRONICA n. 11 



82 



MARCELLINI V. C. 



multaque intrinsecus hominura pccudumqae 
morbo corijora perierunt. 



446 XIV. VALENTINIANI VII 

ET AETII III. 
:> 1 His consulibus magna fames Constan- 
tinopolim invasit, pestisque ilico subsecuta. 
2 Templum regiae civitatis igne crematum. 



Ird. iS' hc. ylEovriov xo -/ y.ul ^v/.i/.idyov. 



447 XV. ARDABVRIS ET CALEPII. 

1 Ingenti terrae motu per loca varia in- 
10 minente plurimi urbis augustae muri re- 
centi adliuc reaedificatione constructi cura 
quinquaginta septeni turribus corruerunt. 
saxa quoque ingentia in foro Tauri dudum 
super sese in aedificio posita statuaeque 
15 plurimae sine ullius videlicet laesione con- 
lapsae sunt, plurimis niliilominus civitatibus 
conlapsis: fames et aerum postifer odor 
niulta milia hominum iuraentorumque de- 
levit. 



20 2 Ingens bellum et priorc maius per 
Attilam regem nostris inflictum paene to- 
tam Europam excisis invasisque civitatibus 
atque castellis conrasit. 

3 Eodem anno urbis augustao muri olim 
■ii terrae motu conlapsi intra tres menses 

Constantino praefecto praetorio operam 
dante reaedificati sunt. 

4 Attila rex usque ad Thermopolim in- 
festus advenit. 



30 .0 Arnigisclus raagistcr railitiae in ripcnse 
Dacia iuxta Utum amnem ab Attila rege 
viriHter pugnans plurimis hostium inter- 
emptis occisus est. 



ivd. le V7t. 'AqSaliovQlov y.al 'aXvjvIov. 
'■i. Kal avrfii rqt evei fyivovxo aeia/iot 
/iieydXoi, ojars rd TEiyrj neaelv. eAQdrt^aav 
yaQ hd XQOvov, waTe /.iri Toli.iav riva ev 
oUm /dveiv , dXV tcpvyov t^oj r^c ^roXecog 
Ttdvreg XtTavevovteg tjiiiiQag y.ai vv/.Tog- 
yiyove yuQ djteiXri /neydXr^, o'ia ov yiyovev 
ait aQx^g- rivfg de tXeyov xat TtvQ tv rtf) 
ovQavc^ Te&eaa!)^aL. o&ev A.ai rj dvd/ivr^atg 
v.aT exog STtiTeXelraL i^ixQi vvv zijg Xiva- 
vEiag VTtEQ xr^g Tov cfLXavd-Qto/iov S^Eov 
lxa/.Qo9v/tiag iv tc7) TQi/.6yx(i> 7iqo t/ Idcuv 
NoEft^Qtiov. ev yoQ Trj zoaavTtj dTtetXjj ovv. 
id-avdzcoaiv xivag. 



L Ejti TovTiov Tcov VTtdrcov MaQXiavov- 

TtoXig rtaQEXr'iift)-tj. 

2. /.ai iacpdyt: \.4vdQyta/.og avQaTtjXdrrjg 

QQaiir^g. 



TSUR 



446, 1. 447, 1. 2, = Beda h. eccl. 1, 13; ad 447, 4 c/. lordanes S. 331. 



1 extriiisecus S hominera pecuduque S 3 xa U ualeutiuiani uii] TUR, symmachi uii S 

(vide i>. 5()) : Aetio III et Symmacho Sirmondus perperam 7 igui S 8 xu] xii U calipii TUB 

callepii S 9 loca uaria] locaria S 10 plurimi u. a. muri] S, plurimi u. a. nu.ris T, pluri mis u. a. 

muris UR 11 ahuc T cumstructi S 12 septem om. UR 14 super om. TUR 16 pliu-imi T 

20 priore maius] S, peior renouatus TUR forlasse recte 21 inflictus TUR 22 iuuasis om. T» 

23 castella TUR conrasit] T, conrositS cicm Beda (k. eccl. 1, 13: totam paene Europam excisis invasisque 
civitatibus atque casteUis conroderet), contraxit UR 25 conlapsu S 26 praetorii UR 27 reaedifi- 

catae S 28 thernopolim T», termopolim S 30 arnigisglus TUR, arngislus S (cf. a. 441, 2) 

ripens in S 31 anuem S attilam U 



ripensij 



COMITIS CHRONICON. 



83 



448 I. ZENONIS ET POSTVMIANI. 

1 Provincia India Theodosio principi ti- 
grim domitam pro munere misit. 

2 Utramque porticum Troadensem turres- 
que portarum utrasque ignis subitus exussit : 
qua ruina continuo repurgata Antiochus 
praefectus praetorio in pristinam erexit 
speciem : 

.3 lcgatis Attilae a Theodosio depcctas 
10 olim pecunias flagitantibus. 

449 11. PROTOGENIS ET ASTVRII. 

1 Marina Theodosii regis soror fati munus 
implevit. 



Flavianus episcopus in secunda aput 
Ephesum synodo vi Dioscori Alexandriae 
episcopi et Saturnini spadonis in Epipam 
exulatus est. 



Ivd. a' i';r. Zrp'on'oc: Y.ai noavovf^iiuvov. 



3 
450 

1 

LT. 2 



451 

3n 



Ariobinda et Taurus patricii communi 
vita defuncti sunt. 

III. VALENTINIANI VII 
ET AVIENI. 
Theodosius imperator vivendi finem 
fecit: regnavit post morteni Arcadii patris 
sui annos XLII. 

Loco eius Marcianus imperium adeptus 
est. 



Chrysafius eunuchus Pulcheriae Theo- 
dosii sororis nutu sua cum avaritia inter- 
emptus est. 

IIII. MARCIANI AVGVSTI 
ET ADELFII. 



Ivd. /?' i'7r. TlQtoToyavovg ■/«/ ^AaTeqlov. 
sttI ToiTdJV Tw»' vnariov ezEkEVTtfiEv 
DlaQlva Avyovara, yvv^ OvalevTiviavoZ 
^vyovGTOv, /.njvl ^iooj jcqo y vioviov 
AvyovaTOv. 

2. TovTOig To'ig vnaToig (a. 450) »; ev 
^Ecf'ta(o dEVTEQa avvodog lytvETO '/.ai xad^)]- 
Qii^tjaav v7ro Jioay.oQOv fTria/.onov Akth.av- 
dQEiag Joiivog Erciay.onog ^VTioxEictg y.ai 
OXaliiavog Eniay.07tog KiovaTavTivovnolEtog 
y.ai Ijiag y.ai QEoSioQt]Tog yai aXXoiTtkEioveg. 



1. ivd. y Im. OvaXtvTivittvov AvyovaTOv to 
L y.ai 'AjJirjvov. 



4. Kai avTtJ) rio tTEi enrjQOi] BlaQAtavog .Av- 

yovOTog ano tov KEQ/.t.aiov iv Ttft Ejidofito 
(.iTjvi yltoto nQO ?y •y.aXavStov ^EmEf.t{iQitov 
TifiEQCi nei.inTt]. 

3. Kai avTto tw tTEt eatpciyi] XQvatxtftg 
a7caduQiog etj tiiV jcoQTav BlEXavTiadog. 



Ivd. d' vn. MaQy.iavov Avyovaxov 
yai ^AdEXtfiov. 
IIovXxEQia rj yvvrj MaQY.iavov tov [iaai- 
Xeiog Ttov ayitov TeaaaQtxy.ovTa Ttov iv ^e- 



TSUB (hi duo om. a. 449. 450). 

2 indie B 2/3 pro miin. tigr. doni. S 5 utrasque bis S <5 qua] TUR, iiuanini .S' 7 praetorii Uli 
9 depectas] scn>sj, depactas S, despectas TUE 11 protogenii T, protegenis S 12 rcgis soror] uxor 

rcgis soror S 14 in om. S 15 synodum T ui] in T ale.xandriui S 16 Epipa prneterea 

ignota item nominatur inter militum Syrorum potissimjim patrias in laterculo saeculi opinor secundi C. I. L. 
VIII S 18084 17 est om. S 18 ariobinda S, liarcobinda T connnnne T, conimoni S 21 aliieni TS 

23 niorte T^ 24 anno quadragensinio seeundo T 25 locum TS martianus S semper imperium] 

impcrator T 27 cln-ysafins] T, cln-isaplilus .S' pulclierrimae .S' Slj marcianus angustns IT» 31 adelfi!] 
S, adileii TUIi 



84 



MARCELLINI V. C. 



Leone pontifice sedem beati Petri 
rpgcnte sexcentorum triginta patrum snncta 
ct imiversalis synodus contra Eutychctem 
nefandissimorum praesulem monachorum 
apud Calchedonam in basilica sanctae Eu- 
femiae tirmata est: solus Dioscorus Alexan- 
drinae ecclesiae episcopus dissensit statim- 
que ab iisdem catholicis patribus sacer- 
dotio abdicatus est. 

452 

10 V. SPORACII ET HERCVLANII. 

1 Marcianus Augustus suis statuit decretis, 
ut hi qui consules fieri cupiebant nihil aeris 
in populum spargerent, sed statutam pecu- 
niam ad reparandum urbis aquae ductum 

ir. dependerent. 

2 Hoc tempore tres mngni hipidcs e caelo 
in Thracia ceciderunt. 

c/. iitti. 4yj. 3 Aquileia civitas ab Attila Ilunuorum 



paaTeia i.iaQTVQ)]advziov x«t' OTttaalav ev- 
QtaKEi za leiilwfa v.avaA.QVTTTOi.ieva eig tov 
oiAOv Tov ayiov Qvqaov orciaio tov ai.i(ico- 
vog. vmI dvedoi.iriaaTO avTtov oi/.ov i^io 
Tiov TEixcov t(ov TQ(padrjaiwv KaiadQiog 
VTiavog ymI inaQXog. 

2. ^'ETOvg v'A(i' (a. 452) r^^g elg oiQavovg 
dvali^iliecog tov •avqIov yiyovev 1] TerdQTrj 
avvodog fv Xaly.iidovi tcov yX ayicov TtaTe- 
Qcov ■mzd Tiov (.iiaQcov Evvvxovg v.al Jio- 
ayxiQOv Ijtia/.onov ^^lle^avdQEiag tcov y.al 
y.aOatQed-tvTOJV. 



I. ()'()'. £' vrr. ^if(OQa/.iov y.af^EQT.ovi.dvov. 



rege excisa est. 



453 

■-'0 



Ivd. c' V7t. Biv/.Q(.tdXov y.at ^OniXlcovog. 
2. ^Ercl Tcov nQO/.eif.tivcov vndTiov B1V/.0- 
(.idXov y.ai ^OniXicovog, (iaaiXevovTcov Ova- 
levTiviavov y.ai MaQ/.tavoi Avyoiatcov (.11^1 
UeQiTicp 7TQ0 i(i' y.alavdcov IMaQvicov tfj 
/.leai] f:^6o(iddi TtZv vijaTeuov eTovg ^vqo- 
(la/.edovcov ipSy', '.^^vTioxicov cpa', /.al v'/.e' 
iTovg dcp ov dneTi.tiqO^>j dyiog nQodQOittog 
jtQocfiriTrjg -/.al lianTtOTijg Icoavvi^g, 7jVQtd^)j 
i] Tii.iia avTOL' /.EifuXii iv tfj Ej.iearjv(Ji)V 
noXei . 



VI. VINCOMALI ET OPILIONIS. 

1 lohannes praccursor domini et baptista 
caput suum, quod olim Herodias impia 
nefandaque postuhitione ab umeris ainpu- 
tatum et in disco positum accepit procul- 
que a truncato eius corpore sepelivit, duo- 
bus Oricntalibus monachis ob adorandam 
apud Hierosolymam Christi domini resur- 
rectionem introeuntibus revelavit, ut ad 
Herodis quondam regis habitacidum ac- 
cedentes ammoniti requirerent fideliter 

2 humo extollerent. hoc ergo caput fide 
repertum suaque hispida in mantica con- 
ditum dum ad propria remeantes habitacula 
pervehunt, quidam Emetzenae figulus civi- 

TSUR 453 = Beda. 

1 leonem T^ 2 regente] S, praesidente UB, om. T sextingentorum S 2/3 sancta et] s.nucte 

T^, sancta T^ 3 eutichetera S, eutycliiano T, eutliicliiauum UE 4 praesule TR 5 ealcliedonam] 

TS, calcedonam UB basilicam s. eutimiae T 6 solius dioscliorus S 6/7 alexandriae l^US 

7 dissensit] desoendit S 8 ab (ad 2"») hisdem TS 10 herculiani T^, hirculiaui T", lierculanii S 

statnti R 12 liii TR 17 thraciam T, traciam UR, trachiam S 22 herodes S 2;') a om. S 

27 hierusoliraum T 28 rei uelauit U ut] et UR 30 annnoniti (admouita S) reqnirerent fideliter] TS, 

annnoniti sunt nt retiuirereut et iideliter UR 31 fidei S 34 eraetzene TUR, emisene S 



COMITIS CHRONICON. 



85 



tatis diiitinam imminentemque sibi fugiens 
paupertatem sese his exhibuit comitem: 
quique dum neseius peram sibi creditam 
cum sacro capite portat, ab eo cuius caput 
5 vehebat noctu ammonitus utrumque comi- 
tcm fugiens dereliquit, statimque Emetzenam 
urbem cum sancto levique onere intro- 
gressus est, ibique dum advixit, praecur- 
soris Christi veneratus est caput moriensque 

10 sorori suae rerum nesciae signatum in 

3 vasculo tradidit recolendum. illa vcro suc- 

cessori suo repositum signatumque ut erat 

dereliquit. porro Eustochius quidam oc- 

cultus Arrianae fidei presbyter talem tan- 

n tumque thesaurum indignus optinuit gra- 
tiamque, quam Christus dominus per lohan- 
nem Baptistam infirmo populo tribuebat, is 
eam ac si suam dumtaxat in vulgo disse- 
minabat. hinc pravitate sua detectus 

M 4 Emetzena civitate expulsus est. hoc deinde 
antrum, in quo beatissimi lohannis caput 
in urnam missum sub terraque reconditum 
crat, quidam monachi pro habitaculo habere 
coeperunt. Marcellus demum presbyter 

2r> totiusque monasterii praesul dum in eodem 
specu vita inreprehensibih habitat, idem bea- 
tus lohannes Christi praecursor sese eidem 
simmque ostendit caput, ibidemque sepul- 
tum multis praefulgens virtutibus patefecit. 

30 hoc igitur venerabile caput sub Uranio 
memoratae episcopo civitatis per Marcellum 
praefatum presbyterum constat inventum 
Vincomalo et Opilione consulibus mense 
Pebruario die vicensimo quarto media 

:'■' ieiuniorum paschalium septimana, inipera- 

toribus vero Valentiniano et Marciano re- 

gnantibus. 

.r, Pulcheria Augusta Marciani principis 

uxor beati Laurentii atrium inimitabiU opere 

40 consummavit beatumque vivcndi finem fecit. 



1. Efti TovTcov Tiov imdtiov srs^evrijaev ij 
diaTioiva IIovXx^Qla. 



TSUR 



1 diutina T* sibit T 3 nesciens >S b utrumquem T^ 6 dereliquit om. 8 emet- 

zenani] TUR. eraisenam S 8 aduexit S 11 recolendum] ccilendum S 12 repnsitum] positum S 

13 eutlKiclius >S' 14 fidei] perfidiae S tale libri 15 iudiguum >S' 17 liis >S' 19 hic >S 

20 emet/.eiia] emisena S ciuitate] urbe >S' deinde] inde (S' 21 capito U 25 nouasterii 7'* 

27 cliristique >S' ])raecurso T^ 28 cap. ost. >? 30 sub] luli >S' 31/32 praef. marc. >S' 34 uigesimo >S 
3S pulcberia] p. >autciu UR 3'J laurcuti T ininiitaljile l^Uli 



86 



MARCELLINI V. C. 



454 VII. AETII ET STVDII. 

1 Attila rex Himnorum Europae orbator 
provinciae noctu mulieris manu cultroque 
confoditur. quidam vero sanguinis reiectione 
necatum perhibent. 

2 Aetius magna Occidentalis rei publicae 
salus et regi Attilae terror a Valentiniano 
imperatore cum Boethio amico in palatio 
trucidatur, atque cum ipso Hesperium ceci- 

lu dit rcgnum nec hactenus valuit relevari. 



<)'(?. C V7T. ^ETiov y.al 2vov6iov. 



455 



VHI. 



VALENTINIANI VHI 
ET ANTHEMII. 

1 Valentinianus princeps dolo Maximi 
patricii, cuius etiam fraude Aetius perierat, 
in campo Martio per Optilam et Thrau- 
stilam Aetii satellites iam percusso Heraclio 
spadone truncatus est. 

2 Idem Maximus invasit imperium tertio- 
que tyraunidis suae mense membratim 
Romae a Romanis discerptus est. 

3 Gizericus rex Vandalorum, ab Eudoxia 
Valentiniani uxore epistulis invitatus ex 
Africa Romam ingressus est eaquc urbe 
rcbus omnibus spoliata eandem Eudoxiam 
cum duabus filiabus secum rediens abduxit. 



456 
1 



IX. VARANAE ET lOHANNIS. 
His consulibus innumera lucustarum ag- 
mina fructum Phrygiae vastaverunt. 
umuid. r,4. 2 Eucherius Lugdunensis ecclesiae ponti- 
.so fex multa scripsit tam ecclesiasticis quara 
monasticis studiis necessaria. 



Tovz(i) Tqj It£( (iaaiXeiovTog .AvO-')](.iov 
iv Ptof.n] i-/.Tia&rj vtv' avTov 6 oT/.og toi 
ayiov ©w/<«, nh^aiov tov Boqaidlov, im- 
keyofxEvov to ^^noaToXElov. 

Ivd. »/ vTt. OvaXtvTiviavov ^yivyovoTOv to 

»/' zai ^-Avd-iqfiov. 

TovToj TU) iTEi ioffayi] OvaXevTiviavog 

.AvyovaTog iv 'PciJi^ii] j.iiaov dvo dacpvaiv 

y.ai sjci^Qd-i] ^aaiXEvg Mci^inog, yial iacfaytj 

avTog Tco cxvzio tzei. 



y.at EiarlXi^Ev Zivtlqiyfig ^aaiXevg tcov 
"AcfQiuv £lg'PcufnjV ymI 7i:aoiXa(iEV Evdo^iav 
fij)' yv}'ar/.a OrctXevTiviavov /ai Tttg dvo) 
ctvrr^g dvyaTiQctg, TlXcc/idiav y.ai OvcuQiav, 
ag (.iet' oXiyov ayoqaCei i-/. r^^g alxi.iaXcoaiag 
^iicov o (iaaiXevg. tt^v di Ovcoqiav vvficfyv 
i/QccTi^aEv ZivZiqixog Eig OvdQixov vtov 
avTOv. 

ivd. d^ VTT. Ovagava y.cti fuxtvvov. 



TSUR (hi dtio om. a. 454) 455 = lordanes R. 334. 

1 aet.ii evanuit S (actii Brux.) 2 curopae orbator] T, et his hortaliatar S, Aetii hortatu Sconhovius 

4 reiectioue] eum regectione S 5 perhibet T^ 8 aetius] T , laetius patricius S {cf. a. 432, 2) 

7 regi] T, regi quontlam S a om. S 8 boetio Ubri 12 aiitemii libri 15 optilam] TR Jord., 

optilan U, ostilam S 15/16 thraustilam] TUR, traustilam S, thraufislilam lord. 113 pcicuso 5 

17 liispadone T, spatone UR 18 inuaxit .fl 20 discerptus] TUR lord., tractus discerptustjue S 

21 gizcricus] lord., gyzerichns T, gyzericus U, giccricus R, gcnsericus iS' uuatidahirnm Ji eudosia T^ 

22 uxori <S'* 23/24 eanique iirbem r. o. spoliatam TUR lord. 2G uaranae ct iobannis 2'", uar.anis 
et ioliannis T^'UJi, ioliannis et uaranls iS 27 lucustarum] f, locustarnm T-SUR 28 frigiae SUR 
29 lugdonensis T pontite.v etiam Gennadii liber Corbei, preshyter reliqui libri Gennadiani 30/31 tam 
eocl. (tam et eccl. jT") quam monasticis (monasteriis S)] tam mon. q. eccl. R 



COMITIS CHRONICON. 



87 



457 X. CONSTANTINI ET RVPI. i^d. i vrc. Kiovatavtivov ■/«/ 'Polnpov. 

1 Marcianus imperator boiiis principibus "E/d rovtiov ciov hicatiov f:telsrt>iaev 
conparandus vitae spiritum amisit : impo- Maq/Mivog ^vyovatog, lov mov S.e' . lrr'io!)tj 
ravit annos sex menses sex. Leo eidem yiicov b /.leyag (iaadevg mco tov s^egyJcoD 

5 defuncto succcssit. fnyt IleQCTuo icqo 'C' idiov OejiQOvaQiiov. 

2 Cuius voluntate Maiorianus aput Ra- 
vennam Caesar est ordinatus. 



458 XI. LEONIS AVG. ET MAIORIANI. 

Leo iraperator pro tomo Calchedonense 
11) per universum orbem singulis orthodoxo- 
rum episcopis singulas consonantesque mi- 
sit epistulas, quo sibi quid de eodem tomo 
sentirent cuncti suis rescriptionibus indi- 
carent. horum omnium episcoporum ita 
!■' conspirantes suscepit epistulas, ut eas pu- 
tares uno temporo uniusque viri eloquio 
fuisse dictatas. 



i,v8. la vic. ^iiovtog ^'ivyovatov 
y.al MaiovQivov. 



459 



XII. PATRICII ET RICIMEEIS. 



460 



Isaac Antiochenae ecclesiae presbyter 
scripsit Syro sermone multa praccipuaque 
adversus Ncstorianos ot Eutychianos. rui- 
nam etiam Antiochiae elego carmine plan- 
xit, quemammodum Ephrem diaconus Nico- 
mediae lapsum. 

Xin. APOLLONII ET MAGNI. 

Cyzicus civitas tcrrae niotu concussa 
murorumque suorum ambitu intcrrupto sese 
suosque diu doplanxit. 



ivd. iji V7c. Pe/ufiiQov /mI IlutQi/.iov. 

Etcl Tovtiov Tiov v/cdtvH' /cQon^x^V *'''^o'p- 
Xoe /coXetog Qeodoaiog. '/mI i;/.tiaev xo 
Avyovazalov i/. nXayiiov zijg fisydlijg i'/.- 
•/lijaiag. 

TovTio di ■tiT) iviavTiT» TjQ^aro ^AanaQ 
atQazr^ldtijg ■/.zit.Eiv triv /.isyiacijv MaveQ- 
vav 7TXijaiov zov rcaXaiov xeiyovg. 



iv8. ly V7C. \4jtoXKioviov •/.al Mdyvov. 



461 Xim. DAGALAIPI ET SEVERINI. 
30 1 Romanae ecclesiae Hilarus quadragensi- 
mus quartus pontifex factus vixit annos sex. 



Ivd. t(Y vjc. JiayaXaupov -/.ai 2isvijQiavov. 



TSUB {hi duo om. a. 457. 459) 



457 = lordanes R. 332 et 335; 458 = Beda. 



1 rufi evanult in S 9 chaceclouense T^ 10 urbcin T 11/12 mipit T» 13 suis] sui 

gibi >? 15/16 putaret UB 16 uir S 18 ricimeris] S, reniiceri T 19 pr. ant. eccl. libri 

Gennadiani praeter Corbeiensem 20 praecipue Sconhovius: [n-.aecipua tamen cura aduersus nest. et eut. 

Oennadius 21 nesterianos S euticbianos T, euthicianos <S' 22 elego] Gennadius {Veron., eleganti 

Corb), fletu T, eglogo S 23 efFrem S 26 cyzzicus T, quizicus S 27 interrupto sese] T^, interruptos 
esso r», interrupta sese S 29 degalafii S 30 hilarius S 



MARCELLINT V. C. 



Jiai. ini. 2 Maiorianus Caesar apud Dertonam iuxta 
fluvium, qui Hira dicitur, interemptus. 
locum eius Severus invasit. 



462 XV. LEONIS AVG. II SOLIVS. 

5 lacobus natione Achivus, religione pa- 

ganus, medicinae artis peritia tam ingenio 
quam litteratura perelaruit. hic ob meden- 
dum Leonem Augustum febre defetigatum 
sacrum palatii cubiculum vocatus intravit 

10 statimque in sella iuxta torum imperialem 
posita sine ullo Augusti nutu consedit, 
sicque medicas adhibuit manus. porro 
meridie ad eundem sacrum pulvinar rever- 
sus sublatum sui propter solium, in quo 

15 matutinus resederat, protinus intellexit 
spondamque tori regiam intrepidus super- 
sedit, veterumque studii sui repertorum 
praeceptionibus monitum id sese gessisse, 
non temere praesumpsisse aegrotantem 

20 docuit principem. 

463 I. VIVIANI ET FELICIS. 



Gennud.as. Prosper homo Aquitanicac regionis ser- 

mone scholasticus et adsertionibus nervosus 
multa composuisse dicitur. epistulae quo- 
ih que papae Leonis adversus Eutychen de 
vera Christi incarnatione ad diversos datae 
ab isto dictatae creduntur. 



\vd. u vTc. Atovxoc, ^vyovazov io [i 
•/.ai ^eQ7C£VTiov. 



IvS. a VTt. Biliiavov xai BaatXetov. 

^E/Ti zovriov Twv VTcatiov leiilng ytyovev 
tov ciQTOv, loaTe TCQaiHjvat zov fVor ^qvov 
(foXeiov TQitov. 



464 11. RVSTICI ET OLYBRII. 

itai. 464. Beorgor rex Halanorum a Ricimere rege 



30 



occiditur. 



Ivd. (i VTC. Povazixiov y.ai OlvfiQtov. 



465 IIL BASILISCI ET ARMENARICI. 

1 ConstantinopoUs magno invasa incendio 



Ivd. y VTc. Haail.taf.ov -Aai ^iQfxevaQiyov. 
Ejci TOVTiov TciJv VTtdviov MijVag, vvy.TtTC- 
UQXog cov, •/.arijyoQt^d^eig eTci (favXoig TCQay- 



facieque foedata deplanxit. 

T8UR {U duo om. a. 464. 465). 

1 dercoiiam T*, terdonam R, destlionam S 2 hira] T, hyra URS interemptus] i. est >9 4 ii] 

secundi T solus UE 5 natio 2'^ achiuus] T, archiuus UR, achaius S 8 defetigatum] T, 

defatigatum SUR 9 uocitus 8 10 in sella] TUR, regia in sella 8 imperiale ,9^ 12 sique T» 

14 solum 8 15 matutiiiis T, matutiui U^ residerat libri 16 chori T 17 ueteruiuque] ueterum 8 

sui om. 8 repertorem UR 18 raeceptionibus T sese] se R 19 praesumpitse T* 20 principe 8 
21 bibianii U, hibiani R 22 neruosus] uerbosus jS 25 papae om. 8 eutychen] T, euticeu S, 

eutichen U, euthichem R 26 ad diuersos oni. S 26/27 datae ab isto dictatae creduutur] slc Gennadlus Cor- 
beiensis, datae et ab isto dictatae dicuutur Gennadiani libri alii 28 rusticii T, rustici S 29 halanorura] 
T, alanorum 8 31 armenarici] T, herminerici 8 32 constantinopoli T^ magua T 33 facieque] S, 
faciendoque T 



COMITIS CHRONICON. 



89 



2 Sevcrus, qui Occidcntis arripuit prmci- 
patum, Romae interiit. 

466 IIII. LEONIS AVG. III SOLIVS. 

Theodoritus episcopus Cyri civitatis 

5 scripsit de incarnatione domini advcrsus 

Eutychem presbyterum et Dioscorum 

Alexandriae episcopum, qui humanam in 

Christo carnem fuisse denegant. 

167 V. PVSAEI ET lOHANNIS. 



10 1 Leo imperator Anthemium patricium 
Romam misit imperatoremque constituit. 



2 Romanae ecclesiae Simplicius quadra- 
gensimus quintus pontifex creatus vixit 
annos quindecim. 
15 3 Ravennam civitatem terrae motus de- 
terruit. 



/.laaiv, -rjQwzi^d-^j iv roi ^htTCiMii aTto T^^g 
fftjy/Aijroi', z«( yiaTcc ■/liXe.vaiv rov (iaaiXiiog 
eni Txig [iad^Eiag tor '^lrcniy.ov ■A.ai.iTtzov 
Ttaidlov avTov ia-/.ehaev •^al eQqnjiev irti 
TtQoaio/rov, ■/.ai Xa(ion' avrov b dijfioc rjQ- 
'S.avTo avQEiv. idovreg di ol aQxovteg z6 
yeyovog (fo(hjd-evTeg avexcuQrjaav. •/.ai eav- 
Qav r/.eTvov iiog t(ov oY/cov cov ^Tovdiov 
■/.ai lajiiov eig roTd-og Xid-ov i6or/.ev avTov 
•/aTo. T^g ay.orjg •/ai iihavccTwaev avTov. 
■/ai iavQii a/to tov dr^/.iov t6 a-/rivioj.ia 
avTOV fiog d-aXaaai]g. 

Mei^ i^fiiQag di TQia/ovTa i/dt]aav r^t; 
noXewg a7t6 &eoi.UjViag Qeyeioveg »/ fir/vi 
roQTtialio ^e}TTei.i(iQiov (i', '^f<«'?« 6', ivdi- 
■/Tuovog / iv Trj avvd^ei tov uyiov Mai.ta. 



iv3. 6' V7t. yieovTog ^vyovaTov to y \i6vov. 



ivd. e' V7t. Ilovaaiov ■/.ai hoavvov. 

Ti^ avTiT) eTei icpavt] iv tiT) ovquvio 
arif^elov fieyiaTov a7t6 tivcov keyofievov aciX- 
7tiy^, UTto Tivcov di },oy%iag '/ai aTto tivlov 
So/ig' icpavr] Si irti m.ieQag Tivag. 

T(p avT([i eTei i(iaailevasv ^Avd-iq/.uog 
/ai aTtPjXd-ev eig Pcd/HjV '/ai eiar]Kd-ev Ta 
Xa^QccTa avTov iv KiovaTavTivovTtoXei vtvo 
^iacpeQevTiov i7taQ%ov 7c6Xe(og. 



468 VI. ANTHEMII AVG. H SOLIVS. 



TSUB (hl duo om. a. 465. 468). 

1. 2 post consules a. 466 S occidente S 



ivd. g' V7t. ^Avd-r]f.iiov .AvyovaTOV 

t6 /?' /lOVOV. 

OvTog 'Avd-r]iA.iog dofieXTat t6v or/ov tov 



3 iii solius] iiii soliis UR 



4 ep.] ep. sanctus S 



cyri] S fortasse einendans , syriae TUR, cyriae (cyri reliqui libri) Gennad. Corheiensis 6 eutychem] T, 
euticbem UB, eutichen S presbyterum om. S disoscorum T^ 7 alexandriae] TUR, alexandrinae 

ecclesiae S epis (= episcopis) S 8 fuisse denegant] TUR, negant S pusei lihri 12 roma- 

uae ... 14 quindecim om. S 15/16 deterruit] lihri: fortasse scr. deteruit ^jj-o detrivit 17 antemii <S 

CHRONICA 11. 12 



90 



MAUCELLINI V. C. 



c/. itai. 468. Marcellinus Occidentis patricius idemque 

paganus dum Romanis contra Vandalos apud 

Carthagincm pugnnntibus openi auxiliumque 

fert, ab iisdem dolo confoditur, pro quibus 

6 palam venerat pugnaturus. 



aylov 0iof.ia tov U7ioavol.ov , xa XeyoiJ.Eva 
^ylv9rjf.iiov, 7zh;aiov twv BoQQatdov. 



469 VII. ZENONIS ET MARCIANI. 

His consulibus caput Denzicis Ilunno- 
rum rcgis Attilae filii Constantinopolim ad- 
latum est. 



470 



Oennad. 90. 



2. Iv6. L hn. Zriviovog x«( 31aQy.iavor. 
I . Eyci Tovzov rov ^cQoy.eifiivov v/iaTOv 
JivCixiQog v'i6q ^^lTTila eafpdyij tvro 'Ava- 
ydavov tov aTQan^Xdrov QQdy.)]g, y.ai elg- 
i^X&Ev rj yecpalifj avToIJ eig KwvaTavrivov- 
7Coliv i7C7Ciy.oiJ ayoi.ievov Y.ai S7t6f.i7cevaev 
did Trjg fiaat]g' y.ai tt7C)]vex&tj eig tov Sv- 
XoyLQ/.ov yai STcdyt] iv ^vlot xai e^riXd-e 
Tcdaa 1] Tcolig eig d-tav avTrjg hci rii.itQag 
lyavag. 



Vm. IOEDAJ!^IS ET SEVERI. 
Gennadius Constantinopolitanae ecclesiae pontifex Danihelem prophetam ex in- 
tegro ad verbum commentatus est et homilias multas composuit. 



471 VIIII. LEONIS AVG. IIII ET PROBIANI. 

Aspar primus patriciorum cum Ardabure et Patriciolo filiis, illo quidem olim 
15 patricio, hoc autem Caesare generoque Leonis principis appellato, Arrianus cum Arriana 
prole spadonum ensibus in palatio vulneratus interiit. 



472 X. MARCIANI ET FESTI. 

1 Vesuvius mons Campaniae torridus intestinis ignibus aestuans exusta evomuit 

viscera nocturnisque in die tenebris incumbentibus omnem Europae faciem minuto con- 
20 texit pulvere. huius metuendi memoriam cineris Byzantii annue celebrant VIII idus 
Novemb. 
itai. 472. 2 Anthemius imperator Romae a Recimero genero suo occiditur. loco cius Olybrius 

substitutus septimo mense imperii sui vita defunctus est. 
3 In Asia aliquantae civitates vel oppida terrae motu conlapsa sunt. 



35 

473 

Jtal. 473. 1 

9 



XI. LEONIS AVG. V SOLIVS. 
Glycerius apud Ravennam plus praesumptione quam electione Caesar factus est. 
Constantinopoli seditione in circo orta multi Isaurorum a populo interempti sunt. 



TSUB (ki duo om. a. 468. 469. 471. 473). 

4 hisdem TS 1 capu T^ densicis <S 11 pontifex] sic Gennadius Corb., episcopus eius 

libri plerique 12 post composuit add. et pauli epistulas omnes exposuit TITB contra S et Gennadium 

13 leone aug. iiii et probiani (-no T-) T 16 proles S^ 17 festo S 18 uesubius UB exuste 

uomit S 19 noturnisque T^ euerope B faciei S 20 byzantie UB, bizaucii S annue] ianue S 

20/21 octabuidus nouerabris T 22 anthemus S a reciraero] T^, a, regimero 07?, ricimeri {om. a) jT», 

a ricimere S 24 moto U 26 glicerius S 27 constantinopolira T interfecti S 



COMITIS CHRONICON. 91 

474 Xn. LEONIS IVNIORIS SOLIVS. 

1 Leo senior imperator Leone iuniore a se iam Caesare constituto morbo periit, 
tam sui imperii annis quam huius Leonis regni mensibus computatis aiuiis decem et 
septem mensibus sex. Zenonem Leo iunior imperator idemque filius principem regni 

5 constituit. 

2 Glycerius Caesar Romae imperium tenens a Nepote Marcellini quondam patricii /'"'■ 474. 
sororis filio imperio expulsus in Portu urbis E,omae ex Caesare episcopus ordinatus 

est et obiit. 

475 XIII. ZENONIS AVGVSTI II SOLIVS. 

10 1 Zeno imperator Verinae socrus suae et Basilisci fratris eius insidiis circumventus 

cum Ariagne uxore sua profugus in Isauriam teteudit. regnum Zenonis Basiliscus tyran- 
nus invasit. 
2 Nepos, qui Glycerium regno pepulerat, Romae elevatus est imperator. Nepote /(«l 47.5. 

Orestes protinus effugato Augustulum filium suum in imperium conlocavit. 

476 

1.5 XIIIL BASILISCI ET ARMATL 

1 Basiliscus tyrannus Marco filio suo Caesare facto, dum contra fidem catholicam 
Nestoriana perfidia intumescens conatur adsurgere, ante inflatus crepuit quam paenitens 
stare potuerit. Basiliscus cum filio suo et cum Zenonida uxore sua, iam Zenone pristi- 
num ad imperium remeante , in exilium missus est atque in oppidulo , quod Limnis in 

20 provincia Cappadociae dicitur, trusus fame extabuit. 

2 Odoacar rex Gothorum Romam optinuit. Orestem Odoacer ilico trucidavit. Augu- /uii. 47';. 
stulum filium Orestis Odoacer in Lucullano Campaniae castello exilii poena damnavit. 
Hesperium Romanae gentis imperium, quod septiugentesimo nono urbis conditae anno 
primus Augustorum Octavianus Augustus tenere coepit, cum hoc Augustulo periit, anno 

25 decessorum regni imperatorum quingentesimo vigesimo secundo, Gothorum dehinc regi- 
bus Romam tenentibus. 

477 XV. SINE CONSVLIBVS. 

Bracilam comitem Odoacer rex apud Ravennam occidit. nai. 477. 

478 I. ILLI SOLIVS. 

30 Theodolus presbyter in Coelesyria multa conscripsit clarusque habetur. aentiaii. u 

479 

11. ZENONIS AVG. III. 

1 Sabinianus Magnus Illyricianae utriusque militiae ductor creatus curiam fragilem 

conlapsumque iustum rei publicae censum vel praepaventem fovit vel dependentem 



TSVB, {U duo om. a. ilb. 477. 478. 479) 474 = lordanes R. 340; 475, 2 = lordanes E. 341 

el Beda; 476 = lordanes B. 342; 47G, 2 = Beda. 

1 iunioris] inior S solus UR 3/4 annis decem et septem meuses sex T, anno uigesimo septimo 

raense ui S, anui suut xuii m. ui UB 4 idemque filius imperator (-toris S) libri 6 glicerius S romae 

om.8 1 ordinatus] et ord. S 8 obit T^ 11 ariagne] T, mariagnae S tetendit] scripsi, tendit lihri 

basilicus S 13 glicerium S eleuatus] et eleuatus T* 14 horestes T imperiura] T^S, iniperio T^ 
18 suo] S, om. TUB zenodina S, zenoida UR 19 limnis] liminis S, leminis TUB, Lemni lord.: cf. Ram- 
say hist. geography of Asia minor p. 294 20 cappadocia T^B extabuit] 2'*/S, detabuit T^UR 

21 odoacar T (hoc loco) UR , odoacer T deinceps , odouacer S plerumque (odoacer ^. 93,28), Oioacer Beda 

roma T» horestem T, orestmn UR truncidauit B 22 hiculano TS 23 uono] TUB, octauo S 

24 perit T^ 25 (juingentos uiginti duo T 26 teneutibus] t. occidit S 28 odacer >S' 29 ilh] ilii S, 

iUuc (fortasse e.v iUi v. c.) T 30 theodolus] sic TS cum Gennadio Corbeiensi 32 sauinianus T 

fragilem om. S 33 conlapsumque] T, conlatoremque S iustam S praepauentem] T, praeparantem S 

12* 



92 MARCELLINI V. C. 

tutatus est. disciplinae praeterea militaris ita optimus institutor eoercitorque fuit, ut 

priscis Romanorum ductoribus conparetur. 
2 Theodoricum idem Sabinianus regem aput Graeciam debacchantem ingenio magis 

.r,,. quam virtute deterruit. 
5 ni. BA8ILI1 SOLIVS. 

1 Urbs regia per quadraginta continuos dies adsiduo terrae motu quassata magno- 
pere sese adflicta deplanxit. ambae Troadenses porticus conruerunt; ahquantae ecclesiae 
vel scissae sunt vel conlapsae; statua Theodosu magni in foro Tauri super cochhdeni 
columnam posita conruit duobus fornicibus eiusdem conlapsis. hunc formidolosum diem 

lu Byzantii celebrant YIII kal. Octobris. 

2 His consuhbus Nepos, quem dudum Orestes imperio abdicaverat, Viatoris et""'-^»". 
Ovidae comitum suorum insidiis haut longe a Salonis sua in villa occisus est. 

481 mi. PLACrDI SOLIVS. 

1 Theodoricus Triari fihus rex Gothorura adscitis suis usque ad Anaplum quarto 
15 urbis miliario armatus advenit; nulh tamen Romanorum noxius continuo reversus. 

porro in Illyricum properans dum inter suorum moventia plaustra progreditur, iacentis 
super carpentum teli acumine et pavescentis equi sui inpulsione fixus transverberatusque 
interiit. 

2 Sabinianum Magnum mors, quae huic peccanti mundo merito imminet, ante 
20 ademit quam integrum defetigatae rei pubhcae subsidium ferret. 

482 V. TROCONDI ET SEVERmi. 

1 Romanae ecclesiae Pelix quadragensimus sextus episcopus ordinatus vixit annoa 
duodecim. 

2 Theodoricus cognomento Valamer utramque Macedoniam Thessahamque depopu- 
25 latus est, Larissam quoque metropohm depraedatus. 

483 VI. PAVSTI SOLIVS. 

Idem Theodoricus rex Gothorum Zenonis Augusti mvmificentiis paene pacatus 

magisterque praesentis mihtiae factus, consul quoque designatus creditam sibi Ripensis 

Daciae partem Moesiaeque inferioris cum suis satelUtibus pro tempore tenuit. 

484 

30 VII. THEODORICI ET VENANTII. 

1 Illus natione Isaurus, dignitate magister officiorum, amputata apud comitatum au- 
ricula Orientem Zenoni infestus invasit. porro cum Leontio tyi-annidem arripuit. 

2 Totam namque per Africam crudelis Himerici Vandalorum regis in nostros catho- 
licos persecutio inportata est. nam exulatis diifugatisque plus quam trecentis triginta 



TSUJi (hi duo om. a. 479. 481. 482. 483) 481, 1 = lordanes E. 346 et Beda; 482, 2 = Beda; 
483 = lordanes B. 348; 484, 1 = lordanes B. 349; 484, 2 = Beda. 

1 est om. T institutom T^ 3 idem sauiniauus regem] T, regem id est sabinianus iS dibacchan- 

tem T 5 solus UR 7 troadensis TSU 8 coclidem TS 9 cornicibus VR eiusdem] eius 

fori iS formidulosum T 10 celebant U octauu kalendas octobres T 11 liorestes TSB 14/15 quar- 
tum u. miliarium <S' 15 armatus om. 8 reuersus] T lord., r. est S 16 ilyricum T^ 17 super 

carp. t. ac. et pauesceutis om. T 18 interit T^ 19 sauinianum T ante] scripsi, ante eum TS 

20 defectigatae T», defatigatae S ferret] scripsi, foret TS 21 ti-ocondii T seueri T^, beueri T» 

24 theodorichus 2' plerumque (theodoric- Mc v. 30 et p. 93, 28. 29 bis) , theodoricus S semper ualaraer S, 

ualamerianus T machedoniam S 25 quoque] T, que S 27 idem] id est S munificentis 7"» 

29 mesiaeque inferiorioris T» 31 illius S isarus B comitem T, sed lectio incerta 32 zenonis UR 

leuntio S 33 tota T^ hunerichi TUR, honorici S 34 inporta T^ nam om. 8 



COMITIS CHRONICON. 93 

quattuor orthodoxorum episcopis ecclesiisque eorum clausis plebs fidelium variis sub- 

3 acta suppliciis beatum consummavit agonem. nenipe tunc idem rex Hunericus unius 
catholici adulescentis vitam a nativitate sua sine uUo sermone ducentis linguam prae- 
cepit excidi, idemque mutus, quod sine humano auditu Ciiristo credens fidem didicerat, 

5 mox praecisa sibi Hngua locutus est gloriamque deo in primo vocis suae exordio dedit. 

4 denique ex hoc fidelium contubernio ahquantos ego religiosissimos viros praecisis hnguis 
manibus truncatis apud Byzantium integra voce conspexi loquentes. haec Arrianorum 
crudelitas in rehgiosos Christi cultores supra scriptis consulibus mense Februario coepit 
infligi. 

10 485 VIII. SYMMACHI SOLIVS. 

Longinus Zenonis frater Augusti post decennalem custodiam, quam eidem lilus 
apud Isauriam inflixerat, ad germanum suum Constantinopolim advenit. 

486 IX. LONGINI SOLIVS. 

lohannes Antiochenae paroeciae ex grammatico presbyter scripsit adversum eos, »■»««,/. 03. 
1.'. qui in una tantum substantia adorandum adserunt Christum ncc adquiescunt duns in 
Christo confitendas naturas. 

487 X. BOETHII SOLIVS. 

Theodoricus rex Gothorum Zenonis Augusti numquam beneficiis satiatus cum 
magna suorum manu usque ad regiam civitatem et Melentiadam oppidum infestus ac- 
cessit plurimaque loca igne cremata ad Novensem Moesiae civitatem, unde advenerat, 
remeavit. 



20 



488 XI. DYNAMII PT SIFIDII. 

1 Leontius interrex et Illus tyrannus in Papyrio Isauriae castello capti decollatique 

sunt. capita eorum Constantinopolim adlata praefixa hastilibus tabuere. 
25 2 Eodem anno Theodoricus rex omnium suorum multitudine adsumpta Gothorum in 

Italiam tetendit. 

489 XII. EVSEBII ET PEOBINI. 

Idem Theodoricus rex Gothorum optatam occupavit Itaham. Odoacer itidem rex 
Gothorum metu Theodorici perterritus Ravennam est clausus. porro ab eodem Theo- 
30 dorico periuriis inlectus interfectusque est. 

490 XIII. LONGINI II ET FAVSTI. 

Zenon imperator Pelagii gulam in insula quae Panormum dicitur laqueo frangi 
praecepit. 



T8UR (hi diw om. a. 485—490) 487 = Beda; 488 c/. lordanes R. 3.'j3 et Beda. 

1 episcopis] episcoporum sanctis S infiileliiim R^ uariis subacta] sub uariis ncta .5 2 cou- 

sum(m)auerunt UR liunericus] R, bunerichus TT'. bouoricus <S' 3 catbolicis UR 3/4 praecipit ,9'i 

4 excidi] T, abscidi URS fide libri didicerat] diceret R 5 lingua sibi UR religiosisnios T"' 

uiros om. S 7 manibusque SUR Ijizantium T loqueutes] iS', legeutes TUR 8 supra scriptas S 

10 simmachii T, symachi S 11 illus] illius S, uUus T 14 anticbeuae T" paroeohiae T, pan-ochiae S 
15 subtantia T adseunt T 16 confitendas] S cum Gennadiu, conf. esse T 17 boetii T, boeitii .S' 

18 cum om. T 19 regium T 20 moessiae T» 22 dinamii 2',S' 23 lenontius T^ interrex] S, 

quod tuetnr locus p. 103, 14, interea rex T illius T^S papirio TS 24 praefixaque S cum lurd. 

25 adsupta T" 2(5 teudit TS 29 moetu T cst clausus] T, ingressus est S eadem tbeodorici T 

30 interrectusque] interfectus «S' 31 fauti y» 32 zenon ... p. 94, 1 ijnperii postea add. S zenou] T, 

zeuo S plagii S panornuim] T, paganoruni S 33 praecipit S 



94 MARCELLINI V. C. 

491 Xini. OLYBRII SOLIVS. 

1 Zenoii Augustus vita decessit tam sui imperii annis quam Basilisci tyrannidis 

mensibus conputatis aimo XYII meuse sexto. Anastasius ex silentiario imperator 
creatus est. 
6 2 Bellum plebeium inter Byzantios ortum parsque urbis plurima atque circi igne 

combusta. 

492 XY. ANASTASII AYG. ET RYFI. 

Dum bellum paratur Isauricum dumque iidem Isauri iniperium sibi vindicare 

nituntur, in Prygia iuxta Cottiaium civitatem undique confluunt, ibique Lilingis, segnis 

10 quidem pede, sed eques in bello acerrimus a Romanis primus in proelio trucidatur, 

omnesque simul Isauri fugae dediti per montana asperaque loca Isauriam repetunt. 

hoc bellum Isauricum per sex annos tractum est. 

493 I. EYSEBII II ET ALBINI. 

1 Bella civilia adversus Anastasii regnum apud Constautinopolim gesta sunt: statuae 
15 regis reginaeque fmiibus ligatae atque per urbem tractae. 

2 lulianus magister militiae nocturno proelio pugnans Scythico ferro in Thracia 

confossus interiit. 

494 II. ASTERII ET PRAESIDII. 

1 Anastasius imperator contra orthodoxorum fidei maiestatem intestina coepit proelia 
20 commoverc: piaculi sui perfidiam prius in Eufemium urbis episcopum sibi pro ortho- 

doxorum fide viriliter resultantem profauo manifestavit ingenio. 

2 Laudicia, Hierapolis et Tripohs atque Agathicum uno tempore unoque terrae 
motu conlapsae sunt. 

3 Romanae ecclesiae quadragensimus septimus Gelasius episcopus ordinatus vixit 

25 annos quattuor. 

495 ni. YIATORIS SOLIYS. 

Eufemius augustae civitatis antistes, de quo superius fecimus mentionem, falso 

ab Anastasio principe accusatus atque damnatus in exilium ductus est. locum Eufemii 

4qft Macedonius tenuit. 
30 nn. PAYLI SOLIYS. 

1 Augustatico suo dudum Anastasius militibus praestito donativum quoque hoc fratre 
consule tribuit. 

2 India Anastasio principi elephantum, quem Plautus poeta noster lucabum nomine ^"''j^^- _ ^ 

dicit, duasque camelopardalas pro munere misit. ^■^<'- 

497 

35 Y. ANASTASII AYG. H SOLIYS. 

1 Solis defectus apparuit. 

2 BeUumque Isauricum hoc sexto anno sedatum. 

TSUB {hi duo om. a. 491. 492. 495) 492 c/. lordanes B. 355. 

1 olibrii T 2 zeno 8 agustus T annos T 5 plebeium] T, pleuium S 8 idem T, om. S 

9 frigia TS cottiaium] T, cottiaum S: Cotziaium lordanes undique] unde <S conflunt T* ibique 

lilingis (-gi T^)] T, lilii linguis S 11 fuga T 12 tractus T» 14 anastasi T» 15 fimibus 

ligatae] in funibus (om. ligatae) <S' urbes TUB 16 proelio om. T scytico T^, a scytico T", geticoS; 

c/. p. 99, 2 cultro Getico trachia T 20 eusiraium UB 20/21 pro orth. fide] ,S', orth. fide T, ortli. iidem UB 
21 profanu T^ 22 laudicia T, laodicia SU, laoditia B et tripolis om. S agathicum] S, agathatioo- 

miti TUB: Agathicum Bamsayo , quem consului, creditur 'Ayuit^ij KoiiDj sic nominata et in aliis Notitiis 
episcopiorum et in ea, quam nujier edidit de Boor (Zeitschrift fiir Kirchenyeschichte 20 21. 528), fortasse 
aec^uijiaranda Themissonio in Notilia Debooriana omisso , sito prope Laodicam ad Li/cum 24 ep.] ep. 

santus iS 25 annis quattuor T, aunis tres S 26 solus UB 28 anastasia S 31 agustatico S 

33 elefantem iS plaustus T 34 dicit] dicta 7? camellopardalos S pro] ipso TUB 35 ana- 

stasius Ti aug. om. B ii] ,S', om. TUB solus UB 



COMITIS CHRONICON. 95 

2 Athenodorus Isaurorum primus in Isauria captus dccollatusque est: caput eius 

Tarsum civitatcm adlatum pro portis hastili fixum extabuit. 

498 VI. lOHANNIS SCYTHAE ET PAVLINI. 

1 Romanae ecclcsiac quadragensimus octavus Anastasius pontifex ordinatus vixit 
.-. annos II. 

2 Longinus Isaurus cognomento Selinuntcus apud Antiochiam Isauriac civitatem a 
comite Prisco captus Constantinopolim raissus est catenatusque per agentem circuiii- 
ductus Anastasio priucipi et populo ingens spectaculum fuit, variisque deinde cruciati- 
bus apud Nicaeam Bithyniae civitatem cxpensus est. 

10 3 Nummis, quos Romani Terentianos vocant, Graeci follares, Anastasius princeps 

suo nomine figuratis placibilem plebi commutationem disti"axit. 

199 VII. lOHANNIS GIBBI SOLIVS. 

1 Aristus Illyricianae ductor militiae cum quindecim milibus arraatorum et cum 
quingentis viginti plaustris armis ad proeliandum necessariis oneratis contra Bulgares 

15 Thraciam devastantes profectus est. bellum iuxta Tzurtam fiuvium consertum, ubi plus 
quam quattuor milia nostrorum aut in fuga aut in praecipitio ripae fluminis interempta 
sunt. ibique IUyriciana virtus railitum periit, Nicostrato, Innocentio, Tanco et Aquilino 
comitibus interfectis. 

2 Hoc anno ingens terrae motus Ponticam concussit provinciam. 

500 

20 VIII. PATRICII ET HYPATII. 

1 Romanae ecclesiae quadi-agensimus nonus Symmachus episcopus factus vixit annos 
quindecini. 

2 Anastasius imperator donativum Illyriis militibus per Paulum tribunum notari- 
orum misit. 

-.5 501 IX. POMPEI ET AVEENI. 

1 Constantio praefecto urbis ludos theatrales meridiano terapore spectante pars in 
eodera spectaculo cereahs parti adversae caeruleae occultas praeparavit insidias. nam 
enses saxaque in vasis inclusa fictilibus eademque arma diversis pomis desuper cumu- 

2 lata sub theatri porticu ritu vendentium statuit. dum residente Constantio ex raore 
30 civium concrepant voces, ante visa quam audita arma excutiuntur saxaque in incautos 

cives instar imbrium iaciuntur ensesque vibrantes in amicorum inque vicinorum sanguine 
obliti suis cum percussoribus debacchantur: nutat et congemescit theatri cavea et 
refugientium huc atque illuc suorum pedibus conculcata occisorumque foedata cruore 

3 deplangit. plus enim quam tria milia civium saxis gladiisque conpressionibus et aquis 
3.=. proscaenii amissos urbs augusta deflevit. 

TSUR {lu duo om. a. 499. f)00) 499 cf. lordanes B. 356. 

1 athenodurur T^, anteuodorus S 2 throrsum ciuitate E bastili B fixum extabuit] xum 

extabit T^ 4 octab. (sic) T 5 aunos duo T (j selinanteus TUB anthiochiani S 7 com. 

pr.] pr. com. S 8 et populo] T, populoque UR, exspectante populo S 9 nichaenam bytyniae T 

10 nurami T, et nummi UR terentianos] TUR, terrentianos «9 : terunciauos edd. parum recte , cum praeser- 
tim t pro c non reperiatiir in T foUerales <S' anastius T" 11 uomine] in n. S placibilem] T, placa- 

hWem SUR 12 cibbi.9C<) 13 yllyrieian^ T militibus T 14 necessarii -9 15 diuastantes TS 

profectus] progressus .9 zurtam S: ad zortam lordanes IG ripae flumiuis] T, ripe ficae et sine flumine 
(e.r dittoijrajihia fortasse ripae fluniine ficae et sine) .9 17 perit T» tanco] S, om. T 19 pouti»cam .9 

21 symm. ep.] syrmachus ep. sanctus .9 23 donatium T^ illiriis T, illyricianis <9 24 misitj T, 

erogandum misit S 25 abieni T^^S, abeui T^ 26 constantino i9 spectaculum J'» 27 parti 

aduersae caeruleae] scripsi, parti diuerso ceruleae T, patriae ad diuersa caerulae .9 insiuias S^ 30 con- 

crepat T, cropant .9 31 ciues] S, et ciues T 32 dibacchantur T 33 hoc T* 34 conprehensioni- 

bus i9 35 proscaenii amissos] scripsi, proscenis amissos T, proscemnia missus »9 defluet S 



96 MARCELLINI V. C. 

502 X. PROBI ET AVIENI. 

1 Consueta gens Bulgarorum depraedatam saepe Thraciam, nullo Romanorum milite 
resistente, iterum devastata est. 

2 Amidam opuleutissimam civitatem monachorum eius astu proditam Choadis rex 
s Persarum quinto mense, quam expugnare eam coeperat, inrupit, proditorcsque eius 

monachos obtruncavit. 

503 XI. DEXICRATIS ET VOLVSIANI. 

Tres Romanorum ductores Patricius, Hypatius et Areobindas qui cum quindecim 
milibus armatorum oliin in Persas raissi fuerant pugnaturi, iuxta Syficum castellum cum 
10 iisdem Persis sine audacia conflixerunt, multis tunc militum ductoribus de proclio 
fugientibus cacsis. inmenso dehinc auri pondere hostibus dato captam rcbusque vacuam 
Amidam civitatem iidem nostri redemere ductores, iam Celere magistro officiorum sibi 
cum duobus mihbus bellatorum in subsidium destinato. 

504 XII. CETHEGI SOLIVS. 

15 Interea Celer magister officiorum per Calliuicura Mesopotamiao civitatem armatura 

duccns militem ad devastanda Persarum rura discurrit, plurimos agrestes rusticis inten- 
tos laboribus more pecudutn trucidat, pastores diversorum pecorum cum numcrosa 
iuraenta abducit, castella latere lutoque constructa invadit, usque ad pontera Perreum 
sic noraine dictum cuncta vastando progreditur, omnique praeda potitus ad communia 

20 castra ditato inilite remeat. aliquanta dehinc ob percutiondum foedus cura Persis deli- 
berat, misso ad se pro pepigendo foedere Armonio a secretis. 

505 XIII. SABINIANI ET THEODORL 

Idera Sabinianus Sabiniani Magni filius ductorque railitiae delegatus contra Mun- 
donem Getam arma construxit. decem miha armatorum sibimet adscitorum plaustraque 

2'i armis atque conraeatibus secum trahens pugnaturus accessit. commissoque ad Horreo 
Margo proelio multis suorum militibus in hoc conttictu perditis ct in Margo tturaine 
enecatis, amissis praeterea plaustris in castellum, quod Nato dicitur, cum paucis fugit. 
tanta in hoc lamentabili bello spes militum cecidit, ut quantura apud mortales nequa- 

50(" fiuani potuerit reparari. 

30 XIIII. AREOBINDAE ET MESSALAE. 

His consulibus Anastasii principis statua in eodem loco, quo dudum Theodosii 
magni steterat, super inmanem columnam in foro Tauri statuta est. 

507 XV. ANASTASII AVG. III. 

1 Seditio popularis in circo facta est: miles ei arraatus obstitit. 



TS 505 c/. lordanes E. 356. 

1 abieni iS 2 conuetaS depraedata iS 3 diuastata est <S, diuastauerat jT proditur T 4 choadis] iS 
quadis T qundecim T^ 5 quiuque menses S 6 obtruncauit] protiuus o. S 7 dexecratis S 8 liareo- 
bindas T, areobinda <S 9 milibus om. S in] T, contra iS syficum] T, syfream iS 10 bisdera TS 

miilti iS 11 caesis] caesi sunt iS 12 idera T, id est iS redimere TS iam om. S 13 duo 

milia S, duobus railitibus T» 14 cettibi iS 15 calinicam T^ 15/16 armato d. milite r^iS 16 ad] 

et 8 diuastanda T 17 pastore diuersarum T'^ 18 adducit iS 19 uastanda S omneque T^, 

omni iS eommonia >S 21 armonia ad secretis iS 23 idem] id est S sauiniauus sauiniani T 

delicatus iS 24 adscitorum] adsoiuit borum iS 25 conmeatibus] T, o. onerata iS ad boreo 

margo T, iuxta maa-go plano iS, interjtolans adhibito lordane Oet. 58, 300: ad civitatem cognomine Margo 
plamim: ad Margum lordanes (Rom.) 26 praelin T^ oppido iS multis] multisque iS 27 enecatis 

T<^S, necatis T^ 28 lamentabile T 32 inanem T statuta] T'", statua T% faota iS 34 ei 

potius quam et T, et iS 



COMITIS CHEONICON. 07 

2 Gradus circi soptentrionalis sua cum fornice incensi conlapsiquc sunt Anastasio 

Caesare injprocessibus conimorante. 

508 1. CELERIS ET \^NANTII. 

Romauus comes domesticorum et Rusticus comes scholariorum cum centum armatis 

5 navibus totidemque dromonibus octo milia militum armatorum secum ferentibus ad 

devastanda Italiae litora processerunt et usque ad Tarentum antiquissimam civitatem 

adgressi sunt, remensoque mari inhonestam victoriam , quam piratico ausu Romani ex 

Romanis rapuerunt, Anastasio Caesari repurtarunt. 

509 II. OPPORTVNI SOLIVS. 

10 1 Orto augusta urbe incendio utramque porticum a foro Constantini usque ad 

Perdicae tonuissimam statuam ignis in pulverem redegit. 
2 Portus luliani undis suis rotalibus machinis prius exhaustus caenoquo effosso 

purgatus est. 

510 III. BOETHII SOLIVS. 

15 1 Simulacrum aeneum in foro Stratcgii super fornicem residens et cornu copiae 

Fortunae retinens incendio proflammatum est conbustumque amisit brachium , quod 
tamen statuarii continuo soHdarunt. 

2 Appius patricius exnlatus est. 

3 Constantinus olim magister miUtiao episcopus Laodiciae ordinatus. 
511 

20 lUI. SECVNDINI ET PELICIS. 

Maccdonius augustae urbis episcopus, hcet ohm Anastasii iniperatoris dolis fal- 

laciisque circumventus pravorumque testimoniis eidom Caesari accusatus, quoniam tonium 

sanctorum patrum apud Calchedonam sancta duduni subscriptione roboratum eidem 

principi dare distulit, ab eodem Euchaita in exihum deputatus. locum Macedonii 

25 Timotheus meridiano tempore ab Anastasio Caesare episcopus ordinatus invasit. 

512 V. PAVLI ET MVSCIANI. 

1 Saepe caelum a septontrionali plaga ardere visum est. 

2 Die dominicorum, dum iubente Anastasio Caesare per Marinum perque Platonem in 
ecclesiae pulpito cousistentes in hymnum trinitatis deipassianorum quaternitas additur, 

30 multi orthodoxorum pristina voce psallentes perfidosque praecones clamoribus obiurgan- 

3 tes in eiusdem occlesiae gremio caesi sunt ductique in carcores perierunt. altera niliilo- 
minus die in atrio sancti Theodori maiore caede catholici pro fide unica porculsi suut. 
quaproptor commota orthodoxorum agmina die sequenti, id est VIII idus Novemb., in 
quo die momoria cineris dudum totam Europam tegontis apud Byzantios celebratur, in 

35 4 foro Constantini undiquo confluunt. quorum ahi quidem, coteris die noctuque hymnum 

TSUB {hi duo om. a. ,507—510) 509 cf. lordanes E. 35«. 

1 cum] con S incensae S 4 comes schol.] comescolae S 5 que otn. S 7 remensoque] 

inremensaque S piratic ausu T^, piratico casu jS^ 9 oportuni S, oportuno T 11 perdicae tenuissam T. 
iccae tenuissimam S: cf. Codinus de aedif. Gonstant. p. 94 Boin.: 6 iiyiog ^lovhuvog xciXovuiyoc: TTfytff^- .... 
mi iataio neo&iS /it'/.xovg eig uitcv riSy xujX(tQMi> aTyjXiafhug vno tov fieydXov KiovaT(ii'tsii'ov. redigit TS 
12 portu y» rotabilibus S 14 boetii TS 15 cupiae T (vel T^) 16 amisit om. S 19 ordinatus] 
0. est S 'ilj22 dolis fall. q. circ. om. S 22 prauorumque testimoniis (-uis T») eidem caesari] pauorem- 

que eiudem (sic) caesaris (oni. te.stimoniis) S quoniam] S. quod iam TUR 23 patrum om. UR calclie- 

donam] T, calcedonam URS sauctam S suscriptione T 24 priucipim T" dari S deputatus] 

d. est S 27 a om. S 28 iubentem T^ per marinum om. S 29 ecclesia S pulpitum U, 

pulpitam R 31 eiudem .S' ducfive malim in om. UR alterria T'^, altero UR 31/32 nicilo- 

minus T^ 32 theodosii S, theodorii R catholici om. 8 percusi R, percussi U 33 octauu idus 

uobembris T 34 memoriae S bizantius iS 35 forum constantii S die] diu T 

CHRONICA II. 13 



98 MARCELLINI V. C. 

trinitatis Christo deo psallentibus , totam peragrant civitatem ct Anastasii Caesaris 
monastico habitu adsentatores ferro tlammisque interimuut; alii claves portarum omni- 
umque signa militaria ad forum, quo religionis castra metati fuerant, deferunt ibique 
Anastasio Caesare in processibus degente Areobindam sibi imperatorem fieri clamitant. 

5 5 imaginibus deinde statuisque Anastasii in terram deiectis Celerem et Patricium sena- 

tores ad se supplicandi sibi vel satisfaciendi gratia missos iaetis pluviae instar lapidibus 

G reppulerunt domibus Marini et Pompei succensis. in circum ad Anastasium ante suum 

soHum consistentes hymnum trinitatis iuxta morem catholicum concinentes coruscansque 

evangelium crucemque Christi ferentes e foro pkirimi convonerunt, Marinum Plato- 

10 7 nemque pravitatis eius auctores feris subici conclamantes. hos cives idem Anastasius 
Caesar solitis periuriis simuhitisque vocibus, sese facturum cuncta promittens, tertio die 
quam in forum adveuerant siue ullo rerum effectii ad sua fecit habitacula repedare. 

8 Porro redintegrata Anastasius pravitate infamem et inridendam synodum apud 
Sidonem civitatem, cuius de nomine in ridiculis nomina praeponuntur, octoginta ferme 

15 perfidorum episcopis congregatis adversum orthodoxorum episcopos fieri imperavit. 

9 Flavianus Antiochiae catholicus patriarcha et lohannes Paltensium oppidi pontifex, 
quoniam hunc coetum sacrilegum refellerant, in castellum quod Petra dicitur exules 
missi sunt. ibi Plavianus confessor Christi in domino requievit, lohannem lustinus 
Augustus, mox imperator factus est, revocavit. 

20 10 His fere temporibus soHs defectus contigit. 

11 Gens Herulorum in terras atque civitates Romanorum iussu Anastasii Caesaris 

introducta. 

513 VI. CLEMENTINI ET PROBI. 

Severus Eutychetis perfidiae cultor Anastasio Caesare volente sedem Flaviani 

25 antistitis ex monacho factus episcopus occupavit. Dorotheus Ancyrae civitatis veneran- 

dus antistes Anastasio principi propter unicam orthodoxorum fidem iugiter adversarius 

finem vivendi, quem sibimet misso contra se a Caesare magistriano ipse praedixerat, m 

dicto tempore fecit. 

514 YII. SENATORIS SOLIVS. 

30 1 Vitalianus Scytha, adsumpta Romanoram equitum peditumque plus quam sexaginta 

milia armatorum in triduo congregatorum, in locum qui Septimus dicitur advenit ibique 
castra metatus est, dispositisque a mari in mare suorum ordinibus ipse ad usque por- 
tam, quae aurea dicitur, sine ullius accessit dispendio, scilicet pro orthodoxorum se fide 
proque Macedonio urbis episcopo incassum ab Anastasio principe exulato Constantino- 

35 polim accessisse asserens. porro Anastasii simuhitionibus atque periuriis per Theo- 
dorum internuntium inlectus atque inlusus octavo die quam urbem accesserat remeavit. 
2 Hinc Odyssum Moesiae civitatem VitaKanus pernoctans astu ingressus est. 

TSUR (hi dtw om. a. .Oli) 514 c/. lordanes li. 357 

1 spsalleiitibus .?"■ peragram R 2 monasticum T^ adseiitatores] Sirmondus, ad seuatores T, 

ac seuatores UB, adsertiitores S portaruut -B 2/3 omniaciue .S' 3 meiitati T^B 4 hareouiudam T, 
hareobindam U, hareobindam R 5 imaginibusque S stauusque R terra TUR deietis -S' et 

om. T^ 6 supplicandi] publicandi S 7 ad] et S anastasium] anast. uenientes et Sconhorius 8 con- 
sisteute T 9 cruceque T^ 10 his ciuibus UR idem] id est 5 11 sese facturum] saepe 

factorum iS' tertia S 13 anastasii UR irridecidam R 14 octuaginta iS' 15 persidorura R 

episcopis copis S episcopos] episcnpis S, episcopum l'UR impetrauit S 1(3 paltentium .S 17 sacri- 
legium R refellcrunt 8 19 est om. S 20 hisdem ,S tempus B def. sol. S contingit li 

21 erulorum S terram inque ciu. -S' caeris T» 23 clemeutis S 24 cultor om. S 25 autestitis .S' 

antistites T"», autistes T» factus om. S donotheus ancherae S 26 antistes] antestis et .S' aduersariis R 
30 schyta T, scyta S 30;'31 peditum pl. q. s. m. armatorum om. S 32 mari] mare S ad usquej usque 
ad S 34 proque] pro qua T 35 accessisse] S, accesserat T\ accesserant T» 37 odyssum T, 

odissum S 



COMITIS CHRONICON. 99 

3 Cyrillum lenocinantem magis quam strenuum militiae ductorem inter duas pae- 
lices Vitalianus repporit dormienteni, oumque abstractum mox cultro Getico iugulavit 
hostemque se Anastasio Caesari palam aperteque exhibuit. 

515 VIII. ANTHEMII ET FLORENTII. 

5 1 Romanae ecclesiae quinquagensimus Hormisda episcopus ordinatus vixit annos 

novem. 

2 Idem Vitalianus eidem Anastasio imperatori immanior factus est inimicus : praemissis 

quippc suorum equitibus armatisque navieulis sinistro sibi litore decurrentibus ipse 

poditum armis stipatus Hystlicnense praedium ingressus est totiusque loci palatium 

1» 3 liabuit mansionem. missi sunt ad Vitalianum a Caesare senatores, qui pacis cum eo 

leges componerent: nongenta pondo auri, exceptis regalibus munoribus, pro pretio 

tunc accepit Hypatii, iaiii millo centum auri libris cum Uranio captivo sibi a suis in 

4 Sozopoli oblatis. magister militum VitaHanus per Tlu^acias factus Hypatium, quem 
captivum catenatumque apud Acres casteilum tenebat, reversus suo remisit avunculo. 

15 5 Ea tempestate Hunni Armeuia transmissa totam Cappadociam dcvastantes usque 

Lycaoniam perrexerunt. 
(• Ariagne Augusta sexaginta annis in palatio exactis vita decessit. 

510 IX. PETRI SOLIVS. 

1 Mutata fide Anastasius imperator Vitaliano succedit eidemque Rufinum destinat 
•io successorem. 

2 Helias Hicrosolymitanae urbis episcopus in villa quae Haila dicitur ab eodem 
principe relegatus emoritur. 

3 Laurentium praeterea Lychnidensem, Domnionem Serdicensem, Alcissum Nico- 
politanum, Gaianum Naisitanum et EuangeUim Pautaliensem , catholicos Illyrici sacer- 

25 dotes, suis Anastasius praesentari iussit obtutibus. Alcissus et Gaianus episcopi apud 
Byzantium vita defuncti sunt unoque sepulchro reconditi. Domnione et Euangelo ad 
sedes proprias ob metu IUyriciani catholici militis extemplo remissis solus Laurentius 
Anastasium imperatorem in palatio pro fide catholica saepe convincens apud comitatum 
ac si in exilio relegatus retentusque est , mobiliorque deinde corpore , quam Constan- 

30 tinopolim advenerat, effectus. nam septimo infirmitatis suae anno idem Laurentius fide 
sua et Christi gratia in atrio Cosmae ot Damiani sanatus est pedibusque sistere propriis 
gressibusque meruit confirmari suaeque dein patriae incolumis reddi, ibique maior octo- 
genario requiescit. 

X. ANASTASH ET AGAPITI. 

"'^' Olla illa, quae in Hieremia vate ab aquilone adversum nos nostraque delicta 

■'*■' 1 saepe succenditur, tela ignita fabricavit maximamque partem Illyrici iisdem iaculis 

TSU {dejicit V. 12 in suis) R (hic om. a. blG). 

1 lenocinantem] loquacem S 5 qiuquag- T^ auuis SR 1 item /S' iniperator S 8 equitatibus S 

cmTeutibus T'' 9 systlianensem Z", systenensem 11, sistinensam S 10 missis T^ a caesare] 

caesarem S senatoi'e 7'* paci 3'* 11 nougenta (nonagenta T^) pondo auri] TUS, uonagiuta 

auri poudera S pro om. UR 12 libras R hurauio S 13 sozopolim TR, zotopolira <S' ablatis R 

magistrum T» thraciam S quem om. S 14 aeres R 15 ea] haec S uni S armoeuia T^S, 

armonia T* transmisso S, trausmiso R usque] et usque S 17 ariagne S, ariaduae TR 19 succedit] 

fort. succenset idemque S ruphinuni T 21 hieropolitanae S haila] T, liahila <S 23 lycideusem S 

sardicensem iS' alcisum S 24 euangelium S paiilitaliensem S 25 alcisus S episeopus S 

2G euangelio S 27 exemplo S 29 ac] a T* 30 eftectus] e. est S idem] id est S 31 et] S, 

sed T 32 gressihusque T, que gressum 5' incolumis] incolumes T, om. S reddi] ST', rediit T'' 

33 ibique] T, ibi S octoginarii T 35 uate ab] bate ab T^, lateb T* aduersus R uos nostraque] 

nosti-ique S 36 tela iguita] telargiuta R illitici R Iiisdem TRS 

13* 



100 MARCELLINl V. C. 

vulneravit. duae tunc Macedoniae Thessaliaque vastatae et usque Thermopylas vete- 
renique Epirum Getae equites depraedati sunt. mille tunc hbraruui auri denarios per 
Pauhun Anastasius imperator pro redimendis Romanorum captivis lohanni praefecto 
Illyrici misit: deficiente pretio vel inclusi suis cum domunculis captivi Romani incensi 
5 sunt vel pro muris clausarum urbium trucidati. 

518 XI. MAGNI SOLIVS. 

1 In provincia Dardania adsiduo terrae motu viginti quattuor castella uno momento 
conlapsa sunt: quorum duo suis cum habitatoribus demersa, quattuor dimidia aedificio- 
rum suorum hominumque aniissa parte destructa, undecim tertia dornorum totidemque 

lu popuh clade deiecta, septem quarta tectoruin suorum totaque plebis parte depressa, 
vicina vero metu ruinarum despecta sunt. Scupus nanique nietropolis, hcet sine civiuni 
suorum hostem fugientium clade, funditus tamen corruit. plurimi totius provinciae niontes 
hoc terrae motu scissi sunt saxaque suis evulsa conpagibus devohitaque arborum crepido. 
per triginta passuum miha patcns et in duodecim pedum latitudincm dehiscens profun- 

15 dam ahquantis voraginem civibus castellorum saxorumque ruinas vel adhuc hostium in- 
cursiones fugientibus iussa paravit. uno in castello regionis Gavisae, quod Sarnonto 
dicitur, ruptis tunc terra venis et ad instar torridae fornacis exaestuans diutinum altrin- 

2 secus ferventemque imbrem evomuit. 

Anastasius imperator subita morte praeventus maior octogenario periit: regnavit 

20 3 annos viginti septem menses duos dies viginti novem. 

Daras civitate huiuscemodi condita in Mesopotamia. S 
Daras quaedam possessio LX ab Amida civitate miliario 
ad austrum sita et quindecim miUbus a Nisibino oppido 
ad occasum distans Amidensi ecclesiae reditum pensavit. 

^^ liuius ergo humilis villae casas Anastasius imperator ob 

condendam ibi civitatem dato pretio emit, missisque con- 
tinuo praefabris construi praecepit: Calhopium deinde 
Antiochenae urbis patricium huic operi praefecit. nempe 
hic coUem in planitiem desinentem mira sagacitate ob 

^" fundamenta locanda sulcum sarculo designavit, murisque 

firmissimis fascia tenus consummatis undique texit. rivum 
quoque, qui ex praedii nomine, iuxta quod nascitur, 
Cordissus nominatur serpensque murmurat, quintoque 
miUario eundem collem novamque dividit civitatem, con- 

35 4 cesso utrique ostio prolabentem iuclusit '). publicis prae- 

TSU (sed inde a v. 9 omissa lacera) B 

1 macedonia -B thessaliaque] tliesauri atqiie ra uastatae] T^R, uasa est T% uastata est iS ther- 

mopilas TS, hermopidis R 2 epyruni TB, ephyrum S getae] gente 8B 4 uel om. B iuclusi | 

SR, deinclusi {rei -sis) T cum] dum B incensi] S, tenti T, delecti B 6 magni solius] T, magni 

solus B, magni et florentii S 7 dardauia om. TB uno] in B 8 cum suis R 9 admisa B 

totidem pelade B 10 totaque] libri (id est toaog, non nlig), tantaque edd. plebis parte] plebs R 

11 uicina uero] uicinarum S despecta] detecta B: malim deserta scupus naraque metropolis] templum n. 

et populus R 12 hostem] olim hostes S corruit] ruit S motes 8 13 caxaque R compaagibus T«- 

deuoluta et arb. [/ii, deuoUita arborumqueS' cropido T 14 mih'a onj. S in om. UR pedum ohs. .V 

latitudine TUR 15 prof. aliq. uoraginem S, om. TUR 16 iussa TS, lustra UR: fortasse fuit busfa, 

ut terra cogitatione siqjpleatur pamit S uno in .... 18 euomuit] hoc loco S, post 12 con-uit TUR in 

uno R casteUo] S, agello TUR regionis g. q. s. dicitur] S, om. TUR 17 tuuc] tum U, cum R iutar S 

19 perit TR 20 xxiiii R 21 daras . . . p. 101, 4 respiciens] S, om. TUR mesopotamiam S 22 Ix] 

sexaginta S 26 praefabris] praecipuis fabris vel praefectis affabris similiterve scr. 31 fascia] scripsi, fastia .S 

32 qui om. S 33 murmurat quintoque miliario] munnura quingenti (ex raurmurad natum) quinque miliarium S 

1) Cf. Procopius bell. Ooth. 4, 7 de oppido Daras: Tnjy)] ciyxiaTci iit} cpvoftcyri ey ;f<"'pn XQt)(iV(66si 
TioTafioi' ttneQyi'XtTia fusyur, offnfp rj/c noXsiug fiJffr cpEQeTca .... sTiei&cii' cJf toiT 7isgiji6>.ov sfTOs ysfijTca, 



COMITIS CHRONICON. 101 

terea inoenibus decoratae civitati pristinum nomen villae 
reliquit. ingens huius frontispicium civitatis in editiori 
loco constructa nuuisque continuata turris Herculea sic 
nomine dicta suspicitur Nisibin quidem ad orientem, 
5 Amidam huius ad aquilonem respiciens. 

CONTINVATIO EDITIONIS SECVNDAE. 

519 XII. IVSTINI AVG. ET EVTHARICI. 

1 lustinus <i senatu electus imperator j' lustinus imperator creatus. s 

continuo ordinatus est. 
10 2 Amantiuspalatiipraepositus,Andreas, T Ainantius palatii praepositus et An- ,S' 

Misahel et Ardabur cubicularii Manichae- dreas cubicularius uterque regni eius 

orum fautores et lustini Augusti depre- inimicus in insula decapitatus est. 

hensi sunt proditores. quorum duo Aman- 

tius et Andreas ferro trucidati sunt, Mi- 
ift sahel et Ardabur Serdicam in exilium 

missi. Theocritus Amantii satelles, queni 

idem Amantius praepositus ad regnan- 

dum clam praeparaverat, comprehensus 

et in carcere saxis contusus ingentibus 
20 periit salsoque in gvu-gite iacuit, sepul- 

tura quoque cum iuperio, cui inhiarat, 

caruit. 
3 Vitalianus Scytha lustini principis 7' Vitalianus Scytha urbem data accep- s 

pietate ad rem publicam revocatus Con- taque fidc accitus ingreditur statimque 

2f, stantinopolim iugressus est septimoque magister militum ordinatus. 

receptionis suae die magister militum 

ordinatus. 
52U XIII. VITALIANI ET RVSTtCI. 

Vitalianus consul septimo mense consulatus sui sedecim vulneribus confossus, in 
30 palatio cum Celeriano et Paulo satellitibus suis intereraptus est. 

521 Xini. IVSTINIANI ET VALERH. 

Famosissimum hunc consulatum lustinianus consul omnium Orientalium consulum 
profecto munificentior his hberalitatibus edidit. nam ducenta octoginta octo milia 
solidorum in populum inque spectacula sive in spectaculorum machinam distributa. 



TSU (sed laeera) B {hi duo om. a. .519. fiSO). b\%, 1. 2. 3 = Tonlanes li. 3li(). 361. 

1 moeiibus S 4 suscipitiir 8 nisibiui iS 7 iustiniaui S eutliarici] 7', eutlieriei S 8 a om. T 
12 fauores T' 15 serdica T 19 carcerem T 20 perit T'^ salsumque T 20/21 sepulturam 

(ut vid.J T 21 cuinhiarat T 23 scyta T 26 diem 2'" 29 consulibus S sui bis T^ 

sedeoim] T lord., septimo decimo S 30 celaeriano T^, cleriauo ,S suis om. S 32 consul] con- 

sulibus S 32/34 orientalium cousulum (consulatum T) pr. m. b. I. edidit (ededit 2'") uam ducenta 

(ducentos T) u. o. m. s. in (im 2') populum] orientalium | litatibus edidit ducentorum (runi siqira r.) octua- 
giuta octo solidorum liis libera | cousuluni profecta niuuificeutiori I iu pop. S: scilicet verha consuluni pro- 
fecto muuiticentior liis libera cum librarius reperiret in maryine arclietyin adiecta, traiecta non suo loco 
inseruit 34 inque iu ,S' inachiua S, maccliina T, machinas R 

Ttjv ze noXiy niQiitijv ivunicnup x«i r«f riivjfj d'fS<c/Ltt'i'i(g iuTihjatifieyog sira iSsiaif. «iy ('.y/oTurio tc tov 
7ieQifi6'Aov sg /uog ifinsatoi' uiftwit^STui . . . tovto Ot ro X"°i °^"'- ''"' nuMaoii yeyoiiog 'eiv)(ei', u'/.'Au jiqovm 
noi.'Mo vBTeQoi' ij tijv nohy 'AvuaTuaiog jUiai'Aevi eifeiiuuTO tuvtijv, i] (fvaig uvtov tov )(U}q'iov unuvrafju- 
Ttaaau 'ef^eio. de aedijicatione c/. Malalas p. 399 ed. Bonn. (inde Chron. inisvliale ad a. 498) cet. 



102 MARCELLINI V. C. 

viginti leones , friginta parclos exceptis aliis feris in ampliitlieatro simul exliibuit. 
nunierosos praeterea faleratosque in circo caballos iam donatis quoque inipertivit aurigis, 
una dumtaxat ultiniaque mappa insanienti populo denegata. 

522 XV. SYMMACHI ET BOETHII. 

523 I. MAXIMI SOLIVS. 

Plerique lapidatorum, percussorum urbisque depopulatorum sua ob scelera de- 
preliensi ferro, igni suspendioque expensi sunt, gratum bonis civibus spectaculum ex- 

liibentes. 

524 II. IVSTINI AVGVSTI II ET OPILIONIS. 

10 His cons. inopia olei magnam penuriam in populuni inportavit. 

525 III. FILOXENI ET PROBI. 

lobannes Eomanae ecclesiae papa LI anno Petri apostolorum pontificumque prae- 

sulis quadringcntensimo octogensimo quinto sessionis eius, Theodorico rege sese 

pro Arrianis suae caerimoniae reparandis, solus dumtaxat Romanorum sibimet decessorum 

ift urbe digressus Constantinopolim venit. miro honore susceptus est: dexter dextrum 

ecclesiae iusedit solium diemque domini nostri resurrectionis plena voce Romanis preci- 

bus celebravit. 

526 im. OLYBRH SOLIVS. 

Totam quidem Antiochiam Syriae civitatem repens inter prandendimi terrae motus 

20 invasit: alioquin occiduam urbis magnamque eius partem sinistris mox ventis undique 

flantibus flammasque coquinarum pro tempore aestuantes ruentia in aedificia miscenti- 

bus duplex torridumque exitium inportavit. Eufrasium quoque totius urbis episcopum 

adempto eius capite combusto simul obruit sepulchro: obeUsco circi inverso et humi 

defosso. 

527 V. MAVORTII SOLIVS. 

'^^ Anno regiae urbis conditae centesimo nonagensimo septimo lustinus imperator 

lustinianum ex sorore sua nepotem iamdudum a se Nobihssimum designatum parti- 
cipem quoque regni sui successoremque creavit kalendas Apriles: ipse vero quarto ab 
hoc mense vita decessit, anno imperii nono mense secundo. 

528 VI. IVSTINIANI AVGVSTI SOLIVS. 

Anno regiae urbis conditae centesimo nonagensimo octavo regium vestibulum 

priseimique in eo solium ob aspicienda probandaque in circo certamina structum victor 

lustinianus princeps cminentiorem clarioremque quam fuerat et utramque senatorum ex 

more spectantium porticum solita magnanimitate redintegravit, bonis quidem agitatori- 

35 bus praemium, ignavis autem in nobis severitatem innuens. 

TSU (sed lacera) B {hi duo om. a. 522. 523. 526. 528) 527 = lordanes H. 362. 363. 531 = Beda. 

1 leones] 1. et S 2 nvimerosos] nummerosor T^, mirosos M eauellos S inperiuit T^, in- 

pratium B 3 ultimoque S iusanieute 'TB 4 boetii TS 6/8 plerique .... exhibentes om. S 

6 urbique T 9 augusti ii] ii {om. aug.) iS', augusti (ohi. ii) TB pilionis S 10 his cons . . . inportauit 

ovi. S 11 filaxeni S 12 li] TB, quinquagesimus tertius »S' petri scHpsi, a petri TSB 13 quadrin- 

geutesinio oetuagesimo quinto iS', quadringentensimo (quadrig- T'^) septuagensimo quinto 3' sese] fuit suc- 

censeute vel sese movente vel sese mitteute : flaijitavit rex, ut Ariani ad catholicam fidem conversi suae ecclesiae 
restiluerentur et pro2>terea lohamiem misit ad lustinmn {cf. anon. Vales. 15, 88 — 90) movente simileve voca- 
hulum excidit 14 arrianos T ^yost reparaudis ins. iuiecto B, laborante Sconhovius orbe B IG degres- 

sus S susceptus] T'', sumptus T", resumptus S 19 praudentium S, radendum T 20 ueutir T^ ubique -S' 
21 cocynarum iS' misceutibus] raitteutibus i?4>scA/eW 22 totius] T, loci liuius.S ademptio T 2'ifortasse 
combustum obilisco S, obilisei T humo T defossos S 25 mabortii TS, malortii B solus 7? 

26 regia S 27 sua om. T^ 27/28 participem om. S 28 kalendas apriles T 29 imperiij 

imperante S 30 iustinianiani T» 32 priscumque] priscum S 33 quam] S, iam T et utramque] 

scripsi, utrumque et S, et ultra quam T senatorera S 33 solitam T 35 in nobis] T, om. S 



COMITIS CHRONICON. 103 

•V2fl Vn. DECII SOLIVS. 

Parthis bolla nidvcntibus arma Romanus paravit exercitus finesquc suos rebellans 
tutatus ost. haec expeditio nostrorum paene per quinquonnium tenuit, digressaque 
Oriente Africam petiit, contra Vandalos feliciter dimicatura. 

53(1 YIII. LAMPADII ET ORESTIS. 



5 



Mundi) Illyricianae utriusque militiae ductor dudum Getis Illyricuni discursantibus 

prinuis omnium Komanorum ducum incubuit eosque haut paucis oorum interemptis 

fugavit. his autem deinde consulibus idem dux audaciao suac socundus in Thraciam 

quoquo advolans praedantes eam Bulgares felicior pugnans cecidit, quingentis eorum in 

10 proelio trucidatis. 

53 I IX. POST OONSVLATVM LAMPADII ET ORESTIS. 

His consulibus codex lustinianus orbi promulgatus est. 

532 X. ITEM POST CONSVLATVM LAMPADII ET ORESTIS. 
Hypatius, Pompeius et Probus genere consobrini divique Anastasii ncpotos im- 

15 perium, quod sibi singuli indigna ambitiono exoptabant, idibus lanuariis iam plerisque 
nobilium coniuratis omniquo seditiosorum turba arniis donisque ministratis inlecta dolis 
invadere temptaverunt atque per quinque continuos dies urbem regiam rapinis, ferro 
igneque per sceleratos civos sine certo interrege discursantes hostili impietato , ipsi se 
fideles rei publicae in palatio dissimulantes, depopulati sunt. quinta voro huius nofandi 

2u facinoris die, dum de foro Hypatius sceleratorum comitum manibus torque redimitus 
aureo et Pompeius comes eius sua sub veste loricatus ad invadendum eonscendunt 
palatium, uterque oorum ante fores palatii captus est statimque piissimi principis nostri 
nutu catenatus trucidatusque poenas luit et anto imperium pordidit quam haboret, in- 
numeris passim in circo populis trucidatis ot tyrannorum sociis continuo proscriptis. 

25 ecclesia tunc incensa mox coepit ab eodem Augusto renovari. 

533 XI. IVSTINIANI AVGVSTI III. 

Post diuturnum iinmanemque laborem contra Medos Romanis gestum sudoribus 
tandem per Rufinum patricium perque Hermogenem magistrum officiorum, utrumquo 
legatum a principe nostro missum, pax cum Parthis depecta est sponsione percussi 
30 foederis ab utroque imperatore invicem sibi muneraque deinde concordiae missa. 

534 XII. IVSTINIANI AVGVSTI IIII ET PAVLINI. 

Provincia Africa, quae in divisione orbis terrarum a plerisque in parte tertia 
posita est, volente deo vindicata est. Carthago quoque civitas eius anno excidionis 

TSU (sed textu lacero Jinienteque v. 16 in doiiisque) B {hi duo om. a. 529. 530. 533) .529. 532. 

533 = lordanes R. 362—365 531 = Beda 534 = lordanes R. 366 et Beda. 

1 dedici S», dedicii S^ 2 paitbis .... 4 dimicatura om. S nostrorum] nostrorum arnia pro- 

posuil Hirschfeld 4 petit T 5 horestis T 6 undo S dudum] d. quidem S Gjl discurrentibus S 
8 idem] id est S 9 trachiam T uulgares S felicior pugnaus] T, feliciore pugna S 10 trucidatus S 
11 pust consolatu knipadii et horestis 1' 12 iustiniani SR 13 consolatu T 15 indigni TR exop- 

tantes S idus ianuarias TJJB. idus ianuarii S 17 atque] S, inqua TR eontinuos dies] tercius dies R 

18 ipse .S' 19 desiniulantes .S' quinta] quid TR nefandi] infandi .S 20 de om. S comitatum S 

21 inuadendum] inuadendum tendumque .S' cousceudunt] TR, ascendunt S 23 tructoatusque R ante] 

*..e r 24 continuos M 25 ecclesia t. i. (ecclesiam t. incensam T, ecclesiam incensani tunc R) .... 

reuouari om. S 26 iustini S 27 medios T 28 hermogiuem S 29 depecta] T, depacta S: 

depicta lordanes sponsione] T, sponsionem S 30 post sibi fortasse excidit praestita vel pro sibi scr. inita 
muneraque deinde] 7', munera deiuque S concordia missi .S': pax depicta est foedusque iuitum et munera 
ab ulroque sibi iuvice priucipe distiuata Jordanes 31 iustiniau S quarti 2 pauli R 33 excessiouis S 



104 AyCTARIVM 

suae nonagensimo sexto pulsis devictisque Vandalis et Gelimer rege eorum capto et 
Constantinopolim misso, quarto lustiniaui principis consulatu, ipsius moderatione reeepta 
est, sua cum patria firmius, quam dudum fuerat, redintegrata. 



ADDITAMENTV3I. 

5 Quo tempore Theodahadus rex Gothorum Amalasuentham reginam creatricem 

suam de regno pulsam in insula laci Vulsinensis occidit. cuius mortem imperator 
lustinianus ut doluit, sic est et ultus. 

535 XIII. BELISARII SOLIVS. 

j Postquam Carthago Libyaque suo cum rege Gelimero per Belisarium est sub- 

10 iugata, de Roma Italiaque deliberat imperator: iterumque expeditio iterumque classis 
paratur idemque ductor qui consul eligitur, rectoque navigio Siciliam properat, Catinam 
Syracusam sine mora, imrao omnem pervadit Trinacriam. ibique comperiens quod in 
Africa civile belhim exoritur et miles in proprio duce insurgit, cum paucis ad Africam 
tendit, Solomoni qui praeerat subvenit: exercitum vero partim blandiendo, partim ul- 
15 ciscendo, inimicum tyrannum eflfugando, rei publicae consulit utilitati remensoque 
navigio Trinacriam redit. 

2 Agapitus quinquagesimus Romanae urbis episcopus a Theodato rege Gothorum 
in legatione directus Constantinopolim venit. 

3 Tzitta patricius in Mysia cum hoste Bulgarum congrediens ad latrum superior 
20 invenitur. 

4 Epifanius episcopus regiae urbis ante adventum Romani praesulis moritur: cuius 
episcopatum contra canones Anthimus Trapezuntena ecclesia relicta invadit. 

536 Xim. POST CONSVLATVM BELISARIL 

1 Ebremud Theodati gencr relicto exercitu regio in Britios ad Belisarium in Siciliam 
25 convolavit. 

2 In Africa vero Solomone itidem cum cxercitu dissideute Germanus succedit, 
Solomonem remittens ad principem. 

3 Belisarius Canipaniam transiens Neapohm vastat. 

4 Gothorum exercitus Theodahadum regcm habens suspcctum Vitigis in regno 
30 asciscit: qui mox in campos Barbaricos regnum pervasit. 

5 Expeditioue soluta Romam ingreditur, ubi iam Agapito ConstantinopoH defuncto 
Theodahadus rex Silverium episcopatui subrogarat: ibique residens dirigit Ravennam. 

e Theodatum occidit in loco qui dicitur Quintus iuxta fluvium Santernum et ipse 

subsequitur per Tusciam omnes opes Theodati diripiens , quas in Insula vel in Urbe- 
35 vetus congregaverat. 

S (Jinit 3 m redintegrata) TB 536 cf. lordanes B. 373. 

1 et om. S geliraer] TR, gelimero S 2 cousulatus S ' 3 suaque S subscri^ytionem libri S 

hic finienlis v. p. 43 5 amal[ii]suentham T, amalasuentam JJ (> uulsam T, euulsam S regno R 

insulam B bulsinensis T, Inilsinensi B 8 solus R 9 eartago T 10 italiamque R idecumque R 

11 eatenam T, catheuam R 14 parti T^ 14 15 mulciscendo R 15 remisoque B, remenso {om. 

que) T'^ 17 quinquagesimus T, quiiiquagesimus secundus R urbis] ecclesie R 19 superiore T» 

21 [urb]is T rao[rilbus T 22 authonius B trapezzuthena (-nae T"') TR inuadet T 23 con- 

solatu T 24 ebermud T^ britios] T, brizzios R belesariura T sicilia TR 27 solomone B 

28 belesarius T 29 theodat- R semper uurtigis R et sic deinceps 31 carapo B peruasit] persit R 

31 roma T^ constantinopolim T 32 subrogat R dirigi 7'^ rauenna T 34 quas] que B 

35 uetus] ueteri B 



MARCELLINI. 105 

7 Kavoiinaiaque ingressus Matesuenthani nepotoni Thoodonci sil)i sociam in regno 
plus vi copulat quani amore. 

8 Belisaiius favente doniino Roinam ingreditur. 
ft Germanus in Africa feliciter administrat. 

.i 10 Agapitus Constantinopolim, ut dixinius, cpiscopus a Roma adveniens , Anthimum 

pcllit, dicens eum iuxta ecclesiasticam reguhxm adulterum, qui sua diniissa anilji(u'at 

alicnam: iu cuius loco Mennam jiresbyterum episcopum ordinavit et ipse extremum 

dieni ohiit: in nullo taiucn, sicut oi a principe imminobatur, sentions contra fideni. 

11 i]iso namque anno ob nimiam siccitatcm pastura in Persida denegata circiter 

1" quindccim niilia Saracenorum ab Alamundaro cuni Cluibo et Ilezido fylarchis limitom 
Eufratesiao ingrcssa, ubi Batzas dux eos partim blanditiis, partim districtionc pacifica 
fovit et inhiantes bellare repressit. 

537 XY. ITERVM POST CONSVLATVM BELISARII. 

1 Vitigis tyrannus exercitu aggregato Romam obsidet: cui tunc faventeni papam 
13 Silvcrium Behsarius ab episcopatu summovit et loco eius Vigilium diaconum ordinavit. 

2 Temporeque longo Romam obsidente Vitigis Belisarius intus iiiedia vigiliisque 
hiborans auxilium ab imperatore deposcit cui directi sunt Martinus et Valerianus 
uterque magister militiae: nec sic tamen Vitigis obsidioncm relinquit. 

3 In Africa Grcrmanus rebelliones miHtes cum Stotza tyranno inter ]\[aurorum deserta 
L'u bellando effugat. 

4 In Oriento quoque lohamies Cottistis arripiens tyrannidem, antequam advcrsi ali- 
quid tcmptaret, Daras extinctus cst. 

5 Ecclesia maior Constantinopoli ab iraperatoro lustiniano singuhiritcr in mundo 
constructa dedicatur dio VF kalendas lanuarias. 

538 INDICTIONE PRIMA lOHANNIS SOLIVS. 

1 Adhuc A"itigis in obsidione Romae morante lohanncs magistcr militum cum Batza, 
Conone. Paulo Remaque inlustribus magnoque exercitu apparato ad Italiam properant 
castraquc ad Portum Romanum conlocant, hiboranti Romae subveniunt. quorum ad- 
ventum Vitigis ccrnens trium mensium temporis cum Belisario pacta confirmat suosque 

30 legatos ad imperatorcm transmittit. 

2 In qua pace Belisarius Campaniam redit, annonae copiam Romae iulaturus : rever- 
susque Campauia contrarium sibi dc inedio aufert Constantinum patricium. 

3 lohannes vero in portu quae posuorat castra descrens Samnitum regionem in- 
gressus est Atcrnoquc oiipido (;xpugnato Tremonem Gothorum ducem cum suis pro- 

3.1 sternit, Ortonam quoquo similitor invadit. Picenum dcpraedans Ariminum occupat. 

4 Quo audito Vitigis ab obsidione urbis, in qua adhuc post turbatam pacem con- 
sistcbat, rehcta Roma per Clodiae aggerem et annonariam Tusciam transit Appenninum 
et in Rubiconis fluminis ripa castra metatus Ariminum obsidct. 

TR (om. a. 538 praeler iirimum rocabulitm iud.). 

1 qiie om. li niathesueiitham K 2 plus ui| pulsui R aiiiure] amaie T^, nli lem B .'j hele- 

sarius /' dum. lau, H 4 alric^ani TE f) dixiniu[s episjcopus T anthemum R Ij pellit] 

mox ecclesia pellit R 7 suii] sua ecclesia R minnam T praebyterum episcopu T^ extremo 

die R 8 obit T", obiit in doraino R uUo T^ imrainabatur B 9 namque] autem R nimia 

siccitate T^ 11) lylarcis T, sylaricis iJ liraite TR 1 1 ufratisiae T, eufratisie R ingressa] i. 

est TR parti in bl.-uiditis T-^ 13 iteru post consulatu T 14 uitigis) T^^, uuitigis T^ exer- 

citus R 1.") bilisarius T 1(3 bilisarius 7' uuitigis T^ 17 ualarianus R 18 unitigis 7'*' 

19 stozza R Ityralnno T 20 bellan[d]o T 21 cottistis] scortistis R tyrannide amte fjuem 7"» 

23 consfantiiiijpolim T 24 ni] tertio ui T^ 32 auferet T 34 oppidi T^ 35 quoque] quo T^ 

occup[at] T 3() audito] dodito 2"» q[ua] T 37 cloiae r» 

GHRONICA II. 14 



106 AVCTARIVM 

5 Unde proturbatus a Narsete de Constantinopoli ct a Belisario de Roma venienti- 

bus fugit Ravennam. 
(j Cuius ncpos Oraio Mediolamini longa inedia deterit, Mundilani Paulumque duces 

ibi positos cum suos milites obsidens. 
5 7 Narsete vero Arimino residente Belisarius accedens Romae ad exhiemandum in 

deditione suscipit Urbinum et Urbemvetus et insulam laci Yulsinensis. 

539 II. APPIONIS SOLIVS. 

1 Narsis revertitur Constantinopolim. 

2 Belisarius obsidens Auxinmm septimo mense ingrcditur, similiterque et Faesulam. 
10 3 Gothi Mediolanum ingressi muros diruunt pracdamquc potiti omnes Romanos 

interficiunt, Mundihim Pauhimque duces abducunt Ravennam. 

4 Thcudibertus Francorum rex cum magno cxcrcitu advenicns Liguriam totamque 
dcpraedat Aemiham. Genuam oppidum in htus Tyrrhcni niaris situm cvei'tit ac prae- 
dat. exercitu dehinc suo morbo kboranti ut subveniat, paciscens cum Bchsario ad 

is Galhas revertitur. 

5 Germanus dc Africa Constantinopohm evocatur. Sohmion ibi rursus dirigitur. 

6 Calluc magister mihtum cum Gepidas primum fehciter dimicans secundo infeh- 
citer ruit. 

540 11 1. IVSTINI lYN. SOLIYS. 

20 1 Parthi in Syriam ingressi multas urbcs subvertunt: contra quos Germanus arma 

arripiens lustinum fihum eundemque consulem in ipsis fascibus secum ducit. 

2 Antiochia magna depraedata deraohtur a Persis. 

3 Behsarius Ravennam ingreditur, regem Vitigis et reginam cunctasque opcs Gothos- 
que nobihores toUens secum ad imperatorem revertitur evocante sc Marcello comite. 

•35 4 Solomon in Africa fehciter dimicans rebelhones proturbat. 

5 Gothi trans Padum residentes Oraio Yitigis ncpote et ITeldebado ductantibus 

Yitigis regem cum regina opibusque palath nec non et Gothos audientes sedibus pro- 

priis pulsos Orientemque per Behsarium abductos rebellare disponunt, regem sibi 

statuentes Heldebadum. 
a,j (5 Contra quem debehaturus Bessa patricius Placentiam a Ravenna conscendit, Con- 

stantino Ravennam de Dalmatiis, ut praeesset exercitui, ab imperatore directo. 

541 IIII. BASILI SOLIVS ANNO PRIMO. 

1 Parthis persistentibus inimicis Behsarius Orientis suscipit expeditum Germano 

regresso ad urbem regiam. 
3s '2 Gothi Heldibado occiso Erarium sibi ordinant regem. 

3 Solomon in Africa interfieitur, Sergius loco eius dux successit behi moderatorque 

provinciae. 

542 V. POST CONSVLATVM BASILH ANNO SECYNDO. 

1 Mihtes clam Yeronam ingressi dum avaritia inhiante dc praeda concertant, a Gothis 

40 egredientibus de latebris cum suo dedecore civitate peUuntur. 

T 

1 constantiiiopolim T 2 rauenua T 3 uepus T deterit] iuterit T» 9 bulsinensis T 

belesarius T» et fesulam T^', et efesulam T^ 10 mediolauo T 11 duces abducunt] ab duces 

ducunt T^ 13 tyr[rb]eni T 14 [e.xercit]u T laljorante T [ut] subu. T patisceus T» 

20 syria T^ 22 in om. T» 22 antliiocia T 23 rauenam Ta 2G oraio] orai T^ 27 rege T 

28 orienteque T bilisarium T 30'31 constan[tino] T 31 praesset T^ [e.\er]citui 'T 33 bilisarius T 
36 belli moderatorque] bel in raoderator r^ 38 consolantu T basilii T> 39 uerona T iuhante 7"» 

40 dedecore] decore T^ 



MARCELLINI. 107 

2 Gothi Erario rege occiso Totilam in regnum manciparunt. qui malo Italiae mox 
Padum transit et atl Faventiam Acniiliae civitatem Rouuinum exercitum superat, 
Juces eftugat, Caesenam et Urbinum, Montem fcretris et Petrapertusa occupat, huc 
illucque discurrens devastat Italiam. 

r, 3 Kursus in annonaria Tuscia ad Mucellos per Kuderit et Yiliarid Bledamque duces 

suos Romanum exercitum superat. quo proelio Bessa patricius vulneratus evadit; 
cetori vero fugientes per quaqua salvati sunt. 

543 VI POST CONSVLATVM BASILII ANNO III. 

1 Totihi devastat Campaniani urhesque muratas evertens per suos Tibureni ol)Kidet. 
10 2 Mortaiitas magna Italiae solura devastat, Orientem iam et Illyricum peraeque 

attritos. 

3 In Oriente Persis adhuc tenentibus conflictum cum nostris Sergius iu Africa in- 
quietatur a rebellionibus cum Stotza et Mauris. 

544 VII. POST CONSVLATVM BASILII ANNO IIII. 

15 1 Totila obsidet Pirmum et Asculum invasamque Neapolim desolat et Tibur. 

2 Roma vero obsidetur a longe, in qua praeerat lohannes magister militum. 

3 In Oriente Belisario constituto exulatur lohanues ex consule ordinario patricius 
atque praefectus praetorio et domus eius datur Belisario. 

545 VIII. POST CONSVLATVM BASILI ANNO QVINTO. 

^,(1 I Totila Firmum et Asculum sub iuramento ingressus est; milite Romano cum rebus 

suis dimisso crudelitateni suam in Romauos exercuit eosque omues nudat et necat. 

2 In Africa lohannes iuruens super tyrannum Stotiam interimit eum et ipse ab eius 
occiditur armigero. in qua tyrannide lohannes quidam electus Stotias iunior vocitatur. 

3 Belisarius de Orieute evocatus in offensam periculumque incurrens grave et in- 
2.'. vidiae subiacens rursus remittitur ad Italiam. qui veniens Romae dirigit Bessam, 

lohannem mittit ad imperatorem. 

4 Totilas vastato Piceno pugnansque ad Auximum vincit. indeque discurrens per 
Tusciam Spoletium destruit et Asisium Clusiumque oppida tenuit et obsidet Perusiam. 

546 Vim. POST CONSVLATVM BASILI ANNO SEXTO. 

3u 1 Vigihus papa LVIIII ab apostolo Petro evocatus ab imperatore Roraa egreditur 

et Siciliam venit. 

2 Totila occupata Lucania et Brittios Neapolim subvertit, Romara obsidet. 

3 De Africa Sergius evocatur et Ariovinda neptem imperatoris acceptam ibi iudex 
dirigitur. 

3j 4 In Oriente cum Parthis foedus initur per Constantianum magistrum militiae et 

exercitus revertitur Constantinopolira. 



TR {om. a. 542. .'i44. 545). 

5 annonariam tusciam T Ijliilamque T 8 [post cons]iilatnin T 9 [tot]ila T tiburini T'' 

10 itali R solum] soluit T^ oricnte T 10 11 peraequattritos T^ 12 persas TB 14 con- 

solatum Ijasili T 15 et tibur] c tibnr T* lU iobanuis T 17 bilisario T consule] consolar T^ 

20 timum T^ 22 ioliannis T 21 ofiensa periculoqne i. grani T 24 25 c[t inuidiae] T 25 ita[liam] T 

27 auximo T^ uincet T 2S spolitium destruet T asisum jT* teneuit 7'* 30 roniae 7", 

rome li 32 briftio Tt neap. subu. om. R 33 lariouincta R 35 constautinum R 

14* 



108 AVCTARIVM MARCELLINI. 

547 X. POST CONSVLATVM BASILTI ANNO VIL 

1 Gothi legatiouein mittunt ad imperatorem per episcopuni civitatis Asisinatium 
nomine Aventium. 

2 loliannes magister militum ad Italiam properat. 

5 3 Bilisarius a Ravenna egressus venit Dyrracio indeque direeto lohanne Calabriam 

ipse per Siciliam Romae perrexit. 

4 Papa Vigilius ingressus est Constantinopolim VIII kalendas Februarias. 

r. Totila dolo Isaurorum iugreditur Roma die XVI kal. lanuarias, muros evertit, 

domos aliquantas igni comburens ac omniuni Romanorum res in praedam accepit : hos 

10 ipsos Romanos in Campaniam captivos abduxit. post quam devastationem quadragiuta 

aut amplius dies Roma ita fuit desolata, ut uemo ibi hominum nisi bestiae morareutur. 

sic veniens Belisarius nuirorum partem restaurat veuieuteque Totila ad pugnam resistit. 

Eodem quoque anno de AfVica ueptis revertitur imp. vidua occiso viro eius Areoviuda 
a Guutliario tyranno, qui cum Stotzia iuniore tractaus eum o('ciderat. sed Artabanes 

is utrosque comprehensos Guntharium occidit, lohannem id est Stotiam iuniorom vinctum 
transmittit ad principem. post abquantos dies mittitur Africam loluinnes et Artabanis 
evocatus praesentale accipit magisterium. 

548 XI. POST CONSVLATVM BASILII ANNO ^^11. 

1 loliannes magister militum in Campania praedana Gothos uonnuHas bberat sena- 
■^<i trices. qui postea patitur nocturnum Totilae superv(mtum Bulgarum suorum proditione. 

2 Verus quoque magister niibtum et ipse iu parte aUa Calabriae infestum sustinuit 
Totilan et Valerianus ab imperatore in eorum solacia 

(reliqna desimt). 

Tli {om. a. (AS) 

3 auueiitium T^ b uouit .ul Jyi-atiuni li idliauues r» cilaliiia 77i' 8 [totila] dolo T 

isaurum 7'^B, isaum 7*" xui |lia|l T iauuari.is] 7''', inu. 7"" 1) ,nc om. R II morreutur 7'" 

12 sic] h\c I{ 1.3 iiup i-eu. 7i' uiro eius om. Ji 14 uiuitliaric /? artabanis] JR, arthabaiiis T 

1.5 guntharic fl 1(5 aliquaiitou T"» alVioum] in alV. ]i 17 .accepit li mhscrqitionem H fmieitli.i iii 

magisteriuni v. p. 43 19 magister T 21 parteni aliam 7''' 



CASSrODORI SENATORrS 



CHHONICA 



AD A. DXJX. 



LIBRI ADHIBITI: 

C = codices PM cousentieiites. 
P = codex Parisinus 4860 saec. X. 
M = codex Monacensis 14613 saec. XI. 
(hisp. = excerpta Cassiodorana apud Cuspiiiiauuiii iu coiiuii. de 

consulibus Romanoruni ed. Basileae a. 1.')5;j. 
Herm. = excerpta Cassioduraua ainul llonuanuum ( uutractinu 
(v. p. 118). 



Do Cassiodoro Senatore quae exposui in praefationo ad eius varias, hoc loco non 
repetontur. Cassiodori vocabuluni pro signo eum habuisse et proprio nomine Senatorem 
cum appellari ab aequalibus tum ipsum se dixisse notum est: nihilominus a vocabulo 
usu consecrato nolui recedere. 

Consularia (nam ad hoc chronicorum genus commentarium potissimum pertinere 
cum ipse prae so fert tum indicat locus praefationis mox adlegandus) Senator edidit 
a. 519 eo motus. quod eo anno Tlieoderici regis gener et successor destinatus Euthari- 
cus Cilliea ab Augusto lustino consul creatus erat: nam ad eum, quem in laterculo 
consuhiri et dominiiiu nostruin nuucupat tamquani alterum regem et adeo lustino 
Augusto in consulatu collegae praeponit, spectant tam prinia eius verba: sapieniia jirinci- 
pali . . . iii ordinctii iiie ronstdcs diiiercrc ccnsaistis, nt rjui niinnm ornavcratis glorioso 
iiominc, redderetis fastis veritatis pristinac dignitatem quam postroma: totus ordo saccu- 
lorum iisque ad consulatum vestriim colligitur annis VDGCXI. deest igitur sine dubio 
in principio nomen Eutharici culpa librariorum. sed iuscriptio in libris tradita non solum 
imperfecta est, sed etiam intcrpolata vol verius, ut in praefatione ad varias (p. IX) 
ostoudi, ex variarum exemplari aliquo male translata ad chronica: nam quas enumerat 
scriptoris dignitatcs, conveniunt eae a. 537, quo varias edidit, sed tam magisterium 
officiorum quam praefecturam praetorio obtinuit post a. 519. chronicorum quoque 
vocabuhmi Hbrarius fortasse in tituUim intulit, sed relinquendum fuit, cum possit venire 
ab auctoro. 

Auctores in libello lioc conscribendo adhibitos Cassiodorus in fine libelli solito 
plenius et diligontius declarat, laudans Eusebii Hieronymi chroniea , Titum Livium, 
Aufidium Bassum, paschale clarorum virorum auctoritate firmatum. iam de singulis ex 
ordine agondum est. 

1. Hieronymi ehronica ut plerisque horum saeculorum anuahbus ita Cassiodoriauis 
quoque pro fundamento fuerunt, sicut monstrant adnotationes nostrae marginales. quod 
de Prospero ostendimus (vol. 1 p. 347) codicem eorum chronicorum eum adhibuisse 
similem Lugdunonsis Scal. 14 sive Freheriani (i^tam apud Schoenium quam in Prosporo 
apud nos), id in Cassiodorum quoque cadere doclarant loci infra scripti. compendia 
adhibui eadem atque supra in Prospero addens Ij ad significandum Londiniensem 16974, 
de quo dixi ad chrouica GaUica vol. 1 p. 620, ot T ad significandum Tihauum Oxonion- 
sem, do quo modo egi ad Marcellinum p. 48. 

c. 527 Caesar . . . imperavit ann. IIII m. VII FT Frosp. Cass., m. VI reliqui. 

c. 596 Christus nascitur a. Augusti XLI F Cass., alii alitcr. 

c. 668 Claudius . . . imperavit a. XIII m. VII d. XXVIII FPAL Frosp. Cass., 

d. XXVIIII BMT. 
c. 747 Etesifontom] FP Ca.ss., ctesifontem rcliqui. 
c. 949 quadraginta missus] FPA Cass., atUamos B. 
c. 1069 Constantinus Constantius et Constans regnaverunt a. XXIIII m. V d. 

XXIII F solus cum Cass., d. XIII Hieronijmi lihri plcrique, d. XII Hicr. 

L et Prosper. 

2. Prosperi chronica ubi de ipso egimus vol. 1 p. 374 vidimus a Cassiodoro ad- 
hibita esse non intogra, sed solam partem eorum posthieronyraianam , qualom exhibet 



112 CASSIODORI SENATORIS 

is ipse libur dc qiio inodo dixiiims Frelieriaiuis. coinputationcm quoqne. quac claudit 
commentarium Cassiodori, infra ostendemus applicatam esse ad cam quae cst in finc 
libri Freheriani ex Hieronymiana effectam, sed Prospero subiunctam. codex is cum 
finiat in a. 445, quae cx Prospero Cassiodorus adscivit, ultra eum annum non extendi 
neque usuni esse Cassiodorum continuatione Prosperiana a. 446 — 455 infra ostendetur, 
ubi agitur de chronicis Italicis a Cassiodoro expilatis. 

3. Ex annahbus Livianis, qui ab urbc condita porrigebautur ad u c. 745, proficisci 
quidquid per ca tcmpora Cassiodorus adfert tam fastos quain adnotationes historicas 
cum ex ipsius verbis colHgitur tum confirmant quas nos habemus eorum annalium reli- 
quiae cum commentariis Cassiodori collatae, et iis uititur oinnino chronicorum Cassio- 
dorianorum intcr similes libellos praecipua utihtas. neque tamen immensum opus 
ipsuni vidctur adhibuisse, immo cum mendae aliquot e])itoinis Livianis quae supersunt 
coinmunes, ab ipso autem Livio alienae apud Cassiodorum item inveniantur, nt ostendi 
in editione liorum chronieorum mea priore (p. 55 1 seq. 696'). excerjita Liviana ct alia 
quae supersunt et Cassiodoriana redeunt ad cpitomen ainplam et aiitiquam depcrditam. 
sed hacc demonstratio cum praesenti cditioni parum couveiiiat, lioc loco noii inagis 
repetetur quam quae ibi exposui de exeerptcniun Cassiodnri utihtate ad recte aesti- 
mandos hbros decaduni quae aetatem tulcrunt Livianarum. breviarium eiusmodi 
Livianum commemorat iam Martiahs (epigr. 14, U)() Titus Livins in membranis: Fdli- 
bus exigtiis artatur J/mus inijcns, i[uem tnea non totum bi/bliotheca capit)^ confecifc 
fortasse Ausonius subscriptis versibus (carni. 22, I Schenkl) consnlari libro subicicndis, 
quem ego ex cunctis consulibus [inj unum coiyi his ; ignota aeternae ne sint tibi tetnporu 
Eomac regibus et pairum ducta sub Impcriis, digcssi fastos et nomina pcrpctis (libri 
praepctis) acvi, sparsa iacent Latiam si qua per liistvriam. ipsani epitomen Ausonianam 
num suam fecerit Cassiodorus, neque adfirmari potest neque negari : repperit autem in 
ea fastos ut sunt apud Liviuin more anticjuo relatos, praenomina quoque proponentes 
perpetuo iieque ea perscripta, ut leguntur in reliquis laterculis aetatis sequioris, scd cx- 
pressa coinpendiis vetustis et legitimis. unum addo uoinina consulum Cassiodorum videri 
repperisse sexto casu perscripta et indc ipsum formasse nominativos: nam ut in parte 
Victoriana ex Fcdunc a. 115 effecit Fcdon, ex Varanc a. p. Chr. 410. 450 Varan 
adeoque ex duobus Silanis a. 189 duo ct Silani, ex dnubiis Aspris a. 212 duo et Aspri, 
ita hic repperimus Labcon u. c. 57 1 ct semper Paetus factus est Factu (u. c. 553. 
556. 587). 

4. Aufidius Bassus, fortasse L. Aufidius L. f. Bassus is, cuiiis patcr per bella 
civilia et piratica Tenios libcraliter adiuvit (C I. tTr. u. 2o:i5), rcrum scriptorein alte- 
rum M. Servilium Nonianum [cm. a. 1)5, dljiit a. 5'.): Tacitus aiin. 11, lU) paulum aetatc 
praecedens (vcrba sunt Cjuiiitiliani inst. 10, I, 103), a iScneea filio (f 65), cuni is ad 
Lucilium scripsit (ep. 30), dictus senex quassus et aetati obluctans, rerum gesta- 
rum libros edidit vel certe edere coepit antequam Seneca pater c. a. p. Chr. 37 sua- 
sorias cmisit, eae enim c. 5, 18. 23 habent inde excerpta. eloquentiam eius praedicat 
Tacitus (dial. 23); Quintilianus quoque (1. c.l laudibus, sed temperatis admodum pro- 
sequitiu' libros eius belli Germanici. qui videntur. ut Liviani belli civihs, annsilium 
partem effecisse. dc Armenia laudat eum Plinius maicu' h. n. 6. 9, 27 idemque annales 
eius eontinuavit suis libris XXXI pro titulo inscribens a finc Aufidi Bassi (Plinius 
maior h. n. praef. 20: Plinius ininor ep. 3, 5. 6). sed Plinius a quo anno inchoarit cum 
ignoremus, hoc soluin constat Bassuni res gestas narrassc a morte Caesaris dictatoris 
ad mortem Seiani: nam narrationem eius dc obitu Ciceronis adlegat Seneca pater I. c, 
excerpta autem interposita intcr Liviana et Victoriana a C. Asinio et C. Marcio cos. 
ad consulatum Tiberii V Cassiodorns evidcntcr sumpsit cx annalibus Aufidianis. con- 
tinentur iis praetcr fastos cmendatos reruni relationes paucac nec magnoperc utiles. 



CHRONICA. 113 

5. Eutropium subinde, raro tamen Cassiodorus adsumpsit ad explenda Hieronymiana. 
ita Vitellio in ordinem adniisso tempus regni in Hieronymo non inventum ex Eutropio 
supplevit. item in tribus imperatoribus tempus regni inde accuratius definivit, Othoni 
tribuens m. III d. V pro m. IH, Traiano «. XIX m. VI d. XV pro a. XIX »/. VI, 
Hadriano a. XX m. X d. XXIX pro a. XXI. alibi quoque ex oodem auctore minora 
quaedam inveniuntur Hieronymianis inserta. librum a Cassiodoro usurpatum similem 
iuisse Gothani, non Leidensis indc coUigitur, quod c. 82S Lucium impcratorcm appellat 
non Verum, sed Severum. 

6. Paschale , ad quod proptor fastos provocat post Livium et Aufidium , dudum 
intellectum est esse Victorii Aquitani ea aetate ante editum alterum Dionysii Exigui in 
Italia coninuini consensu rcceptum; clari viri, quorum auctoritate firmatum dicitur, intellegi 
videutur ipse Victorius et Hihirus quondam papa. fasti a passione inde quamquam 
Prosperi sunt, eos non ab ipso sumpsit Cassiodoi'us, quem ne integrum quidem habuit, 
sed a compilatore Prosperi Victorio. qua de re quamquam dubitari non potest, non 
supervacancum erit locos ahquot componere, in quibus a Prospero Victorius recedit 
comite Cassiodoro. 

p. Chr. 91. 124. 1.^0. 1.52. 186. i."!*) Glahrio Prosper, Gahrio constanter et 

Victorius et Cassiodorus. 
p. Chr. 130 omittunt Vict. Cass. 

p. Chr. 222 Alexamlro Prosper, Alexandro et Augiisto Vict. Cass. 
p. Chr. 309. 310 p. c. X d VII et iterum p. c. X et VII Prosper, p. c. et it. 

p. c. Diocletiani X ct Maximi VII Vict. Cass. 
p. Chr. 358 Dutiano Prosp., Titiano Vict. Cass. 
Ipse ab interpolationibus abstinuit neque vitiis laterculi innumeris multa de suo addidit. 

7. Post Prosperum et Victorium tam consulum nomina (quamquam haec trahere 
potuit etiam ex laterculo Victorii continuato) quam adnotationes historicas Cassiodorum 
sumpsisse cx consularibus Italicis antea monuimus (vol. 1 p. 252) neque ipsa res eget 
demonstratione. ab a. 446 ad a. 455 quae habet quamquam non raro cum Prosperianis 
ad verbum conveniunt, sunt in iis quaedam, ut c. 1262 verba in campo Martio, quae 
a Prospero absunt, adsunt in consularibus Italicis. itaque in hac partc Cassiodorus aut 
utrisquc chronicis usus cst (id quod antea posui vol. l p. 376) aut, quod iam magis 
credo, cum alia indicia eo ducant, ut Prosperi habuerit editionem finientem ad a. 445, 
Prosper additamentum hoc editionis postremae ex consularibus Italicis derivavit, quae 
ipsa mutila et manca ad nos pervenerunt. 

Commentarius Cassiodoranus scriptus in usum plebis urbanae (nani dominantur in 
00 quoque ludi et aedificia urbis Romae) ut utilis est maxime propter fragmenta 
Liviana, ita ipse pessimus. doctrinae auctoris indicium sunt quorum supra meminimus 
ex nominativis effecti ablativi ipsi proprii: fidei quae mox exponemus. auctores quos 
adhibuit ad verbum plerumque exscripsit, adeo ut ubi Hieronymus portae Hierosolymi- 
tanae meminit qua Bcthlehem egredimur, degens scilicet in Palaestina, hic quoque (c. 797") 
homo Italus de eadem porta et ipse egrediatur. propria auctori quae inveniuntur aut 
exilia sunt, ut c. 789 observat temphim Romae iam appellari templum urbis, c. 955 
thermas Ueciani ab auctore nomen habere, c. 1061 Constantinopolim olim dictam esse 
Byzantium, aut mutata vel adeo interpolata propter studia Gothica. 

Hieronymus : Cassiodwus : 

Decius cuni filio suo in Abritto occiditur. c. 956 Decius cum fiHo suo in Abritto 

Thraciae loco a Gothis occiditur. 
Claudius Gothos Illyricum et Macedoniam c. 982 Claudius barbaros vastantes repel- 
vastantes superat. lit. 

CHRONICA II. 15 



] 14 CASSIODORI SENATORIS 

Prosper: Cassiodorus : 

Ambrosius episcopus pro catholica tido c. 1134 Ambrosius episcopus de Christiana 

multa sublimiter scribit. fide multa sublimiter scribit. 

Athanaricus rex Gothorum apud Constan- c. 1138 Athanaricus rex Gothoruni Con- 

tinopolim quinto decimo dic quam stantinopolim venit ibique vitam exegit. 

fuerat receptus occiditui'. 
Pollentiae adversum Gothos vehementer c. 1172 PoUentiac Stiliconem cum exercitu 

[utriusque partis clade] pugnatum cst. Komano Gothi victum acie fugavcrunt. 

Roma a Gothis Alarico duce capta. c. 1 185 Roma a Gothis Halarico duce capta, 

ubi clementer usi victoria simt. 
Non minus quae seqiumtur capita coUata cum Prosperianis produnt hominem Gothi- 
carum rerum magis curiosum quam Romanarum. etiam clarius id apparet in enarrationo 
cxpeditionum Attihie et regni Thcodericiani, quae tota Gothica est. quamquam in his 
verisimile est clironica Italica ab auctorc cxpilata eodem spiritu concepta fuissc. certc 
ut adnuntiant haec indicia futurum rerum Gothicanim scriptorem, ita simul ostendunt 
lordanianam pcrturbationem et interpolationem ab cpitomatore auctam esse posse, sed 
ipsam redire ad auctorem. 

Chronograpliia Cassiodoriana applicata ad Hieronymianam potissimum concluditur, 
ut ipse .auctor ait in fine, spatiis sex his 

1. ab Adam ad diluvium anni 2242 (c. 2. 1365). 

2. a diluvio ad initium regni Assyriorum anni 899 (c. 3. 1366). 

3. reges Assyriorum anni 852 (c. 43. 1367). 

4. reges Latinorum anni 457 (c. 1368). 

5. reges Romanorum anni 240 (c. 1369). 

6. consules anni 1031 (c. 1370). 

anni 5721 (c. 1371). 

Duae primae epochae sunt Hicronymianae secunda indc cffecta. (]Uod is a diluvio 
ad annum, quo natus cst Abraham, Nini primi rcgis Assyriorum tertium et quadra- 
gesimum, annos numerat 942 ( — 43 = 899). 

Reges Assyriorum Cassiodorus item sumpsit cx Hieronymo , scilicet quinque et 
viginti primos ad a. Abr. SIO, cum per ea tempora Italica historia deficeret. anni ab 
Hieronymianis non diff^erunt, niodo admittamus c. 32 XXXIII pro XXXII et in summa 
c. 43 DCCCLIII pro DCCCLII librarium archetypi scripsisse errore. id quod confirmat 
numerus secundus in fine libelli rediens. 

Regibus Latinorum quem Cassiodorus praeposuit Latinum, invenit apud Hierony- 
mum ad a. Abr. 839: nnfe Aeneam lanus Sahirnus Picns Fatmus Latintis in Italia 
regnaverunt annis circiter CL, spatium regni ab eo non traditum annorum XXXII non 
tam aliundc adsumpsit ') quam continuato regum Assyriorum laterculo ad quintimi et 
vicesimum quae Hieronymus habet de sexto et vicesimo eorum Tautane regnasse eum 
a. XXXII et anno eius quinto et vicesimo Troium captam esse transtulit ad Latinimi 
nomine solo mutato. praeterea cum Hieronymus Aeneae regnum incipiat a tertio 
anuo post Troiam captam, addens secundum alios eum regnare coepisse post annum 
dcmum octavum, Cassiodorus hanc numerationem secutus est , ut numeri convenirent, 
auxitque ita seriem annorum Hierouymianam quadriennio : nam a primo anno Tautanis 
sive Latini ad Aeneam apud Hieronymum numerantur anni 28, apud Cassiodorum 32. 
regum Silviorum numeri sunt Hieronymiani . nisi quod postremo Amulio Hieronymus 



1) Latinum Dionysius 1, 44 ait regnasse anuo XXXVIIl adveiiiente iu Italiam Aeuea. aimos ei ad- 
sciiliunt Syncellus p. 323 XXXVI, Graeci alii (Barbarus Scaligeri p. 198 Schoeue; Cedreuus p. 245) XVIII. 
apud chrouographum a. 354 (vol. 1 p. 143) numerus excidit. 



CHRONICA. 115 

adscribit annos XLHII, Cassiodorus XLIII. sunima, quae apud Hieronynium a primo 
Aeneac Abr. S39 ad postrenium Aniulii 12(54 annorum ost 42(), dompto anno uno, quem 
compilator detraxit Amulio , additis Latini annis 1^2 efficitur 457 , eaque ponitur ab 
auctore c. i;368. 

Regum Romanoruni annos item descripsit auctor ex Hieronymo ; anni qui efficiun- 
tur 240 et enuntiantur c. i;569 conveniunt Hieronymianis a. Abr. 126.') — 1504. 

Periodum quao soquitur annorum consularium lOlil vidimus conflavisse auctorem 
ex laterculis tribus: ex Liviano cum auctario Aufidii Bassi ad passionem, inde a 
passione ex cyclo Victorii, a fine cycli Yictoriani ex laterculo chronicorum Italicorum. — 
Primae partis consulatus, ut nos librum traditum accepimus, a primis eonsulibus ad 
liberae rei publicae extremos numerantur :!95. ad quos accedunt anni non consulares 
XL inserti ab auctore c. 154 pro decemviralibus duobus u. c. WA. 304 et XXIV 
tribunicii aliisque inserti c. 183 — 186 inter a. u. c. 362 et 388. itaque a primis con- 
sulibus ad postremos numerantur iam apud Cassiodorum anni 395 -]- 40 -(- 24 = 459. 
sequuntur inde ad passionem Caesaris anni 5, Augusti 57. Tiberii 17, in summa 79. 
a passione inde auctor consulatus cycli Victoriani chronicis suis inseruit nullo neque 
denipto neque addito, qui efficiunt, cum annus passionis superiore laterculo comprehen- 
datur, cycli annos a secundo ad extremuni numero 429. cxtremam partem laterculi 
constituunt consulatus aut ex chronicis Italicis aut ex supplemento laterculi Victoriani 
a Cassiodoro adiecti al) a. p. Chr. 458 ad a. p. Chr. 519, sed omisso a. p. Chr. 503: 
fiunt anni 62, si is excidit librariorum errore , 61 autem, si ipse auctor eum omisit, id 
quod eo facilius accidere potuit, quod Anastasio imperatori Cassiodorus numerum con- 
sulatuum non adscripsit et infra (p. 117) videbimus necessario statuendum esse, ut 
rationes consistant. — Summa haec est: 

a primis consulibus ad u. c. 705 anni 459 

a primo anno Caesaris ad passionis 

annum hoc comprehenso anni 79 

ab anno post passionem ad p. Chr. 457 anni 429 

ab anno p. Chr. 458 ad p. Chr. 519 anni 61 
efficiuntur ita anni 1028. at cum Cassiodorus ipse c. 1370 annos numeret a primis 
consulibus ad consulem Eutharicum 103 1 . trium annorum differentiam probabile est 
inde explicandam esse, quod ex longo consulum liberae rei publicae laterculo librario- 
rum culpa tres loci exciderunt. iam collato laterculo Cassiodorano cum genuino cum 
deficiant in illo anni septem 247. 264. 265. 333. 485. 561. 688/9, tres eorum 247. M 
264. 265 deficientes item in Livii exemplaribus nostris dubium non sit Cassiodorum non 
magis invenisse in suo, quartus a. 333 cur apud Imnc exciderit, in adnotatione ex- 
plicuerimus, reliqui tres omnino ipsi ii sunt, quos Cassiodorus connumeravit itaque omissi 
non eius culpa, sed librariorum. numeravit igitur auctor a primis consulibus ad a. u. 
c. 705 annos 462. 

Ad annos imperatorum Cassiodorus calculos non subduxit, sed singillatim quae de 
iis posuit restant examinanda. spatia regnorum mensibus diebusque modo adiectis modo 
omissis determinat per annos ita, ut eorum certum numerum singulis attribuat ex- 
pressum non numeris. ut facit Hieronymus, sed consulatibus ad exemplum Prosperi. 
praecipuus auctor ei in liis quoque Hieronymus est. — Imperatores numerat a Caesare 
dictatore ad Valentinianum I. octo et triginta cum Hieronymo (Galba Othone Vitellio 
additis ex Eutropio, sed in numeratione praetermissis) , non quadraginta, ut facit 

1) Huius anni consules a Cassiodoro apud Livium non lectos esse inde colligitui', quod absunt a 
nostris libris incorruptis: neque tamen auctor eos omisit, sed exciderunt 2, 9 fin. antiquissi)na aetate. quae 
de eo- liiatu disputavi in editione priorc p. 555 seq. in l)ac non magis repcto (|ua)n reliqua magis pertinentia 
ad e)'isiu ainialiuui Livianorun) qua))) ad Cassiodori textu)n co))stitucud)uu. 

15* 



116 CASSIODOEI SENATOEIS 

Prosper adiectis Floriano et Galerio. Augustos posthieronyniianos a Gratiano ad Marci- 
anum etsi ipsos sumpsit ex Prospero, numeros eis adscribit non Prosperianos, sed 
Hieronymianos contiuuatos XXXIX — XLV. imperatoribus Prospero posterioribus Mar- 
eiano Leoni Zenoni Anastasio quaestor Theoderici locum suuni dedit, ut debuit, omisit 
incuria omninn lustinum anno ante edita chronica factum, quamquam in consulatu 
a. 519 Augustum eum appellat. numeros ordinis quod tribus illis a se additis nuUum 
adscripsit. item fecit indiligentia. — In spatiis regni determinandis ubi Prosper ab 
Hieronymo recedit (vol. I p. 3.^1), Cassiodorus inum nullo loco sequitiu-, sed aut cum 
Hieronymo facit aut recedit ab utroque. in parte tamen postliieronymiana regnorum 
spatia ex Prospero adsumpsit, etiam in Theodosio II, scilicet adhibito , ut supra vidi- 
mu8, codice simili nostro F annos huius imperatoris habente expletos. extremis 
Marciann et Zenoni annns adscripsit, non adscripsit Leoni et Anastasio incuriose. 
denique ne in consulatibus (luidem inter imperatores distribuendis ulla cernitur Prosperi 
imitatio: immo in universum numeris regni Iliernnymianis consulatus suos aequavit. 

Sed tamen aliquoties recedunt regnorum tempora apud Cassiodorum tradita ab 
Hieronymianis. consulto ea auctor mutavit adsumptn Eutrnpio, ut supra p. 113 vidimus, 
in Othone Vitellio Traiano Hadriano. e contrario exciderunt menses in Marco unus casu 
fortasse, octo in luHano. — Difficilius est iudicare de consulatuum inter imperatores 
distributione. recedunt a computis Hieronyniianis in nostris libris haecM: 

Hieronynms : Cassiodorus : 

consulatus 57 (reg. a. 5(i m. fi) -|- 1 

— 22 (reg. a. 23) — 1 

— 2 (m. 7 + m. 3 d. 5 -|- m. S d. 1) -|- 2 



Augustus 


anni 5(i 


Tiberius 


— 23 


Galba Otho Vitellius 


— — 


Nerva 


— 1 


Traianus 


— 19 


Pius 


— 23 


Am-elianus 


— 5 


lulianus 


— 2 


Valentinianus I 


— 15 



9 



+ 



— 20 (reg. a. 19 m. 6 d. 15) -(-I 

— 21 (reg. a. 21) — 2 

— 6 (reg. a. 5 m. 6) -f- 1 

— I (reg. a. 1) — 1 

— 14 — I 
Causa mutandi apparet in Pio et luliano: scilicet duobus annis illi, huic uno .subtraetis 
efiectum est, ut duorum Augustorum consulatus et loviani primi fiant eorum impera- 
torum: quamquam similes errores ut apud Prosperum ita apud Cassiodorum passim 
remanserunt, exempli causa Vespasiani et Titi consulatus duo primi imperium eorum 
praecedunt, Nerva moritur anno ante sextum consulatum Traiani. numeros illos si auctor 
ipse posuit, ut vidctur posuisse, adiectis consulatibus sex, demptis quinque summa uno 
anno augetur et cum secundum Hieronynium a primo Caesaris Abr. 1969 ad extreraum 
Valentiniani 2395 numerentur anni 427, fiunt apud Cassiodorum 428. anni imperatorii 
post Valentinianum I quatenus enuntiantur, Prosperiani sunt: nam quod Theodosio I 
adscribuntur anni duo, librariorum patet errorem esse, cum sub eo referantur consu- 
latus tres. denique, ut diximus, deficiente Prospero regnorum spatia in Zenone solo 
enuntiantur. fiunt anni imperatorii Cassiodoriani a Gratiano ad finem omnes 141 itaque 
summa imperatoriorum fit 428 -j- 141 = 569. cum computatio consularis supra p. 115 
explanata annos dederit 79 -|- 429 -j- 61 = 569, iam intellegimus ipsum Cassiodorum 
omisisse sub Anastasio consulem a. 503. 

1) Galeriuin Hieronyraus non nominat, sed in ainiis enumer.indis .iperte inter Diocletiannm et Con- 
stantiuum unum omittit (seilioet in plerisque liliris 01. 271 est annorum trium Diocletiani XX et Constau- 
tini I et II, id quod in codice F translatum est ad 01. 285 liabentem annos duos luliani et unum loviani 
solos) omnino Galerio tribuendum. Cassiodorus Ilieronymi textum ipsius opiiior auctoris errore meiidosum 
presse secutus pariter atque auctor Diocletiano annos tribuit XX iteni praeterieiis Galerium, consulatus sub 
illo recenset XXI. annorum igitur uumenun ditierentia haee non attingit. 



CHRONICA. 1 1 7 

ComputaHonum summae Cassiodorianae quamquam ex elementis diversis profectae 
aperte se applicant ad summas Hieronymianas Q>. 199 Sciioene), maxime redactas ad 
formam eam, qua exhibentur translatae a fine Hieronymi ad finem Prosperi a. 444 in 
eodice Frelieriano (nobis in Prospero F\ vide eas vol. I p. 474 ad c. 1318) praeterea 
adiectis ubi opus est annis a p. Chr. 445 ad p. Chr. 519 septuaginta quinque. iam 
comparabimus utrasque : 

Hieronynms : Cassiodoms : 

sub regibus anni 240 240 

sub consulibus anni 464 462 

sub Augustis anni 493 493 -|- I -t- 75 = 569 

ab Adam ad a. p. Chr. 444 anni,")646i) 5646 -f- 75 =5721. 

Cum supra ostenderimus Cassiodorum et in transitu a regibus Assyriis ad Latinos 
computationi Hieronymianae quadriennium addidisse et annorum liberae rei publicae 
non consularium numerum suo arbitrio ad sexaginta quattuor redegisse, eas fraudes 
non excusat, sed explicat, quod earum ope eo pervertit, ut annorum summam inde a 
mundo creato Hieronymianae computationi aequaret. 



Cassiodori chronica cum inscriptionem in hbris nostris adsciverint non ipsis, sed 
eiiisdem auctoris variis aptam, descendunt omnino ex libro antiquissimo utrumque opus 
complexo. sed mature separata sunt noque hodie ullus codex extat variarum, qui item 
chronica habeat, et vice versa. haec unus^) ad nostram aetatem propagavit codex 
Reichenaviensis, de quo vol. I p. 362 ad Prosperum dixi, scriptus saec. IX incipiente 
vel antea, hodie deperditus. eo ipso usi sunt cuni saeculo XI compilator Augiensis 
is, de quo infra dicetur, tum saec. XYI lohannes Cuspinianus Vindobonensis (f 1529), 
qui Cassiodori chronica tota inseruit commentariis suis de consulibus Romanis post 
mortem auctoris editis Basileae a. 1553. codex enim quo usus est et plenior et 
emendatior fuit duobus quae hodie extant Augiensis libri apographis Monacensi et 
Pai-isino. nam hiatus, qui passim offenduntur in Monacensi nec absunt a Parisino 
destituto consulibus a. u. c. 489 et p. C. 516. 517 ut ab altero utro libro explentur, 
ita tam illis quam his immunis fuit liber Cuspiniani. quid quod adfuerunt in eo con- 
sules a. p. Chr. 297 omissi in utroque. similiter ubicumque alterum exemplum alteri 
praestat, Cuspinianum videmus habuisse lectionem praeferendam. sed archetypum nactus 
usus eo est tam neglegenter, ut non solum in recensendo libro apographa niagis sequi 
debuerim quam editionem illam, sed etiam huius textus in varia lectione poni non potue- 
rit nisi fiicta selectione, nam multis locis evidenter apparet apud Cuspinianum Cassio- 
doriana repraesentari ab editore corrupta et interpolata. scilicet scriptoris consilium, ut 
universam historiam a mundo condito ad regem Theodericum enarraret duce Cassiodoro. 
editoris officio passim obfuit. 

Apographa extant haec duo •' ) : 

Mogontiacensis olim, iam Parisinus Lat. n. 4860, scriptus inter a. 939 et 954, inter p 
alia, quae ad Prosperum vol. 1 p. 364 recensui, f. 50'— 59 exhibet chronica Cassiodori. 
inde ea inventa, ut ait, Mogontiaci in bibliotheca divi Stephani primus edidit lohannes 
Cochleus, quae editio dedicationem habeus subscriptam Mogontiaci III id. Nov. 1528 

1) Ita scribendum esse pio 5G45 vol. 1 p. 474 ad c. 1318 mouuimus. 2) Ad luiiusce libeUi crisiu 

non pertiuent quae iuter schediasmata Heiusii adservata iu bibliutlieca Leidensi Burm. q. 13 receusentur 
m. 26: 'Cassiodori clironieou ab Onupbrio Panviuio editum coUatum a me cum ms. catalogo Roraauorum cou- 
'snlum vetustissimo Uraeco, quera e.\ Orionte attulit lacobus Goolius: incipiebat auteni ab Antonino'. in- 
telleguntur fasti qui dicuntur Florentini maiores. 3) Conradus Peutinger (f \hil) cum iu catalogis duo- 

bus bibliothecae suae seriptis mauu sua icod. Mouac. 4021''. 4021'') chrouica Cassiodori uuu receuseat , iii 



llg CASSIODORI SENATORIS 

pars est editi a Sichardo chronici ah ipso mimdi initio ad a. 1512 (Basileae 1529 fol.) 
f. 1 55— 1 07 ^). qui codicem scripsit vir pro aetate doctissimus Cassiodoriana videtur 
hic ilhc emendavisse Hieronymo usus. ita ad eum numeros mutavit in regibus 
Assyriorum c. M. 43 et in dictatore Caesare c. .'»27, et nomina quoque regum illorum 
e. 15. 36. 37 aut emendavit aut supplevit. explevit item numerationem imperatorum 
imperite c. 1321 pro Anastasio numerans Odovaerem. item in inscriptione ex pjTo non 
intellecto facit epo. consules quoque a. 297 non casu omisit, sed delevit, ut consulatuum 
numerus annis Diocletiani responderet. nec desunt alii loci similes. quapropter cautione 
opus est in eo hbro adhibendo. 

Reginensis S. Emmerami, antea ibi notatus F. CXYl -), iam Monacensis n. 14613, 
seriptus saeculo XI, descriptus MG. SS. 5 p. 72, continet chronica Hermanni Augiensis 
et f. 70 — 85 Cassiodori et carmen Honorii scholastici ad lordanem episcopum: profi- 
cisci eum ex eodem codice deperdito Reichenaviensi vel inde indicatur, quod adfuerunt 
in eo praeter Cassiodorum etiam carraen modo citatum (1. c. n. 4): praeterea Hermanni 
chronica qualia hic exhibentur epitomata forma peculiari quaeque videatur et ipsa ab 
auctore profecta, verisimile est item venire ex archetypo in eodem monasterio custodito. 
Cassiodori commentarium codex repraesentat et ipsum epitomatum omissis consulatibus 
multis non casu, sed consilio, nam hiatus ut celaret, scriptor libri iterationum sequentium 
numeros passim sustulit. sed quatenus pervenit, cum fide archetypum repraesentavit. — 
Huius hbri apograplium servat bibhotheca Ambrosiana C 17 sup. saec. XVI adiuncto 
carmine Honorii: certe quae inde sumpsi specimina a Monacensi libro non recedunt 
nec habent quod et proprium sit et utile. 

Chronicorum Cassiodori apud eos qui post eum scripsermit, Isidorum, Bedam, 
Paulum excerpta nuUa reperiuntur comparentque demum apud auctores saeculi undecimi. 
haec nostris libris recentiora et ex ipsis iis derivata quaraquam crisin non iuvant. prop- 
terea maxime commcmoranda sunt, quod quaedam eoruni origine ignorata per saecula 
sine causa aliquem locum apud rerum scriptores sibi vindicaverunt. 

Alamannus is a quo pendet et auctor chronici quod dicitur universahs (MG. SS. 
13, 61 seq.) et Hermannus Contractus (f 1054: MG. SS. 5, 67 seq. cf 13, 72 seq. ) plures 
Cassiodori rerum gcstarum adnotationes chronicis suis inseruit, ex Hermanno in posteriora 
multn translata. 

Etiam Bernoldus Constantiensis, qui saec. XI exeunte in monasterio S. Bhisii 
chronica composuit (MG. SS. 5, 385), quamquara in plerisque Hermaimum secutus unum 
certe locum de morte Germanici Caesaris ex ipso Cassiodoro adscivit. 

Marianus natu Scottus, id est Hibernus, ab a. inde 1069 degens Mogontiaci in mona- 
sterio S. Martini ibique defimctus a. 1082 vel I0S3 chronicis, quae autographa extant in 
codice Vaticano Palatino n. 830 integra, edita sunt ex parte MG. SS. 5, 48 1 seq. curante 
Waitzio, practer alia inseruit ab a. indc 705 u. c. fastos consulares Cassiodorianos. de- 
scriptos esse ex codice tum Mogontiacensi, hodie Parisino supra memorato inde coIHgi- 
tur, quod desunt apud Marianum consulatus duo a. p. Chr. 517. 518 pariter atque in 
codice illo et res confirmata est libro Mariani Palatino mea causa a Detiefseno 



inventario librorum eius iacto a. 1597 (cod. Slouac. 4021'') ordinato seounduni cubicula thecasque reperitur 
tbl. 47 n. 17 cronica Aurelii Cassiodori manu scripta. ex hoc inventario iussu Holstenii videntur excerpta 
esso quae in codice Barberiniano 38, 90 leguntiu- sub titulo codices 7nss. Graeci Latinique iii bibliotJtecis 
Avijustnna, Velseriana et Peutingerana , iii quibus item sunt chronica Auretii Cassiodori. ox copiis crndi- 
torum Vindobonensiuni cum Peutinger raulta traxerit, verisimile est eum ipsius libri Cuspiniani .apographnm 
sibl paravisse; sed id quo devenerit, iguoratur, in bibliotheca Mouacensi certe non extat. 

1) Kx hac editione deseriptus est codex olim Zapfii, iam cum libris monasterii Kaitcnbuch rncfus 
Monacensis n. 12351. 2) Eundem codicem describit loli. Bapt. Kraus (bibliotheca principalis ecclesiae et 

monasterii ad S. Emmeramum a. 1748) II, 107, a quo peudet Ziegelbauer hist. rei litt. ord. Beued. 1 p. 534. 



CHRONICA. 119 

excusso. piodierunt fasti Mariani integri cura Hadriani Relandi ( Petri Relandi fasti 
consulares. Traiecti Batavoruni 1715. 8. p. 7b7scq.; inde Alineloveen fasti consii- 
lares. Amstelaodami 1710 p. o^Oseq.) sic inscripti: ■fasti Latini ex manuscripto codice 
collegii c(orporis) C(l:risti') Oxoniensis'. intellegitur codex cius collegii catalogi C(txiani 
n. 157 saec. XII, in quo praeter aiia enarrata apud Coxium (cf. MG. SS. I, l'.)2 not. 1) 
contiuetur 'catalogus consulum Romanorum clu'onoIogicus ad a. p. Chr. n. 2(jS annexo 
'brevi eventnum chronico ex Eusebio et Heda ct c. confecto: incipit f^vidnlns Mnr- 
'ccUus liis coiisidihns jicriiiciosc in curid Home dc Pompcio cl ( 'csdrc con/luafnr dis- 
*cordiac'. iidcm fasti ab a. u. c. 751 indc inveniuntur iu editionc supra citata Waitziana. 

Amiales scripti in monasterio Disibodenberg prope Mogontiacum circa a. 1 I 17, 
servati in unico codicc Francofurtcnsi n. 10}, editi intcgri, scd intcrpolati (^t errore at- 
tributi Mai-iano Scoto cura lolianuis Heroldi Basileae a. 1559, epitomati cura Waitzii 
(MG. SS. 17, I seq. cf. 5, 183) cx eodem codicc tum Mogontiacensi, consulum laterculum 
Cassiodoriammi integrum receperunt. de origine cum ex editione lleroldiana propter 
interpolationes ex Panvinio et Sigonio adsumptas certo iudicari non posset, ego in 
priorc mca chronicorum Cassiodori editione p. 58 1 seq. specimen proposui formae verae, 
quam qui novit, intelleget quidquid eius generis in annalibus his reperitur compilatum 
esse ex codicc Cassiodori qui superest itaque rectc sperni. ea hoc loco repeterc nolui. 

Laterculuni consularem a. 520 — 559 adhaerentem in libris nostris chronicis Cassio- 
doranis vol. I p. ()75 ostendi derivatum esse ex paschali Yictoriano continuato et cuni 
hoc edidi. 

In orthographicis quamquam solito moro inutilia minora suppressi, ad latcrculum 
consularem visum est ea quoque adnotare, quoniam vel in compendiis prae se fert 
scripturam in annahbus bona aetate usitatam. 



CHRONICA MAGNI AVRELII 
CASSIODORI SENATORIS 

[v. c. et inl., ex quaestore sacri palatii, ex cons. ord.. cx mag. ofF.. 

ppo atquc patriciij. 



PRAEFATIO. 

Sapientia principali, qua semper magna revolvitis, in ordinem me 
consules digerere censuistis, ut qui annum oruaveratis glorioso nomine, 
reddcretis fastis veritatis pristinae dignitateni. parui libens prae- 
ceptis ct librariorum varictate detersa operi fidem historicae auctori- 
tatis inpressi, quatcnus vester animus per inlustres delectatus eventus 
blando compendio longissimam mundi percurrat aetatem. 



2 Ab Adam primo hominc usque ad diluvium , quod factum est 
i.iio,.e.4. sub Noe, colliguntur anni II-CC-XLII. diluvium autem factum est 

propter gigantum nimiam feritatem, qui corporis magnitudine parique 
animi saevitia praevalentes humanitatis ius omne confudcrant. 

3 Et a dihivio usque ad Ninura, qui prinuis omnium apud Assyrios 
regnavit, ann. DCCCXCVIIII. 

4 REGES ASSYRII. 

Hier. a. 1 5 Ninus itaquc regnavit apud Assyrios ann. LII. 
(i Huius imperii anno XLTII natus est Abraham. 
Hicr. a. 1 7 Is otiam condidit Nineven. 
Hier. a. 1 1 8 Samiramis uxor Nini regnavit ann. XLII. 
Hier. a. 1 1 9 Haec Babyloniae muros instaurasse memoratur. 



Iucipit chronica C PPO M, EPO P, PP Ciisp. 1 iu ciironicon ad Theodericnni regera prae- 

fatio Sich., male; nam adloqultur Cassiodorus T/ieoderici ijenerum Eutharicum Cillicani (ride p. 111) reuo- 
luistis Cusp. degerere M cnnsuistis F rederetis M factis C, em. Panr. diguitatem C Cusp., 

veritatem Sicli. 3 pimus M anni sunt Cusp. 4 assurii M 5 an. vel ann. rel aunos P\ ego 

ubivis scripsi auu. 7 niuneueu M 9 babiloniae C 



CASSIODORI SENATORIS CHRONICA. 121 

Hicr. a. r):> l(t Ninyas filiiis Nini ct Saniiruniidis rug. ann. XXXYIII 

Hier. a. '.) I II Arivis reg. ann. XXX 

Hier. a. 121 12 Arclius reg. ann. XL 

Hier. a. 161 13 Xerxes qui ct Balacus reg. ann. XXX 

Hier. a. 191 14 Armamctrcs rcg. ann. XXXVIII 

Hier. a. 229 15 Molechus res:. ann. XXXV 

Hier. a. 264 16 Balacus reg. ann. LII 

Hier. a. 316 17 Althadas rcg. ann. XXXII 

Hier. a. 332 IS Huius temporibus fuit Prometheus vir sapicns. 

Hier. a. 348 19 Mamithus reg. ann. XXX 

Hier. a. 378 20 Magchaleus rcg. ann. XXX 

Hier. a. 380 21 Huius temporibus Atlans fratcr Promethci praecipuus astrologus 

liabetur. 

Hier. a. 408 22 Sfereus reg. ann. XX 

Hier. a. 428 23 Mamylus reg. ann. XXX 

Hier. a. 459 24 Sparacthus i-cg. ann. XL 

Hier. a. 460 25 Huius tcmporibus a Cecrope rege Athenae sunt conditae. 

Hier. a. 498 26 Ascatadis reg. ann. XL 

Hier. a. 503 27 Iluius teraporibus Moyses in nionte Sina divinam susccpit legem. 

Hier. a. 538 28 Amyntes reg. ann. XLV 

Hier. a. 555 29 Huius temporibus lesus successor Moysi terram Palaestinorum 

ludaeae genti distribuit. 

Hier. a. 583 30 Belochus reg. ann. XXV 

Hier. a. 608 31 Bellepares reg. ann. XXX 

Hicr. a. 638 32 Lamprides reg. ann. XXXII 

Hier. a. 670 33 Sosares reg. ann. XX 

Hier. a. 682 34 Huius tcmporibus equus velocissimus Pcgasus invenitur. 

Hier. a. 690 35 Lampares reg. ann. XXX 

Hier. a. 720 36 Panias [raj. ann. XLVJ 

Hier. a. 765 37 [Sosarmus] reg. ann. XVIIII 

Hier. a. 752 38 Huius temporibus Argonautarum navigatio 

Hicr. a. 753 39 et Orfeus Thrax musicus opinabilis habetur. 

Hier. a. 784 40 Mithreus reg. ann. XXVII 

Hier. a. 773 41 Huius temporibus Hercules athla exercuit 

Hier. a. 781 42 et Priamus apud Ilium regnat. 

43 Per hos igitur reges Assyriorum colliguntur anni DCCCLII. 

44 REGES LATHSn. 

Hicr. a. 811 45 Latinus reg. ann. XXXII 

46 a quo Latini sunt appellati. 

Hier. a. 835 47 Huius imperii anno XXV Troia capta est. ad qucm Aeneas 

profugus venit factusque gener cius ei successit in regnum. 



10 reg. vel regn. vel reguaii. vel reguauit C; scripsi ubivis reg. 11 Arius Hier. 12 Aralias 

Hier. 13 paleiis jJ/, Baleus Cmp. \f) mol^clius] M, bolechus P, Belochus Hier. et sic, sed adnotans: 'a 
qtdbusdam liic Molochus scribitur\ ('usp. 19 mamythus P 22 /fereus M, Sphaereus Casp. 23 mami- 

lus M 24 sparathus M, Sparetus Cusp. 28 araiutis M 29 succeusor M 32 xxxii] P ex 

corr. opinor, sed ^Jrobabili (ride praef. p. 114), xxxiii M, 'triyinta duos, alias trirjinta tres' (Jusp. 3*5. .37 sic 
P e.v Hieronymo opinor: paiiias reg. aiui. xuiiii M et sic Cusp., addens: 'Eusebius et Jordanes scribunt 
'himc annis XLV fjubernasse: vereor numerum hic corru^Hum CassiodorV. dcccclii] P ex corr. opinor, sed 
ea probabili fvidepraef. 2>. 114), item Ousp., sed significans eum numerum effectum esse ratiocinatione: dcccliii 
fcf. c. 32) M 44 regis J/ 47 anno om. M quam C 

CHRONICA II. 16 



122 CASSIODORI SENATORIS 

Hkr. a. 83U IS Aencas post VIII aniiuin Troiae captae regnavit in Italia 

ann. III 

Hier. a. 842 49 Aseanius filius eius reg. ann. XXXVIII 

Hkr. a. 845 50 qui Albanum condidit. 

Hier. a. 880 51 Silvius Aeneae filius de Lavinia reg. ann. XXVIIII 

Hicr. a. 914 52 Huius temporibus Homerus pocta iiiisse memoratur. 

Hier. a. 909 53 Aeneas Silvius reg. ann. XXXI 

Hier. a. 941 54 Huius temporibus Hebraeoruni rex David Hierosolymis rognat. 

Hier. a. 940 55 Latinus Silvius reg. ann. L 

Hier. a. 940 56 Huius temporibus Amazoncs Asiam vastaverunt. 

Hier. a. 974 57 Carthago condita cst a Carcedonc Tyrio, ut quidam dicunt. 

Hier. a. 984 58 Salomon quoque filius David regnans Hierosolymis teniplum 
famosissimum condit. 

Hier. a. 990 59 Alba Silvius reg. ann. XXXVIIII 

Hier. a. 1029 60 Aegyptus Silvius reg. ann. XXIIII 

Hier. a. 1053 61 Capys Silvius reg. ann. XXVIII 

Hier. a. 1081 62 Carpentus Silvius reg. ann. XIII 

Hier. a. 1094 ()3 Tiberinus Silvius reg. ann. VIII 

Hier. a. 1 102 64 Agrippa Silvius reg. ann. XL 

Hier. a. 1 142 65 Aremulus Silvius reg. ann. XVIIII 

Hier. a. 1198 66 Huius temporibus Lycurgus ;tpud Lacedacmonas iura composuit. 

Hier. a. 1161 67 Aventinus Silvius reg. ann. XXXVII 

Hier. a. 1161 68 A quo mons Romanus. qui;i ibi sepultus est, nomen accepit. 

Hier. a. 1198 69 Procas Silvius reg. ann. XXIII 

Hier. a. 1221 70 Amulius Silvius reg. ann. XLIII 

Hier. a. 1221 71 qui fratrem suuni Numitorem regno cxpulit, 

Cass. cuius tempora isti sunt ac 



72 REGES ROMANI. 

Hier. a. 1265 73 Romulus rcg. ann. XXXVIII 

Hier. a. 1264 74 a quo Roma condita est 

Cass. lo et ex Latinis Romani sunt nuncupati. 

Hier. a. 1289 76 Hic primum ccntum constituit senatores. 

Hier. si. 1278'81 77 Huius temporibus Syracusa ct Catina in Sicilia conditae sunt. 
Hier. a. 1303 78 Nunia Pompilius reg. ann. XLI 

Hier. a. 1303 79 qui duos menses anuo addidit lanuarium et Februarium , cum 

aiite hunc decem tantum menses apud Roraanos fuissent. 

80 Capitolium quoquc a fundamentis construxit. 

81 Cuius etiam temporibus Sibylla in Samo insignis habita est. 

82 Tullus Hostilius reg. ann. XXXII 

83 qui primus apud Romanos purpura usus est. 
Hier.a. 1331. 1359 84 Cuius temporibus Calchedon conditur et Byzantium, 

Cass. quae nunc Constantinopolis appellatur. 



Hier. 


a. 1303 


Hier. 


a. 1305 


Hier. 


a. 1344 


Hier. 


a. 1339 



48 aneas M an P, auuos J/ .'il om. M aeuee F o.d aneas M 57 cartago P, 

57 castago M 58 david filius M (jO xxiii .1/ 62 arpentus M yn lycurcus P, licurcus M 

68 romanus] J/'' Cusp., romauos .¥*, romauorum P 69 xxviii M 70 aemulius M xliiii Hierompnus 

74 sunt conditi P 77 cautina P, cantila M 79 fuisset J/=» 81 syl)illa M 82 tullius M^ 

84 calcedon C bizautium C 



Hia: 


a. 


1376 


Hkr. 


a. 


1397 


Hier. 


a. 


1399 


Hirr. 


a. 


1420 


Hirr. 


a. 


143(5 


Hirr. 


a. 


1432 


Hier. 


a. 


1457 


Hicr. 


a. 


1470 


Hicr. 


a. 


1490 


Hier. 


a. 


1505 



fllRONIfA. 123 

85 Ancus Marcius reg. ann. XXIII 

S(> qui sexto decinio miliaiio ab urbe Ronia Ostia condidit. 

S7 Tarquinius Priscus reg. ann. XXXVII 

88 Iluius teuiporibus Massilia in Galliis condita est. 

89 Servius Tullius reg. ann. XXXIIII 

90 qui primus consum iustituit civiuni Romanorum. 

91 His temporibus apud Persas Cyrus primuin regnare coepit. 

92 Tarquinius Superbus reg. ann. XXXY 

93 Iluius temporibus Pythagoras physicus philosophus clarus habetur. 
91 Expulso autem urbe Tarquinio bini consules cocpcmnt pro uno 

rege annis singulis administrarc rcm publiciuu. 

95 „ „ g HINC CONSYLES. 

Lir. 1, (iO 9() 245 lunius Brutus et L. Tarquinius. 

Lir. 2, 2. 8 97 Ili annum integrum minime tenuerunt, ad peragendum 

tempus aliis subrogatis, id ost L. Valerio, Sp. Lucretio 

et Horatio Pulvillo. 
Liv. 2, 8 ■ 98 240 Valerius H et T Lucretius 

Liii. 2, 15 99 248 Sp. Largus et T. Herannius 

Liv. 2, Ifi 100 249 Yalerius III et P. Postumius 

Liv.% IG 101 250 Valcrius IIII et T. Lticretius IT 

lAv. 2, l(i 102 251 Agrippa Menenius et P. Postumius 

Liv. 2, 17 103 252 Opiter Yirginius et Sp. Cassius 

lAv. 2, 18 101 253 Postumus Cominins et T. Largus 

Tjir. 2, 18 105 Ilis consulibus dictator primus T. Largus et magister equi- 

tum Sp. Cassius ordinantur. 
lAv. 2, 19 106 254 Ser. Sulpicius et M. Tullius 

Liv. 2, 19 107 255 T. Aebutius et L. Vetusius 

Liv. 2, 21 108 256 Q. Cloelius et T. Largus 

Liv. 2,21 109 257 A. Sempronius et M. Minicius 

Liv. 2,21 110 25S A. Postumius ct T. Verginius 

Z;»'. 2, 21. 23 111 259 App. Claudius et T. Servilius 
/vW. 2, 28 112 260 A. Verginius et T. Vetusius 

Liv.%^'6 113 261 Sp. Cassius et Post. Cominius 

Liv. 2, 34 114 262 T. Geganius et P. Minucius 

Zw. 2, 34 115 263 M. Minucius et A. Sempronius 

lAv. % 39 116 26(i Sp. Nautius et Sex. Furius 

iit>. 2, 40 117 267 T. Siccius et C. Aquilius 

IAv.2,A\ 118 26S Sp. Cassius et Procul. Virginius 

IAv.%\\ 119 269 Ser. Cornelius et Q. Fabius 

Liv.l.M 120 270 L. Aemilius et C. Fabius 

Liv. 2, 42 121 27 1 M. Fabius et L. Yalerius 



87 -xxxuiii ,!/■ .H'.t tiilliis ( ' lil cfjiit .1/ il.j pylagoras C !I4 ti-aiiqiiiiiid .1/ plulicam .1/ 

98 titus (' ". 'J4T conmles Valerius 111 et M. ll.jratius II ut abmnt a nnstris f.irli exemplarihus , itein 

videntur afuisse a Cassiodoriano (vide praef. p. 115) 99 .spurius C titus (.' Iieramnius rod. Cusp. 

1(X) ii M 101 ((uartus M titus C 102 postumus M 105 liis — largus om. M spurius C 

106 servius C 107 ebutius C 108 largius jl/» 109 siniplironius C 114 niinutius P 

llf) niiuutius P» simphronius C a. ^64 consules Q. Siilpicius et Ser. Larciiis, item a. iRo V. lulius 

et P. Piiiarius simiUter et absunf a nostris Livii codieibus et afuernnt a Cassiodnriano (ride praef. p. 115) 

IG* 



124 CASSIODORI SENATORIS 

a. u. c. 

Liv. 2, 43 122 272 Q. Fabius et C. lulius 

Liv. 2, 43 123 273 K. Fabius et Sp. Furius 

Liv. 2, 43 124 274 M. Fabius et Cn. Mallius 

Liv. 2, 48 125 275 K. Fabius et T. Verginius 

Liv. 2, 49 126 276 L. Aemilius et C. Servilius 

Liv. 2, 51 127 277 C. Horatius et T. Menenius 

Liv. 2, 51 128 278 A. Verginius et Sp. Servilius 

Liv. 2, 52 129 279 C. Nautius et P. Valerius 

Liv. 2, 54 130 280 L. Furius et C. Manilius 

Liv. 2, 54 131 281 L. Aemilius et Opiter Verginius 

Liv. 2, 56 132 282 L. Pinarius et P. Furius 

Liv. 2, 56 133 283 Ap. Claudius et T. Quintius 

Liv. 2, 6 1 134 284 L. Valerius et T. Aemilius 

Liv. 2, 63 135 285 T. Numicius et A. Verginius 

Liv. 2, 64 136 286 T. Quintius II et Q. Servilius 

Liv. 3, 1 137 287 T. Aemilius II et Q. Fabius 

Liv. 3, 2 138 288 Q. Servi?ms et Sp. Postumius 

Liv. 3, 2 139 289 Q. Fabius II et T. Quintius III 

iw. 3, 4 140 290 A. Postumius Albus et Sp. Furius 

Liv.3,6 141 291 L. Aebutius et P. Servilius 

Liv. 3, 8 142 292 L. Lucretius Tricipitinus et T. Veturjus 

Liv. 3, 10 143 293 P. Volumnius et Ser. Sulpicius 

Liv. 3, 15 144 294 P. Claudius et P. Valerius 

Liv. 3, 22 145 295 Q. Fabius et L. Cornelius 

Liv. 3, 25 146 296 L. Minucius et L. Nautius 

Liv. 3, 30 147 297 Q. Minucius et M. Horatius 

iw. 3, 31 148 298 M. Valerius et Sp. Verginius 

Liv. 3, 31 149 299 C. Veturius et T. fiomilius 

i(V. 3, 31 150 300 Sp. Tarpeius et A. Aternius 

Liv. 3, 31 151 Ilis conss. legati Athenas missi ad leges describendas. 

ity. 3, 32 152 301 P. Curiatius et Sex. Quintius 

Liv. 3, 32 153 302 T. Menenius et P. Sestius 

Liv. 3, 33 154 303/4 IIoc tempore a consulibus ad decemviros translatum im- 

perium est, per quos quadraginta annis administrata 
res publica est, atque iterum consules creati sunt. 

Liv. 3, 55 155 305 L. Valerius et M. Horatius 

Liv. 3, 65 156 306 L. Herminius et T. Verginius 

ii». 3, 65 157 307 M. Geganius et C. lulius 

Liv. 3, 66 158 308 T. Quintius IIII et Agrippa Furius 

Liv. 4, 1 159 309 M. Genucius et T. Curiatius 

Liv. 4, 7 160 310 L. Papirius et L. Sempronius 

iw. 4, 8 161 311 M. Geganius et P. Quintius 

Liv.4,l[ 162 312 M. Fabius et Post. Aebutius 

Liv. 4, 12 163 313 C. Furius Tacitus et M. Papirius 



125 uirgineus 31 126 et e. seruilius C 1"27 rainenius P 130 i. liiriiis J/ 132 piniiarius O 
138 seruius C 142 ti'icipitiuis Jf 146 miuutius 7'* niuicius J/ 147 hondrafius J/ 149 nomi- 

lius C IfiO tarpeus J/ 152 curiacius C 153 t. menenius] J/ Cus])., momenius {om. t.) P 

154 pnplica M 157 ganius J/ 1,59 ginutius (' curiacius C KJO i. papirius J/ simphrunius J/, 

semphrunus F 103 iyrius M 



CHRONTCA. 125 

a. w. c. 
itV. 4, 12 164 314 Prociilus Geganius ct L. Menenius 

i«'. 4, 13 165 315 T. Quintius Y et Agrip. Manlius 

Liv. 4, 17 166 317 M. Geganius et L. Servius 

Liv. 4, 21 167 318 L. Papirius eons. 

ijy. 4, 21 16S 31il C. lulius et L. Verginius 

Liv. 4, 23 169 320 C. lulius II et L. Verginius II 

Liv. 4, 26. 29 170 323 T. Quintius VI et Cn. lulius 
Liv. 4, 30 171 324 L. Papirius et L. lulius lullus 

Liv. 4. 30 172 325 L. Servius [I et Hostus Lucretius 

Iav. 4, 30 173 326 Cossus Cornelius et T. Quintius 

Liv. 4, 30 174 327 P. Servilius et L. Papirius 

Liv. 4, 37 175 331 C. Sempronius et Q. Fabius 

itV. 4, 51 176 341 M. Cornelius et L. Furius 

Xm 4, 52 177 342 Q. Fabius et C. Furius 

lAv. 4, 52 178 343 M. Papirius et C. Nautius 

Lit;. 4, 53 170 344 M. Aemilius et C. Valerius 

Liv. 4, 54 180 345 Cn. Cornolius et L. Purius 

Ljy, 5, 20 181 361 L. Lucrotius et Sor. Sulpicius 

Zw. 5, 31 182 362 L. Valerius et M. Manlius 

Lir. 5, 40 183 His conss. post urbem captam redeuntes Gallos dux Eo- 

manus nomine Camillus extinxit, de quibus triumplians 
in urbo quasi et ipse patriae conditor Romulus meruit 
nuncupari. 
184 363/79 Tunc dignitates mutatae sunt ct in loco consulum per 
annos XVII tribuni militares fuerunt. 
7//r. 6, 35 185 380/3 Quibus ob insolentiam rcmotis per annos IIII potestas 

consulum tribunorumqnc cessavit. 
186 384/7 Deinde rursus tribus annis per tribunos militares est ad- 
ministrata rcs publica. ])ost annos vero XXIIII reversa 
est dignitas consularis. 
Liv. 6, 42. 7, 1 187 388 L. Sestius de plebc et T. Aemilius Mamercus patricius 
Liv. 7, 1 188 389 L. Genucius et Q. Servilius 

Liv. 7, 2 189 390 C. Sulpicius Peticus et C. Licinius 

Liv. 7, 3 190 391 C. Genucius et L. Aemilius Mamereus 

Liv. 7, 4 191 392 Q. Servilius et L. Genucius 

Liv. 7, 9 192 393 C. Sulpicius et C. Licinius 

Liv. 7, 11 193 394 C. Poetelius et M. Fabius 

Liv. 7, 12 194 395 M. Papirius et Cn. Manlius 

Liv. 7, 12 195 396 C. Plautius et C. Fabius 

Lw'. 7, 10 196 397 L. Marcius et Cn. Manlius 

Liv. 7, 17 197 398 Q. Fabius et M. Popillius 

Liv. 7, 17. 18 198 399 C. Sulpicius Peticus et M. Valeriu8 
Liv. 7, 18 199 400 M. Fabius et T. Quintius 

Liv.l, 19 200 401 C. Sulpicius et M. Valerius 



167 ante cous. (conss M) spatium racuum F 170 uii iM 171 i. iulius M 172 seruilius M 

175 senipln-ouius C consules a. 333 Cn. Fabius et T. Quinctiiis rehti aimd Livium 4. 43 ridentur omissi 

esse a Cassiodoro una cuvi colleyiis tribuniciis quae lam praecedunt quam sequuntur (ride praet. p. 115). 
181 i. lucretius J/ 178 uatius .1/» 182 i. ualerius J/ 183 orhe M 185 qnihus] qui his iW 

186 puplica (' 187 cniilius .1/ l.Sil peetieus (sic) M 19;S poetilius C 194 cy C 195 plaucius 31 
198 peticis M 



126 





a. u. e. 


Liv. 7, 21 


201 


402 


Liv. 7, 22 


202 


403 


Liv. 7, 23 


203 


404 


Liv. 7, 24 


204 


405 


Liv. 7, 2C 


205 


406 


Liv. 7, 27 


206 


407 


iii'. 7, 27 


207 


408 


Liv. 7, 2S 


208 


409 


iic 7, 2S 


209 


410 


Liv. 7, 28 


210 


411 


L'/'(\ 7, 38 


211 


412 


Liv. 8, 1 


212 


413 


Zw. 8, 3 


213 


414 


Liv. 8, 12 


214 


415 


Liv. 8, 13 


215 


416 


7y;i'. 8, 14 


216 




Liv. 8, 15 


217 


417 


iw. 8, 10 


218 


418 


Liv. 8, 16 


219 


419 


Liv. 8, IG 


220 


420 


Lw. 8, 17 


221 


422 


Liv. 8, 17 


222 




i^V. 8, 18 


223 


423 


lAv. 8, 19 


224 


424 


Liv. 8, 20 


225 


425 


iw. 8, 22 


226 


426 


Liv. 8, 22 


227 


427 


iw. 8, 23 


228 


428 


Liv. 8, 24 


229 




Liv. 8, 29 


230 


429 


i/w. 8, 37 


231 


431 


Liv. 8, 38 


232 


432 


iif . 9, 1 


233 


433 


Liv. 9, 7 


234 


434 


Liv. 9, 15 


235 


435 


iiv. 9, 20 


236 


436 


Liv. 9, 20. 21 


237 


437 


lAv. 9, 21 


238 


438 


iw. 9, 22 


239 


439 


Liv. 9, 24 


240 


440 


i/w. 9, 28 


241 


441 


Liv. 9, 28 


242 


442 


Liv. 9, 29 


243 




Z,w. 9, 30 


244 


443 


Liv. 9, 33 


245 


444 


203 scipo 


M 


20C 1 


218 .laillius .1/ 


219 om. M 


238 iiaucius M 


pupiili 


ius .1/ 



CASSIODORI SENATORIS 

P. Valerivis et C. Marcius 
C. Sulpicius et T. Quintius 
M. Popilius et P. Scipio 
L. Furius et App. Claudius 
M. Valerius et M. Popilius 
T. Manlius et C. Plautius 
M. Valerius et P. Poetelius 
M. Fabius et Ser. Sulpicius 
C. Marcius et T. Manlius 
M. Valerius et A. Cornclius 
C. Marcius et Q. Servilius 
C. Plautius et L. Aemilius 
T. Manlius et P. Decius 
T. Aemilius et Q. Publilius 
L. Furius et C. Maenius 

His consulibus rostra navium de Antiatiluis in foro fixa 
sunt. 
C. Sulpicius et P. Aelius 
L. Papirius et K. Duillius 
M. Valerius et M. Atilius 
T. Veturius et Sp. Postumius 
A. Cornelius et Cn. Domitius 

His couss. pax cimi Alexandro rege Epiri facta est. 
M. Marcellus et C. Valerius 
L. Papirius et C. Plautius 
L. Aemilius et C. Plautius 
C. Plautius et P. Coruelius 
L. Cornelius et Q. Publilius 
C. Poetelius III et L. Papirius 

His conss. Alexandria in Aegypto oondita. 
L. Fm'ius ct D. lunius 
C. Sulpicius et Q. Aelius 
Q. Fabius et L. Fulvius 
T. Veturius et Sp. Postumius 
Q. Papirius et L. Publilius 
L. Papirius et Q. Aulius 
M. Folius et L. Plautius 
C. lunius et Q. Aemilius 
Sp. Nautius et M. Popillius 
L. Papirius iun. et Q. PubliZ/us 
M. Poetelius et C. Sulpicius 
L. Papirius et C. lunius 
M. Valerius et P. Decius 

His conss. per Appium Claudium censorem via facta et 
aqua inducta est, quae ipsius nomine nuncupantur. 
C. lunius et Q. Aemilius. 
Q. Fabius et C. Marcius 

ilacius M 212 plaucius M 214 publicius M 21:") nieiiins (' 

224 c. plaustius C 22,5 plaucius .1/ 22G plaucius M 23li plaucius J/ 
2.'i9 publius P, puplius M 240 poetilius C 



CHRONICA. 127 

rt. H. f. 

Llo. ;i, 10. 41 240 446 Q. Fabius et P. Decius 

Lio. 9, 42 247 447 Ap. Claudius et L. Volumnius 

Lio. 9, 42 248 44S P. Cornelius ct Q. Marcius 

Liv. 9, 43 249 His consulibus viae per agros publicc factac. 

Lio. 9, 44 250 449 L. Postuniius et T. Minucius 

X/y. 9, 45 251 450 P. Sulpicius et P. Sempronius 

Liv. 10, 1 252 45 1 L. Genucius et Ser. Cornelius 

Liv. 10, 1 253 452 M. Livius et L. Aemilius 

IJv. 10, 6 254 454 M. Yalerius et Q. Apuleius 

Liv. 1(». 9 255 455 M. Fulvius et T. Manlius 

Liv. 10, 1 1 256 456 L. Scipio et Cn. Fulvius 

Liv. 10, 14 257 457 Q. Maxinius et P. Decius 

Liv. 10, 15. 16 258 458 L. Volumnius et App. Claudius 

Liv. 10, 22. 24 259 459 Q. Fabius et P. Decius 

Liv. 10, 32 260 160 L. Postumius et M. Atilius 

Liv. 10,38.39 261 461 L. Papirius Cursor et Sp. Carvilius 

Lio. 10, 47 262 462 Q. Fabius et D. Brutus 

263 463 L. Postumius et C. lunius 

264 464 P. Cornelius et M. Curius 

265 465 M. Valerius et Q. Caedicius 

266 466 Q. Marcius et P. Cornelius 

267 467 M. Marcellus et C. Nautius 

268 468 M. Valerius et C. Aelius 

269 469 C. Claudius et M. Aemilius 

270 470 C. Servilius et L. Caelius 

271 47 1 P. Cornelius Dolabella et Cn. Domitius 

272 472 C. Fabricius et Q. Aemilius 

273 473 L. Aemilius et Q. Marcius 

274 474 P. Valerius et T. Coruncanius 

275 475 P. .Sulpicius et P. Decius 

276 476 C. Fabricius et Q. Aemilius 

277 477 P. Cornelius et C. lunius 

278 478 Q. Fabius et C. Genucius 

279 479 M. Curius et L. Lentulus 

280 480 Ser. Cornelius et M. Curius 

281 481 C. Fabius et C. Claudius 

282 482 L. Papirius Cursor et Sp. Carvilius 

283 483 K. Quintius et L. Genucius 

284 484 C. Genucius et Cn. Cornelius 

285 485 [Q. Ogulnius et C. FnhiusJ 

286 486 P. Sempronius et App. Claudius 

287 487 M. Atilius et L. lulius Libo 

288 488 D. lunius et N. Fasius 

289 489 Q. Fabius et L. Manlius 

290 490 App. Claudius et Q. Fulvius 

247 oladius 3/ '24« martiusP 2.')0 miimtius i(f 252 geiiutius P 2oo libius .1/, lybius P 

254 aputeius M 260 postumus J/ 262 t. brutus 31 26!> caeditius P 267 naucius M 

271 domicius J/ 273. 274 om. M 275 p. ulpicius C 2S3 genutius C 2S4 geuutius C cos. 

a. 485 om. C, etiam Citsp., sed videnlur adfuisse apud Cassiodorum (praef. p. 115). 286 semphronius P 

289 om.P 



I2S CASSIODORI SENATORIS 

n. H. c. 

291 191 M. Valerius ct M. Otacilius 

292 492 L. Postumius et Q. Mamilius 

293 493 L. Valerius et L. Otacilius 

294 494 Cn. Cornelius et C. Duilius 

295 495 C. Aquilius et L. Cornelius 

296 496 A. Atilius Calatinus et C. Sulpicius 

297 497 Cn. Cornelius et C. Atilius ,S'crranus 

298 498 Q. Caedicius et L. Manlius 

299 499 M. Aemilius Paulus et Ser. Fulvius Nobilior 

300 500 Cn. Cornelius et A. Atilius 

301 501 Cn. Servilius et C. Scmpronius 

302 502 C. Aurelius Cotta et P. Servilius 

303 503 L. Caecilius Metellus ot C. Furius 

304 504 C. Atilius Regulus et L. Manlius 

305 505 P. Claudius et L. lunius 

306 506 P. Servilius ct C. Aurelius 

307 507 L. Caecilius et JNT. Fabius 

308 508 M. Fabius et M. Otacilius 

309 509 M. Fabius et C. Atilius 

310 510 A. Manlius et C. Sempronius 

311 511 C. Fimdanius et C. Sulpicius 

312 512 C. Lutatius Cerconius et A. Postumius 

313 513 Q. Lutatius Catulus et A. Manlius 

314 514 C. Claudius Cento et M. Sempronius 

315 515 C. Manlius et Q. Valerius 

316 His conss. ludis Romanis primum tragoedia et comoedia 

a Lucio Livio ad scaenam data. 

317 516 T. Sempronius et P. Cornelius 

318 517 L. Cornelius et Q. Fulvius 

319 518 C. Licinius et P. Cornelius 

320 519 T. Manlius Torquatus et C. Atilius 

321 520 L. Postumius et Sp. Carvilius 

322 521 Q. Fabius et M. Pomponius 

323 522 M. Lcpidus et M. Poblicius 

324 523 C. Papirius et M. Pomponius 

325 524 M. Aemilius et M. Iimius 

326 His coiTss. Hamilcar Hannibalis pater in Hispania bellum 

Romanis parans occisus est. hic solitus dicere quattuor 
filios contra p. R. velut catulos leoninos se educare. 

327 525 L. Postumius et Cn. Fulvius 

328 526 Q. Fabius et Sp. Carvilius 

329 527 P. Valerius et M. Atilius 

330 528 L. Apustius et M. Valerius 

331 529 C. Atilius et L. Aemilius 

332 530 T. Marcius et Q. Fulvius II 



292 postumus J/ 293 om. M utaeicilius 1' 297 om. M erraiius P (cf. c. iUH) 298 niaulins] 
F, errauus M (cf. c. 297) 299 fulcius J/ oOtJ et om. M 301 om. .1/ 302 aurelius] P, eurnelius .1/ 
304 om. M 30G om. M 307 cecilius M 308—310 om. M 312 lutacius M 313 lutatius 

om. M 316 comaedia P 323 oblicius C 324. 325 c. papirius et m. aemilius (rel. om.) M 32G se 
addidi. 329 om. M 331 om. M 332 marcus M 



CHRONICA. 129 

a. ti. c. 

333 531 C. Flaminius et P. Furius Pilo 

334 532 M. Marcellus et Cn. Cornelius 

335 533 P. Cornelius et M. Minucius 

336 534 L. Veturius et C. Lutatius 

337 His cohss. via Flaminia munita ct circus factus qui Fla- 

minius appellatur. 

338 535 M. Livius et L. Aemilius 

339 His coifss. Hannibal Hamilcaris filius in Hispania belluni 

molitur. 

Liv.-2[,6,3. 340 536 P. Cornelius et T. Sempronius 

c. 15, 4 

7./i'. 21, 57, 4. 341 537 Cn. Servilius Geminus et C. Flaminius 

22, 1. 4. 5 

Liv. 22, 34. 35 342 538 L. Paulus et C. Terentius Varro 

Liv. 23, 36. 31 343 539 T. Sempronius ct Q. Maximus 

Liv. 24, 9 344 546 Q. Fabius Maximus et M. Marcellus 

Liv. 24, 43 345 54 1 P. Maximus et T. Gracchus 

Lir. 25, 3 346 542 Q. Fulvius Flaccus HI et App. Claudius 

Liv. 26, 1 347 543 Fulvius Centumalus et P. Sulpicius 

Liv. 26, 22 34S 544 M. Marcellus et M. Valerius 

Liv. 27, 6. 7 349 545 Q. Fabius V et Q. Fulvius Flaccus IHl 

Liv. 27, 21. 22 356 546 M. Marcellus ct T. Quintius 

7it'. 27, 36 35! 547 C. Claudius Nero et M. Livius Salinator 

Liv. 28, 10 352 548 L. Veturius et Q. Caecilius Mctellus 

Liv. 28, 38 353 549 P. Scipio et P. Crassus 

7yw. 29, II cf. 13 354 550 M. Cornelius et T. Scmpronius 

i/y. 29, 38. 30, 1 355 551 Cn. Scrvilius et C. Servilius 

Lio. 30, 26. 27 356 552 M. Scrvilius ct T. Claudius Nero 

Liv. 30, 40. 44 357 553 Cn. Cornelius Lentulus ct C. Aclius Paeto 

i«y. 3 1 , 4 cf. 5 358 554 P. Sulpicius et C. Aurelius 

Liv. 31, 49 359 555 L. Cornelius et P. Villius 

cf. 32, 1 

Liv. 32, 7. 8 360 556 Sex. Aclius Paeto et T. Quintius 

Liv. 32, 27 cf. 28 36 1 557 C. Cornelius ct Q. Minucius 

Liv. 33, 24 cf. 25 362 558 L. Furius et M. Marcellus 

Liv. 33, 42. 43 363 559 L. Valcrius Placcus et M. Cato 

Liv. 34, 42 cf. 43 364 560 P. Scipio II et T. Sempronius 

Liv. 34, 54. 55 365 561 [L. Cornelius et Q. Mimicius] 

Liv. 35, 10, 2. 10 366 562 L. Quintius et Cn. Domitius 

i«y.35,21.36, 1 367 563 P. Scipio Nasica et M. Acilius 

i«'. 36, 45. 37, 1; 368 564 L. Scipio ct C. Laelius 

Ohseq. 1 



333 flammiuius C 335 miuutius P 336 lutacius M 337 flaniiua C flaminus Jf» 

338. 339 om. 31 339 movit Vasp. 341 flaraminius O 342 teireutius M barro C 346 iii et] P, 
et iii M 348 et om. M 349. 350 om. M 351 c.] g M 352 om. M 353 crasso M 

354. 355. 356 om. M p. servilius P, ubi a. ,552. 553 prlorum consulum praenominibus (utpole iisdem (juae 
reperiuntur a. 550. 551) omissis priora praenomiiia a. 554 — 560. 562 — 566 ad a. 552—558. 560—564 male 
applicantur. 357 1. cornelius P poeta M 358 sex. sulpicius P et om. M 359 c. cornelius P 

360 1. aeliusP poeto J/ 361 1. cornelius P minutius P 362 p. furius P marcellius Jf 

363 om. M 365 a. 561 conmles relaios apud Ldvium 34, 54 om. C, habet Ousp. ex Livio omnino: sed videniur 
adfuisse apud Cassiodorum (vide supra p. 115). 367 m. scipio P 868 m. scipio P lelius M 

CHRONICA II. 17 



130 CASSrODORI SENATOBIS 

M. Fulvius et Cn. Manlius 
M. Messala et C. Livius Saliuatur 
M. Lepidus et C. Flaniinius 
Sp. Postumius et Q. Marcius 

His coiiss^ athletarum certamina primum 
a Fulvio edita. 
App. Claudius et M. Sempronius 
P. Claudius et L. Porcius Licinius 
M. Claudius et Q. Fabius Labeon 

His conss. Hannibal apud Prusian veneno periit. 
L. Paulus et Cn. Baebius 
P. Lentulus et M. Baebius 
A. Postumius et C. Calpurnius 
Q. Fulvius et L. Manlius 
M. lunius et Cn. Manlius 

T. Sempronius et C. Claudius 

Cn. Cornelius ot Q. Petillius 

M. Lepidus et Q. Mucius 

Sp. Postumius et Q. Mucius 

L. Pustumius Albiuus et M. Popillius 

C. Popillius et P. Aelius 

P. Licinius et C. Cassius 

A. Hostilius Mancinus et A. Atilius 

L. Marcius Philippus et Q. Servilius 

L. Paulus H et C. Licinius 

Q. Aehus Pacto et M. lunius 

M. Mamercus et C. Sulpicius 

Cn. Octavius et T. Manhus 

A. Manlius et Q. Cassius 

T. Sempronius et M. luventius 

P. Scipio Nasica et C. Marcius 

M. Messala et C. Fannius 

L. Anicius et M. Cornelius 

Cn. Cornelius Dolabella et M. Fulvius 

M. Aemilius et C. Popillius 

His conss. metalla in Macedonia instituta. 
Sex. lulius et L. Aurelius 
L. Lentulus et C. Marcius 
P. Scipio et M. Claudius 
L. Postumius et Q. Opimius 
Q. Fulvius et T. Annius 

Hi primi con^ kal. lanuariis magistratum in- 
ierunt propter subitum Celtiberiae bellum. 

370. 371 om. M 374 m. seniproiiius labeon J/ 37() labeon om. M hoc locu. 380 tarpurnius C 
383 (-»!. 31 38,'i om. 31 387 1. potumius abinus M 388 oiii. M 390 et ;i. atilius om. M 

392 om. 31 393 poeto 31 394 mamerous P Cu^2'; marcus M 395 octauus M 396 om. 31 

397 iuvencius M 398 martius P Cusp., mamercus 3f 401 et om. 31 402 aemelius 31 407 om. 31 
409 celtiherie 31 







n. 11. c. 


Liv. 37, 47. 48 


369 


565 


Liv. 38, 35. ()l>.s. 1 


370 


566 


Liv. 38, 42 


371 


567 


lAv. 39, 6. 22 


372 
373 


568 


Liv. 39, 23 


374 


569 


Liv. 39, 32 cf. 33 


375 


570 


Liv. 39, 45. Obs. 4 


376 


571 


Liv. 39, 51 


377 




Liv. 39, 56. Obs. 5 


378 


572 


Liv. 40, 18 


379 


573 


Liv. 40, 35 


380 


574 


Liv. 40, 43 cf. 44. Obs. 7 


381 


575 


Liv. 40,59 cf. 41, 10. 43,2. 


382 


576 


45, 9. Obs. 8 






Liv. 41, 8 


383 


577 


Liv. 41, 14. Obs. 9 


384 


578 


Liv. 41, 19. Obs. 10 


385 


579 




386 


580 


Liv. 41, 28 cf. 43, 2 


387 


581 


Liv. 42, 9 


388 


582 


Liv. 42, 28 cf. 29 


389 


583 




390 


584 


Liv. 43, 1 1 


391 


585 


Liv. 44, 17 


392 


586 


Liv. 45, 16. Obs. 1 1 


393 


587 


Liv. 45, 44. Obs. 12 


394 


588 


Ohs. 13 


395 


589 




396 


590 


Obs. 44 


397 


591 


Obs. 15 


398 


592 




399 


593 




400 


594 




401 


595 




402 


596 




403 






404 


597 


Obs. 16 


405 


598 




406 


599 


Obs. 17 


407 


600 




408 


601 




409 





(!HRONICA. 131 

a. II. c. 

Ohs. IS 410 (i02 M. Marcellus et L. Yalerius 

411 (iOo L. Lucullus et A. Postumius 

412 604 T. Quintius et M. Acilius 

413 605 L. Marcius ct M. Manlius 
Ohs. 19 414 606 Sp. Postumius et L. Piso 
Ote. 20 415 607 P. Atricanus et 0. Livius 

416 6(tS Cn. Covnelius et L. Mummius 

417 600 Q. Pabius Maximus et L. Hostilius 
4 1S 610 Hcr. Galba et L. Aurelius 

0//S. 21 4 10 lill App. Claudius et Q. Metellus 

Ohs.'ll 420 6 12 L. Mctellus et Q. Maximus 

421 6i;i Cn. Caepio et Q. Pompeius 

Ohs. 23 422 614 Q. Caepio et C. Laelius 

423 ()I5 Cn. Piso et M. Popilius 

424 616 P. Scipio et I). Brutus 

Ohs. 24 425 617 M. Aemilius et C. Hostilius Mancinus 

Ohs. 25 426 6ls P. Furius et Sex. Atilius Serranus 

Ofe. 2() 427 610 Ser. Fulvius et Q. Calpurnius 

428 His eoiiss. Aemilianus Scipio ob Numantinum bellum, 

cum candidatus non esset, consul creatur. 

Ohs. Ti 429 620 P. Africanus et C. Fulvius Flaccus 

430 621 C. Mucius et L. Calpurnius 

431 622 P. Popilius et P. Sulpicius 

432 623 P. Crassus et L. Valerius Flaecus 
Ohs. 2S 433 624 App. Claudius et M. Perpenna 

434 625 C. Sempronius et M. Aquilius 

435 626 Cn. Octavius et T. Annius 

436 627 L. Cassius et L. Cinna 
Ohs. 29 437 628 M. Aemilius et L. Aurelius 
Ohs. 30 438 629 M. Plautius ct M. Fulvius 

Ohs. 31 439 630 C. Cassius Longinus et C. Sextius 

440 631 Q. Caecilius et T. Quintius 

Ohs. 32 441 632 Cn. Domitius et C. Fannius 

442 His conss. (J. Sextius oppidum aedificavit, in quo aquae 

Sextiae, in Galliis. 

Ohs. 33 443 633 L. Opimius et Q. Maximus 

444 634 P. Manlius et C. Papirius 

Ohs. 34 445 635 L. Caecilius et L. Aurelius 

Obs. 35 446 636 M. Cato et Q. Marcius 

Ohs. 36 447 637 L. Caecilius et Q. Mucius 

448 638 C. Licinius Geta et Q. Maximus 

449 639 M. Metellus et M. Scaurus 

450 His conss. L. Metellus et Cn. Domitius censores artem 



415 aftVicanus M 41(5 immmius /' 417 ct oia. M 418 calba (' 419 et om. M 420 om. M 
421 cepio C 421. 422 ct q. pouipeius q. cepio et c. laelius P, et o. lelius (rel. om.) M 42.3 pom- 

pilitis P 424 prutus P 425. 426 om. M 426 p. furius Chifp., p. furio P 427 c.arpuruius C 

429 p. aftVicaiuis M, a. africauus /' fulgius C 4^0 carpurnius C 431 om. M 435 octauus M 

437 o))t. M 438 m. plaucius et m. aurclius M 439 (slc P Cusp.). 440. 441 om. M 442 lii M 

c. M Cu-ip., om. P 443 optiniius M 447 om. M mutius P 448 linicius C geta om. M 

449 scam'ius C 450 bi M cn. niicius M 

17* 



132 



CASSIODORI SENATORIS 



Ohs. 


41 


Ohs. 


41 


Ohs. 


42 


Ohs. 


43 



Obs. 


45 


Ohs. 


46 


Ohs. 


47 


Obs. 


48 


Obs. 


49 


Obs. 


49 


Obs. 


50 


Ohs. 


51 


Ohs. 


52 


Obs. 


53 


Ohs. 


54 


Ohs. 


55 



a. u. c. 



ludicrani ex urbe removerunt praeter Latinum tibicinem 

cum cantore et ludum talarium. 

Obs. 37 451 640 M. Acilius Balbus et C. Cato 

Ohs. 38 452 641 C. Caecilius et C. Papirius 

453 642 M. Livius Drusus et L. Piso 

Ohs. 39 454 643 P. Scipio et L. Calpurnius Bestia 

455 644 Sp. Postumius et M. Minucius 

456 645 Q. Metellus et M. Silanus 
Obs. 40 457 646 Ser. Galba et M. Scaurus 

458 647 L. Cassius et C. Marius 

459 648 Q. Servilius et C. Atilius Serranus 

460 His conss. per Serviliuni Caepionem consulem iudioia 
equitibus et senatoribus communicata. 

461 649 P. Rutilius Eufus et C. Manlius 

462 650 C. Marius II et C. Fl. Fimbria 

463 651 C. Marius III et L. Aurelius Orestes 
Obs. 44 464 652 C. Marius 1111 et L. Lutatius 

465 653 C. Marius V et M. Aquilius 

466 654 C. Marius VI et L. Valerius Flaccus 

467 655 M. Antonius et A. Postumius 

468 656 Q. Metellus et T. Didius 

469 657 Cn. Lentulus et P. Crassus 

470 658 Cn. Domitius et C. Cassius 

47 1 His conss. Ptolemaeus Aegypti rex populum Romanum 
heredem reliquit. 

472 659 P. Crassus et Q. Scaevola 

473 660 C. Coelius et L. Domitius 

474 661 C. Valerius Flaceus et M. Herennius 

475 662 C. Claudius Pulcher et M. Perperna 

476 663 L. Marcius et Sex. lulius 

477 664 L. Caesar et C. Rutilius Lupus 

478 665 Cn. Pompeius et L. Porcius Cato 
Obs. 56 479 666 L. Sylla et Q. Pompeius 

480 667 L. Cinna et Cn. Octavius 

481 668 L. Cinna 11 et C. Marius VII 

482 669 L. Cinna III et Cn. Papirius 

483 670 L. Cinna IIII et Cn. Papirius II 

484 His conss. Asiam in XLIHI regiones Sylla distribuit. 
Obs. 57 485 671 L. Scipio et C. Norbanus 

Ohs. 57 486 His conss. Capitolium custodum neglegentia concrematur. 

487 672 Cn. Carbo HI et C. Marius 

488 673 M. Tullius et Cn. Dolabella 



450 ludricam P talarium] scripsi probmyitque Martinus Hertz (de ludo lalario sive talari. Breslariac 
1S73) reiecla coniectura antea {imis. Bhen. 17 p. ii25) proposita Atellaniim, talauum C, calaiium Cusp., talo- 
rum Sich. 451 om. 31 452 cecilius P 453 om. M 454 carpuniius V 455 et om. M 

minutius M 45G om. M 457 seaurius P 458. 459 om. M 459 errauus P 460 coepiouem (' 
401 maulius J/ Ciisp., manilius P 462 c. maurius (om. i\) M fiubrius (,' 463—466 om. M 

464 Q. Luctatius Chisp., fortasse ex cod. 470 om. M domicius P cas.<!us P 471 ptolomaens 

.legipti M 473 om. M 475 om. M o. claudius et m. pulclier perperua P 477 om. M o. P Cusp. 
478 pompeus M 479 et om. M 480—482 om. M 483 iiii e^ ii om. M 484 xliiii P Cusp., 

xl M 486 uegligentia M 488 c. aolabella J/ 



CHBONTCA. 133 

L. Sylla 11 et Q. Metellus 

P. Servilius et App. Claudius 

M. Lepidus et Q. Catulus 
Ohs. aS 492 677 Mam. Aemilius et D. Brutus 

Ohs. 59 493 678 Cn. Octavius et C. Curio 

Ohs. r.O 494 679 L. Octavius et C. Cotta 

L. Licinius Lucullus et M. Cotta 

M. Lucullus et C. Cassius 

L. Gellius et Cn. Lentulus 

Cn. Aufidius et P. Lentulus 

M. Crassus et Cn. Pompeius 

Q. Metellus et Q. Hortensius 
His coiiss a Q. Catulo reparatum dedicatumque Capito- 
lium est. 

L. Metellus et Q. Marcius 

C. Piso et M. Glabrio 
Man. Lepidus et [L. Vnlmcins] 
[L. Coffa cf] L. Torquatus 
L. (/aesar et Q. Marcius 

Ohs. 6 1 r)07 69 1 M. Cicero et C. Antonius 

D. Silanus et L. Murena 
M. Pupius et M. Valerius 

Ohs. 61 r)l() His conss. Catilina in agro Pistoriensi a C. Antonio 1)p1]o 

peremptus est. 
Ohs. 62 511 694 Q. Metellus et L. Afranius 

C. Caesar et M. Bibulus 
L. Piso et A. Gabinius 

His conss. Clodii rogatione Cicero in exilium est profectus. 
P. Lentulus et Q. Metellus 

His conss. propter civiles dissensiones per s. c. de exilio 
Cicero revocatur. 
517 698 Cn. Lentulus et L. Philippus 
5|S ()99 Cn. Pompeius et M. Crassus 
7(t(> App. Claudius et L. Domitius 

Cn. Domitius et M. Messala 
702 Cn. Pompeius et Q. Metellus 
M. Marcellus et Ser. Sulpicius 
L. Paulus et M. Marcellus 
L. Lentulus et C. Marcellus 

His conss. perniciosae in curia ci.nHantur do Pompeio 
Caesareque discordiae. 
526 Sed GAIYS lYLIYS CAESAR de Oalliis veniens Pompeium 
fugavit Italia. aurum atque argentum Romae de aerario sustulit. 





a. 11. c. 


489 


674 


49(1 


675 


491 


676 


492 


677 


493 


678 


494 


679 


495 


680 


496 


681 


497 


682 


498 


683 


499 


684 


500 


685 


5(11 




502 


686 


50:{ 


687 


504 


688 


505 


689 


506 


690 


507 


691 


508 


692 


569 


693 


510 




511 


694 


512 


695 


513 


696 


514 




515 


697 


516 





Ohs. 64 


519 


700 




520 


701 




52 1 


702 




522 


703 


Obs. 65 


523 


704 


Ohs. 65 


524 


705 


Ohs. 65 


525 





489 — 49(5 mn. M oOll ct ii. hoi-tensis J', et q. (juhitius M t)Ol aq. patuln P, atqno catiilo M, a 

Catulo Cusp. 502 mn. M 504. .'iOo aii. lepidus et 1. tarquatus C, C.n. Lepidus et L. Torquatus 

codex OiLSj^lniinii : plena nomina rifhnlitr adfnisse apud Canstiodomm frtde mpra p. 115). l)Of> cesar M 

q. C Cusp. 509 puppius M .''ilO pistoricu.sis M peremptis M 513 et a. gabiniusl P, ct ni. 

valerius M | '515 I. leutnlus JA 5Ui oiccro] ccro M 517 orn. M 519 domicius C 520. 521 i>/;i. .1/ 

520 domicius P 524 om. M 525 pomeio jl/a cesareque P, cosaraque .1/ !)26 cesar P italiam '' 







a. u. c. 




529 


706 




530 


707 


Ohs. 65 


531 




Obs. m 


532 


708 




533 


709 




534 




Ohs. 67 


535 


710 


Ohs. 67 


536 





134 CASSIODORI SENATORIS 

Hwr. a. 1968 527 Ac primus Romanomm singulare optinuit imperium. a quo Cae- 

sares Romani principes appellati. imperavit autem ann. IIII 
menses YII. sub quo hi consules fuenmt. 
528 IMPERATORES ROMANI I. 

C. lulius Caesar II et P. Servilius 
Q. Pusius et P. Vaticanus 

His conss. Caesar Pompeium Farsalico prnelio supcravit. 
Pompeius fugiens in Aegyptum occisus est. 
C. lulius Cacsar III et M. Lepidus 
C. lulius Caesar IIII et Fabius Maximus 

His coiiss. C. lulius Caesar per quadriduum triumphavit. 
C. lulius Caesar V et M. Antonius 

His consulibus M. Antonius Lupercalibus sella aurea sedenti 
Caesari diadema rennuenti imposuit atque idibus Mar- 
tiis Caesar in Pompeia curia occisus est. 
Jlin: a. 1974 537 Cui successit OCTAVIANVS CAESAR, qui regnavit annis LVI 

mensibus VI. per quae tempora hi consules extiterunt. II. 
Obs. 69 538 711 C. Pansa et A. Ilirtius 

Ohs. 69 539 His consulibus Caesar Octavianus, Autonius et Lepidus 

amicitiae foedus inierunt. 

540 M. Cicero Caietae per Popilium militem occisus est anno- 

rum LXIII. 

541 Caesar Octavianus forum Augustum aedificavit. 
Ohs. 70 542 712 M. Lepidus et L. Plancus 

543 713 P. Servilius H et L. Antonius 

544 714 Cn. Domitius et C. Asinius 

545 715 L. Censorinus et C. Calvisius 

546 716 App. Claudius et C. Norbanus 

547 717 M. Agrippa et L. Caninius 

548 His coiiss. lacus Lucrinus in portum conversus est. 

549 718 L. Gellius et M. Cocceius 

550 719 Sex. Pompeius et L. Cornificius 

551 720 L. Scribonius et L. Atratinus 

552 721 C. Caesar et L. Vulcacius 

553 722 Cn. Domitius et C. Sossius 

554 723 C. Caesar II et M. Messala 

555 His coiiss. apud Actium M. Antonius a Caesare superatur. 

556 724 C. Caesar III et M. Crassus 

557 His conis, Nicopolim Caesar construit, ludos Actiacos in- 

stituit. 

558 Antonius a Caesare proelio peremptus Alexaiidriae in 

mausoleo cum Cleopatra reconditur. 

559 725 C. Caesar IIH et Sex. Apuleius 



527 a primus 3t cesares P septem J/, ui P Ciisp. interpolantes. i'>-29 et p.] p. ot M 

530 fusius M Cusp., fuuius P eiaticanus 31 Cusp. .031 falsalico ,1/ egyptum J/ 532 lepidis 31 

533 fab. C 534 quadruum C 536 cesari F marciis 31 540 caiete C .541 cesar P 544 tlo- 

micius C 545. 546 om. M 548 conversum P 549 genlius M cncceus M 5,50 cernificius il 

551 om. 31 5.52 uulcatius C 553 domicius M 554 om. 31 messela P 555 cesare C 

557 actiacus P» 558 cesare M conditur 31 



CHRONICA. 135 

0. Caesar Y et M. Agrippa TT 

His coass. Partliorum disseusioncs per Caesarein sedatae. 
C. Caesar YI et M. Agrippa III 

Caesar leges protulit, iiidiccs ordinavit, provincias dispo- 

suit et ideo Augustus cognominatus est. 
Cuius temporibus floruerunt Yergilius, Horatius et Livius. 
C. Augustus Caesar YII et T. Statilius 
C. Augustus Caesar YIII et M. Silanus 

His coriss. Cantabros Germanos Salassos Caesar perdomuit. 
7;i(l C. Augustus Caesar YIIII et C. Norbanus 

His coiiss. Astures et Cantabri pcr Luciuni Lamiam pcr- 
domiti. 
C. Augustus Caesar X et Cn. Piso 
M. Marcellus et L. Arruntius 
M. LoUius et Q. Lepidus 
M. Apuleius et P. Silius 

His conss. aquilas et signa Crassiana de Parthis Caesar 
i'ecepit. 
C. Sentius et Q. Lucretius 

His coHss. Caesari ex provinciis redevmti currus cum 
corona aurea decretus est, quo ascendere noluit. 
Cn. Lentulus et P. Lentulus 
T. Purnius et C. Silanus 
L. Domitius et P. Scipio 
M. Drusus et L. Piso 
Cn. Lentulus et M. Crassus 
Ti. Nero et P. Quintilius 
742 M. Messala et P. Sulpicius 
Paulus Fabius et Q. Aelius 
luUus Antonius et Africanus Fabius 
Drusus Nero et L. Quintius 

His conss. apud Lingonum genteni templum Caesari 
Drusus sacravit. 

C. Asinius et C. Marcius 
His conss. inter Albim et Rhenum Grermani omnes Tiberio 

Neroni dediti. 
Per Sextum Apuleium Pannonii subacti. 
Ti. Nero et Cn. Piso 

D. Laelius et C. Antistius 
Augustus Caesar XI et L. Sylla 
C. Calvisius et L, Passieniis 
C. Lentulus et M. Messala 

His conss. dominus noster lesus Christus filius dei in 
Bethlehem nascitur anno imperii Augusti XLI. 

560 cesai- P .'itJ3 cesar J\I 564 uiigilius M^ 565 cesar 31 566 cesar J/ 567 cesar C 

568 cesar -V norbanis i/ 569 astores C lueiuni lanium perdomuit C 570cesarP 571. 572 om. M 

573 apuUeius M p. silius] p. arruntius M 574 decepit M 576 cesari P 577 om. M 

583—686 om. M 585 iuUo sanctionibus P, lulius Autouius Cusp. affricanus P 587 cesari P 

588 martius M 591 um. M 592 lelius M 595 om. M lentus P messula P 596 bethleem P 







«. u. c. 




5()(t 


726 




56 1 






562 


727 




568 






564 






565 


72S 




566 


729 




567 






568 


730 




569 






570 


731 




571 


732 




572 


733 




573 


734 




574 






575 


735 




576 






577 


736 


Obs. 


71 578 


737 




579 


738 




580 


739 




581 


740 




582 


741 




583 


742 


Obs. 


72 584 


743 




585 


744 




586 


745 




587 






annales tivii nniunl, 






incipiunt Bajtsi 






588 


746 




589 






590 






591 


747 




592 


748 




593 


749 




594 


7.50 




595 


751 


Hiet 


■. a. 2015 596 





136 CASSIODORI SENATORIS 

U. 11. c. 

597 752 C. Augushis Caesar XII et M. Plautius 

598 753 Cossus Lentulus et L. Piso. 
p. Chr. 

599 I ('. Augustus Caesar XIII et L. Paulus 
6(10 i C. Ainiuius et P. Alfenus 

liOI 3 M. Servilius et L. Lamia 

602 4 Sex. Aelius et C. Sentius 

603 5 Cu. Cinna et L. Valerius 

604 His conss. per dies octo Tiberis impetu miseranda clades 

hominum domorumque fuit. 

605 6 M. Lepidus et L. Arruntius 

606 7 Q. Caecilius et A. Licinius 

607 S M. Furius et Sex. Nonius 

608 9 Q. Sulpicius et C. Poppaeus 

609 JO P. Dolabella et C. Silanus 
6t0 II M. Lepidus et T. Statilius 

611 12 Ger. Caesar et C. Fonteius 

612 13 L. Plancus et C. Silius 

(il3 14 Sex. Pompeius et Sex. Apuleius 
Hier. -A. H)i\) 614 Ilis conss. imp. Augustus obiit septuagesimo scxto anno aetatis 

suae, imperii autem quinquagesimo sexto semis. huic suc- 
cessit in imperium TIBERIVS CAESAR. (pii imperavit ann. 
XXIII. sub quo hi consules fuerunt. III. 

Drusus Cae.sar et C. Norbanus 
Sisenna Statilius et L. Scribonius 

Ilis conss. mathematici urbc pclhintur. 
L. Pomponius et C. Caecilius 
Ti. Caesar et Germanicus Caesar 
M. Silanus et C. Norbanus 

His conss. Grermanicus Cacsar in Syria mortuus est. 
M. Valerius ct M. Aurelius 
Ti. Caesar et Drusus Caesar 
D. Haterius et C. Sulpicius 
C. Asinius ct C. Antistius 

His conss. Drusus Caesar pubHce funeratur. 
Ser. Cornelius et L. Visellius 
M. Asinius et Cossus Cornelius 
C. Calvisius et Cn. Gaetulicus 
L. Piso et M. Crassus 

28 App. Silanus ct P. Silius 

29 C. Rubellius ct C. Fufius 
M. Vinicius et L. Cassius 
Ti. Caesar V conss. 



597 plaucius M .'jy8— GOO om. M Gdli ceciliiis M liiiicius ( ' li07. G08 om. M 

(UO stadius M (ill nm. M (jl4 septuagessnio M iu om. M lii] hic M 615 cesar C 

61() scribonus ,U (ilS ponipeius .17 cecilius J/ (519 ti. {oni. caesar) et germanias ces.ir .17 (32 1 cesar Jl/ 

suria C est om. P 623 et drusus {om. caesar) M 025 om. M 626 cesar P puplice M 

628. 629 om. M 629 getulicus P 631—633 om. M 





(;i5 


15 




616 


16 




617 






6IS 


17 




619 


IS 




620 


19 




621 






622 


20 




623 


21 




624 


22 




625 


23 




626 






627 


24 




628 


25 




629 


26 




630 


27 




631 


28 




632 


29 




633 


30 




634 


31 


nni.t 


annatium Bastii 





CHRONICA. 137 

a. p. Chr. 
Hier. a. 2(t'l7 (i3,T His conss. dominus nostcr Icsus Cliristus passus est VIII 

k. Apr. ct defectio solis faeta est, qualis ante vel 

postmoduni numquam fuit. 
Vict. "2 636 30 Vinicius et Longinus 

Viof. 3 637 33 Sulpieius et Sylla 

Vict. 4 638 34 Priseus et Vitellus 

Vid. 5 639 3r) Gallus et Nonianus 

Hier. a. 2050 640 His conss. Persius Flaccus satyricus poeta Volaterris 

nascitur. 
Vict. 6 64 1 36 Gallienus et Plautianus 

Hier. a. 2052 642 His conss. Tiberius iniperator in Campania moritur. cui suc- 

cessit C. CAESAR cognomento CALIGVLA qui rcgnavit annis 
tribus et mensibus X. sub quo iii consules extiterunt. II II. 
Vict. 7 643 37 Proculus et Nicrinus 

Vict. 8 644 38 lulianus et Asprenas 

Vict. 9 645 — Publicula et Nerva. 

Hier. a. 2055 646 Ilis conss. Pilatus in multas incidens calamitates propria 

se manu interfecit. 
Vict. 10 647 39? Caesar et lulianus 

Hier. a. 2(»56 648 His conss. C. Caesar cognomento Caligula in protectoribus suis 

(cf. 2053) occiditur in Palatio anno aetatis XXIIII. cui successit CLAV- 

DIVS, qui imperavit annis XIII mensibus VIII dicbus XXVIII. 

sub quo hi consules fuerunt. V. 

Vict. 1 1 649 4 1 Caesar 11 et Saturninus 

Vict. 1 2 650 — Saturninus II ct Venustus 

Hier. a. 2058 651 His conss. Petrus apostolus Romam mittitur, ubi evan- 

gelium praedicans XXV annis eiusdem urbis episcopus 

perseverat. 
Vict. 13 652 42 Tiberius et Gallius 

Vict. 14 653 44 Crispinus et Taurus 

Hier. a. 2061 654 His conss. Claudius de Brittannis triumphavit ct Orcadas 

insulas Romano adiecit imperio. 
Vict. 15 655 45 Vinicius et Cornelius 

Hier. a. 2064 656 His conss. inter Therani et Thcrasiam exorta est insula 

habens stadia XXX. 
Vict. 16 657 46 Asiaticus et Cornelius 

Hier. a. 2061 658 His conss. descriptio Romae facta est ct inventa sunt 

eivium Romanorum centcna miha et XLIIII. 
Hier. a. 2064 659 Thracia hueusque regnata in provinciam rcdigitur. 

Vict. \1 660 47 Tiberius II et Vitellius 

Vict. 18 661 48 Vitellius II et Publicola 

Vict. 19 662 49 Veranus et Gallus 

Vict. 20 663 50 Vetus et Nervilianus 

Vict. 21 664 51 Claudius et Oi^fitus 



(537 silla .1/ 638 Vitellio Vict. 639 om. M 640 atyi-icus P, atyraus M 642 xj P, 

xi JI Cicsp. iiii] iii Jl 648 xxiiii] xxuiiii Hier. 649 saturnius J/ 6.t1 petus J/a 6.53 tliaurus }f 

654 prittanuis M 600 uiucius J/*, Vicinio Frusp. et Vici. 656 studia P 657 Asiatico et Silauii 

Vict. 658 ceutena] Ixviii centeua Hier. et om. M 659 trachia C regnat C 660 om. M 

uitellus P 661 uitellus P 662. 663 om. M 

CHRONICA II. 18 



vict. -n 


0(55 


Vict. 23 


606 


Vict. 24 


667 


Hier. a. 2070 


668 



138 CASSIODORI SENATORIS 

a. 2>. Chr. 

— Silvanus et Silvius 

— Tiberius III et Antoninus 
52 Silanus et Otho 

His conss. CLAVDIVS moritur in Palatio anno aetatis LXIIII. 
huic successit NERO, qui regnavit annis XIII mensibus VII 
diebus XXVIII. sub quo hi consules fuerunt. YI. 

Silanus II et Antonius II 
Marcellinus et Aviola 

Ilis conss. sanctus Pauhis apostolus Romam vinctus a 

Felice praeside destinatur. 
Probus etiam eruditissimus grammaticus Romae cogno- 

scitur. 
Ursulus Tolosensis celeberrime in GalHa rhetoricam docet. 
Nero et Vetus 
Nero II et Piso 
Nero III et Messala 
Nero IIII et Cornelius 
Pius et Turpilianus 
Macrinus et Gallus 
Crassus et Bassus 

His conss. thermae a Nerone aediticatae, quas Neronianas 
appellavit, cuius odio mutato vocabulo nunc Alexandria- 
nae nominantur. 
Silvanus et Paulinus 

His conss. Nero, ut similitudinem Troiac ardontis in- 
spiceret, plurimam partem Romanac urbis incendit. 
Censinus et Apuleius 
His conss. duae provinciao tactae sunt, Pontus Polemonia- 
cus et Alpes Cottiae Cottio rege defuncto. 
Capito et Rufus 
Italicus et Turpilianus 
Silvanus et Otho 
His conss. Romae sanctus Petrus et Paulus apostoli truci- 
dati sunt a Nerone. 
Hier. a. 20h4 600 Qui turpiter vivens, cum a senatu quaereretur ad poenam, 

Palatio fugiens ad IIII urbis miliarium in suburbano 
Nomentana via sese interfecit anno aetatis XXXII. 
Cui successit GALBA. qui regnavit mensibus VII. 
Post hunc OTHO mensibus tribus diebus quinque. 
Post VITELLIVS regnavit mensibus VIII die uno. 
Qui omnes infra scriptos duos conss. tonuerunt. 
70 Vespasianus et Titus 

— Vespasianus II et Titus II 



G&\ om. M Antuiiius «(*;;». 669 om. J/ 673 rethuricam .1/, rethnliojim /' 670-67« om. J/ 

680 oin. M 681 neronias M uobuh> r Mlexandrianae M cum Eutropio, alexandriuae P Cusp., cf. 

c. 920. 684 Celsino Vktorms. 687 om. .M 689 aiKJstolus M Cusp. nerore P 690 iiii] quat- 

tuor P, quatuor J/ numentana C 691 succensit J/ 692 om. J/ 693 uitellus Ji» 695 o?)i. iT/ 



Vict. 25 


669 


53 


Vict. 26 


670 


54 


Hier. a. 2072 


671 




Hier. a. 2072 


672 




Hier. a. 2073 


673 




Vict. 27 


674 


55 


Vict. 28 


675 


57 


Vict. 29 


676 


58 


Vict. 30 


677 


60 


Vict. 3J 


678 


61 


Vict. 32 


679 


62 


Vict. 33 


680 


64 


Hier. a 2070; 


681 




Eutrop. 7, 15 






Vict. 34 


682 


65 


Hier. a. 20S0 


683 




Vict. 35 


684 


66 


Hicr. a. 208 1 


685 




Vict. 36 


686 


67 


Vict. 37 


687 


68 


Vict. 38 


688 


69 


Hier. a. 2084 


689 





Hier. a. 2084 


691 


Eutr. 7, 17 


692 


Eutr. 7, 18 


693 


Vict. 39 


694 


Vict. 40 


695 



CHRONICA. 139 

Hkr. a. 2084 Rflfi His conss. VESPASIANVS suscepit imperium, qui regnavit 

annis VllII meusibus XI diebus XXll. sub quo lii consules 
fuerunt. VI T. 

^ n.p. Chr. 

Vict. 41 (i97 71 Vespasianus III et Nerva 

VicL 42 698 72 Vespasianus IIII et Titus III 

Ilirr. a. 2(I8() ()99 His conss. Titus filius Vespasiani ludaea capta praeter 

quos gladio intcrfecit C milia captivorum publice 
venundavit. 
Vict. 43 700 74 Vespasianus V et Titus IIII 

Vict. 44 701 75 Vespasianus VI et Titus V 

Vict. 45 702 7(1 Vespasianus VII et Titus VI 

TTirr. a. 2089 70?. His conss. Vespasianus incensum Capitolium aedificare 

orsus est. 
Vict. 46 704 7S Commodus et Rufus 

Vict. 47 705 77 Vespasianus VIII et Titus VII 

Hicr. a. 209 1 70() His conss. colossus erectus est habens njtitudinis pedes CVII. 

Vict. 48 707 79 Vespasianus VIIII et Titus VIII 

Vict. 49 708 81 Silvanus et Verus 

Vicf. 50 709 73 Domitianus et Messalianus 

Ilirr. a. 2094 710 llis conss. Vespasianus est mortuus proHuvio ventris in villa propria 

circa Sabinos. cui TITVS filius eius succedens in utraque 
liugua disertissimus regnavit annis duobus mensibus duobus. 
sub quo hi consules extitermit. VIII. 

Virf. 51 711 83 Domitianus II et Rufus II 

7 1 2 His conss. Titus amphitheatrum Eomae aedificavit et in 

dedicatione eius V miha ferarum occidit. 
Vicf. 52 713 84 Domitianus HI et Sabinus 

-fT/er. a. 2096; 714 His conss. Titus morbo periit in eadem villa qua pater eius 
Eutrop. 7, 21 anno aetatis XLII. qui ob insignem mansuetudinem deliciae 

humani generis appellatus est. cui successit DOMITIANVS 
frater Titi iunior crudelissimus, qui imperavit annis XV 
mensibus V. sub quo hi consules fuerunt. VIIII. 

Domitianus HII et Rufus III 

His conss. Domitianus eunuchos fieri proliibuit. 
Domitianus V et Dolabella 
Domitianus VI et Rufus IIII 
Flavius et Traianus 
Domitianus VII et Nerva 
Traianus II et Gabrio 

His conss. primus Domitianus dominum et deum se ap- 
pellare iussit. 
Domitianus VIII et Saturninus 
Silvauus et Priscus 

His conss. Quintillianus ex Hispania primus Romae scho- 
lam publicam et salarium e fisco accepit et claruit. 

698 uespasianus iiii om. M 099 iudea C 700—706 om. M 707 titus uiiii .1/ 710 disser- 

tissimus C 713 domicianus 7' 714 ob signem 6' delicias ' ' succeusit il/ eludclissinius P 

717 u] ui M 718 om. M 720. 721 nm. M 723 om. M 

18* 



Vict. 53 


715 


85 


Ricr. a. 2098 


716 




Vict. 54 


717 


86 


Vict. 55 


718 


88 


Vict. 56 


719 


89 


Vict. 57 


720 


90 


Vict. 58 


721 


91 


Hier. a. 2102 


722 




Vict. 59 


723 


92 


Vict. 60 


724 


93 


Uier. a. 2104 


725 





140 CASSIODORI SENATORIS 

a.p. Ohr. 

Vict. 61 726 94 Asprenas et Clemens 

Hier. a. 2105 727 His conss. multa moenia et celeberrima Romae facta sunt, 

id est Capitolium, forum transitorium , divorum porti- 
cus, Iseuin Serapium, stadium, liorrea piperataria, 
Vespasiani templum, Minerva Chalcedica, odion. 

Vict. 62 728 95 Domitianus VIIII et Clemens II 

Hier. a. 2105 729 His conss. insignissima Romae facta sunt, id est forum 

Traiani, thermae Traianae et Titianae , senatus , ludus 
matutinus, mica aurea, meta sudans et pantheus. 

Vict. 63 730 97 Nerva II et Rufus 

Vict.M 731 96 Fulvius et Vetus 

Vict. 65 732 — Sabinus et Antoninus 

Vict. 66 733 98 Nerva HI et Traianus III 

Vict. 67 734 99 Senecio et Palma 

Vict. 68 735 190 Traianus IIII et Fronto 

Hier. a. 2112 736 His conss. Apollonius Tyaneus philosophus insignis liabetur. 

Hier. a. 2112 737 Domitiauus occisus in Paiatio anno aetatis XXXV. cui NERVA 

succedens regnat anno I mensibus IIII. sub quo hi consules 
fuerunt. X. 

Vicf.Q9 738 101 Traianus V et Orfitus 

Vict. 70 739 102 Senecio II et Sura 

Hier. a,. 2113: 740 His conss. Nerva morbo periit in hortis Sallustianis anno aetatis 

Etitrop. 8, 5 LXXII, cum iam TRAIANVM adoptasset in filium. qui suc- 

cedens imperavit annis XVIIH mensibus VI diebus XV. sub 

quo hi consules fuerunt. XI. 

Vict. 71 741 103 Traianus VI et Maximus 

Vict. 72 742 — Senecio III et Sura II 

Vict. 73 743 104 Urbanus et Marcellus 

Vict. 74 744 105 Candidus et Quadratiis 

Hier. a. 2117 745 His conss. Traianus de Dacis et Scythis triumphavit. 

Vict. 75 746 106 Commodus et Caerealis 

7/?'er. a. 2 1 1 8 747 His conss. Traianus Hiberos Sauromatas Hosroenos Ara- 

bas Bosphoranos Colchos in foedus accepit, Seleuci<am 
Etesifontem Babylonem occupavit et tenuit. 

Vict. 76 748 107 Senecio mi et Sura III 

Hier. a. 2118 749 Ilis conss. Traianns in mari rubro classem instituit, ut per 

eam Indiae fines vastaret. 

Vict. 77 750 108 Gallus et Bradua 

Vict. 78 751 — Africanus et Crispinus 

Vict. 79 752 110? Crispinus II et Bolenus 

Vict.SO 753 111? Piso et Rusticus 

Vict. 81 754 1 12 Traianus VII et Africanus 

Vict.S2 755 113 Celsus et Crispinus 



727 factae P; tacte 31 sacrapium P calcedica P", chalcedica P^ 728 doinitiauus iiii M 

729 facte J/ pantheum ffie»-. 730. 731 ov«. if im om. M 73b om. M 736 appoUonius (o»». 

tyaneus) 31 737 anno bis P^ xxxiiii M succensit .1/» annum C 738 u] ii 3/ 739 senetio J/ 

740 cum — fueruut xi om. M qui] cui P Cusp. 741. 742 om. M 744 quadratns .V» 747 faedus P, 
fidem Hier. seuleuciam M etesifontem C cum Hieronymi codd. Freh. et Pet. ^fil. 7.')2 oni. M 

752 Bolenus Cusp. Prosp., solenus P 754. 755 om. M 754 aflricanus P 



CHRONICA. 14] 

n. p. Chr. 
Hier. a. 2126 756 His conss. Plinius Secundus Novocomensis orator et 

liistoricus insignis liabetur, cuius ingenii plurima opera 

extant. 
Victf^^i 757 114 Asta et Piso 

Vict. 84 758 115 Messala et Pedon 

Vict.^b 759 116 Aemilius et Vetus 

Fiiicif. 86 760 117 Niger et Apronianus 

Hicr. a. 2129 761 His conss. Traianus Armeninm Assyriam et Mesopotamiam 

provincias fecit. 
Vict. 87 762 — Clarus et Alexandcr 

F?:ei!. 88 763 118 Hadrianus et Salinator 

Vict. 89 764 1 19 Hadrianus II ot Rusticus 

Vict. m 765 120 Servilius et Fulvius 

Hier. a. 2132. 766 His conss. Traianus apud Seleuciam Hisauriae profluvio ventris 

2134; Eutrop. extinctus est anno aetatis LXIH niense VIIII die IIII. cuius 

8, 5. 7 ossa in m'na aurea conlocata sub columna fori quod eius 

nomine vocitatur recondita sunt. cnius cohimnae altitudo in 

OXL pedes erigitur. liuic successit IIADIHANA^S utraque 

lingua peritissimus, Italicae natus ex consobrina Traiani, qui 

regnavit annis XX mensibus X diebus XXVIIII. sub quo hi 

consules fuerunt. XII. 

F«ci!. 91 767 121 Verus et Augur 

Hier. a. 2133 768 His conss. Hadrianus Alexandriam a Romanis subversam 

publicis instauravit expensis. 
Vict. 92 769 1 22 Aviola et Pansa 

Ji/cr. a. 2134 770 His conss. Hadrianus reliqua tributorum urbibus relaxavit 

chartis publicis incensis, plurimos etiam ipsis tributis 

liberos fecit. 
FJci!. 93 771 123 Paternus et Torquatus 

Hier. a. 2135 772 His conss. Plutarchus philosophus insignis habetur. 

Vict. 94 773 124 Gabrio et Apronianus 

Hier. a. 2136 774 His conss. Nicomedia ct Nicaenae urbis plurimis terrae 

motu conlapsis Hadrianus ad instaurationem earum 

publicas largitur expensas. 
Vict. 95 775 125 Asiaticus et Quintus 

Vict. 96 776 126 Verus et Ambiguus 

Hier. a. 2138 777 His conss. Atheniensibus leges petentibus Hadrianus ex 

Draconis et Solonis reUquorumque libris iura composuit. 
Vict. 97 778 127 Gallicanus et Titianus 

Hier. a. 2139 779 His conss. iuxta Eleusinam civitatem Cefiso fluvio Hadria- 

nus pontem constravit. 
Vict. 98 780 128 Torquatus et Libo 

Vict. 99 781 129 Celsus et Marcellinus 

Vict. 100 782 131 Pontianus et Rufus 



756 plenius Pil'- Ibl om. M 759 om. M 760 aproniamus P 761 assyrriam JI/ 

763. 764 (»«. il/ 766 seleutiam J/ Ixii J/ coUocata J/ calumna C d. xxuiiii om. J/ 7(>H. 769 om. J/ 
770 adrianus M 772. 773 om. M 773 aproniamus /" 774 nicenae P, nicetae M 77() om. M 

777 reliquorumque] reliqnot -1/ 7S1. 782 om. M ('(}s. n. 1.30 etidm <t Cunji. rorl. fijiiei-init. 



142 CASSIODORI SENATORIS 

a. p. Chr. 
Vict. 10 1 783 132 Augurinus et Sergianus 

Vict. 102 784 133 Tiberius et Silanus 

Hier. a. 2142 785 His conss. Hadrianus a Christianoruni persecutionc eessavit. 

Hier. a. 2144 786 Et pater patriae est appellatus. 

Vict. 103 787 134 Sergius II et Verus 

Vict. 104 788 135 Pompeianus et Atilianus 

Hicr. a. 2147 789 His conss. templum Eomae ct Ycneris factuni est. quod 

nunc urbis appellatur. 
Vict. 105 790 13() Pompeianus II et Commodus 

Hicr. a. 2148 791 His conss. Iladrianus cum insignos ct plurimas aedes 

Athenis fecisset, agonem edidit bibliothecamque miri 
operis exstruxit. 
Vict. 106 792 137 Laelius et Albinus 

Vkt. 107 793 138 Camerinus et Niger 

Virt. 108 794 139 Antoninus et Praesens 

Vict. 109 795 140 Antoninus H et Pracsens II 

Vict. 110 790 141 Severus et Silvanus 

IBct-. a. 2152 797 His conss. Aelia civitas, id est Ilierusalem, ab Aelio 

Hadriano condita est et in fronte eius portae, qua Beth- 
leem egredimur, sus scalptus in marmore, significans 
Romanae potestati subiacerc ludaeos. 
Rufinus et Torquatus 

conss. Hadrianus morbo intercutis aquae apud Baias moritur 
lior sexagenario. cui successit ANTONINYS PIYS, qui reg- 
navit annis XXI. sub quo hi consules fuerunt. XITT. 

Torquatus H et Herodes 
Aviola et Maximus 
Antoninus IH et Aurelius 
Gratus et Seleucus 

His conss. lustinus philosophus libruni pro Cliristiana 
religione scriptum tradidit Antonino. 
Antoninus HU et Aurehus II 
Largus et Messalianus 
Torquatus IH et lulianus 
Orfitus et Priscus 
Gabrio et Yetus 
Grordianus et Maximus 
Gabrio H et Romulus 
Praesens et Rufus 
Commodus et Lateranus 
His conss. Apollonius stoicus natione Chalcidicus et Basi- 
Hdes Scytopolitanus philosophi inhistres habentur, qui 
Caesaris quoque praeceptores fueruut. 
Yerus et Sabinus 
Silvanus et Augurinus 

783 om. M 787 om. M Sergiano II Viclorius 788 atiliaiiis M 792—79.') om. M 

792 Sergianus et Balbinus Ous^J. 794 preseus P 795 presens P 797 bethelem M sus 

scaltus P, sclatus {om. sus) M potestatis P iudeos C 799 succensit M 802. 803 ovi. M 

80.") aulius Jf a 807—812 um. M 812 Rufino Victorius. 814 clialcedicus V liasylides P 

scytopolitauus om. M quocjue] M Ousp., om. P 



Vict. 


11 1 


798 


142 


Hirr. 


a. 2 1 53 


799 


Ilis 
m 


Vict. 


112 


800 


m 
143 


Vict. 


113 


801 


144 


Vict. 


114 


802 


145 


Vict. 


115 


803 


221 


Hier. 


. a. 2157 


804 




Vict. 


116 


805 


_ 


Vict. 


117 


806 


147 


Vict. 


118 


807 


148 


Vict. 


119 


808 


149 


Vict. 


120 


809 


150 


Vict. 


121 


810 


151 


Vict. 


122 


811 


152 


Vict. 


123 


812 


153 


Vict. 


124 


813 


154 


Hicr. 


a. 2164 


814 




Vict. 


125 


815 


155 


Vict. 


126 


816 


156 







rt. 


. jj. Chr. 


Vicf. 127 




817 


157 


Vid. 128 




818 


158 


Vid. 129 




819 


159 


Vict. 130 




820 


160 


Vid. 131 




821 


— 


Vid. 132 




822 


— 


£r*«r. a. 21" 


(6; 


823 


Hoc 


JE^iei!/-. 8, 


2 




(lec 


(cod. Goth.J 




ad 



CHRONICA. 143 

Barbarus et Regulus 
Tertullus et Sacerdos 
Quintillus et Priscus 
Verus II et Bradua 
Antoninus Y et Aurelius III 
p. c. Antonini V et Aureli III 
Hoc tempore Antoninus Pius apud Lorium villam suam duo- 
decimo ab urbe miliario moritur anno vitac LXXVII. usque 
c tempus singuli Augusti fuerunt. cui successerunt filii 
sui, id est MARCVS ANTONINVS VERVS et LVCIVS 
ANNIVS ANTONINVS SEVERVS, qui regnaverunt annis 
XVIIII. sub quibus lii consules fuerimt. XIIII. 

duo Augusti conss. 
Rusticus et Aquilinus 

His conss. Lucio Caesari Athenis sacrificanti ignis in caelo 
ab occidcnte in orientem fcrri visus est. 

Laelianus et Pastor 
Macrinus et Celsus 
His conss. Fronto orator insignis habetur, qui Marcum 
Antoninum Latinis litteris erudivit. 
Orfitus et Pudens 
His conss. Lucius Caesar de Parthis cum fratre Antonino 
triumphavit. 
Pudens II et PoUio 
Verus III et Quadratus 
Apronianus et Paulus 
Priscus et Apollinaris 
Cethecus et Clarus 
Severus et Herennianus 
His conss. Lucius Annius Antoninus Severus anno regni undecimo 
inter Concordiam et Altimim apoplexi extinctus est sedens cuni 
fratre in vehiculo. 
Orfitus et Maximus 
Severus II et Pompeianus 
Gallus et Flaccus 
Piso et lulianus 
Pollio et Aper 
Commodus et Quintillus 
His conss. Marcus Antoninus Verus imperator Commudum 
filium suum consortem regni facit. 

Orfitus et Rufus 

His conss. imperatores de hostibus ti-iumphant. 

Et pecuniam quae fisco debebatur provinciis concedentes 
tabulas debitorum in medio Romanae urbis foro in- 
cendio concremarunt. ac ne quid bonitatis deesset, 

818—821 om. J/ 82'2 iii et iiii P e.c corr. 823 duodecimam J/ Ixxuii] Ixxiii 31 fili 31 

autouinis M xuii M xiiii om. 31 826 ferri] terri P, om. M 827 leliauus 31 829 latiuis] P 

Cusp., insiguis 31 831 cesar M 833-836 om. M 838 anuus P 839. 840 om. M 813. 814 om. 31 



Vid. 


133 


82-1 


161 


Vid. 


134 


825 


162 


Hier. 


a. 2l7b 


826 




Vid. 


135 


827 


163 


Vid. 


136 


828 


164 


Hici: 


a. 2180 


829 




Vid. 


137 


830 


165 


Hier. 


a. 2181 


831 




Vict. 


138 


832 


166 


Vid. 


139 


833 


167 


Vid. 


140 


834 


168 


Vid. 


141 


835 


169 


Vid. 


142 


836 


170 


Vid. 


143 


837 


171 


Hier. 


a. 2185 


838 


His 

ir 


Vict. 


144 


839 


fi 
172 


Vict. 


145 


840 


173 


Vid. 


146 


841 


174 


Vid. 


147 


842 


175 


Vict. 


148 


843 


176 


Vid. 


149 


844 


177 


Hicr. 


, a. 2193 


845 




Vid. 


150 


846 


178 


Hler. 


, a. 2193 


847 




Hier 


, a. 2194 


848 





144 CASSIODORI SENATORIS 

severiores quasque legcs novis constitutionibus terapc- 
a.j). Chr. rarunt. 

Vict. Ib) 849 179 Commodus II et Verus II 

Hier. a. "2195 850 His conss. Antoninus Verus adeo in editione munerum 

magnificus fuit, ut centum simul leones exhibuerit. 
Hier. a. 2195 851 Qui post in Pannonia morbo periit. COMMODVS filius eius a 

senatu Augustus est appellatus, qui regnavit ann. XIII. sub 
quo hi consules fuerunt. XV. 

Vict. 152 852 180 Praesens et Gordianus 

Vict. 153 853 181 Commodus III et Byrrus 

Vict. 154 854 182 Mamertinus et Rufus 

Vict. \bb 855 183 Commodus IIII et Victorinus 

Vict. 156 856 184 Marullus et Haehanus 

Hier. a. 2199 857 His conss. thermae Commodianae liomac factae siuit. 

Vict. 157 858 185 Maternus et Bradua 

Vict. 158 859 186 Commodus V et Gabrio 

Vict. 159 860 187 Crispinus et Haelianus 

Vict. 160 861 188 Puscianus et Silanus 

Vict. 161 862 189 Duo et Silani 

Hier. a. 2205 863 Ilis conss. Commodus imperator colossi capite sublato 

suae imaginis caput iussit inpoui. 
Vict. 162 864 190 Commodus VI et Septimianus 

Vict. 163 865 191 Apronianus et Bradua 

Vict.lM 866 192 Commodus VII et Pertinax 

Hier. a. 2208 867 His conss. Commodus strangulatur in domo Vestiliani. cui suc- 

cessit PERTINAX, qui regnavit mensibus VI. XVI. 

Vict. 165 868 193 Falco et Clarus 

Hier. a. 2209 869 His conss. Pertinax occiditur in Palatio maior septuagenario. cui 

successit SEVERVS. provincia Tripolitana natus, oppido Lepti. 
solusque Afer imperator Romanus fuit, qui regnavit annis XVIII. 
sub quo hi consules fuerimt. XVII. 

Severus et Albinus 
Tertullus et Clemens 
Dexter et Priscus 
Lateranus et Rufinus 
Saturninus et Gallus 
Anulinus et Fronto 
His conss. Severus Parthos et Adiabenos superavit Ara- 
basque interiores ita cecidit, ut regionem eorum Roma- 
nam provinciam faceret. 
Severus II et Victorinus 
Fabianus et Mucianus 
His conss. thermae Severianae apud Antiochiam et Romae 
factae, et Septizodium instructum est. 

851 auiio 31 fueriuit oiii. M 852 preseus J/ gordiauus] P cuiii Prosi). et Vict., cordiaiuis .1/ 

853 om. M 855 om. M S56 marcillus M 85;». 860 om. M 862 duobus Silanis Tictorius 

864 0)11. M 865 ambrouianus .1/ 866 uii oiii. M 867 pertiuax] PaJ/, lielvius pertinax P^ ex 

Hier., Aelius Pertiuax Cusp. 869 aper J/ 871 om. M 873. 874 om. M 874 scoturninus P 

876 pastbos M romam M 878 mutianus J/ 879 thernae M authiochiam P septezodium C, 

septiKodium vel septizonium iibri lller. 



Vict. 


166 


870 


194 


Vict. 


167 


871 


195 


Vict. 


168 


872 


196 


Vict. 


169 


873 


197 


Vict. 


170 


874 


198 


Vict. 


171 


875 


199 


Hicr. 


a. 2214 


876 




Vict. 


172 


877 


200 


Vict. 


173 


878 


201 


Hier. 


a. 2216 


879 





VirJ. 


174 


a. 

880 


p. um 
2(»2 


Vict. 


175 


881 


203 


Vict. 


176 


882 


204 


Vict. 


177 


883 


205 


Vict. 


178 


884 


206 


Vict. 


1711 


885 


207 


Hicr. 


a. 2221 


880 





CHRONICA. 145 

ScvcruR IIT ct Antoninus 
Geta et Plautianus 
Chilo et Libo 
Antoninus 11 ct Gota II 
Albinus ct Aelianus 
207 Aper ct Maximus 

His conss. Scverus in Brittannos belluni niovit , ubi ut 
rcccptas provincias ab incursiouc barbarica faccret 
securiores, vallum per CXXXII passuum milia a mari 
ad mare duxit. 
Vict. 180 887 208 Antoninus III ct Geta III 

Vict. 181 888 200 Pompcianus et Avitus 

Hier. a. 2224 889 Ilis conss. Tertullianus Afer Christianorum scriptor cele- 

berrimus habetur. 

Vict. 182 800 210 Faustinus et Rufus 

Hier. a. 2224 801 His conss. Origenes scriptor Alexandriae studiis eruditur. 

Vict. lS'i 802 211 Gentianus et Bassus 

Hier. a. 2226 803 His conss. Severus impcrator Eboraci in Brittannia moritur. cui 

successit ANTONINVS CARACALLA Severi fiiius, qui^reg- 
navit annis VII. sub quo hi consules fuerunt. XVIII. 

Vicf. 184 804 212 Duo ct Aspri 

Vict. 185 805 213 Antoninus ct Balbimis 

Vict. 186 806 214 Messala et Sabinus 

Hier. a. 2220 807 His conss. Antoninus CaracaUa cognominatur propter genus 

vestis, quod Romae erogaverat. 

Vict. 187 808 215 Laetus et Caerealis 

Vict. 188 890 216 Sabinus II ct Venustus 

900 His conss. Antoninus Romae thermas sui nominis aedifi- 

cavit. 
Vict. 189 001 217 Praesens-et Extricatus 

Vict. 100 002 218 Antoninus et Adventus 

Hier. a. 2233 903 His conss; Antoninus interficitur inter Edessam ct Carras anno 

aetatis XLHI. cui successit MACRINVS praefecturam prae- 
torianam gerens; regnavit autem ann. I. sub quo hi consules 
fuerunt. XVIIII. 

210 Antoninus II et Sacerdos 

His conss. Macrinus occiditur in Archelaide. cui successit M. AV- 
RELIVS ANTONINVS, qui regnavit ann. IIII. sub quo hi 
consides fuerunt. XX. 

220 Antoninus III et Comazon 

221 Gratus et Seleucus 
His conss. Heliogabalum tcmplum Romae acdificatur. 

222 Alexander et Augustus 
His conss. in Palaestina Nicopolis quae prius Emmaus 

vocabatur urbs condita est. 

881 om. M 883 om. M 884 haeliaims P' 887 om. M 890 om. M Rufiiio Vkturiits 

891 (.rigenis C 893 bnttania P 894 aspiri M, aspari Ousp. 895 om. M 897—902 om. M 

903 praetoriam M 905 raarinus C archelaidae C 907 seleucius P' 908 haeliogabalum C 

910 palestina C pius M urbis P^M 

CHRONICA II. ' 19 



Vict. 191 


004 


Hier. a. 2234 


005 


Vict. 102 


006 


Vict. 193 


007 


Hicr. a. 2235 


908 


Vict. 194 


909 


Hier. a. 2237 


010 



146 CASSIODORI SENATORIS 

rt. /). Chr. 
Vict. 195 Ul 1 223 Maximus et Helianus 

Hier. a. 2238 1)12 His conss. M. Aurelius Antoninus Romae occiditur tuinultu mili- 

tari. cui successit ALEXANDER Mamaeac filius. qui regnavit 
annis XHI. sub quo hi consulcs fuerunt. XXI. 

Vid. )96 913 224 lulianus et Crispinus 

Hier. a. 2239 111 1 His conss. Alexander Xerxem regem Persaruni vicit. 

Viet. 197 915 225 Fuscus et Dexter 

Vict. 198 916 226 Alexander II et Marcellus 

Vict. 199 917 — Annianus et Maximus 

Hier. a,. '2'H'2 918 His conss. Ulpianus iuris consultus adsessor Alexandri 

insignissimus habetur. 
Vief. 20(1 919 227 Albinus et Maximus 

Hier. a. 2243 920 His conss. Neronianae thermae Alexandrianae vocatae sunt. 

Vict. 201 921 22S Modestus et Probus 

Vict. 202 922 229 Alexander III et Dio 

Vict.2m 923 221 Gratus et Seleucus 

Hicr. a. 2246 924 His conss. Origenes Alexandriae chirus habetur. 

Vict. 204 925 231 Pompeianus et Fehcianus 

Vict. 205 926 232 Lupus et Maximus 

Hier. a. 2248 927 His coiiss. Alexander in nuitreni Mamacam unicc pius 

fuit et ob hoc cunctis amabilis. 
Vict. 206 928 233 Maximus et Paternus 

Vict. 207 929 234 Maximus II et Urbanus 

Vict. 208 930 235 Sovcrus et Quintianus 

Hier. a. 2251. 931 Ilis conss. Alexander occiditur Mogontiaci tumultu mili- 

2252 tari. cui successit MAXIMINVS regnans annis tribus, 

primus omnium ex corpore miUtari imperator electus. 

sub quo hi conss. fuerunt. XXII. 

Vict. 209 932 236 Maximinus et Africanus 

Vict. 210 933 237 Perpetuus et Cornehanus 

Vict. 2\l 934 238 Pius et Proculus 

Hicr. a. 2254 935 His conss. Maximinus A^iuileiae occidituv. cui successit 

GORDIANYS, qui regnavit ann. YI. sub quo hi con- 

sules fuerunt. XXIII. 

Vict. 212 936 239 Gordianus et Aviola 

Vict.2ld 937 240 Sabinus etYenustus 

Hier. a. 2256 938 His conss. Gordiano Romac ingre.sso Pupienus et Allunus, 

qui imperium arripuerant, in Palatio occisi sunt. 
Vict. 214 939 241 Gordiauus II et Pompeianus 

Vict. 215 940 242 Atticus et Praetextatus 

F*c^. 216 941 243 Arrianus et Pappus 

Vict. 217 942 244 Peregrinus et Aemihanus 

Hier. a. 2257. 943 His conss. Gordianus admodum adulescens Parthorum 

2260. 2261 natione superata cum victor reverteretur ad patriam, 

fraude Phihppi p(raefecti) p(raetori)o haud longe a 

912 antonius (' nianiae C qnoom.JI'^ [lUi uni. M 918 adsesser alexander J/ 920 thermae 
alexandrianae] M, thermae alexandrlnae Cusp. cum Hier , om F: cf. c. 6S1. 922 om. M 923 selencius J/ 
924 origenis C 925 om. J/ 927-930 om. J/ 927 mammaeam P 931 niugontiaci] ^iV., 

magontiaci (' 932 om. M affrioanus P 9.S.") Maximinus Cusp., maximus J/, om. P 937 om. M 

939. 940 om. M 942 om. J/ 943 ppli M, p^ P 



Vict. 


21S 


944 


245 


Vict. 


219 


945 


246 


Vict. 


220 


946 


247 


Vict. 


221 


947 


248 


Vict. 


222 


94 S 


249 


Hicr. 


a. 2262 


949 


His 



Hiei: 


a. 2264 


950 


Vict. 


223 


951 


Vict. 


224 


952 


Hicr. 


a. 2267 


95:$ 



CHRONICA. 147 

Romano solo interfectus est. Gordiano milites tumulum 
aedificant supra Eufraten ossibus eius Romam revectis. 
cui successit PHILIPPVS, qui regnavit annis YII. qui 
mox PHILIPPVM FILIVM suum consortem regni 
facit primusque omnium ex Romanis imperatoribus 
n.p. Chr. Christianus fuit. sub quo hi consules fuerunt. XXIIII. 
Philippus et Titianus 
Praesens et Albinus 
Philippus II et Philippus 
Pliilippus III et Philippus II 
Aoniilianus et Aquilinus 
949 His conss. millesimus annus urbis Romae expletus est, ob quam 
sollemnitatem inuumerabiles Philippus cum filio suo bestias in 
circo magno interfecit ludosque in campo Martio theatrales 
tribus diebus ac noctibus populo pervigilante celebravit. quadra- 
ginta etiam niissus natali Romanae urbis cucurrerunt et agon 
mille annorum actus. 
Philippus iu"bem nominis sui in Thracia construxit. 

250 Decius et Gratus 

25 1 Decius 11 et Rusticus 
His conss. Pliilippus senior Veronae, Romae vero iunior occiditur. 

his successit DECIVS, qui regnavit anno I meusibus tribus, 
quantum ad consules autem annum I. sub quo hi consules 
fuerunt. XXV. 

252 Gallus et Volusianus 
His conss. Decius lavacra publica aedificavit, quae suo 

nomine appellari iussit. 
Decius ciun filio suo in Abritto Thraciae loco a Gothis occiditur. 
cui successit GALLVS CVM VOLVSIANO filio, qui regnave- 
runt annis II et mensibus IIII, quantum ad consulatum autem 
annis tantum duobus. sub quibus hi conss. fuerunt. XXVI. 
Viet. 226 957 253 Volusianus II et Maximus 

Hier. a. 2269 958 His conss. Novatianus apparuit. 

Vict. 227 959 254 Valerianus et Gallienus 

960 His conss. Gallus et Volusianus Teramnao interfecti sunt. quibus 
successerunt VALERIANVS ET GALLIENVS, qui regnaverunt 
annis XV. sub quibus hi conss. fuerunt. XXVII. 

Vict. 228 961 255 Valerianus II et Gallienus II 

Vict. 229 962 256 Maximus II et Gabrio 

Vict. 230 963 257 Valerianus III et Gallienus III 

Hicr. a. 2273 964 His conss. Cyprianus, primum rhetor, deinde presbyter, 

ad extremum Carthaginiensis episcopus, niartyrio coro- 
natur. 
Vict. 231 965 258 Tuscus et Bassus 



Vict. 225 


954 


Eutrop. 9, 4 


955 


auct. 




Hirr. a. 2268 


956 


auct. 





ii4.') tuimiltuni P' resectis M -xuii -l^, ui P, septcm fiisp. ]n-imumque P il4j— 947 om. M 

949 in circd] icirco M marcii) C niissos C 950 trachia C l).'il grates C 9r)'2 decius ii oin. M 

9.53 xxu mn. P 954 callus P 955 puplica M 956 al)ritio C traciae M, tracie P loca 31 

cousolatum C c|uiliusl qun M 957. iViS om. M 90(1 terammae M xu] ui M quibus] 

quo M itGl om. M i)02 ii om. M IMa om. M 9(J4 ciprianus M cartliargiiiiensis M 

965 om. M 

19* 



1 48 CASSIODORI SENATORIS 

ci. p. Clir. 
Hier. a. 2274 966 His conss. Valerianus in Cltristianos persecutione com- 

mota statim a Sapore Persarum rege capitur ibique 

servitute miserabiii consenescit. 
Vict. 232 967 259 Aemilianus et Bassus 

Virt. 233 968 260 Secularis et Donatus 

Vict. 234 969 26 1 Gallienus Iin et Uentianus 

Vict. 235 970 262 Gallienus V et A^ictorinus 

Vict. 236 971 263 Albinus et Maximus 

Hier. a. 2279. 972 Ilis conss. Graocia Macedonia Pontus Asia depopulata 

2280 per Gothos, aliasque provincias barbarorum quassavit 

inruptio. 
Vict. 237 973 264 Gallienus VI et Saturninus 

Vict. 238 974 265 Valerius et Lucillus 

Vict. 239 975 266 Gallienus VII et Sabinillus 

Vid. 240 976 267 Paternus et Arcliisilaus 

Vict. 241 977 268 Paternus fl et Marinus 

Vict. 242 978 269 Claudius et Paternus 

Hier. a. 2285 979 His conss. Gallienus Mediolani occiditur. cui successit CLAVDIVS, 

qui regnavit anno I mcnsibus VIIII. sub quo iii consules 
fuerunt. XXVIII. 

Vict. 243 980 270 Antiochianus et Orphitus 

Vict.2U 981 271 Valerianus et Bassus 

Hier. a. 2287 982 His conss. Claudius barbaros vastantes repelHt 

Hier. a. 2287 983 et Sirmi nioritur. huic successit QVINTILLVS Claudii 

frater a senatu Augustus appellatus, qui XVII imperii 

sui die Aqvuleiae occiditur. 
Hier. a. 2287 984 Post quem AVRELIANVS factus est imperator, qui regnavit 

annis V mensibus VI. sub quo hi consules fuerunt. XXVIIII. 
Vict. 245 985 272 Quietus et Voldumianus 

Vict. 246 98G 273 Tacitus et Placidianus 

Vicf. 247 987 274 Aurehanus et Capitolinus 

Hier. a. 2290 988 His conss. Aurehanum Romae triumphantem captivi Tetri- 

cus et Zenobia praecesserunt. 
Vict. 248 989 275 Aurelianus II et Marcellus 

i7w. a. 2291 990 His conss. Aurehanus templum Soli aedificavit, Romam 

firmioribus muris vallat. 
Vict. 249 991 277 Probus et Paulinus 

Vict. 250 992 278 Probus II et Paternus II 

Hier. a. 2292 993 His conss. inter Constantinopohm et Heracham Aurehanus ocei- 

ditur. cui successit TACITVS, qui regnavit mensibus VI. sub 
quo hi consules fuerimt. XXX. 

Vict. 251 994 279 Probus III et Paternus III 

Hier. a. 2293 995 His conss. Tacitus in Ponto occisus est et optinuit FLORIANVS 

imperium diebus LXXXVTII. 
Hier. a. 2293 996 IIoc quoque apud Tarsim interfecto PROBVS factus est impera- 



966—970 om. M 972 Ijai-barorumque quass. M 973 ui om. M 974—977 om. M 

974 Valeriano Victorius 979 mediolanio P, mediolauo M aunum C 980 ovt. M 9S3 eladii M 

986-988 om. M 989 aurelius et M 992 om. M 993 aurelius M 994 probus ii et pateruus M 
995 Ixxuiii M 



Vict. 


252 


997 


2S0 


Ilicr. 


a. 221)4 


998 




Vict. 


253 


999 


281 


Yict. 


254 


1 ()()() 


282 


Ilier. 


a. 2295 


1001 




Vict. 


255 


1002 


283 


T ict. 


256 


1003 


284 


Vict. 


257 


1004 


285 


Hier. 


a. 2299 


1005 


His 



GHRONICA. 149 

n. p. CJvr. 

tor, qui vegnavit annis VI mensibus III. sub quo hi cnnsules 
fuerunt. XXXI. 

Messala et Gratus 

His conss. Galliae, quae tucrant a barbaris occupatae , a 
Probo E.omano restituuntur imperio. 
Probus IIII et Tiberianus 
Probus V et Victorinus 

His conss. insana Manicliacoruni haeresis exorta est. 
Carus et Carinus 
Carus 11 et Numerianus 
Diocletianus et Aristobolus 
conss. Pi'obus apud Sirmium tumultu militari in turre quae 
vocatur Ferrata occiditur. cui successit CARVS CVM filiis 
suis CARINO ET NVMEPJANO, qui regnaverunt annis duo- 
bus. sub quibus hi consules fuerunt. XXXII. 

Maximus et Aquilinus 

His conss. cum Carus devictis Parthis castra supra Tigri- 

dem posftisset, fulmine ictus interiit. 

Diocletianus II et Maximianus 

His conss. Numerianus occiditur. Carinus apud Margum proelio 

victus interiit. post quos DIOCLETIANVS Dalmata suscepit 

imperium, qui regnavit annis XX. sub quo hi consules fuerunt. 

XXXIII. 
Maximianus II et lanuarius 
Bassus et Quintianus 

His conss. Diocletianus in consortium regni Hercuhum 
Maximianum adsumit. 

Diocletianus III et Maximianus III 

Tiberianus et Dio 

Annibalianus et Asclepiodotus 

Diocletianus TIH et Maximianus IITI 

Constantius et Maximus 

Tuscus et Anulinus 

Diocletianus V et Constantius IT 

Maximianus V et Maximus W 

Faustus et Gallus 
His conss. primus Diocletianus adorari se iussit ut deum 
et gemmas vestibus calciamentisque conseruit, cum ante 
eum omnes imperatores in modum iudicum salutaren- 
tur et chlamydem tantum purpuream a privato habitu 
plus haberent. 
T7e^. 271 102:! 299 Diocletianus VI et Maximianus VI 

Virt. 272 1024 300 Constantius IH et Maximus III 



Vid. 258 


1006 


286 


Hicr. a. 2300 


1007 




Vict. 259 


1008 


287 


Hier. a. 230 1 . 


1009 


His 


2302 




vi 

in 


Vict. 260 


1010 


288 


Vict. 261 


1011 


289 


Hier. a. 2303 


1012 




Vict. 262 


1013 


290 


Vict. 263 


1014 


291 


Vict. 264 


1015 


292 


Vict. 265 


1016 


293 


Vict. 266 


1017 


294 


Vict. 267 


1018 


295 


Vict. 268 


1019 


296 


Vict. 269 


1020 


297 


Vict. 270 


1021 


298 


Hier. a. 2312 


1 022 





998 galliae] gratus 3f 999 om. M 1001 manicheorum C 1003 carus ii et mn. M 

1004 diocletianus om. M 1007 trigidem M 1(X)8 dioclitianus M 1(X)9 dioclitianus .1/ 1012 dio- 

clitianus Jf 101.3 o»». jl/ di<.clecianus P 101.')— 1019 om. J/ IDli; dioclecianus P 1020 /,a/ip< 

Chtsp. omnino ex eod., oin. C 1022 dioditiiuuis M clamidem tantuni .1/ C'ii.ii>. cum Hier., tantum 

clamydem P purpoream M, purpureum P li^ibito P 1023 om. M diocleciauus P maximiuus P 



Vict. 273 


1025 


301 


Vict. 274 


1026 


302 


Hier. a. 2;i 1 7 


1027 




F«c/. 275 


I02S 


303 


Vict. 276 


1020 


304 


T7ci!. 277 


1030 


305 


Vict. 278 


1031 


306 


i?/cr. <a. 2320 


1032 





^50 CASSIODORI SENATORIS 

n. p. Chr. 

Titianus et Nepotianus 
Constantius IIH et Maximus IIII 

Ilis conss. LX niilia Alamannovum caesa sunt. 
Diocletianus VII et Maximianus VII 
Diocletianus VIII et Maximianus VIII 
Constantius V et Maximus V 
Constantius VI et Maximus VI 

His conss. Diocletianus ct Maximianus Augg. insigni 
pompa Romae triumpharunt , antecedentibus cunum 
eorum Narsci coniugc sororibus libcris et omni pompa, 
([ua Parthos spohaverant. 
F/cif. 279 1033 307 Diocletianus VIIII et Constantinus 

Vict. 280 1034 308 Diocletianus X et Maximus VII 

Hier. a. 2321. 1035 Ilis conss. Diocletianus Nicomediae, Maximianus Mediolani pur- 
2322; En- puram deposuerunt ob aetatis defectum et creati sunt CON- 

fro2i. 9, 27. STANTIVS ET GALERIVS. sed Constantius tantum Augusti 

1(1, 1 diguitate contentus cum esset otiosus, anni ipsius adscribuntur 

filio eius CONSTANTINO, qui natus dicitur ex Helena con- 
cubina, qui regnavit annis XXX mensibus X. sub quo hi con- 
sules fuerunt. XXXIIII. 

Vict.2Sl 1036 309 p7"c. Diocletiani X et Maximi VII 

T7c^ 282 1037 310 II pT c. Diocletiani X et Maximi VII 

Vict.2S'd 1038 311 Maximus VIH et Licinius 

Vict. 284 1039 312 Constantinus H et Licinius II 

Vict. 285 1040 313 Constantinus HI et Licinius III 

Vict. 286 1041 314 Volusianus et Annianus 

Vict. 287 1042 315 Constantinus IIII et Licinius IIII 

I7c;!. 288 1043 316 Sabinus ot Rufus 

Vict. 289 1044 317 Gallicanus et Bassus 

.Vict.29Q 1045 318 Lieinius V et Crispus 

Vict.29] 1046 319 Constantinus V et Licinius Caes. 

T7c^. 292 1047 320 Constantinus AT et Constantius Caes. 

Vict. 293 1048 321 Crispus II et Constantius Caes". II. 

Vict. 294 1049 322 Probianus et lulianus 

Vict. 295 1050 323 Severus et Rufinus 

Vict. 296 1051 324 Crispus III et Constantius III 

Vict. 297 1052 325 PauUnus et lulianus 

Vict. 298 1053 326 Constantinus VII et Constantius IIII 

Vict. 299 1054 327 Constantius V et Maximus 

Vict. 300 1055 328 lanuarinus et lustus 

Hier. a. 2342 1056 His conss. vicennalia Constantini Nicomediae acta et 

sequenti anno Romae edita. 

1026 om. M 1028 maximiuns P' uli om. M 1029 om. M dioclecianns P 1031 om. M 

1032 omni pompa] omni praeda lUer. spoliauerant] iricr., cxpolianerunt i)/*, cxpolianerant J/'', expoliaue- 
rantur T 1033 iliocleciann.s J' 1034 diocletianus (dioclecianns F) x om. M 1035 diocleciauns P 

effectum J/ 1036 diocleciani P nii o»t. j)f 1037 h p~5 J/ raaximi x P 1038— 1042 om. M 

1040 Licinius iii Qus-p., licinius {om. iii) F 1043 rufinus P 1044—1048 om. M 1047 Con- 

stantinus Caes. Qus-p. 1048 Constantinus Caesar ii Ciisp. 1050. 1051 om. M 1051 Constantiuus 

Caes. iii Cusp. 1052 iulianns] constantins M 1053. 1054 om. M et constantius iii P, et Cou- 

stantius Caes. Cusf. et sic fere Prosp. Vict. 1055 iauuarius M Cusp. 



CHRONICA. 151 

rt. /). Chr. 
VU:t.'M)\ 1057 321) Constajitiiius YIII ot Constantius YI 

FJc<. 302 1058 330 Constautius VII et Symmachus 

Vict. 303 1059 331 Bassus et Ablabius 

7/rf. 304 10(30 332 Pacatianus et Ililarianus 

i/(6'/-. a. 23 Ki: 1001 Ilis conss. civitas, quac prius Byzantium dicta est. mutato 

Eutiop. 10,8 nomine a Constantino Constantinopolis deilifatur. 

F/fi". 305 1002 333 Dalmatius et Zenophilus 

Vid. 306 1063 331 (Jptatus ct Paulinus 

^('c^. 307 KHil 335 Constantius et Albinus 

Vict. 308 1065 336 Nepotianus et Facundus 

Vict.m\) 1066 337 Folicianus et Titianus 

Vict. 310 1067 338 Ursus et Polemius 

Vict.'M\ I06S 330 Constantius IT et Constans 

Hier. a. 2353 1061) Ilis conss. Constantinus imp. dum bellum pararet in Persas, in 

Acyrone villa publica iuxta Nicomediam moritur anno aetatis 
LXYI. post quem tres liberi eius. id est CONSTANTINYS, 
CONSTANTIYS ET CONSTANS, qui rcgnaverunt annis 
XXIIII mensibus Y diebus XXIII. sub quibus hi consules 
luerunt. XXXV. 

Acyndinus et Proculus 
Marcellinus et Probinus 
Constantius III et Constans II 
His conss. Constantinus bellum fratri Constantio inferens 
iuxta Aquileiam Alsae occiditur. 
Placidus ct Romulus 
Leontius et Salustius 

His conss. Franci a Constante perdomiti in pacem recepti 
sunt. 
C/onstantius IIII et Constans III 
Araantius et Albinus 
p. c. Amantii et Albini 
Rufinus et Eusebius 

His conss. magnis rei publicae expensis in Seleucia 
Syriae portus efficitur. 
Philippus et Sallia 

His conss. solis facta defectio. 
Limenius et Catulinus 
Sergius et Nigridianus 
His conss. Constans haud longe ab Ilispania in castro 
cui Helenae nomen est interficitur anno aetatis XXX 
et Constantius remansit in regno. 
p. c. Sergii et Nigriniani 
Constantius V et Constans Caes. 



1057—1061 om. 31 1061 bizautium P 1066 felicius M 1068 coustautius ii um. M 

1069 impetlumpellum J/ acyue M iusta M moritur anuis Ixuii M 1072 om. M 1075 leoncius F 

1076 repti M 1077 habent P Cuap., om. M 1083 om. M 1085 nigridiannus M, Nigriniano Victorius 

1086 hispanniaJ/ 1087 nigriuiani| M cum Victorio , nigridiaui P, uigriauus Cmp. 1088 u om. M 

et Coustantius iunior Cusp. 



Vict. 312 


1070 


340 


Vict. 313 


1071 


341 


VicfiW 


1072 


342 


Hier. a. 2356 


1073 




Fici!. 315 


1074 


343 


Vict. 3 1 6 


1075 


344 


Hier. a. 2358 


1076 




Fici!. 317 


1077 


__ 


Vict. 318 


1078 


345 


Vict. 310 


1079 


346 


Vict. 320 


1 080 


347 


Hier. a. 2361 


1081 




Vict. 321 


1 082 


348 


Hier. a. 2362 


1083 




Vict. 322 


1084 


349 


Vict. 323 


1 085 


350 


Hier. a. 2366 


1086 




Vict. 324 


1087 


351 


Vict. 325 


1088 


352 



Vid. 


:{26 


1 089 


353 


Vict. 


327 


1090 


354 


Vict. 


328 


1 09 1 


355 


Hier. 


a. -2370 


1 0'.I2 




Vict. 


329 


1093 


356 


Vict. 


330 


1094 
1095 


357 


Vict. 


331 


1 096 


358 


Vict. 


332 


1097 


359 


Vict. 


333 


1 098 


360 


Hier. 


a. 2372 


1099 




Vict. 


334 


1100 


361 


Vict. 


335 


1101 


362 


Him: 


a. 2377 


1 102 


His 
n 


Vict. 


336 


1103 


363 


Hier. 


. a. 2379 


1101 


His 



152 CASSIODORI SENATORIS 

a. p. Chr. 

Constantius VI ct Constans Caes. H 
Constantius VII et Constans Caes. III 
Arbitrio et Lollianus 

His conss. Victorinus rhetor et Donatus grammaticus 
Komae insignes habentur. 
Constantius VIII ot lulianus Caes. 
Constantius VIIII et luhanus Caes. II 

His conss. magnae Alamanuorum co|)iae apud Argento- 
ratum oppidum Galharum deletae sunt. 
Titianus et CaereaUs 
Eusebius et Hypatius 
Constantius X et luhanus Cacs. III 
His conss. Honoratus nominc primus Constantinopoh prae- 
fectus urbi esse coepit. 
Taurus et Florentius 
Mamertinus et Nevitta 
His conss. C!onstantius Mopsocrenis inter Cihciam Cappadocianique 
moritur anno aetatis XLVI. cui successit iVLlANVS qui 
regnavit annuni I. sub quo lii consulcs fuerunt. XXXVI. 

luhanus IIII et Sallustius 

conss. luhanus post victoriam apud Pcrsas occiditur anno 

aetatis XXXII. post quem sequenti die lovianus ex primicerio 

domesticorum factus est imperator, qui regnavit mensibus VIII. 

sub quo hi consules fuerunt. XXXYII. 

I'«'i. 337 1105 364 lovianus et Varronianus 

Hivr. a. 23so 1 loij His conss. lovianus imp. moritur anno aetatis XXXIIII. post 

quem VALENTINIANV8 tribunus scutariorum apud Nicaeam 
Augustus appehatus fratrom VALENTEM Constantinopoli in 
communionem adsumit imperii, qui regnavit annis XIIII mensi- 
bus V. sub quo hi consules fuerunt. XXXVIII. 

Valentinianus et A'alens 
Gratianus et Gadalaifus 
Lubicinus et lovinus 
His conss. Gratianus Valentiniani filius Ambianis imperator 
factus est. 

Apud Atrabatas lana caelo pluviac mixta defluxit. 
Valentinianus II et Valens II 
Valentinianus n7^5. et Victor 
Valentinianus HI et Valens III 
Gratianus II et Probus 
Modestus et Arintheus 
Valentinianus IIII et Valens IIII 

His conss. Saxones caesi Deusone in regione Francorum. 

1089. 1090 om.M 1089 et Coustantius Caes. ii Cusp. 1090 et Constantius iii Viisji. 1091 Ar- 
liitione Victorius 1093uiiiom.il/ 1094 om. J/ 1095 delecte J/ 1097 hipatius J/ 1098 iii 

om. JH 1102 cilitiam P xlni] xhi Hier. annis J/ 1103 salustius .1/ 1104 xxxiii J/ 

1105 uarunianus il/ llOli scrutarioruni P niceam C fratem J/a conimuuio J/ 1107 nalen- 

tinianus] ualentinus .1/ 1113. \\\i om. M 1117 um. M lll.S caeso J/ rranchoruni 7' 



Vict. 338 


IJ07 


365 


Vict. 339 


1 1 08 


366 


Vict. 340 


1 1 09 


367 


Hier. a. 2383 


1110 




Hier. a. 2383 


1111 




Vict. 341 


1112 


368 


Vict. 342 


1113 


369 


Vict. 343 


1114 


370 


Vict. 344 


1115 


371 


Vict. 345 


1116 


372 


Vict. 346 


1117 


373 


Hier. a. 2389 


1118 





Vict. 


;M7 


1 121 


374 


Vict. 


348 


1122 


375 


Vict. 


349 


1 1 23 


376 


Hier. 


a. 2311 1 


1124 




Vict. 


350 


M25 


377 


Hicr. 


a. -2393 


1126 




Hicr 


. a. 2393 


1127 




Vict. 


351 


1128 


378 


Hicr. 


. a. 2395 


1 1 29 


His 



CHBONICA. 153 

ff<er. a. 2389 1119 Biirguiulionuiii LXXX fcrc iiiilia, quot iiumquitm antea, 

ad Rheimm descendevunt. 
///er. a. 2389 1120 Clcarclius pracfectus urbi Constaiitinopolim necessariam 

((. p. Chr. aquain ct quam diu civitas optabat induxit. 

Gratianus III et Equitius 
p.~c. Gratiani III et Equitii 
Valens V et Valentinianus- 

His conss. Valentinianus apoplexi Brigitiono iiioritur. po.st 
quem Gratianus adsumpto imperio Valentiniano fratre 
cum patruo Valente regnat. 
Gratianus IIII et Merobaudcs 

His cons.s. Alamannorum circiter XXX milia apud Argen- 

tariam oppidum Galliarum caesa. 
Gothi diffunduntur in Thracia. 
Valens \I et Valentinianus II 

conss. a Gothis in Thracia Valentis trucidatur excrcitus. 
ipse quoque imperator incensa domo, ubi se occultavcrat, igne 
combustus est. 
Prosj). 1170 1130 Cui suceessit in Oriente Theodosius Theodosii tilius, quem sibi in 

consortium Gratianus ascivit. 
Fros^K 1167 1 131 GRATIANVS itaque cum iam XIIII regnaret aimis, CVM THEO- 
auct. DOSIO regnat annis VI. sub quibus hi consules fuerunt. 

XXXVIllI. 
Vict. 352 1 1 32 379 Ausonius et Olybrius 

Vict. 353 1 1 33 380 Gratianus V et Theodosius 

Prosp. 1173 1134 His coiiss. Ambrosius episcopus de Christiana fide multa 

sublimiter scribit. 
Vict.Zb^ 1135 381 Siagrius et Eucherius 

Frosp. 1175 1136 His conss. Martinus episcopus Turonum Galliae civitatis 

clarus habetur. 
Fic^. 355 1137 382 Antonius et Siagrius 

Frosp. \\~1 1138 His conss. Athanaricus rex Gothorum Constantinopolim 

nmt. venit ibique vitam exegit. 

Vict. 356 1 1 39 383 Mcrobaudes II et Saturninus 

Prosp. 1179 1140 His coiiss. Arcadius Theodosii imp. fihus Augustus appel- 

latur. 
Vict. 357 1141 384 Ricimer et Glearchiis 

Frosp. 1183 1142 His coiiss. Gratianus apud Lugduiium captus occiditur. 
Prosp.WU 1143 Residui VALENTINIANVS ET THEODOSIVS regnant annis 

VIII. sub quibus hi consules fuerunt. XL. 

Vict. 358 1 1 44 385 Arcadius et Bauto 

Frosi). \\%% 1145 His conss. Ilicronymus presbyter in Bethleem positus 

toto inundo mirabilis habetur. 
FJc^. 359 1146 386 Honorius iiTp. et Euhodius 



1119 hurguiuliuium P Cusp. quod C 1120 cleiircus C constantinopoli M Cmp. et om. J/ 

11-26 alemaimorum J/ 1127 traeia 1128 et om. iV/ 1129 a om. C tracia C trucidatus il/ 

11.31 iam om. P xiiii] P, xxxi M iii sub riuc. J/ 1134 scribitur P 113,') eiitlierius M 

113tj claurus J/ 1 141 glearcus P» 1145 bieroninms C l^etblehem J/ 

CHRONICA i:. ^" 



154 (JASSIiJbOKl SENATORIS 

a 2>. Clir. 
Vict. 360 1 147 3S7 Valentinianus III et Eutropius 

Vict. 361 1 148 3S8 Theodosius II et Cynegius 

Vict.'St32 1149 38» Timasius et Promotus 

Vict.36'S 1150 3'j(( Yalentinianus IIII et Neoterius 

Vict.S64 1151 391 Titianus et Symmaihus 

Vict.dQb 1152 392 Arcadius 11 et Rufinus 

Prosp. 1197 1153 Ilis conss. Yalentiniauus vitae taedio apud Yiennam laqueo periit. 
Prosp. 1198 1154 TIIEODOSJYS .um iani per XIIII annos regnaret, CVM AR- 

CADIO ET IIONORIO reguat annis tribus. sub quibus hi 
consules fuerunt. XLI. 

Vict.Z%^ 1155 393 Theodosius III et Abundantius 

Vict. 367 1 156 394 Areadius III et Honorius II 

Prosp. 1201 1157 His conss. loiiannes monaclius gratia divina praeditus 

Theodosium consulentem de eventu belli, quod ad- 
versum Eugenium movebat, victorem fore pronuntiat. 
Ftc^. 368 1158 395 Olybrius et Probius 

Prosp. 1203 1159 His conss. Theodosius Eugenium tyi'annum vincit et perimit. 

Prosp. 1204 1160 Augustinus beati Ambrosii discipulus multa tacundia doctri- 

naque excellens Hippone Regio in Africa episcopus 
ordinatur. 
Prosp. 1205 1161 Hoc tempore Claudianus poeta insignis habetur. 

Prosp. 1 206 1 1 62 Theodosius imp. Mediolani moritur. 

Prosp. 1207 1163 Post quem ARCADIV^S, cum iam regnasset annis XII. CVM 

fratre HONORIO regnat annis XIII. sub quo hi consules 
fuerunt. XLII. 

Vict. 369 1164 396 Arcadius IIIl et Honorius III 

Vict. 370 1165 397 Caesarius et Atticus 

Vict. 37 1 1 1 66 398 Honorius IIII et Eutychianus 

Vict. 372 I 167 399 Manlius et Theodorus 

Vict. 373 1168 400 Stilicho et Aurelianus 

Prosp. 1218 1169 His conss. Gothi Halarico et Radagaiso regibus ingrediun- 

tur Italiam. 
Vict.SlA 1170 401 Vincentius et Fravita 

Vict.Slh 1171 402 Arcadius V et Honorius V 

Prosp. 1222 1172 His conss. Pollentiae Stiliconem cum exercitu Romano 

mut. Gothi victum acie fugaverunt. 

I7c<. 376 1173 403 Theodosius Aug. I et Rumoridus 

Vict. dn 1174 404 Honorius VI et Aristenetus 

Vict.dlS 1175 405 Stilico II et Anthemius 

Vict.SlQ 1176 406 Arcadius VI et Probus 

Prosp. 1230 1177 His conss. Vandali et Alani transiecto Rheno Gallias in- 

traverunt. 
Vict. 380 1 1 78 407 Honorius VII et Theodosius II 

Fici. 381 1179 408 Bassus et Philippus 



1150 oin. M uii P 1151 tieianusJIf 1153 ueiinnm j1/ 1154 ,iiiiiis] aniins P uibus] 

CasdodoriLs cum Prosiiero (v. p. 116), duobus C Cusp. ll.')lj arcliaclius .1/ 11.57 (liuiiia .U Cusp., om. P 

115H cilihiiub il/ Probino Victorius. 1159 tyiTanuuiii .1/ IKill (liscipulis /' yppone C IIKS quem] 
quam lU 11G4 Hoiii>rius iii Cusp. cum Vicl., bonorius ii C 111)5 cesarius et aticus J7 1166 euticbia- 

nus il/ 1167 Mallio (et ins. Victorii libri praeter optimuin) Tbeodoro v. c. X^ict. 1169 ragadaiso P 

regiljus C, ducibus Prosp. 1172 hosJ/ aice i¥ 1175 stilicbo .1/ 1176ui.i«. J/ 1177 reno C 



CHRONICA. 155 

Prosp. 1234 llSd His conss. Arcadius imp. Oonstantinopoli moritur. 
Prosj). I23.J IISI HONORIVS CVM THEODOSIO fratris filio regnat annis XV. 

sub quibuR hi consules fuerunt. XLIII. 

n. p. Chr. 
Vicf.'SS'2 I1S2 409 Honorius VIII et Theodosius III 

Pro.yi. 1237 1183 Ilis couss. Vandali Hispanias occupaverunt. 

Vid.-SS'S 1184 410 Varan et Tertullus 

Prosp. 1240 II8J His conss. Iloma a Gothis Halarico duce capta est. ubi 

auct. clementer usi victoria sunt. 

F/cif. 384 1186 411 Theodosius Aug. IIII cons. 

Fvcif. 385 1187 4 12 Honorius VIIII et Theodosius V 

Prosp. 1240 IISS His conss. Gothi rege Atanlpho GalHas intravcrunt. 

Vid. 38(3 1189 413 Lucius \Tc. cons. 

Prosp. 1 250 1 1 90 His conss. Burgundiones partem Galliae Rheno tenuere 

coniunctam. 
F/f^. 387 1191 414 Constantius et Constans 

Vict. 388 1 1 92 4 1 5 Honorius X et Theodosius VI 

r/V/. 389 1193 410 Theodosius VII et Palhdius 

Prosji. 1259 1194 His conss. Gothi placati Constantio Placidinm reddiderunt, 

cuius nuptias promeretur. 
T7f)!. 390 1195 417 Honorius XI et Constantius II 

Vkt.:m 1190 418 Honorius XII et Theodosius A' III 

Vict.mi 1197 419 Monaxius et Plinta 

Vict.S^-S 119S 42(1 Theodosius VHII et Constantius III 

Prosp. 1273 I 199 His conss. Constantius ab Honorio in societatem regni 

recipitur. 
F/c)!. 394 12(10 421 Agricola et Eustathius 

Prosj). 1270 1201 His conss. Constantius imp. moritur. 

F/cA 395 1202 422 Honorius XIII et Theodosius X 

Prosj). 1278 1203 His conss. exercitus ad Hispanias contra Vandalos niis- 

sus est. 
Vict. 390 1204 423 Marinianus et Asclepiodotus 

Prosp. 1 280 1 205 Ilis conss. Placidia Augusta a fratre Honorii) ob suspicio- 

(mct. nem invitatorum hostium cum llonorio et Valentiniano 

filiis ad Orientem mittitur. 
Pros]). 1282 1200 Honorius moritur. 

Prosj). 1283 1207 Et solus THEODOSIVS Romanum imperium tenet annis XXVII. 

sub quo hi consules fuerunt. XLIIII. 

F/cif. 397 1208 424 Castinus et Victor 

Prosp. 1280 12(19 His conss. Theodosius Valentinianum consobrinum Cae- 

sarem facit et cum Augusta matre ad recipiendum 

occidentale mittit imperium. 
F/e^. 398 121(1 425 Theodosius XI et Valentinianus Caesar. 

Prosp. 1288 1211 His conss. lohannem tyrannum Valentinianus imp. extinxit 

Hunosque, qui in Itaha erant lohanni praesidio, per 

Aetium mira felicitatc dimovit. 
Vict. 399 1212 426 Theodosius XII et Valentinianus H 



1181 qu.i J/ 1183 bispamiias .1/ 1186 couss. C 1I8.S atauplio J/ 1189 eouss. P 

119(1 liorius P 1199 Ounstautius nm. M, add. post recipitur Cus2>. 1"200 eustachius M Cusp. 

1'2U.'{ uL> liispanuia .1/ uuanilalos J/ 120;") Uuuoria rros^icr tilius J/ 1211 etium 31 

20» 



156 CASSIODORI SENATORIS 

a. p. Clir. 

Hierius et Ardabures 

His conss. Bonifatio Africani tenenti infauste bellum in- 

geritur. 
Gens Vandalorum a Grothis exclusa de Hispaniis ad Africam 
transit. 
Felix et Taurus 

His conss. Aetius multis Francis caesis quam oeeupave- 
rant propinquani Rheno partem recipit Galliarum. 
Florentius et Dionysius 
Thcodosius XHI et Valentinianus Ul 
Bassus et Antiochus 
Aetius et Valerius 
Tlieodosius XIHI et Maximus 
Aspar et Ariovindus 
Theodosius XV et Valcntinianus HII 

Tlis conss. pax facta cuiu A'andalis datn eis ad habitan- 

duni Africae portione. 
Gundicliariuiii Burgiindionuni regem Aetius beno subogit 
paccmquc ci reddidit supplicanti. quem nou multo post 
Hunni peremerunt. 
Hisidorus ct Senator 
Aetius II ct SigisvuUus 

His conss. Valentinianus Aug. ad Theodosium principem 
Constantinopolim proficiscitur tiliamque eius in matri- 
monium accipit. 
Theodosius XVI et Faustus 
Theodosius XVII ct Festus 

His conss. belluiu adversus Gothos Hunnis auxiliaribus 

gcritur et Litorius dux Romanus ab eis capitur. 
Ginsericus , de cuius amicitia niliil metuebatur. Cartha- 
ginem dolo pacis invadit. 
Valentiniiinus Aug. V et Anatolius 

His conss. Ginsericus Siciliam graviter aftiigit. 
Cyrus V. c. cons. 

His conss. Thcodosius imp. bcHum contra Aandalos in- 
efficaciter movit. 
Dioscorus et Eudoxius 

His conss. Hunni Tiiracias et Hillyricum saevn popu- 
latione vastarunt. 
Prosp. 1347 1240 Cum Ginserico ab Augusto Valentiniano pax confirmata 

et certis spatiis Africa inter utrosque divisa est. 
Maximus II et Patei-nus 
Theodosius XVIIl et Albinus 

His couss. Attila rex Hunnorum ]31edam fratrem et con- 
sortem in regno suo perimit eiusque populos sibi parere 
compellit. 

1214 bonifacio 1218 dionisiusi/, dyoiiisius P 1224 theosius i" ualerianus il/ 122fi cundiclia- 

rium /' b\ingundionum P, burgundionem M actius M multi M 1229 aug. ualenfinianus P» 

1232 aduerius 3/ auxiliatribus i/ 1234 anatbolius J/ 1236 conss. P 1237 cou uandalas J/ 

1239 tracias M 1240 aftVica P 1243 fratrem om. M sunm Prosper peremit .1/ po)inlo C 

parare M 



Vict. 400 


1213 


427 


Prosii. 1294 


1214 




Prosp. 1295 


1215 




auct. 






Vkt. 401 


1216 


428 


Prosp. 1298 


1217 




Vict. 402 


1218 


429 


Vict. 403 


1219 


430 


Vict. 404 


1220 


431 


Vict. 405 


1221 


432 


Vict. 406 


1222 


433 


Vict. 407 


1223 


434 


Vict. 408 


1224 


435 


Prosp. 1321 


1 225 




Prosp. 1322 


1226 




lict. 409 


1227 


436 


Vict. 410 


1228 


437 


Prosp. 1328 


1229 




Vict. 411 


1230 


438 


Vict. 412 


1231 


439 


Prosp. 1335 


1232 




Prosi). 1336 


1233 




Vict. 413 


1234 


440 


Prosp. 1342 


1235 




Vict. 414 


1236 


441 


Prosp. 1344 


1237 




Vict. 415 


1238 


442 


Prosp. 1346 


1239 





Vict. 416 


1241 


443 


Vict.Ar, 


1242 


444 


Prosp. 1353 


1243 





CHRONICA. I f)? 

n. p. Chr. 
Vict. A\% 1244 445 Valentinianus YI et Nomus 

F/ti!. 419 124.-) 446 Aotius Jll et Hymmaclius 

Vict. 420 I24ti 447 Callopius ot Ardabures 

Vicf. 42\ 1247 448 Postumianus et Zeno 

Vict. 422 1248 449 Asturius et Protogenes 

Vict. 42'^ 1249 4,5(1 Valontiniamis All et Avienus 

Prosp. \'M\\ 125(1 Ilis conss. Tlioodosius moritur. 

Prosj). l. c. 1251 Post quom A[ARClAlfV^S adscitur impoiio. qui regiiavit annis Yll. 

mict. sul> quo lii CDnsulos tuenuit. XLY. 

Vict. 424 1252 45! Marcianus Aug. et Adelphius 

Prosp. \'M\4 125:! llis conss. Romani Aetio duce Gotliis auxiliaribus contra 

aurf. Attilam in campo Catalaunico pugnaverunt. qui vir- 

tute Gothorum superatus abscessit. 
Vict. 42b 1254 452 ircrculanus ot Asporacius 

cf. Vat. (ul 1255 His conss. Attila redintegratis viribus Aquileiam magna 

Prosp. I 3(i5 vi dimicans introivit. 

Prosp. \'M'u 1 250 Cum quo a Valcntiniano imp. papa Leo directus paceni fecit. 

Vict. 42^0 1257 453 Opilio et Vinconialus 

Prosp. 1370 1258 Ilis conss. Attihi in sedibus suis moritur. 

Vtct. 427 1259 454 Aetius ot Studius 

Prosp. \'.M'.\ 1 2(iO His conss. Aotius patricius in Pahitio inanu Yalentiniani 

imp. extinctus est, Boetius vero praotectus praetorio 
amicus eius circumstantium gladiis interemptus. 
Vict.42h 1261 455 Yalentinianus YIll et Anthemius 

Prnsp. 1375 i2()2 His conss. in campo Martio ab amicis Aetii Yalentinianus 

auct. occiditur. post quem Maximus invadit inperium , qui 

intra duos menses a militilnis oxtinctus in Tiberim 
proicitur. 
1263 Eodem anno per Ginsericum omnibus npilius suis Roma 

vacuata est. 
Post Maximum Avitus in Gallia snmit impoiium. 

456 lohannes et Yaran 
Ilis conss. Placentiae deposuit Avitus impcuiuin. 

457 Constantinus et Rufus 
His conss. Marciimo dcfuncto LEO ()rientis. Maiorianus Italiao 

suscepit impcrium. sub quibus hi consules fuerunt. 
45S Leo Aug. et Maiorianus Aug. 

Ilis conss. Maiorianus in Africam movit procinctum. 

459 Rieimcr patricius 

460 Magnus et Apollonius 
4()l Severinus et Dagalaifus 

His conss. Mai(n'ianus inmissione Ricimeris extinguitur, 
cui Severum nationc Lucanum Ravennae succedere 
fccit in reguum. 

1251 niaitianus jlf hnpeiiuin P 12.-)'2 inartianus C 1253 auxiliaribiis P Cusp., auxiliatribus J/, 

auxiliatoribus fferm. campos catalauuicos C, campis Catalaunicis Cusp. abcessit M 1255 aquilegiam P 
1257 opio P uiucomalius Jl 1258 moribus J/ 1260 ualeutiani M amimus M cireumstantiis 

iiiferoinptus P, circumstantium gladiis intcremptis J/, circumstantium gladiis perem]itus Ciisj). 12U2 invasit P 

12(14 gallias (' Ciisp. 1267 constautins M 1268 martiano M posl fuerunt ins. xlui P 1270 atiri- 

cam ]' 1271 patriciusl J/i', paficius .M^. ef patrieius P 1272 appollonius M 1273 seuerus J/ 

1274 maiuranus M rauenne P 





1264 


Vict. 429 


1 265 




1266 


Virf. 430 


1267 




1268 




1269 




1270 




1271 




1272 




1273 




1274 



1279 


4(35 


12S0 




12S1 


466 


r2S2 


467 



15S CASSIODORI SENATORIS 

«. p. Chr. 

1275 462 Leo Aug. II et Severus Aug. 

1276 463 Basilius et Vivianus 

1277 464 Rusticius et Olybrius 

1278 His conss. rex Halanorum Beorgor apucl Pergamum a 

patricio Ricimere peremptus est. 
Arminericus et Basiliscus 

His conss. , ut dicitur Ricimeris fraude , Severus Romae 

in Palatio veneno peremptus est. 
Leo Aug. III cons. 
Puseus et lohannes 

1283 His conss. Anthemius a Leone imp. ad Italiam mittitur, 
qui tertio ab urbe miliario in loco Brontotas suscepit 
imperium. 

1284 46S Anthemius Aug. II coiis. 

1285 Hoc consule in Sicilia Marcellinus occiditur. 

1286 469 Marcianus et Zeno 

1287 His conss. Arabundus imperium temptans iussu Antbemii 
exilio deportatur. 

I2S8 470 Severus et lordanes 

1289 His conss. Romanus patricius affectans imperium eapita- 
liter est punitus. 

1290 471 Leo Aug. IIII et Probianus 

1291 His conss. Constantinopoli affeetator tyrannidis a Leone 
principe Aspar occiditur. 

1 292 472 Pestus et Marcianus 

1293 His conss. patricius Ricimer Romae facto imperatore 
Olybrio Anthemium contra reverentiam principis et 
ius adfinitatis cuni gravi clade civitatis extinguit. qui 
non diutius peracto scelere gloriatus post XL dies 
defunctus est. Olybrius autem VII imperii mense vitam 
peregit. 

1294 473 Leo Aug. V cons. 

1295 His conss. Gundibado hortante Glycerius Ravennae sump- 
sit imperium. 

1296 Eodem anno Leo nepotem suum Leonem cousortem facit 
inperio. 

1297 474 Leo iunior Aug. cons. 

1298 Hoc cons. irap. Leo senior defunctus est. cui ZENO successit in 
imperio, qui regnavit annis XVII. sub quo hi consules fueruut. 

1299 Eo etiam anno Romae Glycerio Nepos successit in regno. 

1300 475 p. c. Leonis Aug. iun. 

1301 Eodem anno Orestes, Nepote in Dalmatias fugato . filio 
suo Augustulo dedit imperium. 

1302 476 Basiliscus II et Armatus 

1303 His conss. ab Odovacre Orestes et frater eius Paulus 



1277 rusticus M 1278 pergamum P Herm., perganum M ricimire P 1270 arminericluis M 

Ciisp. 1280 fraudo J/ 1281 conss. P 1283 militario M 1284 conSs P 1287 atliemii M 

1288 inrdannes P 1291 aflectata tyrannidis C (tyrandisil/*), affectata tjTannide ITerm. Ousp. 1294 cniiii. P 
l-29r> imperio P 1297 conii. P 1298 consul J/, conss. P in om. C 1299 nepus C 1300 p. c. et 
iun. om. M post iun. iiis. xluii P 



CHRONICA. 



159 



extincti sunt nomenque regis Odovacar adsumpsit, cuni 
". }>. Chr. tamen nec purpura nee regalibus uteretur insignibus. 
i;i04 477 pTc. Basilisci II et Armati 

1305 478 Ellus v. c. cons. 

1306 479 Zeno Aug. II cons. 

1307 480 Basilius v77'. iun. cons. 

1308 481 Placidus \\ c. cons. 

'•"•'-• "i« euuss. Odovacar in Dalmatiis Odivam vincit ct perimit. 

1310 482 Severiuus v7 c. cons. 

1311 483 Faustus vTc. cons. 

1312 484 dn. Theoderichus et Venantius 

1313 485^ Symmachus v. c. cons. 

1314 486 Decius et Longinus 

1315 487 Boetius v. c. cons. 

'3'*^' Hoc cons. Odovacar Foeba rege Eugorum victo captoque 

potitus est. 

1317 488 Dynamius et Sifidius 

1318 489 Probinus et Eusebius 

'■''19 His conss. felicissimus atque fortissimus dnT rex Theo- 

dericus intravit Italiam. 
'•*-'* Cui Odovacar ad Isontiura pugnam parans victus cum 

tota gento fugatus est. 
' '*^ ' Eodem anno repetito conflictu Veronae vincitur Odovacar. 

1322 490 B'au.stus iun. cons. 
'•^-•"^ His conss. ad Adduam tiuvium Odovacrem dn! Theo- 

derichus rcx tertio certamine superavit. 
'■^-J Qui Raveunam fugiens obsidetur inclusus. 

1325 491 Olybrius iun. cons. 
' "^26 Hoc cons. Odovacar cum Erulis egressus Ravenna noctur- 

nis horis ad pontem Candidiani a dn. nostro rege Theo- 

derico memorabili certamine superatur. 

1327 Tunc etiam Vandali pace suppliciter postulata a Siciliae 

soUta depraedatione cessarunt. 

1328 Eodem anno Zeno occubuit, cui ANASTASIVS in orientali suc- 

cessit imperio. 

1329 492 Anastasius Ailg. et Rufus 
330 493 Albinus v. c. cons. 

Hoc cons. dn. rex Theodericus Ravennam ingressus Odo- 
vacrem molientem sibi insidias interemit. 

1332 494 Asterius et Praesidius 

1333 495 Viator v. c. cons. 

1334 496 Paulus v. c. cons. 



133 



1303 odiouacai- J/ 1305 con.^ P 1306 aug. ii cuuss. I>, et JI 1307 couis. P 1308 om. M 

cun.ss. P 1309^ odiouacar M dalmaciis M odiuam P Herm. , odiciam M, custodiam C««;>. 

1310 seueius M conss. P 1311 consi P 1312 DC theodeiicus et uenalius M 1313 simaclu.s M 

conss. P urdlnaul aic ut mpra P Vusp., 1313. 131B. 1314. 1315 M 1315 conss. P 131(3 conss. C 
vugm-uinJ/ potius J/ 13111 theoderichus J/ 1320 odauacar il/ 1321 ;-06< oiUmacar m«. xluiii /' 
132-i conss. P 1323 ad adduam M Ilerm. Cusp., ad ducam P tlieodoricus M 1325 conSS. P 

1326 couss. P erudis P, Herulis CW/;. rau. C theodoricho J/ 1328 anatasius i/» 1330 conss. P 

1331 con.ss. C theodorichus J/ 1332 presidius J/ 1333 cou^. P 1334 consi. P 



Ifin CASSIODORI 8ENAT0RIS 

a.p. Chr. 

1335 497 Anastasius Aug. 11 cons. 

1336 498 Paulinus et lohannes 

1 337 499 lohannes v7 c. cons. 

1338 50(1 Patricius et Hypatius 

1339 Hoc anno dn. rex Theodericus Komam cunctorum votis 

expetitus advenit et senatum suum mira affabilitate 
tractans Komanae plebi donavit annonas , atque ad- 
mirandis moeniis deputata per singulos annos maxinia 
pecuniae quantitate subvcnit. sub cuius felici imperio 
plurimae renovantur urbes, muuitissima castella con- 
duntur, consurgunt admiranda palatia, magnisque eius 
operibus antiqua miracula superantur. 

Avienus et Pompeius 

Avienus iun. et Probus 

His conss. dn. rex Theodericus aquam Ravennam per- 
duxit, cuius formam sumptu proprio instauravit. quae 
longis ante fuerat ad solum reducta temporibus. 

Caetheus v. c. cona. 
Hoc cons. virtute dn. regis Theodcrici victis Vulgaribus 
Sirmium recepit Italia. 

Theodorus et Sabinianus 

Messala et Ariovinna 

Anastasius Aug. III et Venantius 

Venantius iuu. et Celer 

His conss. contra Francos a domno nostro destinatur 
exercitus, qui GalHas Francorum depraedatione con- 
fusas victis hostibus ac fugatis suo adquisivit imperio. 

Importunus vTH. cons. 

Boetius v7~c. cons. 

Felix et Secundiuus 

Paulus et Muschianus 

Probus et Clementinus 

Senator v. c. coiis. 

Me etiam consule in vestrorum laude temporum adunato 
clero vel populo Romanae ecclesiae rediit optata con- 
cordia. 

Florentius et Anthemius 

His eonss. dn. rex Tiieodericus filiam suam domnam 
Amalasuiiitam gloriosi viri dn. Eutharici matrinionio 
deo auspice copulavit. 

Petrus V. c. coiis. 
517 Anastasius et Acapitus 

Magnus v. c. cons. 

Eo anno dn. Eutharicus Cillica mirabili gratia senatus et 
plebis ad edendum exceptus est feliciter consuktum. 



irvKi 


.■>()! 


1341 


,j()2 


1342 




1343 


504 


1344 




1345 


505 


1346 


506 


1347 


507 


1348 


508 


1349 




135(1 


509 


1351 


510 


1352 


511 


1353 


512 


1354 


513 


1355 


514 


1356 




1357 


'515 


1358 




1359 


516 


L360 


517 


1361 


518 


1 362 





1335 conss. P 1337 coiiss. P 1338 liypatias M^. patias M-^ 1339 theodorichus M per 

s. a. M Cusp.. per a. s. I' cartella M 1342 forma C, tbriuas Ousji. cun.nilem a. 503 om. Cassiodorus 

(vide praef. p. JWJ 1343 consi. P 1344 coni^. P 1347 ii M 1349 franchorum P hostibus] 

PJVia, hostilibus Jif' 1350 consi. P 1351 couss. P l.a,');') conss. P 1.3.56 conss. P corcordia P 

1358 tlieoderichus M 1359 consi. P 1360. 1361 om. P 1300 Agaiiitns Ousp. 1362 seuetus M 



CHRONICA. 161 

a. j). Chr. 

\'M'^ oli) dn. Eutharicus (Jillica ot lustiuus Aug. 

i;{61 Eo anno multa vidit Roma miracula, cditiouibus singulis 

stupente etiam Symmacho Orientis legato divitias Gotliis 
Romanisquc donatas. dignitatcs ccssit in curiam. mu- 
ncribus ampliitlieatralibus divcrsi gcncris fcras, quas 
praesens aetas pro novitate miraretur, exhibuit. cuius 
spcctaculis voluptatcs ctiani cxquisitas Africa sub de- 
votione transmisit. cunctis itaque eximia laude com- 
pletis tanto amore civibus Romanis insederat, ut eius 
adhuc pracsentiam dcsiderantibus Ravennam ;ul ghirinsi 
patris remoaret aspcctus. ubi iteratis editionibus tanta 
Gothis Romanisquc dona largitus est, ut solus potuerit 
superare qucm Romae celebraverat consulatum. 



1.365 Igitur ut effusam annorum scricm auctorum testificationc digcstam 

sul) brevitatis compcndio rcdigamus . ab Adam usquc ad dilu- 

vium, sicut cx chronicis Eusebii Hicronymi collcgimus, anni 

sunt nCCXLII. 
1366 a diluvio usque ad Ninum Assyriorum regem anni sunt 

DCCCXCVIIII. 
1 :)67 a Nino usque ad Latinum regcm anni sunt DCCCLII. 
i:{68 a Latino rege usque ad Romulum anni sunt CCCCLVII. 
i:!6n a Romulo usque ad Brutum et Tarquinium primos consulcs anni 

sunt CCXL. 
i:>7<t a Bruto et Tarquinio usque ad consulatum vestrum, sicut ex Tito 

Livio et Aufidio Basso et paschali clarorum virorum auctori- 

tate firmato collegimus, anni sunt MXXXI. 
11)71 ac sic totus ordo saeculorum usque ad consulatum vestrum col- 

ligitur annis TDCCXXI. 



1364 legatio C cuius] cuis J/' tlesiderautes Cusp.; rlesiderautibus iis nialim. aspectas P 

136.5 euseliei M hieioniuii C 1366 ab diluvio P assirioium P, assyrcorum 31 1370 clarorum 

virorum] P^3I Cusp,, uirorum clarorum P* 



CHRONICH !I. 



21 



VICTORIS 

TONNENNENSIS EPISCOPI 
CHRONICA 

A. CCCCXLIV— DLX\ II. 



lOHANNIS 

ABBATIS BICLARENSIS 

CHRONICA 

A. DLXVII— DXC. 



CHRONICORVM 
CAESARAVGVSTANORVM 

RELIQVIAE 

A. CCCCL— DLXVIIL 



2r 



LIBRI ADHIBITI: 

plll (S^) = Soricnsis (leperdifus sive 'vetiis ciulex" laudatns iliscrte in Pereziani llbri Segobr 

gensis margine. 

U = Matritensis universitatis n. 134 saec. XIII. 

P = libri Pereziani qui sequuntur consentientes. 

P (E) = Perezianus Escurialensis i*i: IV 2.3 / 

'" ubi ■idilitnr, significatur libn niargo. 
F (S) = Pereziauus Segolirigensis \ 

F (T) = Perezianus Toletanus 27, 2C aJ loliannem nliquotics atlbibitus. 

P (F) = Perezianus Matritcnsis nat. F .'58 adliibitus lerc ibi ubi iletieit .Segobrigcnsis. 

PI = Perezii scriptura in textu. 

P" = Perezii scriptura iu niargine lil)r<irum Escur. et Segobrig. adlata praemisso 

voc. alias. 



SVBSIDIA CRITICA AD CHRONICA TRIA. 

Chronicorum Viotoris Tonneunensis et lohannis Biclarensis et Caesaraugustanorum. 
qui tres lihelli una ad nos pervenerunt, cum lohannes Victorem continuarit, Caesar- 
augustanorum chronicorum reliquiae nobis traditae sint ad raarginem Victoris et lohannis 
adscriptae, codices vetusti duo extiterunt liodie deperditi ambo, alter scriptus c. a. 748, 
ex quo pendet Soriensis item deperditus, alter oHm Alcobaciensis scriptus saeculo octavo 
exeunte niaxima ex parte deperditus, sed queni repraesentat apographum saec. XIII 
liber Matritensis univ. 134. agendum igitur primum de Soriensi Alcobaciensi Matri- 
tensi, deinde de libris recentioribus inde ductis. 

I. Soriensis libri, postea Escorialensis memoriam servavit solus fere lohannes /'"' 
Baptista Perez (f l.">97), de quo infra dicetur. scihcet is recensens subsidia ad chronica 
de quibus agitur adhibita postquam dixit de codicibus duobus Paezi et Docampi aetatis 
recentis pergit sic: despucs le eniende x>or im Gotthico anfiquissimo que esta jimtamente 
eon el chronico de Eusebio en San Lorenso el real, quc fuc de don Jorge dc Vcdeta 
enrallcro dc Soria. is eum codicem unde habuerit cura ignorare se Perezius profitea- 
tur (apud J. L. Villanueva via()c literario d los ir/Jrsias dc Espana vol. 3 a. 1804 p. 306). 
diversum fuisse ab Alcobaciensi et alia argumenta demonstrant et quod afuerunt ab 
eo cum Hydatiana (teste Perczio apud Villanuevam 1. c. p. 301) tum, ut statim dicetur, 
clausula adscripta ad lohamiem Biclarensem. dono Vedetae illius codex translatus 'in 
'monasterium S. Laurentii regii, quod Philippus rex Ilispaniarum aedificat ad vicum 
'Escurialium" (Perez apud Villamicvam 1. c. p. 304) sine dubio absumptus est incendio 
Escorialensi quod accidit a. 1671 (vol. I p. 86). praeter Perezium, qui hunc librura sero 
nactus nondum novit cum scripsit relata infra p. 172, Soriensem librum etiam Morales 
laudat in adnotationibus ad cod. Matr. bibl. nat. P 58 et alibi et ad laterculura regum 
Vandalorum, utruni per Perezium an sibi visura, non liquet. fuisse in eo testata 
haberaus haec: 

1. Hieronyrai chronica. 

2. Prosperi chronica. 

Victoris prima verba affert Perezius in praescriptis cod. Segobrigensis ex vctusto codice 
Goithico ubi erai Eusebii chronicon ctim additionihus Hieronymi ei Prosperi. 



3. Victor Tonnennensis 

4. lohannes Biclarensis 

5. Chronica Caesaraugustana 



Soi'iensis libri Gothici passim raeminit Perezius hos 

aduotans. idem ad fineni lohannis notat: a^ui 

avia cn el otro exemplar (derivato ex Alco- 

baciensi) 8 o dies ringlones, mas abaxo los pone- 

mos al fln dc esto libro fol. 319 [defieit hodiej, 

mas no en el gofthico de Soria. 

6. Isidori chronica. Perezius (cod. Tolet. 27, 26 apud Ewaldum ncues Archin 6. 364) : 

puto, inquit, hanr r/uac a nohis posita est (nempe a. Heraclii V, Sisebuti IV) 

verum essc concJusionem chronici Isidori, sed cum Idtrum iferum videri rdidisse, 



166 SVBSIDIA CRITICA 

nam in aliis exemplaribus aUerani invenio conelusionem huius chronici, quin et 
in ipso exemplari Soriensi Gotthico, quod est omnium antiquissimum , diqiJcx 
legitur concliisio chronici, prior quidem, quam supra posuimus, posterior vero 
hoc modo: 'Heraclius dehinc XVIII agit imperii annum, cuius initio Sclavi .... 
'fiunt igitur ah exordio mundi usque in praesentem acram, hoc est in anno X VIII 
'imperii Heraclii et VII rdigiosissimi Suintilani, VDCCCXXVI. residuum 
'seculi tempus' cet. ut supra. 

7. Isidori liistoriae Gothoriim Sueborum Vandalorum (Villanueva 1. c. p. 199). 

8. Continuatio historiarum Isidorianarum ad a. 743. inter praescripta codicis Sego- 
brigensis Pereziani leguntur haec: 'Incerti auctoris additio ad loannem Bicla- 
'rensem, del libro Gotthico de Soria que csta cn S. Lorengo con Eusehio y 
'■Victor .... creo que es Isidori Pacensis'' cet. Edetur infra cum Isidorianis. 

9. Laterculus regum Visigotharum (Villanueva 1. c. p. 211. ,'!19) finiens in Witiza 
(697 — 710) scriptusque evidenter ante obitum eius. 

1 0. Vita S. Aemiliani (Villanueva 1. c. p. 206). 

1 1 . Adifonsi III regis Ovetensis sive Sebastiani episcopi Salmanticensis chronicon 
(Villanueva 1. c. p. 211) finiens in obitu regis Ordonii II (a. 850 — 866) patris 
Alfonsi III. 

12. luliani archiepiscopi Toletani historia de coniuratione Pauli adversus Vambam 
(Villanueva 1. c. p. 213. 218). 

Codex quo haec continebantur quamquam ante saeculum nonum extremum scribi non 
potuit , modo omnia habuerit a nianu eadem , nihilominus qui corpus hoc scriptorum 
Hispanicorum primum composuit, videtur rem administrasse saeculo octavo medio. 

TI. Archctypi alterius, scilicet Alcobaciensis, supersunt adhuc folia sex, quattuor 
Matriti, duo Londinii, continentia niaiorem partem continuationis historiarum Isidoria- 
narum pervenientis ad a. 754 notae hodie sub nomine ficticio Isidori Pacensis. eundem 
librum integrum etiamtum adhibuit lohannes Vasaeus Brugensis professor Salmanticensis 
in chronici rerum memorabihum Hispaniae tomo priore cdito primum Snhnanticae a. 1552, 
quam editionem cito, iterum Coloniae a. 1577, eiusquc notitiam dedit pro ea aetate 
satis uberem. 'Georgius Coelius', ait f. 2, 'mihi dixit in Alcobaciensis se monasterii 
'bibliotheca reperisse codicem manu scriptum, iu quo essent sanctus Isidorus et sanctus 
•Alfonsus de viris illustribus et alia quaedam s. Isidori monumenta do rebus Hispaniae. 
'. . . . desiderato thesauro potitus sum interposita auctoritate . . . cardinalis et principis 
"d. Henrici . . . reperi omnia longe maiora quam pro expectatione mea'. item post 
alia f. 10' : 'serenissimus princeps d. Henricus cardinalis et infans Portugalliae . . . Alco- 
'baciensem codicem ex monasterio illo suo bis mihi iussit adferri, sine quo libro irritus 
'in hoc negocio conatus meus futurus erat', et ad hunc potissimum librum sui instituti 
'proram et puppim' (sic f. 10') referendum est, quod scribit f. 4: 'Idacii . . ., loannis 
'abbae, s. Isidori et sancti Alfonsi quaecunque de rebus Ilispaniae reperire potui simul 
'cum Victore Tunnimensi Africae episcopo propediem . . . repurgata et scboliis nostris 
•illustrata in lucem dabimus', negans paullo ante Alfonsi chronica in Alcobaciensi eodice 
reperiri. eundem codicem, nisi erravit Pontacus (in praef ad Hieronymum p. 27), Andreas 
Schottus contulit Toleti die 12. lul. a. 1583 quaeque inde enotavit ad Hieronymum et 
Prosperum ad Simonem Barravium iureconsultum Tolosanum misit, a quo intercedente 
Frontone Ducaeo professore Burdigalensi Pontacus (a. 1604) ea accepit uteuda. si credis 
Fortunati a D. Bonaventura commentario de Alcobaciensis ms. bibliotheca (1827) p. 584, 
eundem librum adhibuit Antonius Braudao (f c. a. 1634): ego in scriptis eius quaerens 
quid ille inde sumpserit, non repperi. vere post Schottum non videtur excussus esse. 
Perezius quamquam eius saepius meminit, inter alia ad indicem chronieorum Hispa- 
norum in codice Segobrigensi ab ipso compositorum adscribens: hl tminrs nnctores 



AD VICTOEEM ET lOHANNEM. 167 

hahentar lifteria GottJiicis scrijiti in i)/ouasfvrio Alcohaccusi .... ct Isidorus dc Gotthis 
in ccclesia Ovetensi . . . ct Isidorus dc riris iUustrihtis in bihliotheca Complutensi '), ipsum 
non usurpasse, sed per Vasaeum solum novisse constat ex subsidiorum ipsius elencho 
intVa reccnsito. — In eo vokimine quaenam reppererit Vasaeus, praestabit ita exponere. 
ut ad Matritensem simillimum Vasaei testimonia adferantur et ita demonstretur , Alco- 
baciensis quid item et quid plus liabuerit. Matritensis utrum descriptus sit ex ipso 
Alcobaciensi et liic sit is ipse cuius particula superest an ex hoc tiuxerint exemplaria 
duo Alcobaciense plenius et minus integrum Matritense, ambigi potest; ego illam opi- 
nionem secutus sum utpote simpliciorem. ad crisin utriim praeferas perinde est. 

111. Alcalensis sive Compluteusis, iam Matritensis bibliothecae universitatis facul- U 
tatis iuridicae, signatus antea E. "26. 75, iam n. 134, saec. XIII est, foliorum numeratorum 
177 (antea omisso primo non scripto cum numerarentur 176, numeri in priore volumine 
positi his nostris uno loco inferiores sunt). descripserunt librum diligenter Otto Waltz 
in epistula ad Zangemeisterum edita mus. Rhen. vol. 33 (a. 1878) p. 322seq. et ex 
nostris Paulus Ewald (neucs Archir vol. 6 a. 1881 p. 323 seq.), qui item quae in eo 
volumine nostra iutererant recognovit. deuique ipse libor ut mitteretur Berolinum mihi 
successit ut impetrareni. sed ad ea quae priore volumine continentur sero acceptum in 
addendis demum adhibere potui. a manu scriptus ost Hispana. originem indicat quod 
ipsi libro inscriptum est manu saec. XV/XVI Hh° dc los antigos de la eglesia dc Toledo, 
unde possis conicere librum a. l.")83 a Schotto collatum Toleti (p. 166) hunc ipsum fuisse 
a Pontaco propter Vasaei testimonia habitum pro Alcobaciensi. Toleto asportavit eum 
saec. XVI exeunte Garcia de Loaysa: nam quod chronica Isidori edens a. 1593 archi- 
diaconus tum Guadalajarae in adnotatione ad c. 107 ait apud se esse 'epitomen chroni- 
corum Severi cognomento Sulpitii', potcst quidem etiam ad Alcobaciensem librum referri, 
sed probabiHus est Loaysam librum sibi comparasse ex vicino Toleto quam ex coenobio 
Portugallensi. ex Guadalajara liber inlatus est in oppidi vlcini olim Compluti, iam 
Alcala de llenarez bibliothecam collegii S. Ildephonsi, inscriptus in ipso tegumento sic: 
^Bihliotcca Complufobsc Ildefonsinn mss. Latinos E. 1. C. 2. N. 8\ item lihrcria del col- 
lcgio niaior dc Aleala 24 e. Perezius cum de subsidiis suis diligenter exposuerit, con- 
stat hunc librum ab eo non esse adhibitum. usurpavit eum in illa bibliotheca ante 
a. 174VI Florez. ab a. inde 1836 prostat Matriti ibi ubi diximus. quac contineantur 
hoc volumine, iam enumerabo. indicem libro praefixum scriptum ab ipso librario et 
omnino ab eo ex archetypo desumptum edidit Ewald 1. c. p. 324 : absunt ab eo n. 1 . 
8. y. 10. 12. 14 — 16. 19. 20 (horum duorum locum occupat Uher premionmi, id est 
prooemiorum, domni Ysidori). 26 — 29 et extrema sic ordinantur melius : 25. 22. 23. 24. 
sequuntiu- in indice post c. 24 alii libri in codicem Matritensem non transcripti Hieronymi 
Gennadii Augustini Fulgentii Orosii. 

1. f. 2 chronicon quod solet dici Complutense cxiens in adnotationem spectantem 
ad aeram 1 103/4 = p. Chr. 1064/5 ex hoc libro editum apud Florezium Esp. sagr. 
col. 23 p. 316 et in monumentis Portugalliae vol. 1 p. 17, ex altero Conimbri- 
censi archicoenobii S. Crucis scripto a. 1539 apud Fortunatum D. de Bonaven- 
tura in commentariis de Alcobacensi mss. bibliotheca p. 583. — Ex iisdem 
chronicis proficiscimtur quae Vasaeus adfert cx Alcobaciensi de Sarracenorum 
invasionc (ad a. 714), dc regibus Froila (ad a. 7.56), Silone (ad a. 774), Maure- 
gato (ad a. 783), de Colimbria ab Almanzore expugnata aera 1025 (ad a. 987), 
de Olisipone a Sarracenorum tyrannide liberata aera 1131 = p. Chr. 1093 



1) Huuc librum, quem coutulit. Perezius (Villauueva 1. c. p. 204), cave liabeas pro eo cle quo statim 
agetiu- item Compluteusi, nobis V. 



168 SVBSIDIA CBITICA 

(ad ii. 792). — [psuin cluonicon incipit ii brevi notitia de Gothorum ct Sarra- 
cenorum in Hispania dominationc ante Pelagium liac : 

En era CCCXIX {scr. CCCXLIX) egressi sunt Gotlii de terra sua. 

Era CCCLXVI ingressi sunt in Hispaniam. 

Dominata cst Hyspanie gcns Gothorum annis CCCLXXXIII et dc terra sua 
pcrvcnerunt in Ilyspaniam pcr annos XVI. 

Era DCCXVIIII {scr. DCCXLVIIII) cxpulsi sunt dc rcgno suo. 

Era DCCL Sarraceni Yspaniam obtinent. 

Antequam dominus Pchxgius regnarct , Sarraceni rcgnavcrunt in Hyspaniam 
annis V. 
quam ita refert Vasaeus ad a. 714: 'in Alcobaciensi codice annotatum reperi, 
'quod Sarraceni Gothos dc rcgno suo expulerunt aera scptingentcsima quadra- 
'gesima nona, hoc cst , anno domini scptingcntesimo undecimo , et potiti sunt 
'Hispania anno sequenti, iioc est, septingentesimo duodecimo, postquam Gothi 
'dominati essent Hispaniae trecentos octoginta tres annos. cgressos autem 
'Gothos de terra sua acra trccentesima quadragesima nona, anno scilicet domini 
'trecentesimo undecimo , vcnisse vero in Hispaniam aera trecentesima sexa- 
'gesima scxta, ncmpe anno sahitis humanae trecentesimo vigesimo octauo, nimi- 
•rmii dccinio octauo anno postquam egressi sunt patriam suam', addens deindc: 
'In alio codice peretusto manu scripto inveni haec verba. In aera quadringen- 
'tesima cocperunt Gothi regnare usque in aeram septingentcsimam quadragesi- 
'mam septimam. qui per trcccntos quinquaginta duos annos et menscs quatuor 
'ct dics quinque Hispaniam obtinuerunt, doncc iugressus fuit transmarinus dux 
'Sarracenorum nomine Taric. qui Rodcrico ultimo i*ege Gothorum die quinta 
'feria, hora scxta, aera septingentcsima quadragesima octava intcrfecto totam 
'fere Hispaniam armis ccpit, et tunc Sarraceni in Asturiis annos quinque rcg- 
'naverunt. haec ibi. atque ita Hispaniae excidium cadit in annum domini 
'septingentesimum decimum quartum . quo anno nos ponimus. scd nunicrus 
'aerae ab Alcobaciensi codice variat, quod co fit, quia alii alio aimo Gothos 
'regnare coepisse testantur." Iiacc cxcipit laterculus regum Ovetensium hic ct 
ipse a Vasaeo, ut diximus, passim adlegatus: 

Pelagius regnavit annis XVIIII. 

Fafila annis II mensibus VI. 

Ildefonsus reg. ann. XIX mense I die I. 

Proila (Froila Vasaeus) reg. ann. XI mensib. V dicbus XX. 

Aurelius ann. VI mensibus VI. 

[S]ilo reg. ann. IX mense I die I. 

[MJaurgatus (maurogatus m. ^) reg. ann. V mcnsibus VI. 

Sub uno fiunt anni LXXXI. 

Tunc(?) positus est in regno domnus Adefonsus XVIII kls Octobris sub 
era DCCCXXVIII. 
Index igitur scriptus est sub Alfonso II Casto (a. 7S9 — S42) in partibus 
Hispaniae Asturicensibus vel vicinis. seqmmtur adnotationes historicae posteriores, 
quarum prima spectat ad a. 9S7: iii cra CCCXXV (scr. OCXXV) Alman^or 
cepif Coliiiihriam IIII culeiidas Iiilii, postremae ad a. 1(»64'5 et a. 1093, trac- 
tant autem pleraeque dc rebus Portugallensibus. eas ad Matritensis codicis 
archetypum delatum videlicet in Portiigalliam ibi adiectas csse vcrisimile est. 
2. f. 2' — 15' epitonie chronicorum Ilieronymi: iiicipit liber chronicorum a sanctissimo 
Eusebio Cesariemi G-reco eloquio editus et a beatissimo Ihcronitno presbitero de 
G-reco in Latinum scniioiicm translatus. Hieronymi chrouicon 'multis mendis 



AD VICTOBEM ET lOHANNEM. 169 

quibus sciitebiit rcpurgatum . . . ex veterum codicum et praccipue Alcobaciensis 
collatione'' propcdicm in lucem se daturum esse Vasaeus ait f. 8. 

3. f. 15' — 18' Prosperi clironica: vide vol. 1 p. 367, ubi adlata sunt tcstimonia 
Vasaei de libro Alcobaciensi. 

4. f. 17' — 23 Victoris Tonnennensis ; dc his infra dicetur accuratius. hoc loco ad- 
chi-onica f ponenda visa est subscriptio ad loliannem 

5. f. 23 — 25' lohannis Biclarensis i codicis Matritensis: usque DCLIIII vero 
clironica ] eram, in qua heafus Isklorus cronicam suam 

condidit, id est quinfo Eraclii imperatoris anno et quarto Siscbutt regis GotJiorum, 
fiunt omues ah inifio anniVDCCCXV. deinde ergo usque his temporihus, in 
quo esf era DCCLXXX (= p. Chr. 742), creverunt anni CXXVI, qul udditi 
ad superiorem summcmi faciimf omnes annos ah Adam usguc in prescnfem 
cram, qui cst DCCLXXX, VDCCCCXLI. posthac quippc supersunt tisque ad 
finem sexte huius etatis vel introifu septime etafis, in qua dominus in maicstatc 
prestolatur adventus, unni (numerus non enuntiatur). Vasaeus non solum usus 
est chronicis Victoris et lohannis, sed praeterea adnotationibus quoque in 
Matritensi libro praetermissis , quae infra sub titulo chronicorum Cacsar- 
augustanorum editae sunt, ad quas potissimum respicit ubi ait f. 7: 'annota- 
'tiones marginales Alcobacicnsis codicis, quo multum usus sum, quas constat 
'monachi fuissc non parum eruditi et multae lectionis quique antiquioribus 
'usus sit Hispanicarum rerum monumentis quam quac hodie reperiuntur'. 

6. f. 26 — 30' epitome altera chronicorum Hieronymi: ifem incipit hreviafio cronice 
Etischii Ihcronimi. 

7. f. 30'. 3 1 epitomo clironicorum Prosperi cuni brevi auctario, quod vol. 1 p. 49 1 
(cf. p. 373) edidimus, deducto ad a. 462. 

8. f. 31— 33 sequitur coinmcntarius Q. lulii Hilariani dc durationc nuuidi auctoris 
nomine non addito inscriptus: incipif rafio femporum. incipit a verbis quanfo- 
cumque fempore, finit in verba in vitam eternam. descriptum accepi ab Ewaldo. 

9. f 33 — 34' sub titulo expositio temporum a mimdi incoactionc scquuntur chronica 
applicata opusculo Hilariani quod praccedit : scilicet contendit qui scripsit secun- 
dum hunc sex milia annorum mundo destinata finire in annum Lconis septi- 
mum ct Sevcri quartum sivc p. Chr. 463 (id quod Hilarianus ncquaquam dixit) 
ct reccnset deinde solito more generationes ct regna finiens in anno Lconis 
duodccimo (?) et Anthemii quarto sive p. Chr. 470. praefationem ct indiccm 
impcratorum Romanorum infra dabimus inter laterculos imperatorum. 

10. f 33 adhaerct nullo interstitio intcrposito narratio de Gratiano Theodosio I Ar- 
cadio Honorio edita supra vol. 1 p. 629 ciun chronicis Gallicis. 

11. f. 34' — 39' chronica ab Adam ad a. 511 attributa Sulpicio Sevcro, dc quibus 
supra vol. 1 p. 626 diximus. subscriptio libri Matritensis haec est: ah hoc con- 
sidc (id cst ab a. 511 vel potius ab a. 509) qui vtdt per indicfioncs computcf vcl 
per eram. uh era iisqua in nosfris temporibus, in quo esi era DCCLXXI (= p. Chr. 
733), crcvcrimt anni CCXXIIIL fiunt ah inifio VDCCCCXXXL 

12. f. 39 . 40 subiunguntur nullo intervallo nec praescriptionc ulla, subscriptione 
autem hac: hucusque Severus qui ef Sulpitius, haec quae sequuntur (ed. Florez 
P- 452 — 454, relegit Ewald), vere excerpta ex Orosio omnia adsumpto uno 
loco Solini. 

1. ante annos urbis condite ICCC fg Samiramis in Assyriis. Oros. 1, 4, 1. 4. 

■2. ante annos ICLX arsemnt Sodome. 

3. ante annos IVIII fames in Egypto sub rege Amose et loseph. 

4. ante annum CCCCLXIX primuni Amazones. 

CHRONICA II. 22 



0> 


■os. 


1,4, 


1 


1, 


5, 


1.2. 




1, 


8, 


1. 




1, 


15 


,3. 





7, 3, I. 
7,6. 
7, 9, 6. 








7, i:{, o. 


c. 


14, 


1. 


7, 20, 1. 


2. 






1, 6, 1. c. 

5. 6. 
Solinus 27, 
Orus. 4, 22, 


23, 

11. 

,4- 


1. 
-6, 



170 SVBSIDIA CRITICA 

5. ante annos CCCCXXX cxcidium Troio. Oros. 1, 17, 1. 

6. Phalari temporc Pcrillus taurum hcroum. I, 20, 1.2. 
T. anto annos LXIIII novissimus Assiriorum Sardanapallas rog- 1, 19, 1. 

navit. 

8. post annum urbis conditae CCCC ct LIIII Brutus primus 2, 5, 1. c. 6, 1. 
consul Tarquinius Supcrbus Romc ct Chirus Babilon uno 
tempore fuerunt. Chirus post captam Babiloniam a Thamaris 2, 6, II. c. 7. 
ct rcgina Scitarum occiditur. 

9. post annum CXXXII Alexander Macedo, tunc et Artaxerses 3, 7, 5. 6. 
phu-imos ludeorum in Hyrcania ad mare Caspium transmi- 
grant. 

10. ab urbe condita anno DCCLII nativitas Christi. 

11. anno DCCLXLV Petrus apostoUis Romam venit. 

12. anno DCCCXLV Thitus temphim Salomonis inccndit post 
ann. conditionis ICII. 

1.3. anno DCCCLXXXVII Adrianus liierusalem Christianis datam 
Helyam vocat. 

14. ab Augusto Cesare XXIIII imporator Phiiippus Christianus 
fuit. post cuius imperii ann. III Roma millesimum annum 
habuit. 

1,5. Cartago ann (scr. ante) Romam annos LXXII condita cst ct 
post DCCXXXVII ann. conditionis sue dicbus XVII ardens 
in pulverem ab Scipione redacta, rocupcrata vera post ann. 
CII. situs antiqus (sic) Cartaginis XXlI passuum muro 
cincte: tota parte muro (tota paene mari Orusius) cingebatur 
absque faucibus, que tribus milibus passuum aperiebantur. 
qui locus murum XXX pedum latum habuit, altitudinem 
cubitorum XL. area (arx Orosius) cui Bysse [sicj nomen 
erat, paulo anipHus quam duo milia passuum tenebat. ex 
una parte murus communis erat urbis et Birsae imminens 
mari. 

ifi. Babilonia per quadrum disposita facic castrorum menibus 2,6,8 — 10. 
paribus: murorum eius ambitus latitudo cubitis L, altitudo 
CC: circuitus vero stadiis CCCCLXXX, qui facimit milia 
LXIIII semis (qui . . . semis ahsunt ah Orosio): porte herec 
C : domus quater gemine. 

17. Philippus Aminte fiHus et Euridicc, pater Alexandri, cuius 3, 12, 1.3.8.9. 
uxor Olimpiada filia Arabe rcgis Molosorum. hic Montanam 

obpugnans hictu sagitte oculum perdidit. 

18. huius filius Alexander habuit peditum XXXII, equitum IIIID, 3, 16, 3. 
naves CLXXX. cui Darius cum CC obviavit, ex quibus per- 3, 16, 6. 9. 
didit peditum LXXX, equitum X, capte autem XL. Alexander 

pei"didit peditum CXXX, equitum CL. mater Darii et uxor 3, 16, 10. 
et soror et due filic capte, pro quibus iterum bellum restau- 
ratum est. ex quo fugiens Darius captus et occisus. ubi 3, 17, 3. 6. 
tribuum plus (tribus proeliis Orosius) quinquies decies centena 3, 17, 8. 
milia cesa sunt. 
ly- Linus et Scolopetius electi consederunt in Cappadocia Pontica 1, 15. 
iuxta Termendantem fluvium in campis Themiisciriis. horum 
uxores Amazones, quarum prime Marphesia et Lampedo: 



AD VICTOREM ET lOHANNEM. 1 7 ] 

occisa Marphesia et successit Sinope. ad lias cum VIII navibus 
longis vencnint Argonaute (Hercules et Tlieseus secundmu Orosiuni) 
regnante Oritliia, cuius sororeni (sorores 111. 2) Antiope et Menalippe 
capte. set reddita Menalippe Oritliie : arma reginae pro redemp- 
tione sunt data. post Orithiam Penthehsea regnavit. 
ID. f. 4(»— 41' nomine praescripto sequitur Hydatii clironicorum epitome (supra p. 8). 
adhaeret brevis continuatio finiens in Alboinum regem Langobardorum edita 
ex libro hoc p. 36. ad eundem Hydatium Alcobaciensis codicis diserte meminit 
Vasaeus f. Sl ad a. 420; 'in Alcobaciensi codice antiquo dicitur Idacius Galleciae 
'episcopus'. 

14. f. 41' Adhrcviatio omnium temporum simtd qiic nunc scroptdose collecta. incipit: 
ah Adam usquc ad diluvium, finit a restaurafionc templi snb Dario anni ILXITL 
cum in computo eo contineantur haec: a nativitate Christi usque nunc, id est 
usque ad cram DC ann DLXII: fiunt ergo simid ab Adam usque in cram 
jiresentem anni VDC(^LXII, is scriptus est a. p. Chr. 562. 

15. f. 41' adhreviatio chdomadarum Danielis LXX. incipit: sejJtimanc quas primnm 
posuit, finit a nativitate domini tisque ad Constantinum anni CCCCXII (sic). 

16. f. 42 amii sacerdotum Hebreorum. incipiunt: ah exitu Israel de Egipto, finiunt: 
succcssit Caijphas, cui losephus fuit cognomentum , sub quo ^^assus est dominus. 
explicit liber cronicorum. 

17. f. 42 — 47' sub falsa inscriptione chronographiae Isidori Hispalensis sequuntur 
chronica vere Carthaginiensia ab Adam ad a. 525 compilata ex clu^onicis 
Hieronymi et Prosperi et ex Eufini historia ecclesiastica. nos de iis diximus 
ad Prosperum vol. 1 p. 493. eadem m Alcobaciensi fuisse ait Vasaeus postquam 
egit de Isidoro quem ait Pacensi (c. 20) et de Isidoro genuino (c. 18): 'vidi in 
'eodem codice aliud chronicon Isidoro Hispalensi inscriptum, sed cum in ultimo 
'Trasamundi .... anno desinat, alterius potius atque eius Africani . . . arbi- 
'tror, praecipue cum rationem potius cum regibus Vandalorum in Africa quam 
'Gothorum in Hispania habeat'. 

18. f. 47' — 53 sub nomine Isidori iunioris chronica eius maiora. etiam in Alcobaciensi 
codice teste Vasaeo f. 4' fuit 'chronicon titulo Isidori iunioris ab initio mundi 
'usque ad quintum annum Suinthilanis Gothorum regis'. 

I'.). f. 53 — 59 sub nomine eiusdem auctoris historia Gothorum Vandalorum (cum 
praefatione ad Sisenandum directa) Sueborum. laudatur Alcobaciensis apud 
Vasaeum f. 100 ad Isidori hist. c. 57, 'annotationes mai-ginales libri Alco- 
bacienses in s. Isidorum' apud Vasaeum f. 99 ad eundem hist. c. 52. 53. locos 
attulimus ad Isidorum. 

20. f. 59' — 68 historiarum Isidorianarum continuatio scripta a. 754 a Vasaeo passini 
laudata sub nomine ficticio Isidori Pacensis. hic libellus cum extet in parte 
ex Alcobaciensi superstite, habuerit eum item Vasaeus habeatque Matritensis, 
cum in alio codice nullo reperiatur, inde praesertim nos collegimus et folia illa 
supcresse ex Alcobaciensi et ex eo Matritensem descriptum esse. ceterum de 
libello agetur ubi eum edemus. 

21. f. 68 — 75' Isidori commentarius dc orfu ef vifn vel obitu sanctorum ]iatrum 
(Arevalus vol. 5 p. 152 seq.). 

22. f. 75' — 82' Gennadius (finiens in lohanne Antiocheno c. 93) \ de viris illustiibus. 

23. f. 82' — 86 Isidorus Hispalensis (incipiens ab Osio c. 6, 1 eosdem tractatus 
finiens in ipso Isidoro) ' ex Alcobaciensi 

24. f. h6 — 89' Ildefonsus Toletanus (Ai-evalus vol. 7 p. 165) l Jaudat Vasaeus 

25. f. 90—102' Hieronymus ) (supra p. 166). 

22* 



172 SVBSIDIA CRITICA 

26. f. 102'. 103 breves notitiae de scriptis ecclesiasticis. incipiunt: sis nunc acriter, 
mi fratcr, rlesidereri (sic) nt tihi quari dc luminihtis qui toto firmamento mtmdo 
refulgent, patica de scriptorihus cet. : extrema haec sunt: loviniantis leta facic 

afficit ac venit. lulianus Affricantis data cst confradictio. Sin- 

nonitis a mtdtis ctdpahilis sccus Jiominem stint. 

27. f. 103 — 170' Richardi Pictaviensis chronica (MG. SS. 26, 7.') seq.) deducta ad 
a. 1174 cum auctario quod finit a. 1250. 

28. f. 170' — 173 compendium historicum medii aevi incipiens reges pritis Ronmm 
rexertmt, finiens Hylarius Virgines proles. insunt excerpta ex Digestis. 

29. f. 173 — 177 Hi stmt episcopti suh Eomano pontifice constitnti. 

lam de Alcobaciensi ubi complectimur quae colligi possunt cuni ex particula eius quae 
superest tum ex enarratione Vasaeana et ex apographo Matritensi, litteraturam folioruni 
superstitum palaeographus eximius Leopoldus Delisle Parisinus quaerenti mihi rcspondit 
sibi videri saeculi esse X exeuntis vel adeo incipientis XI : post eum terminum vix eum 
exarari potuisse. omnino iudicationem de litteratura admodum peculiari Yisigothica multo 
magis ambiguam et incertam esse quam ubi agitur de scriptura medio aevo communi. 
contra Ewaldus {neues Archiv 10, 604) palaeographiae Hispanicae prae ceteris gnarus 
reliquias has saeculo IX adiudicat, E. M. Thompson item iudex peritus saec. VIII vel 
X, eique aetati favet orthographia; scilicet cum in parte codicis superstite litterae c 
et t nusquam permutentur , ab eo vitio librarium saeculi noni exeuntis vel decimi sibi 
cavisse mirum est, imdecimi vix credibile. — Eodem ducunt quae volumine eo con- 
tinebantur: scilicet corpus id fuisse scriptorum de rebus potissimum Hispanis ordinatum 
saeculo octavo exeunte significant computi duo adiectus ad chronica Gallica (Matrit. 
c. 11) deductus ad a. 733 et alter adiectus ad lohannem Biclarensem (Matrit. c. 5) 
deductus ad a. 742; item continuatio historiarum Isidorianarum (Matrit. c. 20) finiens in 
a. 754 , quam cum suo loco demonstraturi simus descendere ex codice mutilato , libra- 
rius codicis eius de quo agimus non est continuationis eius auctor, sed eo plus minus 
posterior. denique indicem regum Ovetensiuni vidimus finire in Alfonso secundo, qui 
regnavit ab a. 7S9 ad a. 842. — Corpus Alcobaciense ubi componimus cum altevo, 
unde Soriense exemplar derivatum est, probabile est illud ex hoc ductum esse, quoniani 
quae Soriensis habuit antiquiora redeunt omnia in Alcobaciensi , continuationem autem 
Isidorianam libri Alcobaciensis a. 754 infra apparebit superstructam osse alteri simili 
libri^Soriensis finienti in a. 743. 

IV. lohannis Paez ( 

V. Floriani Docampo \ 

apographa, quae item habuerunt epitomen Ilydatianam (supra p. S. 9), ipsa non super- 
sunt. Perezius in schedis Segobrigensibus (Villanueva 1. c. p. 197): 'd Victor\ inquit, 
'Tunnense traslade de tin exemplar dc letra moderna que escrivio de sti niano el dotor 
Joan Paes chronisto del retj Phclippo 2° de Espana. Tienele ^urita, crco que se traslado 
jwr el de Osnia. — Hespues le comprove y corrcgi i)or otro moderno qtie tiene Amhrosio 
de Morales (1515 — 1591) y ftie de Florian Bocampo (sequuntur quae supra p. 165 rettuli 
de Soriensi). El loannes Biclarensis carregi pnr los tres lihros mesmos qtie el Vict(yr\ 
hos duos libros cum probabile sit descriptos esse ex antiquiorum trium supra recensitorum 
aliquo (nam quarti arclietypi nullum vestigium apparet), certe neuter oorum descriptus 
fuit ex Soriensi, quoniam quae ex hoc postremuni ad se delato Perezius affert, ita ad- 
notare non potuit apographum eius libri antoa nactus. exempli causa 213, 6 cum ad 
Aragones adscripsit Eticones ait Isidorus, illud in utroque exemplari invenerit necesse 
cst, ignorans adhuc quod postea adiecit in Soriensi esse Runcones. contra alterum utrum 
eorum proficisci ex Alcobaciensi inde eolligitur. quod adnotationes Caesaraugustanae, 



AD VICTOREM ET lOHANNEM. I73 

quae absunt a libro Alcalensi, Perezius ante inventum Soriensem habuit forma minus 
plena et a Soriensi diversa. etiam Perezius in praescriptis prioribus ad Victorem (cod. 
Segobrig.) cum ait : 'additao sunt hie in margine Victoris Tunniensis annotationes mar- 
'ginales ex codice Alcobaciensi incerti auctoris .... quas passim colebrat in chronico 
'loannes Vasaeus', non obscure significat ante Soriensem inventum Alcobaciensis libri 
exemphnnsve eius usum se liabuisse. altcrum cxemplarium illorum infra ostendemus 
descriptum videri ex Alcalensi Alcobaciensis apographo. Osmensem librum si recte 
couiecit Perezius descriptum esse a Paezio, id eo minus ad rem facit, quod eum librum 
alibi (vide supra p. 8) ait membranaceum quidem esse, sed et ipsum aetatis recentis, 
neque is superest. ceterum postea demonstrabimus libros Paezii et Docampi in adno- 
tatione Pereziana non distingui, sed praemisso vocabulo alias modo alterius utrius iibri 
lectionem proponi, modo coniecturam a Perezio excogitatam. 

VI. lohannes Baptista Perez (natus ante a. 1534, defunctus a. 1.597) episcopus 
Segobrigensis, in colligendis rerum Hispanarum documentis vetustis nulli secundus et 
etiam propter doctrinam magni Antonii Augustini dignus aequalis (egit de eo Villa- 
nueva 1. c. p. 148 seq.) ut conciliorum Hispanorum acta iussu pontificis Eomani dili- 
genter collegit (cf. Arevalus in Isidorianis vol. 2 p. 185), ita chronica quoque vetusta 
per bibliothecas patrias sedulo investigavit et syllogen eorum formavit co magis liodio 
utilem, quod optimi quique Hbri a Perezio usurpati nunc desiderantur. inde ad Vic- 
torem coniunctosque auctores quae pertinent iam enarrabuntur. 

1. Escorialensis & IV 23 saec. XVI (Knust apud Pertzium Archiv 8, 816: Ewald P(E) 
neues Archiv 6, 251) continet praeter chronica haec Isidori librum de viris illustribus 
cum additamentis Braulionis, lldefonsi, luliani, Felicis Toletani. Perezii esse et uni- 
versa libelli condicio ostendit et quod adnotatio ad Victorem p. 195, 9: hic harharns 
sapientia catholica vigebnt et altera ad lohannem p. 213, 6; Rucones ait Isidorus et in lioc 
libro adsunt et in altero de quo mox dicetur Scgobrigensi. hi duo codices cum soli 
ex Perezianis mihi notis adnotationes et in his cum variam lectioncm ad Victorem et 
lohannem tum rehquias annalium Caesaraugustanorum contineant, eo differimt, quod ab 
Escoi-ialensi absunt non solum explicationes historicao. sed etiam quae ex tertio codice, 
scilicet Soriensi Perezius excerpsit. varia lectio in Escorialensi eo continetur, quod prae- 
misso plerumque vocabulo alias differentiae afferuntur. glutinator librum mutilavit et in 
textu ad a. 543 p. 201, 13 et in adnotationibus Caesaraugustanis ad a. 504. 506. 507. 
nostra causa librum excussit Paulus Ewald. — Ex hoc codice sumptus cst Leidensis Vul- 
canianus n. 20" (cui adiunctae simt 'in Victoris Tunnunensis chronicon notae M. Velseri": 
nomen deletum est et adscriptum: 'awow^wg edantur'), scriptus ab homine Ilispano 
hic illic lingua sua uso (aqtii rntra, aqui falta). secundum ea, quae iibello inscripta 
sunt, repperit chronica in Toletana bibliotheca Andreas Scliottus, dedit Welserus Scaligero : 
is Victorem et lohannem edens ait in praefatione habuisse se 'triennio ante editionem 
Ingolstadensem', id est anno 1597. Velserus in epistula ad Scaligerum data adnotat ad 
ea quae p. 222 ad a. 494 referuntur de Sacis: 'huiusmodi ad Ilispanicas res quod attinct, 
'ad oram veteris libri Toletani adscripta erant ab aliquo non indiligenti', aperte Escoria- 
lensem librum respiciens. quaecumque sive in textu sivo in margine ab Escorialcnsis 
libri abscissa sunt, in Leidensi desidcrantur hiatu in margine adnotato. — "Welseriani 
libri apographum factum a ScaHgero adsorvatur item in Leidensi bibliotheca Scalig. 
n. 25 (cf. Frick mus. Rheu. 44 p. 369 seq.). — Pendent a Welsero quae adhuc factae 
sunt editioncs omnes, tam princeps, quam ad apographum Welsero missum curavit 
a. 1600 Canisius (cronicon Victoris, loannis, legatio Liutprandi, synodus Bavarica. 
Ingolstadii 1600. 4), quam Scaligerana inter additamenta ad chronica Eusebiana (Lug- 
duni Batavorum 1606 ot denuo Amstelacdanii 1658). Canisianam repetivit Andreas 
Schottus in Ilispaniae illustratae vol. 4 (Francofurti 1608) p. Il7seq. ox Scaligerana 



174 SVBSIDIA CEITICA 

descriptus est codex aliquando Chiffletii, deinde Meennannianus n. 740, hodie Beroh- 
nensis Phillippsianorum n. 1848. Sirmondianum exemplum item descriptum ex libro 
typis impresso fuit in codice Romano Barberiniano XIV, 18 (antea 2533) teste Beth- 
manno {Archw 12, 380; cf. Pertz ib. 5, 65) hodie eo volumine non comprehensum. ipso 
Scahgerano hbro scripto per Hemsterhusium usus est Petrus "Wessehng (diatribe de 
ludaeorum archontibus . . . et dissertatio de euangehis iussu imp. Anastasii non emen- 
datis in Victorem Tunnunensem. Traiecti ad Rhenum 1728) p. 148 seq. — Deficiunt in 
apographis his itemque in editis omnibus tam quae casu hbrarius Escorialensis hbri 
praetermisit (e. c. verb. 191, 7 Steplianus . . . eius loco et 200, 6 moiutchorum . . . epi- 
scopus qui) quam quae supra diximus a glutinatore desecta esse. 

P('V 2. Oppidi Segorve sive Segobrigae capitulo episcopus Perez testamento (edito apud 

Villanuevara 1. c. p. 280) collectanea historica legavit servata adhuc ab eodem {arm. G. 
cit. 1), ubi inspexit ea qui dihgenter de iis rettuht Villanueva in hbro supra eitato edito 
a. 1804. nuper mea causa eo profectus canonicus Valentianus Roque Chabas vir diligens 
ct peritus quae pertinent ad Victorem et lohannem excussit. comprehenduntur ea volumine 
inscripto : 'liistorici antiqui niaxime Hispani qui hoc libro continentur nondum impressi, 
'sed descripti et emendati ex veteribus codicibus manuscriptis' ; sequitur index. primum 
locum obtinet fasciculus Victorem et lohannem conplectens foliorum 32 scriptorum ab 
amanuensibus duobus moderante Perezio, eius deinde nianu emendatorum et adnotatorum. 
ad marginem utrumque adscriptae sunt Perezii adnotationes argumenti historici aliae 
(laudat passim Euagrium, Theodosivmi lectorem, Liberatum, Nicephorum, conciha), 
aliae quibus afferuntur variae lectiones. in his redeunt fere quae adsunt in Escorialensi 
praemisso hic quoque vocabulo alias, sed et passim ad id adiectum est in v(etere) 
c(odice) et non paucae accesserunt non repertae in Escorialensi adiecta nota simplici 
m V. c, scilicet acceptae ferendae libro quem tertium nominat Perezius Soriensi 
insignis utilitatis. textus quamquam et ipse aliquoties correctus est, in universum idem 
mansit. — Mutilavit librum fortasse ipse Perezius: scilicet inde a p. 200, 14 quidquid 
offendere potuit pontificem Romanum , ut indicatum est in apparatu nostro, ita dele- 
tum est, ut eorum non nisi vestigia incerta appareant, exempli causa p. 204, 18. 19: 
VigiUus Romanus cpiscopus fpostquam praevaricatus est, suh excommunicatione totins 
Africanne ccclesiae pontificum] in insula Sicilia moritur sublata sunt quae uncis circum- 
clusimus. quo spectat, quod aequalis Perezii Velserus in adnotationibus supra laudatis 
eadem verba delevit adnotans : alter codex haec addit (sequuntur verba deleta) : quod 
nefas est credere, cum catholicus sederit in pontificatu, ut ex pontificali aliisque argu- 
mcntis P. Bellarminus doc.uit. 

F(T) 3. Toleti in bibliotheca capitulari 27, 26 (Ewald neues Archiv 6, 363) sine appa- 

ratu. lohannem hoc libro adhibito edidit Florezius Esp. sagr. 6. 382. 

^(F) 4. Matriti in bibliotheca nationali F 38 (Knust apud Pertz Archiv 8, 782 cf. p. 173: 

Ewald neues Archiv 6, 303) sine apparatu. in margine quod adnotavit manus saec. 
XVIII cd. Tolet. fortasse significat eum librum descriptum esse ex eo qui praecedit. 
collatum habui ad Victorem et lohannem ab Ewaldo. 

5. lohannis de Mariana (1536 — 1623) chronicorum Hispanorum sylloge a Florezio 
passim adhibita iam extat Londinii in museo Britannico cod. Egerton. n. 1873, ubi eam 
examinavi. tota sumpta est ex collectaneis Perezianis nec deest Perezius in recensu 
auctorum, quem Mariana annalibus suis in editione Hispana praeposuit. scripsisse so ait 
a. 1584. Victor Tunnensis legitur f. 32 seq., lohaimes f. 48seq. : adsunt etiam excerpta 
Caesaraugustana, sed ita decurtata, ut appareat Marianam adhibuisse librum supra 
recensitum Escorialensem ita mutilatum ut est hodie. variae lectiones desunt. itaque 
eum abiecimus. 



AD VICTOREM ET lOHANNEM. 



175 



Praeter Isidorum , a quo intVa videbimus tam Victoris quam lohannis chronica 
compilata esse, medii aevi scriptores chronica haec non adhibuerunt. sed Victoris Tun- 
nennensis vcl, ut pleraque exemplaria habent, Turonensis cum Isidorus in praefationc 
chronicorum nomen posuerit, inde et Otto Frisingensis (f 1158) in chronicis 1. 5 c. 4 
(MG. SS. 20 p. 217) post mortem lustiniani I adnotat: huciisque Victor Turonum 
episcojms chronicas suas pcrduxit (ut similiter 1. 5 c. 9 ad Heracliuni notat: htictisque 
Isidorus episcopus historiam snam perduxit) et annales originc fortassc Vedastini aetatis 
incertae, quorum extant apographa rccentia in bibUothecis Ilamburgensi n. 209 et 
Havniensi n. 2088, post mortem lustini II quae afferunt, iis praescribunt verba nunc 
eontinuator Victoris, propter quae deindc chronica ipsa adscripta sunt Victori Turonensi 
vel Tunnensi (vide quae exposui nettes Archiv 10, 430). — Quod chronicis quao fcrun- 
tur sub noraine Barbari Scaligeri a manu saec. fortasse noni adscriptum est esse vidcri 
Gcorgii Amhionensis vel Vietoris Turonensis (vol. 1 p. 84) , coniectura est scioli nescio 
cuius item .superstructa praefationi Isidorianae. — Mero errorc codex bibliothecae 
Leicestrianae Hollchamensis n. 45 1 saec. XII, quo continentur Victoris Vitensis libri de 
persecutione Vandalica ct Eusebii Rufinique historia ecclesiastica, relatus est ad Victorem 
nostrum (iieties Archiv 10, 598). 



Librorum auctoritas in chronicis Hispanis quaenam sit, iam declarabimus. testes 
habemus vere duos, Soriensem ct Alcobaciensem. ilie quid habucrit, eatenus constat, 
quatenus Perezius in libri Scgobrigensis margine disertc veteris codieis mentionem 
facit, id quod nos significavimus nota P'" (<S^'"). de Soriensi ubi constat, plerumque 
praestat reliquis, ncc paucis locis unus verum scrvavit: 



'vetus codex' Perem: 



184, 21 
187, 7 

190, 10 

191, 2 
191, 27 
199, 30 
199, 33 
204, 7 
206, 6 
212, 16 

212, 23 

213, 6 

213, 18 

214, 23 
214, 25 
216, 32. 



Matritensis: 
cipri 

om. 
dipratiis 



dulcissimo 

barbarorum 

asinodam 



Peresiatia leetio prior: 
om. P', cipri P" 
om. 
diptychis P' , dipatriis P" 
basiliani basiani P', basiliani P" 

silitientianum silentiarium P', siliccntianum P" 
nicenam menamP', nicenam P" 

fugas sugasP', fugas 7-"' 

egimauritane egimauritaniae 

dulcissimo P', dulcidio P" 
barbarorum 
asinodam 
aragones 
sabariam P', sapariam P" 
bandarius P', baudarius P" 
sueuorum 
I audec- andec- uno loco, andec- 

217, 10. 20 \ 

Longc pauciores reperiuntur loci, ubi Matritensis praestet Soriensi, ut sunt hi : 

'vetus codex' Percsii: Matritentis: Pcresiana lectio prior: 

191, 13 flauitus flaiuitas flauianus P', flauitas P" 

205, 9 antoniensi anthinoensi antinoensi 

217, 1 om. ispalim hispalim 

Ibi quoque, ubi Pcrezius in tcxtu libri Segobrigensis (vel eo hiante in alio F) discedit 
ab Escorialensi , posterior lectio fieri potest, ut veniat ex Soriensi, sed cum Perczium 



cyn 

atque deogratias 

dipticiis 

basiani 

silentiarium 

moenam 

sucas 

aegimuritanae 

dulcidio 

abarorum 

asidonam 

runcones (cum Isidoro) aragoncs 

sabariam (cum Isidoro) sapariam 

baduarius baudarius 

suanorum sueuorum 

andec- uno loco, 
audec- duobus 



176 SVBSIDIA CRITICA 

constet coniectura quoque verba tradita non raro mutavisse, de oiusmodi locis plei'umquc 
ambigi poterit, ut sunt hi: 

L84, 4 domnus P(S) emendans (cum U ct P'9? diaconus F^ 

186, 35 caede P(S) cmendcms (cum U et F^^)-, sede P' 

187, 1 1 anno regni ¥(8), regni sui anno UP(E) 

188, 35 imperium tyrannice P(S), imperium quam tyrannicc UP(E) 

189, 9 adunato mhi P(S), donato P(E), donatu U 
194, 23 legionibus P(S), leonibus Pi, leonis f/P" 
•203, 5 laetari P(F), latere UP(E) 

203, 7 fraudulenter P(F), fraude fideliter UP(E) 
212, 21 parat P(S), parcit P\ perit U 

216, 8 cupiditate potius quam impulsionc] P(S) ^ cupiditate potius impul- 

sione U, cupiditate potius impulsi P(E) 

217, y persis P(S), om. UP(E) 

222 «. 494 goti P(S), saci P' e< Alcohaciensis. 
De Soricnsis libri lectione cum raro constet, plcrumque reicimur ad codicem Alco- 
bacienscm: sed is quoque quid habucrit, saepe inccrtum cst. Vasaei tcstimonia diserta 
paucis locis faciunt ad lectionem stabiliendam. Matritensis libcr , qucm supra diximus 
deseriptum essc ox Alcobaciensi, ut parum curiosc cxaratus cst mcndasque sine dubio 
non paucas habct ab hoc demum librario in tcxtum inlatas , testis est si non optinuis, 
certe sincerus et immunis ab interpolatione gravioris ordinis, quamquam verba praefuit 
anu. 213, 24 ficri potest ut de suo inserucrit et similia alibi commiserit. denique Pereziimi 
supra vidimus Alcobuciensis libri apographum nactum csse Matritensi plenius et hic illic 
cmendatius, repraesentatque textum Perezianum, qualis fuit ante Soriensem inventum, 
accuratius quam Segobrigensis libcr antiquior Escorialensis, in quo adsimt etiani ortho- 
graphiac vctustioris vestigia, ut flniltit li)3, 12 — mcuhcruut 196, 13 — iuhantr 200, 31. 
218, 4 in aliis exemplaribus Perezianis oblitterata. alterum autem quod ante inventum 
librum Soriensem adhibuit Perezius apographum apparet fluxisse ex libro hodie Matri- 
tensi; cxempli causa 191, 2 cx duabus lcctionibus Pcrezianis altera vera hasiani necessc 
est venerit ex Alcobaciensi confirmata dcinde libro Soriensi, altcra falsa hasiliani redit iu 
Matritonsi, similiaque plura offcnduntur. at cum summa cautela Percziana recensio ad- 
hibenda est proptcr intcrpolationem gravissimam et ex parte doctam, ut a tali viro ex- 
pectanda fuit, quac cum modo textum occupet (P^), modo marginem ('P'y, ut conveuit 
praescriptioni communi alias, utrique paritcr diffidendum est. subieci locos ubi aut propter 
conscnsum Soriensis libri et Matritensis aut proptcr alias causas dc scriptura tradita dubitari 
non potest : conicctura Pcrczius ubi vcrum adsecutus videtur cssc, asteriscum ci praeposui. 
tradita lectio: hctio interpolala: 

184, 4 domnus f/P" diaconus P" 

184, 15 domno f/P'" diacono P', donato P" . 

190, 11 priuati f7P'P"i *praefati P" 

191, 10 campancum UP^\ cara- codonatum P' (ex Anastasio) 

panum P'" 

191, 12 flauitas P", flaiuitas U, flauianus P' 

flauitus Pi" 

192, 23 mula UP^P^^^ hemula P' (ex Anastasio) 

193, 10 siclis (scr. iaculis ex Isidoro) UP^ spiculis P" 

194, 3 platani f7P' palatini P" 
194, 29 crucis f/P' carceris P" 
200, 29 impleri UP^ (cum Liberato) implorauit P" 
217, 18 hodierno UP^P"^ *ugerno P" 



AD VICTOREM ET lOHANNEM. 177 

Ita de Pcrezianae rccensionis prioris lectione sive simplici sive duplici sivc adeo tripli- 
cata hoc statuenduiu erit posse venirc eam earumve unam ex Alcobaciensi, posse inesse 
in iis errores codicis hodie Matritensis ex Alcobaciensi descripti, possc item inesse erro- 
rem ex apograpliis Pereziano vel Docampiano derivatum , posse venire denique ex 
coniectura Pereziana. propria quae sint itemque bona si qua reperiuntur referenda 
erunt ad Alcobaciensem, ut 185, 9, ubi cum U et /'"' consentiant in falsa loctionc 
Albino, Perezius quod iiabet in textu Attwno non vcrum, sed a vero Avieno propius 
remotum, ex illo videtur traxisse, quamquam refragatur, ut dixi, apographum Matritense. 
sunt autcm ea perpauca ct in universum Perezianac rccensionis prioris utilitas oxigua. 
errorcs praesertim minores ex pi-imitiva apographorum ab ipso adhibitorum scriptura 
multi apud Perezium remanserunt iam correcti ope codicis Matritensis: 
18G, 2 campo Martio] in campo maximo P 
188, 26 consule novo] consule IX P 
188, 32 et dcinceps ariagne] ariadne P 
et ubi iuibet pleniora vel meliora quam quae exhibet Matritensis, ut 
187, 12 gensericus] U, pater gensericus P 
218, 26 cum U, tunc P", cum quo P' 
coniectura potius subest quam codicis lectio diversa: cxempli causa extrcmo loco enni, 
quod ferri non potest, Perezius quoque videtur in libris invcnisse et id cmendasse 
coniectura duplici. 

Orthographiam in cdendis chronicis Victoris et lohannis secutus sum sinceram 
cius aetatis, eo magis, quod eorum qui hodie extat antiquissimus libcr Matritensis sae- 
cuU XIII in talibus auctoritatcm non facit. eius scribcndi consuctudincm explicabunt 
quae sequuntur. 

ae et e: diphthongo substituitur perpetuo vocalis simplex. 

c ct t: amicicia — auxcncius — instancia — kmrencius — tociiis. 

e et i: passim i pro e, maxime in religatus et in Graecis, ut sunt calcidonensis 

semper — eupliimius. 
h omissa: calcidonensis scmper — cartago scmper — ■ cirograjihuin — cuficianus — 

ehdomas — i/eins — ylarius — cnoticuin — siinmucus. 
h addita maxime in Graecis: anatholius — thimotheus — uicthor. 
h et ch: nichil. 
i et y: 

i pro y: egijttus — bithinia — euticianus — olibrius — simmacus — sinodus — 

tiranmis. 
y pro i: ylarius — hystoria — yems — ysauria. 
m et /*; culunnia — ■ tanquam. 
mn mut. in mpn: dampiuirc. 
geminatio male omissa: salustius. 

geminatio male admissa: accephalus — a/frica — affundamentis — occulatus. 
compendia dierum in codice f/barbarc perturbata, ut 186,21 VI klarium aprilium — 
186, 22 quarto klaruin apriliuiii — 187, 8 nonis itdiac — 189, 29 VIII kalen- 
darium octobrium, ita ut requiritur formavi. 



CHRONICA II. 



23 



VICTORIS 

EPISCOPI TONNENNENSIS 

CHRONICA. 

Vicfor, Isidorus ait in libro de viris ill. c. 49. 50 [3S|, Tmmuncnsis ecdcsiuv Afri- 
canac episcoims. hic n princiiiio mundi usque ad primum lustini iunioris imperii an- 
nani hrcvem. pcr consules annuos hellicarum ccclesiasticarumquc rerum nohilissimam pro- 
iiinlgavit historinm laudc et nofutionc illustrem ac memoria digimm. hic pro defensionc 
frium capifulorum a lustiiiinno Augusto criiio in Aegyptum transportafur . unde rursus 
ConstantinopoUm evocatus dum lustiniano imperatori et Eutyehio Constantinopolitatiac 
urhis episcopo ohtre.ctaforihus eorundem trium eapifnlornm resisterct, rursus in monasterio 
eiusdem civitatis cusfodiendus miftifur, atque in eadem damnafione, uf dicunt, pernmnens 
moritur^). item in exordio chronicorum : Eusehius . . atque . . Hieronymus . . . ediderunt 
historiam. . . . post hos alii atque alii: intcr quos praeeiime Victor Tonnoncnsis (sic vel 
Tonoiicnsis libri boni) ecclesiae episcopus rccensitis pracdietorum historiis gesfa sequentium 
acfatum iisque ad consulatum lustinl itmioris explevit. eiusdem auctoris videtur esse 
libellus de paenitentia qui edi solet cum Ambrosianis inter suppositicia (ed. Mediol. 
a. 1883 vol. 6 p. 7.>1, Mignc vol. 17 p. 1058): nam cum in libello extremo auctor 
Victorem se ipse dicat, in libris vetustis duobus, quos editores in prooemio afFerunt, ita 
inscriptus est: incipit liher sancti Victoris de lapsis Tonensis episcopi historiograpiii. 
quamquam alii ad hunc librum oxistimant pertinere quae de Victore Cartennae episcopo. 
qui vixit sub Geiserico, Gennadius liabet c. 78 : scripsif . . . dc paenitentia /jmhlicanij 
lihellum unum, in quo et regtdam vivendi paenitenfihus iuxfa scripturarum auctoritatem 
instifuit. — Oppidum, cuius sedem tenuit, quomodo vere appellandum sit, parum con- 
stat. Tunnunensem Vasaeus eum appellat usus codice Alcobaciensi, Tunnensem Perezius 
(ad Isidorum de viris ill. 49) legit in vetusto codice, puto Soriensi. ex nostris libris 
fuimncnsis U"^) et in praescriptione (p. 179) ct in subscriptionc (p. 208), tunnuncnsis P 
(E et ante em. S), tunncnsis P (S ex em. et Fj, item in chronicis ubi dc se loquitur 
p. "204, 5 tunnuriensis U, tunnensis P^(ES) et P^^^^S"^), tuniensis P^^^E^^S'^), itera apud 
lohannem in exordio p. 210, 4 tunnunensis U, tunnonensis P" (6' ex em. et TJ, tunnensis 



1) Adhibui ad vitam Victoris et item ad eas quae iufra sequuntur lohaunis et Maximi libros scriptos 
sex, Parisinos tres Lat. 1791 saec. X, 1792 et 12160 saec. XII utruraque, quos mea causa contulit P. F. 
Girard protessor Parisinus; Bernensera n. 289 saec. X et Casinatera n. 294 saec. XI, quos cullatos habui a 
Maximiliano Ilnn, Matritensera univ. 134 (vide supra p. 171 n. 23), quem ipse traetavi. — tunnunen^is Matr. 134, 
tunnnensis cod. Paris. 1791 in indice et 121IJ0 item in indice, tunnomensis 121G0 in textu, tuniensis corr. iu 
tumonensis 1791 in textu , tunnuntensis Paris. 1792, tunmnensis Bern. 289, tannanensis Casin. 294 — afri- 
canus 1792, ora. Cas. — anjiuos] auribus 12160, anriuos Beru. Cas. — laudem 1791. 1792 Bern. — illustre 
1792, illustres 1791 Beru. — ac] hac Cas., haec 1791. 1792 Bern. — diyna 1791. 1792 Bern. — iustiano 
ar/usto 1791 — ecclesia sua pulsus, quod luibent edd. post awjusto, abest a codd. praeter Matr. — aeyypto 1791, 
egijplo 12160 Bern. Cas., ejipto 1792 — inde Matr. — co-nstantinopoli 1791 Matr. Bern. Cas. — uocalus Cas., 
uocatur Matr. — iustiniano] a iusl. Bern. Matr. , ad iust. Cas. — imperatore 1791 Bern. Cas. Matr. — 
eutitio 1791. euticio 1792 Bern. Matr., euthicio Cas. — viittatur Bern. 21 Adscripta initio in margine 

S. Victor Tunensis ecclesie et in summis paginis Viclorius Ttinnuensis ecclesie episcopus sunt a manu saec. XIV. 



VICTORIS EPISCOPI TONNENNENSIS CHRONICA. 179 

P' (]^F et ante eni. SJ. apud Isidorum hmnunensis, tunnucnsis, tonnonensis est in libris, 
in libello de paenitentia tonmsis. inter episcopos provinciae Africae proconsularis, quos 
recenset notitia anui 482 subiuncta Yictori Vitensi, adest Crcsconius Tcnnoncnsis ; inter 
eos, qui interfuerunt concilio Cartiiaginiensi a. 52,"), Optntns cjiiscopus ])lchis Tonnon- 
nensis '). ex titulis Africanis nullus adlmc id nomen prodidit, nisi fortasse, quod coniecit 
lohannes Schniidt amicus, in iaterculo civitatium Carthaginiensi C. VIII S. n. 12552 
imc pertinent . . ncnnenscs. lianc coniecturam secutus equidem in ro ineerta Tonnen- 
nensem eum appello, quamquam in locis supra citatis formam traditam non mutavi. — 
De situ oppidi hoc tantum constat fuisse in provincia proconsulari fortasse non longe 
a Carthagine magna. 

De auctore quae novimus, per ipsum comperta habemus, neque uisi ex ipso vitam 
quam dicit Isidorus hausit. in magna illa quae tum agitabatur conti'oversia de Christi 
naturis duabus, quam duplicitatem contra Alexandrinos potissimum episoopi maxime Occi- 
dentales adseverabant et adversarii ut pro liaereticis haberentur in concilio Calcliedoue 
a. 451 acto obtinuerant, ut episcopi Africani reliqui ita Victor quoque cum Occidentalibus 
stetit. deinde cum lustinianus edicto c. a. 543 emisso 'tria capitula', scilicet Theodori et 
Theodoreti et Ibae hbelios a conciHo illo ahquatenus certe admissos impugnasset et 
danmasset, Victor litibus iis implicitus a. 555, ut ait ipse, in exilium missus moratus 
est primum in insulis Balearicis, deinde in monasterio Aegimurensi, postea in Cartha- 
giniensi ad Mandracium, mox Alexandreae Aegypti vel in monasterio ad Canopum XII 
ab Alexandrea lapide, denique a. 504/5 Constantinopoli. exul videtur chronica dicta- 
visse ; certe cum narratio perveniat ad a. 565 et in ipso fine mentionem faciat socii 
exilii Theodori Cebarsuscitani opiscopi eo tempore in exilio mortui, vix antequam 
scribendi finem faceret domum potest reversus esse. narratio vertitur potissinmm in 
controversiis illis ecclesiasticis nec saeculares res nisi raro tanguntur. 

Titulus operis in Soriensi libro teste Perezio hic fuit: litic usqtic Prospcr vir 
rcliyiosus ordinem ■praeccdentium digessit annorum: cui ct nos ista subiicimus (sic). ahhinc, 
id est a XVIII Theodosii iunioris constilatu Victor Tunnunensis (mut. in Ttmncnsis) 
ccclesiae Africanae episcojrus texit historiam. in Matritensi libro praescripta sunt verba 
eadem: httcusqtic . . . stihiecimus (sic), absunt ab eo quae sequuntur: ahhinc . . . historiam 
pergiturque statim igitur Thcodosio XVIII et Alhino constdihus. Perezius in Escorialensi 
libro praescribit Victori: Victor Tunntinensis a XVIII constdatu Theodosii iunioris 
Victor cpiscopus Ttmntmcnsis ccclesiae Africac historiam persequittir , tdji Prospcr reli- 
quit. in Segobrigensi primum praescriptum fuit Victoris Tunnimensis cpiscopl, deinde 
factum est Victoris Tunnensis cpiscopi Africcmi chronicon. Soriensis libri praescriptio 
prior et Matritensis sola sine dubio genuina est formata ad epitomen Prosperianam. 
posterior libri Soriensis, quae iu Alcobaciensi videtur ad marginem scripta fuisse et 
propterea a Matritensi abesse, vix potest esse auctoris, cum priorem repetat, sed a 
librario ita adiecta, ut nomen auctoris in ipso titulo omissum et praeterea a continuatore 
tantimmiodo relatum in ea collocaret. — Subscriptio in libris nulla est, nam quae sequimtur 
magis habenda sunt pro praescriptione chronicorum lohannis, ubi (p. 208) ea referemus. 

Victoris chronica quae habemus cura incipiant ab a. 444, ipsum coepisse a principio 
mundi et Isidorus testis est et requirit partis superstitis inscriptio modo enarrata auctoris 
nomine carens et confirmat ipse reprehendens (ad a. 565/6) Eutychium episcopum Con- 
stantinopolitanum utpote damnatorem Eucufri heremitae diaconi ac Didymi monachi et con- 
fessoris Ale.vandrini , quornm latidcs stipra illusfritim virortwt cx atictoritate protulimtis: 
intellegit scilicet Didymum qui obiit a. IU)4 annos natus LXXXV et Euagrium discipulum 



1) Mausi 8, G47. sic ut snpr.-i dcdiiuus cssl> iu ooilice Vatic.iuo P.ilatino .')74, ijui solus acta ea servavit, 
eertiorcm me lecit Otto Cuutz. 

23* 



180 VICTORIS EPISCOPI TONNENNENSIS 

Macarii, Pallaclii magistmm et a. 381 archidiaconum Gi'egorii Nazianzeni Constantinopoli 
tum episoopi, viros aetatis anterioris. iam cum apud Prosporum Euagrii mentio nulla fiat, 
fiat Didymi (e. 1146 ex Hieronymo), sed nullis laudibus virorum illustrium additis, inde 
colligitur Prosperum a Tictore ita fere recensitum esse, ut Ilicronymum Prosper recensuit, 
scilicet quaedam Yictorem de suo adiecisse, alia fortasse mutasse vel sustulisse. Victor 
autem cum parti ei quam de suo addidit praescripserit : Jnicusquc Frospcr . . . cui ef nos 
ista suhiccimus, praecedantque certe in exemplari eorum quae extant antiquissimo neque 
doctrinam renatarum litterarum perpesso Matritensi n. 134 ipsa Prosperi chronica, crederes 
hic nobis traditam esse recensionem eorum a Victore curatam. sed ut probabiles aliae 
multae, ita haec quoque coniectura fallit. nam Prosperi exemplum Matritense pervenit 
ut alia ad a. 445 et habet praeterea auctarium Africanum (vol. 1 p. 486) continuatum 
ad a. 455, neque recedit textus hbri eius a solita forma; evenit igitur in Victore id 
ipsum quod in Prospero saepissime accidit, scilicet Ubrarii cum iis Prosperi et genuini 
et a Victore recensiti copia esset, hunc prae illo abiecerunt. nec magis inter rehqua 
quae habemus Prosperi exempla ullum invenitur. quod adVictorem referre possis; nam 
id quod nobis est A (vol. 1 p. 358) etsi in anno 443 desinit, mutilum ad nos pervenit 
neque magis Victori attribui potest. nihilominus quoniam, ut antea (vol. 1 p. 345) ex- 
posuimus, verisimile est chronica saepius a Prospero emissa esse subinde aucta, dubium 
non est adhibuisse Victorem recensionem Prosperi hodie deperditam emissam a. 443. 

Annos Victor nuncupat a 444 ad 563 secundum consules, deinceps secundum 
imperatores. consularia adhibuit, id quod non mirum est in auctore Africano, modo ad 
formam occidentalem scripta. modo ad orientalem. scihcet per a. 444 — 457 occidentalia, 
per a. 458 — 500 orientalia (exceptionem faciunt a. 460. 464. 465), ab a. 501 ad 563 
rursus occidentalia. Gothicarum turbarum, ut par est, nuUum in his consularibus adest 
vestigium. postconsulatus cum praeterea ita numerentur, ut ipse consulatus annus non 
comprehcndatur, Victori e contrario annus qui sequitur consulatum non est post consn- 
latum primus, sed sccundus et sic deinceps: quae numeratio praeterea in tituhs Italicis 
non raro invenitur , sed abhorret a consuetudine legitima tam Orientis \) quam Occi- 
dentis. consularis computatio cur finiat in a. 563, qui Victori est p. c. Bclisarii XXIII. 
et substituantur deinde anni imperatorii, neque auctor explicat neque ut ego exphcarem 
mihi successit. denique in hac parte extrema computatio turbata est. consulatibus suis 
cum auctor subiungit annos imperatorios quattuor lustiniani ut ait XXXVII — XL, in- 
dictiones XII — XV, primum errat de obitu Justiniani, qui vere decessit a. 565 die 
Nov. 14 anno imperii XXXIX indictione XIV: deindc anni eius imperatoris cum in- 
cipiant a die Apr. 1, quomodo aptaverit consularibus incipieutibus lan. 1 et indictioni- 
bus incipientibus Sept. 1, parum liquet. simplicissimum videtiu' schema hoc: 

p. c. Belisarii XXIII a. 563 

lustiniani a. XXXVII a. 564 (vere a. 563 Apr. I — 564 Mart. 31) 

ind. XII (vere a. 563 Sept. 1 — 564 Aug. 31) 

lustiniani a. XXXVIII a. 565 (vere a. 564 Apr. l — 565 Mart. 31) 
ind. XIII (vere a. 564 Sept. 1 — 565 Aug. 31) 

lustiniani a. XXXIX a. 566 (vere a. 565 Apr. 1 — 565 Nov. 13) 

ind. XIV (vere a. 565 Sept. 1 — 566 Aug. 31) 

lustiniani a. XL a. 567 (vere nullus fuit) 

ind. XV (vere a. 566 Sept. 1 — 567 Aug. 31) 

quamquam lohannes Victorem continuans incipit non ab a. 568, sed ab a. 567. 



1) Errore Eossiiis (inscr. clir. I p. XLVII) eam nunierationem lege lustini minoris iudicat cirdln.itam 
esse; Tiberii eonstitutio a. 582 (nov. const. eil. Zacliariae n. 14) ct narratio elironici pasclialis (p. <J90 Bonn.) 
de anno 583 refragantur. 



CHRONICA. Igl 

Imperatores numerat Victor ad exemplum Hieronymi et Prosperi: scilicet cum 
liuic (c. 1283) Theodosius II sit imperator XLVI, Marcianus, ad quem Prosper c. 13(51 
numeruni non adscripsit, Victori est XLVII (a. 450), Leo XLVIII (a. 4,'j7, 2), Zenon 
XLIX (u. 474, 3), Anastasius L (^a. 491, 2), lustinus I LI (a. 518, 2), lustinianus LIl 
(a. 528). 

In univorsum numerans a principio mundi ad Ohristuni natum annos VOXCIX 
sequitur ealcukis Hieronymi, sciHcet 

a creatione mundi ad diluvium a. 2242 

a diluvio ad Abraham a. 942 

amms ante Christnm natum, Augusti XLII = Abrahae a. 2015 

5199 
At in computandis annis a Christo nato Victor non Prosporum secutus est, quem vidi- 
mus (vol. I p. 351) a. p. Chr. 433 habuisse pro anno passionis 400, mundi 5634, sed 
cum scribit a nativitate Christi ad annum lustini primum annos numerari 567 (vel quod 
eodem redit ab initio mundi ad oundem annum 5199 -|- 567 = 5766), aperte ad Dio- 
nysianum latereulum sese applicuit, annum ni fallor indictionis XV et lustiniani quem 
ait quadragcsimum Ihstinique primum statuens eundem esse aerae Christianae DLXVII. 
Quinque ecclesiarum priniariarum episcopos cum ad exemplum Eusebii et Hiero- 
nymi etiam Victor recenseat adsumptis praeterea Carthaginiensibus, placuit subicero 
laterculos qui inde efficiuntur. Romanorum indicem tractavit Duchesnius lib. pontif. I 
p. XXIV. nomina cum satis recte procedant, ad amios auctorem ipsum non multum 
attendisse inde eolligitur, quod passim sub eodem capite complures episcopos coniungit; 
adscripti anni maioro ex parte perturbati sunt et saepenumero plane perversi. ex- 
ceptionem tamen facit laterculus Alexandrinus, ut conicere possis Victorem, quem 
vidimus scripsisse chronica haec exulem, ea dictasse maiore ex parte Alexandreae. 
ceterum cum res quas tradit cum episcoporum nominibus plcrumque coniunctae sint, 
inde colligemus annos, quibus eas Victor adscribat, et ipsos niaiore ex parte erroneos 
esse: singula exigere non est editoris. — Annos, quibus episcopos factos esse Victor 
refei't, nominibus praescripsimus, postposuimus eos, sub (|uibus mentio eorum facta est. 



182 VICTORIS EPISCOPI TONNENNENSIS 



OQ oig--! — S. s j^»^ s S o s -ig-2. c; "^ — c "-= — rf^ O 
^^w^,^ i.T^^Soo '^SS S Qco;£>*^'^o'- H>- 

S -» ^ £ I S «- ^' ^ I -^ 1 ^ ^ •"' :t '■ 
^„•'^^^1 S?o. ^^^ ^S 

O^ g, ^ ^ • NS • co 

P W P 

WOl OT OIO'"*^*»!*^!*^»^»*-*-*»*"»^^ 

0<>l^ OJ InSi — ^OcCcOQOQO— ]-^1050TO' 

I— ^ cn H-^o^o^ooo^io^o^ico j^ 

i^ s. .y g j_ — • "• 5:0 o o o iL Qo /ri^ <D o »; S ^) S g „-; a< s' ^i 3 Ir: hri 



I— -O — !0 CC -,, (/3 



X 



►g g: § o, 2. o. =^ o' 5" o S &■ S- ;5 b S^ i S ^ 2. g- ^ 5- 2. 5" S^ 3 ^. 2. ot 
£.g£->^g|£:§=^So-SS^-3o'SSo-o£o-o-S"w.. __.. 
5^ „. g ^ I ^ §- °^ a o o. g 3 g ^ g ^ g 2. I ^ I 2. I ^ ^ .. g. ?^ - * § ^ 

O, ■ Cf) ^ > — . a: . r' 

OiOi O^Oi Oih*»*- ,£i.*-.4^4i..;i 

0<*- *».t.S 0:00 OD^^O 



O'Q0 0>^ *.^h— OO-^WOT*- 

3^'o i=S?=^ — f»^'Kr'?=2.-!5"j^£l.^'^fc£.5^--5^oO 

o'^ — o J^co' ?3 a> '^ ^ Tl "^^ j^ '^ *'. ^ tr^ 

.^2 5? ^ o' -^ ^ 2 ►S ^ o. ■^ .^ ^' ^ ^ "" •• 



1-3 

o 



^ o^ 

O^OiOiO" O'*- 4i.4i.4a. 

OSO^^-OC OCD -4 -.10 

CO(sS4iO' CO— 4 -.lOiO' M 

?°o?==: PaS 33-^^30 

3. 5 5. £ "§!» SS-Bsr.'"»^» 

S p^ S OT S g o' £■ 5' 2. 4^ s^ O 

co c ^ S- • co o t> 

O' . c, . . 

o: 

O 

W O'0i0'0'0'4-.*>.4i rfa-^i. (~) 

05 4i.05N»— OCffGOOO -IC i^ 

05 0-]>S>.^1— 05C0CD OiO 25 

g-OnS-g O-g.^. a.3-S O-g *->g p 4i4^g 2 g ^ ^ >- 

c c '■-" • O g p «■ .«= p J_J *. ^ O 

QO 
L>S 






cc 



OT O» O' 4^ 

O' 00 ws o 

i>s OT o; o; 

•n fitec t?dooP 

3. -^fDOo ,^SS?= '•^ 

S ■ S. ff. 5^ ■ S^ 3 o_ ji) 

:x? ^ ^' ^ r' ^ oc •■ 



CHRONICA. 183 

Cum consularibus cpiscoporumquc laterculis, quibus Victor usus cst acl chronica 
conciunanda, quasnam rerum notitias traditas acceperit, ignoramus, neque inter ca quae 
nobis supcrsunt subsidia ulla videntur reperiri usurpata a Victore. Prosperi chronica eum 
vidimus habuissc finientia in a. 4-H5 : ex auctariis eius si alicuius ei copia fuisset, magis 
ab eius fine sua incohavisset, neque inter ea quae ex annis proximis affert et Prosperiana 
similitudo intercedit non ex re ipsa facile explicanda. intercedit similitudo magna inter 
c]ironica hacc et hrcviarhini micsae Ncstorianonim et Eutycliianoruni., quod composuit 
Liberatus arcliidiaconus ecclesiae Carthaginiensis regionis sextae inter annos 555 (nam 
meminit mortis Vigilii c. 20) et 567 (nam scripsit, ut ait c. 20, vivo Theodosio episcopo 
quondam Alexandreae, qui eo anno obiit teste Victore ad a. 540, item, ut ait c. 213, 
vivo Apollinare successore eius in ea sede mortuo a. 569), id est paullo ante quam 
Victor absolvit chronica. potuit igitur per temporum rationes Liberati libellus a Victorc 
usurpari: sed non usurpatum esse ab eo non negabit qui utrumque legerit. omnino 
Libcratus et Victor et aequales et couterranei et eiusdem sectae ecclesiastici, acerrinii 
orthodoxae fidei defensores et impugnatores oninium eorum, qui a Calchedonensi synodo 
phis minus recederent, ubi easdem res narrant, sacpenumero consentiunt. sed quod 
iusto odio exacerbati in Vigilium inter malos pontifices Romanos fortasse pessimum ambo 
afferunt epistulam ad orientales episcopos sede sua pulsos, sive vere ea a Vigilio scripta 
est sivc, ut alii censent, ei supposita (cf. Duchesne lib. pontif. 1 p. 200), at sine dubio co 
tempore pubHci iuris facta et ab orthodoxis onmibus tamquam testis certissima ignavae 
pcrfidiae et mahgnae fraudis cupide accepta, eam nulla causa est cur ex Liberati libcllo 
Victor credatur siunpsisse. quod in quaestione aliquando acriter agitata, num vere Victor 
ad a. 506 tradiderit cvangeiia emendata esse temere iussu imperatoris Anastasii, propositum 
cst id cum sumpsisse ex loco Liberati male iutellecto, id magis auctoritatc defenditur, 
quae cst Richardi Bentleii (remarJcs upon a late discourse of free-ihinhing, in opp. cd. 
1838 vol. 3 p. 362). quani ratione ct vcritatc. scilicet narrat Liberatus (c. 19) Macc- 
donium episcopum Constantinopolitanum orthodoxum ab Anastasio ad heterodoxiam 
inclinante depositum esse et in exilium missum propterea quod in loco Pauli 1 Timoth. 
3, 16 : oc IffavEQiolh] ev aaQ/j fraude pro 02 (quae est lectio genuina) posuisset Q2 == 
^eog, fieri potest, ut orthodoxi propter id ipsum e contrario Anastasium insimularint 
sacrae scripturae temere interpolatae. sed etsi uterque eandem controversiam respexit, 
Victor rem diversc omnino narrans certe non pendet a Liberato. 

Antiqua aetatc compilavit chronica haec Isidorus, desumens inde commentarii de 
viris illustribus praeter notitiam ipsius capita duo 41. 42. medii aevi auctores, ut supra 
monui, Victorcm non adhibuerunt. 



IIuc usquc Prosper vir ruligiosus ordiiicm praecedontium digcssit annorum: cui et 
nos ista subiecimus. 

444 IGITVR TIIEODOSIO XVIII ET ALBINO CONSS. 

Antiochenae ecclesiae episcopatum post lohannem Domnus suscepit. 



446 

b 



AETIO III ET SYMMACHO CONSS. 



447 CALLIPPIO ET ARDABVRE CONSS. 

Eutyches presbyter et archimandrita cuiusdam monasterii Constantinopolitani ap- 
paruit, qui sui nominis haercsim condidit. hic etenim dominum nostrum lesum Christum 
sic afferebat natum ex Maria semper virgine matre, ut nihil in eo confiteretur humauae 

111 naturae. qui synodali invitatus colloquio Constantiuopoli cougregato, cui sanctus prae- 
fuit Flavianus eiusdem urbis episcopus, dum nollet Christum in duabus confiteri natu- 
ris post nativitatem ex virgine et nobis secundum carnem consubstantialem esse, dam- 
nationem cum proprio errore suscepit; quam sanctus Leo Romanus antistes apostolica 
auctoritate firmavit. pro quo imperatore Theodosio patrocinante, Leone Romano, Dios- 

15 coro Alexandrino, Domno Antiocheno, luvenale Hierosolymitano et Flaviano Constan- 
tinopoUtano praesulibus sedium 

448 POSTVMIANO ET ZENONE CONSS. 

gencralis synodus sccunda congrcgatur in Ephcso , in qua Dioscorus Alexandrinus epi- 
scopus sibi principatum usurpans imperiaH favorc eundem Eutychcm post legitimam 
20 damnationcm absolvit et eius obtrectatores duarum in Christo naturarum doctores, 
Flavianum Constantinopohtauum , Eusebium Dorylaei , Theodoretum Cyri et Ibam 
Edessenum antistites ceterosque alios irapia auctoritate contradicentibus etiam legatis 



praescriptiones relatae sunt iit praefationc p. 179 3 couss. vel consulibus hie et deinceps U, coss. P: 
nos dedimus m paribus couss., in siwjularibiis cons. perpetuo 4 domnus] t/P" (E^^S emendans), diaconus 

Pl (E et ante em. S) deficit a. 445 Valentiniano VI et Nomo cos. 6 callipidio U ardabure] ardu- 

bare U 7/8 paruit U 10 alloquio U constantiuopolim UP 12 consubstantialem] P(SF), cum 

subst. U, substautialem P(E) 13 leo P(S), om. UP(E) 15 dorauo] KPm, d.vA,co\io P^ (ES), douato 

piifj<;mgmj iholimitano U semper 17 posthuiniano P 18 gen. sinodus U, syn. gen. P 21 dory- 

laei] durelei P(S), durclei P(E), durelii U theodoricum cyri et ibam edesseuum P^^^S"^), theodoretum cipri 
et ibara edessenum P^^(E^) , theodorium cipri et ibam edesseuum U, theodoretum edesseuum (om. mediis) 
Pi(SE) 22 antistes U 



VICTORTS TONNENNENSTS EPISCOPI CHRONTCA. 185 

sodis apostolirae condemnavit totamquo synodum sibi favcro monacliorum seditiono 
militaiique violentia inclinavit. 

449 ASTVRIO ET PROTOGENE CONSS. 

Attila rox Ilugnorum, postquam est Aetio Valontiniani Augusti duce proelio 

•' superatus et in fugam conversus, vires reeepit et ad Italiam iniporta))ilitor pergit, ouius 

niala Romana res publica pacis foedere sopiit. qui Attila Leonis papae legationo 

suscepta non solum a rei publicae vastationc quievit, sed et trans Danuvium pace data 

recessit. 

450 VALENTINIANO VII ET AVIENO CONSS. 

II) 1. Theodosius imperator anno vitae suae LXII Constantinopoli moritur. 

2. Chrysapliius praepositus imperatoris amicitiis Eutychctis male usus occiditur ot 
Marcianus totius rei publicae consensu imperator efficitur. 

3. Romanorum XLVII MARCIANVS regnat annis V mensibus VI: qui in ipsa rogni 
sui exordia ecclesiarum paci prospiciens Calchedona fieri synodum imperiah auetoritate 

>■■ denuntiat. 

4. Constantinopohtanae ecclesiae praesulatum post Flavianum Anatolius suscepit. 

451 Consulatu Marciani Augusti VIII kal. Octobres Leone Romano, Dioscoro Alexan- 
drino , Maximo Antiocheno , luvenale Hierosolymitano et Anatolio Constantinopohtano 
praesuhbus synodus generahs Calchedona colligitur episcoporum DCXXX, ubi Ephesena 

■■iu secunda nec dicenda synodus abdicatur, Eutyches cum Dioscoro patrono suo Alexan- 
drino episcopo atque Nestorio condemnatur, antistitesque catholici iniuste damnati ali 
eodem Dioscoro in synodo praefata Epliesena secunda solvuntur, fidesque sanctorum 
patrum , qui in Nicaena , ConstantinopoUtana et Ephesena prima convenerunt sanctis 
synodis, explanatur. his itaque definitis et subscriptionibus totius synodi roboratis Eu- 

•.;•'' sebio Dorylaei, Theodoreto Cyri et Iba Edesseno, propriis restitutis ecclesiis iis, quos 
pro eis Dioscorus haereticus substituerat, pulsis omnia, quae ad statuni eccle.siae per- 
tinent, disposita sunt ratumque terminum susceperunt. 

453 OPILIONE ET VINCOMALO CONSS. 

1. Dioscoro Gangra exilio relegato Proterius Alexandrinae ecclesiae suscepit prae- 
:io sulatum. 

2. Eo tempore Attila moritur, de ouius regno dum filii eius dimicant, Ilugni vastantur 
ac deinde minorantur. 

454 AETIO ET STVDIO CONSS. 

Aetius patricius Valentiniani Augusti manu intra palatium primo porcussus circum- 
.t:. stantium gladiis crudeli morte extinguitur Boethiusque praefectus nihilominus occidituf. 



451 = Isidorus chr. c. 381. 

1 fauere] UP(F), fauore P(ES) .3 ansturio U protegene U 4 hngnorum] P(SF), ngno- 

ruiii f', hunnorum P(E} aetio itddkli duci U, (hicibus P(S), ducis F(E) 6 papa U 8 recedit U 
;» uii om. U auieno] pn(^^m,5raj gx coniectura omnino, albino UPI^^(S^), MXeno P^ (ES) 11 cri- 

salins U 13 xhiii] xlui PH (E^ solus) regnauit U ni] uii pn ('£'" solus) 14 propiciens U 

calchedona] scrijysi , calcidonia U, clialcedone P 19 calcidona U, chalcedone P dcxxx] UPH 

(E<nSm), dcxxxii P^(ES), dxx /'IIY,S'mj. 'r,3o in ronci/iis Goikicis' adnotat Perez (S) cphesena] U, 

epliesina P hic et deinceps 2.'i durilei P(E), durclei P(S), dnrileii U cypri UP^^ (E™ anhis) et iha 

edesseno] P^^(Em)m(S'^) , et ihedesseno U, om. P(ES) his U 29 gcngra f/ ."11 eins T, om. P 

ugni r/Pl"(<S''";, hunni P(ES) 34/35 circnniistanciuin U 

CHRONir.A II. 24 



186 VICTOBIS TONNENNENSIS 

455 VALENTINIANO VIII ET ANTHEMIO OONSS. 
Valentinianus imp. Romae campo Martio dolis Maximi patricii et Heraclii prac- 

positi perimitur, idemque Maximus exconsule ac patrieius suniit iraperium diebus LXXVII. 
hic itaque maluni, quod latebat, apparuit. mox relictam Valentiniani Augustam viri 
exitum sui lugere non pormittens in matrimonio sumit. sed his nialis peiora succedunt, 
dum adventum Genserici Wandalorum regis forniidat et ciinctis volentibus urbe recedere 
licentiam tribuit, priusquani fugam quam cogitabat assimieret, occisus niembratimque 
concisus in Tiberim fluvium proiectus est. tertia die postquam Maximus occiditur, Gen- 
sericus Wandalurum rex Romanam urbem ingreditur et per XIV dies cunctis opibus 
I" nudat secumque inde Valentiniani fihas et uxorem ac captivorum multa milia tollit. ut 
autem ab incendio, tormentis et gladio abstineret. papae Leonis intercessio facit. luiius 
quoque captivitatis LXXV die Avitus vir totius simplicitatis in Galliis imperium sumit. 

456 lOHANNE ET VARANE CONSS. 

Ricimirus patricius Avitum superat, cuius innocentiae parcens Flacentiae civitatis 
ir, episcopum facit. 

457 CONSTANTINO ET RVFO CONSS. 

1. Marcianus imperator Constantinopoli moritur, et pro eo Leo imperator efficitur. 

2. Roman(U'um XIjVTII LEO regnat annis XVI. 

3. Alexandria et Aegyptus errore Dioscori languens decreta Calchedonensis synodi 
•jo non recepit. Proterium antistitem Dioscori successorem et synodi Calchedonensis decre- 

torum custodem popuhis Dioscoritauus seditione facta Timotheo auctore cognomento 
EUuro interfecit VI ival. Apr. VI feria ultimae ieiuniorum hebdomadae die, qua noster 
salvator et dominus a ludacis est crucitixus. tunc enim pascha dominicum quarto est 
kal. April. celebratum. Proterio itaque interempto Timotheus praefatus cognomento 
a.', Ellurus Calchedonensis synodi obtrectator eius episcopatum ecclesiamque pervadit. 

458 LEONE AVGVSTO CONS. 
1. Maiorianus Romae imperium sumit. 

3. Timotheus Alexandrinae ecclesiae incubator defensores synodi Calchedonensis in- 
3Q sequitur. 

459 PATRICIO ET RICIMIRO CONSS. 

luvenalis Ilierosolymorum episcopus litteris Leonis Romani antistitis advorsum 
errorem Eutychis Dioscorique armatur. 

460 MAGNO ET APOLLONIO CONSS. 

Timotheus episcopus interfector Proterii episcopi Leonis pi^incipis praecepto vix 
30 a caede Alexandrinae ecclesiac raptus Chersonam exilio relegatur ot post menses V 



45.'! = Tsidorus liisl. 77. n. it'>l = Isid. clir. c. .88.')? 

2 roinae om. P(E) canipo] U, m CTinpo P inarct.io IJ, inaximo P ilolis] iiisitliis /'"('.^''S^"') 

3 patricius] scripsi, patricio uiiis liliri simiit] lihri, assuiiiit i-Jil. lx.\uii| TfP^^^fS'"), 72 /'l'('A'">: 

anle 72 liiiea ohliqua ceriiilur poslea delcla sic fere -^ ), l.xuii Pi(liS) 4 hoe itaijue malo ?' (j mian- 

(lal- U semper 7 tribuiu U 8 pust proicetus est ins. actio et stmlio coss. et praelectis (praelatis /"'" 

f>^"^J) lihri 9 cunctis] cuntos P" (E™ solus) operibiis U 1)1 iiide] in ilie U ac] a U 12 auitus] 

Wl(Eni^'nV, abitus Plilf.S''";, .anitius Pl(-E<SJ gallias t' 14 lial)itum PIUC.S;'"; ciuitati f 17 im- 

perator] U, iraperat<n- orientis P 18 xui] xu jPH ("fim solm) 22 elluro] illuro ['PH ('alias illuro, iufrn 

ellurus' £"', 'iiifra liellnru.s, lielurns et aelurns' S"^), liernlo P^(ES): Oraece 'E'/.orQo( 25 ellurus] illn- 

rus U, lienillus /'"'('.S'"), lierulus r'(ES): cf. v. 32 27 maiorauus P 30 rieimiro] P(S), reci- 

niiro U, ricimcro P(fi) ;')2 (liocorique U 33 appollino U ."}.') caedc] r'Pll ('/.'"'.S''» el eiiieiiiliius S), 

sede Pl (E el unle em. S) raptiis ccclesiac P(E) clicrsonani] scrlpsi, c(h)ersona lihri 



('llliONlCA. 1^7 

oidL^m Alcxandrinae ccclcsiau alius pii. co Tiinotiicus cognomcnto Salafaciarius synodi 
Calcliedoucnsis dctcusor cpiscopus ordinatur. 

Kil GADALAIFO ET SEVERINO CONSS. 

K12 LEONE AVG. II CONS. 

VIVIANO V. C. CONS. 

1. Cartliagincnsis ccclcsiac post Caprcolum Quodvultdeus ct post Quniivnitdcu^ atcpic 
Dcogratias Eugcnius epi.scopus ordinatur. 

'i. Maiorianus Komac occiditur et Sevcrus iinperium non. lul. suinit. 

404 OLYBKIO ET RYSTICO CONSS. 

1" Genscricus Wandalorum rcx post multarum provinciarum cladcs ct Christiani apud 

Africani populi s|ioiia atque ncces moritur rcgni sui auno XL. post qucm Hugncricus 
filius cius rcgnat ann. \\\ nicnsibus V. huic Hugnerico Gcnscricus Valentiniani filiam, 
quam ex Roma captivaui abduxerat, in coniugium tradidit. 

4(i5 HERMIA ET BASILISCO CONSS. 

I.'' 1. Antioclicnac ccclesiac cpiscopatum post Maxinium suscepit Aicxaiidcr. 

2. Hierosolymitanac vero ccclcsiae post luvenalem Anastasius pracest. 

.10() LEONE AYG. III CONS. 

Hugncricus Wandalorum rcx Arriano suscitatus furorc catiiolicos pcr Afiicain plus 

patre persequitur, Christianorum ecclcsias tollit ct catliolicos saccr<lotcs cxilio inittit. 

4(i7 

:■„ PVSAEO ET lOHANNE CONSS. 

1. Signum in caelo ex nube velut contum apparuit per dies XL. 
'i. .\nthcmius Romae imjieriiim sumpsit. 

4(ib LEONE lY ET ANTHEMIO II CONSS. 

Leo Aug. supplicationibus Acgyptiorum pcrmotus, ut synodus fieret, quac de 
!■:. gcstis synodi Calchedoneusis iudicium ferret. ad cognoscendam singulorum fidcm cccle- 



464 = Isldo7-uii hist. 77. 78. 4Hti — hidorus 78. 

1 salafaciarius] i'lIC£m), saliilatiarius r7'llI('.S''";, salafatlatlus 7'i : luhi<f«xi<ao( Theophaiics . .Saln- 
[iliauliilus editur apud TAberatum c. 16 H gadalayfo U seuerlauo U i leuun fsicj augustu setruiido 

uiulaiiii m- conss. U, et sic, sed ante uiuiauo ins. et, Pl p^Pm (vide infrti), leoue et seuero uiuiauo ut (sic) 
l.asilio PIl (E'^), alias lisi et seuero uiriano et basilis .S'™, uhi addit Ferezius: 'sed non ila in r. c.'.- scUicel 
Soriensis stetit cum U, et ijui nomi.iiantiir in adnotatione marginali Pereziana consules duo orcidentales a. 462 
Severus et a. 463 BasUius accesserintt ex Caesarauijustanis chronicis (vide in/ra) post caprcu- 

luiu iiuudvultileus et post quodvultdeus deogratlas et post dei.gratias iiigenuus] scripsi, post capreoluin et 
quoduultdeus et post quodvultdeiis cugenius UP(E), post capreolum et quoduultdeus atque deogiatias P(.S), 
adnotans: 'ita in V. c.': vides Perezium secundis curis Deoijratias episcopum cj^ codice HorienM addidissc, simul 
delevisse verba et post quodvultdeus, quae nos retinuimus insertis verbis et post deogratias 8 maioranus P 

11 regui sui amio] UP(E). anno regni P(S) xlj (72", x P" (E^S-^) ugnericus libri 12 Img- 

uerico] U, ugnerico P gensericus] U, pater gensericus P \'i coniugio U 14 scr. Herminerico 

baselisco U 15 inimo Ma.cimo successit noa Alexaiider, sed Bnsilius Ui pr. aii. P 17 eon- 

sulibus U 18 ugnericus /• V.) prosequitur U 20 puseu t^pmf.S"';, pusco PHl/J"' ileinque ni 

(allor .S''", ijuamquam ibi bis dicitur esse pro V. I. puseo), buseo Pl 21 xl] UP(S emendans pulo ex 

Soriensi), x P (E et anle em. S) 22 anthemius] P(S), antemius PI1Y.S''»J, authenius ^"(E'"^'"). antlie- 

rius Pi(E). attenhis U 23 Leoue IV errore jwsuit J^ictor: reliqui /asti hunc annum trlbuunt uni Anthemiu 

24* 



169 



188 VICTORIS TONNENNKNSl.S EIMSCOPI 

sianuii praesiilibus uuoquonuL' somotiui sciipsit ot a siugulis epistolas taniquani cx una 
collatione cousouas suscopit id fieri nullatonus posse , sed magis ac magis in sua por- 
potuitatc synodi gesta Calchedonensis manere. extant quae encyclia Graeco eloquio 
vocitantur. 

ZENONE ET MAKCIANO CONSS. 
Ronianac ecclesiae episcopatum post Leoncm Hilarus suscipit. 



470 lOHANNE ET SEVERO CONSS. 

Lco Aug. Patricium Asparis filium Caesarem facit. 

■171 LEONE AVG. V ET PROBINO CONSS. 

w Aspar et duo filii cius Patricius Caesar et Ardaburius Constantinopoli praecepto 

Lconis Augusti occiduntur. 

47a LEONE VI ET PROBINO CONSS. 

1. Leo Aiig. Leonem nepotem suum, Zenonis uxoris, filiae suae filium Caesai-em facifc 

ct iniperat ann. II. 
15 'i. Romanae ecclesiae episcopus post Hilarium Simplicius ordinatur ot post Simplicium 

Felix. 

3. Constantinopolitanae ecclcsiae Gennadius Anatolio succedit in episcopatuni et Gen- 
nadio Acacius. 

4. Antioclienae ecclesiae post Alexandrum Marturius et post Marturium lulianus ordi- 
2u natur episcopus. 

5. Ilierosolymitanae vero ecclesiae Marturius post Anastasium cpiscopus aderat. 

6. Ilis conss. Olybrius Romam venit et imperium factione Ricimiri patricii regnante 
Anthemio sumit. quo agnito Anthemius in fugam conversus occisus est. 

7. Et post certos dies Herculanus Orestis filius arripiens imperium cum patre suo occi- 
25 ditur et eius regnum Nepos assumit. 

171 LEONE MINORE AVG. CONSVLE NOVO. 

1. Leo maior Aug. Constantinopoli moritur. 

'i. Zenon a Leone Aug. filio in Septimo coutra consuetudinem coronatur. 

3. Romanorum XLIX ZENON regnavit annis XVII. 

475 

30 POST CONSVLATVM LEONIS IVNIORIS AVG. 

1. Zenon imperator quaerens Leoneni Aug. proprium filium occidere et eius impcrium 
pervadere, ahum pro eo eius uxor Ariagne Augusta similem puerum ad mortem obtulit 
et Leonem eundem Augustum occulte totondit cumque clericum unius ecclesiae Con- 
stantinopolitanae fecit. qui Leo usque ad lustiniani tempora principis vixit. 
:)5 'i. Eodem consulatu Basiliscus cum filio Marco imperium cum tyrannide Constantinopoli 
sumit. 



475, 1 = Isid. chr. c. 387. 

1 unoquoque] U, unicuique P 2 suscipit t/ 3 mciolia. Pm(fi'^), in eilicia t^, iyxvxhdi P (E8) : 

cf. Liberatiis brev. c. lo: et hae epistulae vel relationes episcoporum omnium in nno codicis corpore vocantur 
encyelia 6 ylarus U, liilarins P 7 scr. lorclane 9 leone aug. u] vere IV: vkle ad a. 468 probino] 

immo Probiancj 10 ardaburus Pl'l(,Smj eonstantinopolim U 11 augusti om. P(E) 12 leone 

aug. ui] uere V; vide ad a. 470 et probino delendmn 2.3 atemio U 26 consnle nouo] U, cons. ix P: 

novus recte se habet secundum usiim Byzantiorum (cf. chr. pasch. ad h. a.: Aeiav viog Avyovatog) , sed cum 
mox adsit minor vocabulum et viog reperiatur loco non suo, fortasse oenit ab interpolatore Oraecis fastis uso 
27 constantinopolim U 28 leonem augusti U 29 regnanit] U, regnat P 31 imperator] impe- 

rinm T'P(E) 32 alinm] alio U arriagne U, ariadne P .'!:") basilicus U cuin tyrannide] scripsi 

coUatis locis i:)/^,(>. 200, 9, qnam tyrannice UP(E), tyrannice P(SF) 



CHRONICA. 189 

3. ZciKiu Aug. iii Isauiiaiii, uiulc cxorlus {'uerat, lugit ot tniui Ariagnc Augusta sub 

hicniis discriininc iiavali itincrc subsc^cuta. 

i. Ilis conss. ISasiliscus tyrannus lcgc data Calchedonenscm synoduni daniiiari ct K|ih(!- 

senani secundam praccepit absolvi ac suscipi. 

5. Timothens episcopus cognomento Ellurus rroterii successor pariter et peremptor ali 

exiliu Chcrsonae redit ct fugato alio Timothco episcopo Salafaciario cognomenti) dcfcii- 

sore synodi Calchedoncnsis Alexandrinam ecclesiam iterum pervadit. 

17B BASILTSCO TYRANNO ET ARMATO CONSS. 

Zenon Aug. vigesimo mense adunato cxercitu Constantinopoiim ab Isauria rcdit, 
iH imperium resumit et Basiliscum cum filiis atque uxore exilio in Sasemis Cappadociae 
mittit finemque vitae inibi misero facit. 

INTER IIAEC QVAE GESTA SVNT, QVIA NVLLVS 

CONS. ACCESSIT ET BASILISCVS TYRANNVS A CONSVLATV RECESSIT, 

ARMATVS PRAESENTI ANNO CONSVL REMANSIT. 

177 

is POST CONSVLATVM ARMATI V. C. 

1. Timotheus Ellurus Calchedonensis synodi obtrectator et Protcrii ci)isco|)i intcr- 
fcctor moritur et Alexandrinae ecclesiac praesuhitum alius Timotheus cogiiumento Sala- 
faciarius Calchedonensis synodi defensor resumit. 
'i. Hierosolymitanae itaque ecclesiae Sallustius Marturio succedit cpiscopus. 

•jo 3. Antiochenae vero Petrus cognomento Fullo post lulianum, qui Marturio successerat, 
ordinatur episcopus. 

479 ZENONE AVG. CONS. 

1. Hugnericus Wandalorum rex pcrsecutioni per totam Africam niniis insistens Tubunis, 
Macri et Nippis aliisque heremi partibus catholicos iam non solum sacerdotes et cuncti 
ordinis clericos, sed et monachos atque laicos quattuor circiter milia exiliis durioribus 
relegat et confessores ac martyres facit confessoribusque linguas abscidit. quos con- 
fessores, quod linguis abscisis perfecte finem adusque locuti sunt, urbs regia attestatur, 
ubi eorum corpora iacent. tunc Laetus Neptensis civitatis episcopus gloriose martyrio 
coronatur VIII kal. Octob. dic et Eugenius episcopus Carthaginensis ecclesiae post 

:;ij dira heremi exilia plurimis afflictionibus poenisque clarus habetur. 

'l. Hic itaque Hugnericus inter innumerabiles suarum impietatum strages, quas in 
catholicos exercebat, octavo regni sui anno interioribus cunctis effusis ut Arrius patcr 



479, 1. '2 = Mdorus hisl. 78. 7!i. Sil. 

1 ai-riagiie t\ ai-iadne /' 3 La.silliscus U .S/4 epliesaiiaiii U :"> elhirus] illurus W'" 

('.S'iuj, hellurus PI (E in lltura ef SJ 6 cei-suue U, chersoue PI' (slc 6'"' et iu lextu quwjueiS, hersoue E'"), 

chersona Pi(E) salalaciario] scripsi (v. a. 460), salafatiario UPiil (S^), solafatiario PllCjSmj, salalk- 

tiatio PI G;7 defessore sidoni U 1 iterum] libri, etiam edd. 9 augusta U aduuatoj 

donatu U, douato sibi l^HE), adunato siln P(fi) ex coniectura 10 basilieum U sasemis] /:'P" 

(£in,ijm)m(Smj^ sasenus Pi (ES) : intelleijmitur Sasima Cappadociae (cf. Theodorus leclor l. 1 p. 557 Val.: 
HitaiUaxog xccl ZrjViaylg iv novacifioig enefj^S-ijactv) 11 inibi] U, ibi P 12 haec] hoc U quae 

om. edd. 14 aruiatus p a. c. r.] f/PH ('additur in alio codice a. p. a. c. r.' E'° S"^), om. PI 

16 illurus U sinodoli U c.lialcedonem E, chalcedon. 5' 17 cognomeuto om. edd. 17/18 sala- 

faciarius] PIII ('.S'm;, salafatiarius f^, salafatiatius PI 18 sinodoli U 23 hugnericus] UP(S), hune- 

ricus Pf^; tubunas U, tuhunni» P(EF), tibunnis PC.S' «j 24 nippis] W (E, sed u in litura, et S), 

hippis PII C^^-S"»; partibus] patribus PII C^"" sohts) 28 ubi] uir U^ neptensis] PIC^;'" 

C.S'm et sie ex em. S), nepotensis UPn (sic E'»S"' et sic ante em. S) ciuitatis] U, ecclesiae P glorioso 
edd. 29 die] U, nm. P 31 huneriens P(E) .32 catholicis U 



lyn VICTOKIS TUNNENNEN8IS EPl.SCOl'1 

cius inisere vitaiii finivit. cui .succedit Guntamundus : regnat annis Xll. qui nostros 
protinus de exilio revocavit. 

4h(» POST CONSVLATVM ZENONIS III. 

Timotlieus coguomento Salafaciarius synodi Calchedonensis defensor moritur et 

s pro eo Alexandrinae ecclesiae lohannes Tabennesiota presbyter et oeconomus synodi 
Calchedonensis defensor episcopus ordinatur. quem Zenonis praecepto principis Petrus, 
qui superstite Timotheo Salafaciario episcopo ab liaereticis fuerat ordinatus, eiciens 
Alexandrinam occlesiam pervadit: qui confestim tavore Zenonis principis synodum 
Calchedonensem de pulpito coram populis damnat: Proterii et Salafaciarii nomina de 

11) diptychis tollit ecclesiasticis et Dioscori atque Timothei Elluri, qui Proterium interfccit, 
scribit corpusque praefati Tiniothei Salafaciarii de ecclesia eiciensin loco dcserto foris 
civitatem proiecit. 

482 TRICVNDIO V. C CONS. 

Zenon iniperator Eutychiani poculo erroris sopitus Acacium ConstantinopoHtanum 

is episcopum damnatoribus synodi Calchedonensis Petro Alexandrino ct Petro Antiochcno 
episcopis per hcnoticum a se prolatum socians eorum communionc polluitur et cum eis 
a catholica tide recedit. 

is;{ POST CONSVLATVM TRICVNDII V. C. 

Leontius tyrannus llli patricii factione imperium in Isauria cuni tyrannide sumit. 

.0 THEODORICO V. C. CONS. 

Felix Romanae praesul ecclesiae monachis et clericis per Orientem, Aegyptum ct 
Bithyniani commorantibus scribit, ut Pctrum Alexandrinum cpiscopum Cak^lietlonensis 
synodi obtrectatorem et eius communicatores tamquam haereticos vitent. 

485 POST CONSVLATVM THEODORICI V. C. 

.5 Oricntales episcopi praetcr paucos per henoticum Zenonis communione atque con- 

scnsu polluti Petri Alexandrini, Pctri Antiochcni et Acacii Constantinopolitani episco- 

porum synodo Calchedonensi renuntiant. 

48(i LONGINO V. C. CONS. 

Acacius Constantinopolitanus episcopus litteris Felicis Romanae ecclcsiae praesulis 
3u admonitus, ut a damnatorum synodi Calchedonensis communione atquc socictatc ab- 
stineat, legatos eius custodiae mancipat. 

487 POST CONSVLATVM LONGINI V. C. 

Acacius Constantinopolitanus, Petrus Alexandrinus et Petrus Antiochenus cpiscopi 
Calchcdonensis synodi inimici a Felice ecclesiae Romanae pracsule et synodo Italiae 

1 nostros] uos U 4 salalatiatius P(E) b tabeuuesiota] P(K), tabenuosiota P(>i), tabenneusiota U; 
luitivvrig 6 Tu§evvipiu>xrjg Theophanea iconoinus U 7 supstite U salafatiatio P(E) 9 sala- 

latiatii Pf^;, solalatiatii P(S) uomiua] UP^^l (E<^S), om. P^ (E) 10 diptycliis] P^ (ES), dipticiis PIH 

(S'^), dipatriis PH (E'^ solus), dipratiis U: cf. Liberalus brev. c. IS: (Petrus Alexaudriuus) sublato nomine 
Proterii et Timotliei catbolici de dlptycbis Dioscori et Timotbei Aeluri uomiua scripsit eccl. toUit U 

atque tiuiotliei bolluri] llbri, et helluri edd. proterius U 11 praetati] Pi^(E"'S'''J roniectura opinor; 

priuati UPi(ES) '•! (S'"): perijit Liberatus l. c: eiusdem Timotbei catholici corpus de terra levavit et foras 
proiecit, qui inter episcopos catbolicos sepultus fuerat salafatiarii UP(S), salafatiatii P(E) 12 ciui- 

tatem] in c. P(S) 18 lic] unc U 19 illij U, billi P 20 tbeodorico] tbeodorito P(E), t(h)eodoreto 

UP(S) 21 eccl. pr. P 24 theodorici] tbeodoreti libri 27 siuodi U reuuntiaut] apoijr. Scal., 

reuuntieut UP 30 a oin. P(S) 33 alexaudriue U antiocbenc U ;!1 r.mi. eccl. P italiae] U, 

iu italia P 



CHRONICA. 



101 



facta damnantur et ipsa damnatio Acacii) Constantinopoliin lcgatis niissis per monachos 
monasteriorum Acoemetensium Basiani atque Dii ingisritur. 

^88 POST CONSVLATVM II LONGINI V. C. CONSVLIS. 

1. Corpus S. Barnabae ajiostoli in Cypro et euangelium secundum Matthaeum oius 
manu scriptum ipso eodem revelante inventum est. 

2. Leontius tyrannus et Illus patricius proditione casteili capti morte turpissima |)ei-euiit. 

3. retrus Antioelienus episcopus suh damnatione moritiir et eius loco Steplianus oidi- 
natur: quem Acacius Constantinopolitanus per suos satellites necat et iii eius hieo 
Calendionem ordinat. orientales autein episeopi tamquam n(>scientes ioiiaiinem cogiio- 

1" mento Campaneuin eidem Antiochenae ecclesiae consecrant episcopuin, cui Petrus suc- 

cedit haeretieus. 
480 EVSEBIO V. C. CONS. 

Acacius Constantinopolitanus episcopus sul) damnatione moritur et pro eo Fravitas 

episcopus ordinatur, cui tertio promotionis suae mense mortuo Eupliemius synodi Calciie- 
!■• donensis decretorum custos in episcopatum succedit. 

400 POST CONSVLATVM LONGINI V. C. 

1. Petrus Alexandrinae incubator ecclesiae sub damnatione moritur, cuius opiscopatuiii 
simul et errorem suscepit Athanasius. 

2. Calendio Aiitiochenus episcopus reliquias prodecessoris sui Eustachii episcopi et 
211 confessoris ex Philippopoli Macedoniae colligit et Antiochiam summo cum lionore 

perducit. 

3. Hoc tempore lieremitae Annianus super Euphratem tiuvium oratioue podagros curat, 

Auxentius daemones fugat, Daniel et Anastasius, Vindiiniolus, Manasse, Severus et 

ceteri alii per diversa lieremi loca virtutibus variis atque praescientia claruerunt. 

401 

OLYBEIO V. C. CONS. 

1. Zennn imperator Constantinopoli moritur anno vitae suae XLII Ariagne Augusta 
Zenonis relicta Anastasium silentiarium Illyricianum patre Dyrracheno matre .Xrriniia, 



488, 1 = Isidorus chr. c. 388. 

1 daniiiatiir 7:^ 2 aquimiteiisiiim U, achiniiteusium P basiani] P^fKS) ■'■('>S'>»^, basiliani f'T'I 

(Emf^mj. ,J uoi/,J ruv liaaittvov laemoratur apud Tkeoplianem ad o. .')9.'tT atque diij UPi^i(,S"^), atquo 

(sp. vae. trhtm litt.) ilii P(ES): cf. T/itophaDes ad a. .5980: oi, df rijg Jiov uov<ij(o'i t!' xnQKixfj cig t6 ieouTHor 
STTStftoxtir \-txttxito Ti]v entGTo'/.tjr- JJberatus brev. c. 18: datis Acacio hiiiusmoili litteris eas non suscepit 
patrocinio lultiis imperatoris, ita uf cogerentur qui eas detulerunt per quendam monaclnini Acoemetensem 
ipsam chartam damnationis, dum inyrcderetiir ad celebranda sacra, suspendore iii eius pallio et disce(U>re. 
Nicejihorus CaUislus hist. eccl. l. 16 c. 17 li et ilUus U, et hillus PU, et (oni. hilhis) /*' 7 episcnpusl U, 
om. P stephanus ordinafur .... et in eius loco (locum .S') UP(S), om. P(E) 10 oampaneum] 

UP^^^E'"^), campanum Pl" fN'"), coAm\a.tam P^(ES) docta inlerpolatione : 'Itoiivnjg 6 'Aeyduevog KtodtorKToi 
Tkeoplianes orf o. .5Sir.3 = lohannes qui dicebafur Codonatus ^■l)!0.sto.S(»s 13 flaiuitas U. Hauifas P^'(E"'S'nj^ 

flauitus P'1' (S'"). tlauianus P^(ES) ex interjmlaiioue : }>raeterea quod adscrihitvr in E: 'alias prouitus'. item in S: 
'alicts plirouitus' (ibi sic lei/itur in margine: 'tiauitius' et alio loco: 'alias pliroiiitus, alius Hauitus in v. c, in I.ibe- 
rato, in Nicepkoro, Phraiiitus Euayrin') r'ix venit ex codicibus Victoris, sed ex scriptore diverso, Anastaslo opinor 
Tkeopkanis ad a. 5981 interprete: cuin Phravitas per tres menses episcopatiim tenuisset 14 euphimius U 

semper 15 episcopatu P(E) 16 post consulatum longini u. c.] requiritur Ijongino v. c. cos. 18 atha- 

nasius] anastasius libri, 'Athanasiiis lUcitur infra bis et a Nicepkoro' adnntat Perez 19 prodecessoris U, 

praedecess(3ris P eustathii ^('.S;) 20 philippoiiolij i""(6'™^, pbilipopoli Pi^(E'"). philippopuins I', |.liilip- 

pispopulis ^'('.E.Sy .antiochie UP(E) 21 pei-ducit] P(S) coniectura piitn, producit UP(Ej 22 here- 

mitc U, heremita P^E^^^^S"'), om. Pi(ES) annianus] ananianiis /""('.S"V oiiiibralum P(K) 

23 aiiastasius] .athanasins P'"C.S'"V 24 atque] ao P(E) pi-o scientia P(Sj ol.iniernnt) carnioriiiit U 

2() ari.agne] U, ai-iadue P 27 silentiarium] P'('^.Sy '" CSm,), silitientiaiium U. silioentianum I'^'(E"'S"') 

diiTaceii.i U. dyrrh.iceno P(S), dycliMCono P(E^J, dyrcbaceno P(E''') 



192 VICTOBIS TONNENNENSIS EPISCOPI 

imperatorem designat Anastasii autem fide, immo perfidia prociil iam patriae nota 
coactus est Euphemio Constantinopolitano episcopo insistente scripto promittero niliil 
sinistrum contra apostolicam fidem et synodum Calchedonensem agere. chirographuni 
Euphemius episcopus suscipit et in archivo ecclesiae reponit. 
r, 3. Romanorum L ANASTASIVS regnavit annis XXVII. qui imperium sumens vio- 
lenter chirographum suum ab Euphemio episcopo recolligit et adversus synodi Calche- 
donensis defensores episcopos atrociter saevit. inter quae mortuo Petro Antiocheno epi- 
scopo, qui Calendione synodi Calchedonensis defensore superstite fuerat ab liaereticis 
Zenonis temporibus principis ordinatus, sententiani mutat in peius, ut Calendio quidem 
111 de malis ad peiora ducatur et pro eo Palladius ordinetur. 

492 ANASTASIO ET IIVFO CONSS. 

1. Romanae ecclesiae Felici succedit Gehisius et Gelasio Anastasius. Alexandrinae 

vero Athanasius praeerat haereticus, Antiochenae etiam ecclesiae Palladius Calondione 

superstite factus et Hierosolymorum Sallustius. 
1" 2. Euphemius Constantinopoleos episcopus Anastasii imperatoris calhditate praevisa 

synodum congregat, Calchcdonensis synodi decreta confirmat. 

494 ASTERIO ET PRAESIDIO CONSS. 

loliannes episcopus Alexandrinus a Romana ecclesia veniens Anastasio imperatori 
supplicat, ut euni throno suo pro antiqua amicitia reddat. sed hoc pro defensione 
20 Calchedonensis synodi dum non impetrat, Romam furtim, unde venerat, remeavit. 

495 VIATORE V. C. CONS. 

1. Bellum Isauricum exardescit. Athenodorus et Longinus tyranni occiduntur. 

2. Athanasio Alexandrino mortuo lohanncs cognomento Mula succedit: quo occum- 
bente post paucos dies ci lohannes ahus cognomento Niceta succedit episcopus. 

496 

25 PAVLO V. C. CONS. 

Anastasius imp. haereticorum synodum iaciens henoticum Zenonis confirmat et 
Euphemium episcopum Constantinopohtanum Calchedonensis synodi defensorein deponit, 
quem Euchaida in exilium mittens pro eo Macedonium facit. 

497 ANASTASIO AVG. II CONS. 

ao 1. Macedonius Constantinopolitanus episcopus synodo facta condemnat eos qui Calche- 

donensis decreta synodi suscipiunt et eos, qui Nestorii et Eutychis defendunt. 

2. Anastasio Romano episcopo mortuo succedit Symmachus et ex aha parto Laurentius 

ordinatur, qui dum Nuceriae civitatis episcopus nollet esse contentus, synodo Romae 

facta a coetu est sacerdotali proiectus. 



491, 2 = Isidorus chr. 389 a. 

1 patrie UP'^ (S'" et in texlu jiatriae S), patre PUJ^J uota U .'i an. reg. U, regnat aii. P 

7 quae] quos P 8 defensores U 9 principis ordinatus] scr. ordinatus priueeps 12 alexandrie U 

13 athanasius] anastasius f' IG syu. chale. P 18 a roma roniane ecclesie U 20 rome U 21 uia- 
tore] uictore libri 23 nuila f/PllC^^^^mJIHC-S™^, hemula PI ex conieclura: cf. Tkeophanes ad a. 59Si): 

'liodfvtjg 6 MofaCiot' . . . 6 ivixh^jv 'HfiovXn = Anastasius: loliannes monaclius . . . cognomento llemula 
'23/24 occubeute U 28 eucliaida] UP^, euchadia J'" ('.9'", eucadia E"\} P'^' iu om. U 29 iij U, 

om. P 30 macedi.uis P(E) 31 et] U, ut P nestori P(E) euticis U 33 unceriae] P, 

uoerie U ciuitati libri contemptus ^'"'(''^'"V 



CIIRONKA. |f):t 

3. Pivlladius Antioclicmis iiKiritur ot pro co Klavianus ordinatur (jpiscopus. Alcxan- 
drinac ccclcsiac lohMuiics cognomento Niccta adhuc praesidcbat. Hicrosolymac vcro 
post Sallustium Helias susccpit praesulatum. 

4. Gunthamundo Waiidalorum rege Oarthaginc mortuo Trasamundus rcgnat aniiis 
■' XX^T[I mcns. W ct liic Arriana insania plcnus catholicos inscctatur, catholiconim 

ecclesias claudit ct Sardiniam cxilio omni Africana ccclesia CXX cpiscopos mittit. 

5. Eo tcmporc Fulgcntius Ruspcnsis civitatis episcopus in nostro dogmate claruit. 

lUS lOHANNE SCYTHA ET PAVLO CONSS. 

Olympius quidani Arrianus in bahieis quae Heleniana vocantiir a[)iid Rcgiam 

1" urbcm sanctam ct consubstantialom trinitatcm blasphemans tribus igiiiMs iaciilis angclo 
ministrantc invisibilitcr in piscina frigidae aquac percussus vitam impie simulquc pro- 
digiose tinivit. 

l '••'.) GIBBO V. C. CONS. 

Anastasius imp. Flaviano Antiocheno et Filoxeno HicsropoUtano pracsuliims Con- 

1.'. stantinopolim synodum congregat et contra Diodorum Tarscnscm, Thcodorum ^foiisui!- 
stenum cum scriptis, Theodoretum Cyri, Ibam Edessenuni, Andrcam, Euchcrium, 
Cyrum et loliannom cpiscopos cctorosquc alios, qui in Christo duas pracdicabant 
naturas duasque foruias ot (jui non confitcrontur unum dc trinitatc criicitixum, una ('11111 
Leone Romano episcopo et eius tomo atque Calchedonensi synodo infcrrc anathoma 

Ld persuasit. 

500 PATRICIO ET HYPATIO CONSS. 

Barbas quidam Arriani erroris opiscopus, dum praesumit c^mtra rcgulain supra 
baptizandum dicere: 'baptizat te Barbas in nomine patris per filiuin in spiritu sancto', ■ 
protinus aqua, ex qua futurus erat baptizare hominem, nusquam comparuit: vas vcro 

LT, ipsum, in quo aqua erat, confractum est. quod oonsidorans qui baptinandus crat, pro- 
tinus ad catholicam currit et baptismum regulariter suscipit. 

r,(ll AVIENO ET POMPEIO CONSS. 

Anastasius iinperator Macedonium Constantinopolitanum episcopum cum quibusdam 

clericis nolentem synodi Calchedonensis decreta damnare ab ecclesia rapit ct in exilium 
;io mittit atque pro eo Timotheum presbyterum episcopum facit, qui contiuuo damuatores 

syuodi Calchedonensis in communionem suscepit. 

502 AVIENO IVNIORE CONS. 

Ingens terrae motus cum coruscationibus et tonitruis magnis atque grandino et 
totius caeli ac terrae commotione factus est. 



497, 4 = Isidorus chr. c. ;«•(), hisl. Sl. 497, 5 = hidorm chr. 391. 498 = Isidorus chr. 392. 

«. 500 = Isidorus chr. 393. 

2 nictea U 4 guiii {rel t) taimiiKlu U iti-asamundus U G sardinianil iii s. /•■ nmni| 

omuia U, ex omni r S paulo] immo Paulinu 9 heleniana] P, eleniane U, Iieliaua edd. uipcaiitur 

post urbem U 10 igneis] UPii(EmS>a), ignis /'• iaculis] Isidorus, siclis UP\ spiculis P"f7?™.S'">J 

coniectura 11 percussus] P" ('A'™S™j coiiiectera puto, perfusus ^'■p' 12 finibit P(/i^ 14 imperator] 

iiuper U filoxino U 15 coiitra om. U 15/lG raansuetennm U 1(5 cyri ibam] P, cipribam U 

edessenum] P (E et ex em. S), edesenum U, etessenum fJ^™ et ante em. 8) eutlierium U 17 cyrum] 

(juirum libri ceterosque] ceteros U 18 confitentur U 19 ep. rom. P anathemam U 21~ipacio U 
22 quidem U 23 baptizate te U 26 catholicam] UP^^(S'^), catholicum Pf^Sj suscipit] sum\i P(E) 
27 abiennio r, abieno P^^^;, abienno Pf.Sj 29 nnlentem] UPHF.!^)™(Si«), uoluiitem /'I' rA"'" «"/««; 

32 abieno P, abienno U 

CHRONICA II. 25 



J94 VIGTORIS TONNENNKNSIS EriSCOPI 

501 CETHEGO Y. C. CONS. 

Flavianus Antiochcnus episcopus sera paenitentia Auastasium imperatorem dcscrit 

et in possessioneni Platani vocabulo relicto throno suo recedit. huic Anastasius imp. 

Sevenim Calchedonensis syuodi inimicum subrogat. ccclesiae Orientis scandala magna 
5 rainistrat. 

505 THEODORO V. C. CONS. 

Eugenius Carthaginensis episcopus confessor moritur. [uliaims Bostrcnus ct lohanues 
Paltensis episcopi ab ecclesiis propriis ultro recedunt et ahi eis subrogautur. 

506 MESSALA V. C. CONS. 

ui Constantinopoli iubente Anastasio imperatore sancta euangeha tamquam ab idiotis 

euangehstis composita rcprehenduntur atque emendantur. 

507 VENANTIO ET CELERE CONSS. 

Populos Alexandrinos et totius Aegypti omnes simul pusillos et magnos, hberos 
ac servos, clcricos atque raonachos praeter peregrinos iramundi spiritus occupant ot 

li humana locutione privati latrare cunctis diebus ac noctibus ut canes coeperunt, ita ut 
vincuHs ferreis vincti ad ecclesias postea, ut sanitatem perciperent, traherentiu-. comede- 
bant euim suas manus simulque et brachia pariter omnes. his evenientibus angelus in 
viri specie quibusdam ex populo apparuit dicens hoc eis pro eo, quod anathema synodo 
Calchedonensi dederint, evenisse, comminatus deinceps nihil eos tale aliquid prae- 

■-■u sumere. 

508 VENANTIO IVNIORE V. C. CONS. 

Cavvades rex Persarum Zundaber castellum plurimis thesauris ab initio suae con- 
ditionis plenum et daemonum legionibus niancipatum custodiaque numitum , ubi nuUus 
umquam ingredi potuit, Christianorum sacerdotum orationibus capit et iugressus uni- 
2r. versos ex eo thesauros tulit. 

509 INPORTVNO IVNIORE V. C. CONS. 

Helias episcopus Hierosolymitanus synodi Calchedonensis defensor, nolens Severum 

Antiochenum apostolicae fidei inimicum in communionem praecipiente Anastasio impera- 

tore suscipere, exilio Paraxeuensi castello truditur, et pro eo lohannes crucis custos epi- 

30 scopus ordinatur, qui confestim et Severum Antiochenum in coramunionem suscepit et 

synodum Calchedonensem damnavit. 

510 BOETHIO V. C. CONS. 

Vitahanus comes Patricioli filius fidei cathohcae subversionem et synodi Calche- 
donensis damnationem remotionesque orthodoxorum episcoporum atque successiones 



a. 506 = Isidorus chr. 389''. o. 507 = Isidonis clir. c. 384. 

3 possessione lihri. plataui] UP^ (E et ante em. S), palatini P" (E'"S^ et ex em. S) ex inter- 

polatione: c/. Tlieophanes ad a. 6004: tovtov d? sig nXaTciyove eSehi^oyrog 8 propriis om, edd. 10 cou- 
stautiuopolim IT 11 atque] U, et P 12 Celer yion hoc anno comul fiiit, sed sequentis anni Orien- 

talis 22 cauuades] -Pl (sic S, cauuaJes J5;j /octeMe coniectura, ca.m\es UPii(E'^S'^p^^ (S'^) zun- 

daber] UP(S), ■/Axmidhci- P(EF) 23 legionibus] Pf.?) fortasse e.v Soriensi, leonibus P' ('i?), leonis f-Tl' 

(E"" solus) 24 sacerdotum om. F(E) edd. 2.S communione U 29 paraxeneusi] P' (ES), para- 

seuensi P^^E'"), parasonensi P^lf/S'™), paraseuensi U crucis] UP^, carceris pn('£m,S''»^ interpolatione : 
cf. Tlicophanes ad a.. 6004: 'UottvrijQ uno dTKvqoif r'A('Xiov 33 uitalianus U subsiouem U 



CHRONICA. 195 

haereticorum cognoscens virorum fortium validam manum congregat et Anastasii imporio 
rebellat. 

^'1 FELICE V. C. CONS. 

Vitalianus comes Hypatium nepotem Anastasii principis magistrum Romanae 
•' militiae congressione facta sexaginta et quinque milibus viris ex militia Romana per- 
emptis vivum oapit et vinculis aereis vinctum in custodiam caveae ferreae trudit et 
postea distraiiit. 
•'>'2 PAVLO ET MVSCL^NO CONSS. 

Alamundarus Sarracenorum rex a defensoribus synodi Calchedonensis baptizatus 
10 Theopaschitas episcopos a Severo Antiocheno episcopo ad se cum litteris missos bar- 
bara mirabiliter propositione concludeiis atque superans deum immortalem ostendit. 

13 PROBO V. C. CONS. 

Anastasii imperatoris praecepto Plato civitatis praefectus et Marinus pulpitum 
ecclesiae sancti Theodori ascendentes et hymno, quem Graeci Trisagion dicunt, o aTav- 

V. Qoj»Eig di' r;/mc noviter apponentes, dum per forum Constantini id psallentes ad maio- 
rem ecclesiam pergunt, nubes ex inproviso cinerem super eos pro pluvia emiserunt 
totamque civitatem atque provinciam contexerunt. pro qua novitate Constantiuopoli- 
tanae multa mala obvenerunt civitati multique male sunt interempti. prasinorum 
siquidem simulque et venetorum turbae advcrsum Anastasium imp. unitae inter mille 

2" iniurias atque mala incendium in urbem niiserunt, combustaque est civitas ctuo r% 
Xaly.rjg quod vocant usque ad Constantini foruni supra longitudinem plateae colum- 
narum XCIV. 

514 HENATORE V. C. CONS. 

Vitalianus comes cuni manu valida barbarorum Constantinopolim veniens in 
■)i Sosthene sedit: qui non aliter postulatus pacem Anastasio imperatori promittit, uisi 
prius defensores synodi Calchedonensis relegatos exilio sedibus propriis reddat et 
Romanae ecclesiae cunctas Orientis ecclesias uniat. 

515 FLORENTIO V. C. CONS. 

1. Ugni per Armeniam, Cappadociam et Galatiam Pontumque atroeiter vexavere. 
■M 2. Eo tempore Euphemius Constantinopolitanus episcopus apud Ancyram Galatiae ct 
Ariagne Augusta in regia urbe de hac vita transiere. 

516 PETRO V. C. CONS. 

Universi archimandritae et monachi heremi trans Palaestinam et lordanem fluvium 
Anastasio imperatori scribunt pro statu Calchedonensis synodi et adversum impietates 
3.-I Severi Antiocheni episcopi. 



1 ualiduiii U anastiisio inipei-ii U 4 liypatium] i' (ex em. S), liipaticum P" (E^ nohts), 

ipatinm U, iii patritium P' (JC ef anfe em. S) 5 sexagiiita et quinque mililnis uiris (uiris fortnxse 

delendum) U, Ixum P(Sj, Ixuii P(E): c/. Theophanes ad a. 6000: qmm de orf er futi avfi^iohj Se xi^'<'<f'<i 
aTQccTov ^(taihxov ixQtjfivias aiiy 'YnttTUa aTQftTijyovfTi avT<3i' 6 custodia U caueae] F(S), caui'e U, 

caueae P(E) H inuBciaiio] f'Pl"f<S''nj, nuischiano P(ES) 9 alamnndarus] P, alamandarus U, 

alamaiiiUns P™(S'") 10 theopascitas U 10,11 barbara m. propositioue] P{S) coniectura, barbaram m. 

propositionem UP(E) 11 deum] dcm U 13 marinus] UP^^^(S^), maximus P(ES) 14 qiiem] quo U 

14/15 ostauratis dieinas U, 6 a«vQo9eii (sic) <fi' i]fi<cg P(E'''}, 6 aT<tiQoj»i:ig di' t'jfi(tg F(S), 6 axttvQoltivti 
7jf.tctg P(Et> et sic apoijrapha Scali(jei-i et Marianae) 17 contexueruut PfjEJj 19 uentorum T aduersii f' 

20/21 apo tis calcis U, dni r,*? zfAz,;; (xi'Avijg E) P^(ES), <tno ri;g x(t'Ax,;g P"(E'»S'^): cf. Procop. tle aedif. 
1, 10: To nQOTEfiiviefKc o x(cXovai X(c'/.xi]f 22 xciu] Ixiu P''l(E"'S"') 24 nianum U 25 sostenc U 
imperii U 27 uniat] imiat U 29 hunni P"(E"'S<^) per om. edd. 30 anchiram U 

31 arrlayne U, ariadne P 34 ana.stasii U'^ imperarii U impietatis U 

25* 



19(3 VICTOEIS TONNENNENSIS EPISCOPl 

517 AGAPITO V. C. CONS. 

1. lohannes Alexandrinus episcopus nioritur et pro eo Dioscorus ordinatur. 

2. Timotheus Constantinopolitanus episcopus obtrectator synodi Calcliedonensis Y die 
Aprilis mensis oceubuit et lohanni Cappadoci syncello proprio atque presbytero episco- 

r. patum tradidit. hunc Anastasius ante ordinationeni suam ut synodum Calchedonensem 
praedamnaret, cocgit. 

518 AGAPITO II ET MAGNO CONSS. 

1. Anastasius imperator intra palatium suum tonitruorum tcrrore fugatus et coruscatio- 
nis iaculo percussus in cubiculo, quo absconsus fuerat, moritur et cum ignominia absque 

10 consuetis exequiis ad tumulum ducitur anno vitae suae LXXXVIII. 

2. Romanorum LI IVSTINVS regnavit an. VIII mens. VIIII, Illyricianus, catholicus, 

synodi Calchedonensis amator simulquc defensor: cuius coniux Lupicina nomine dice- 

batur, quam Constantinopolitani Euphcmiam postca vocaverunt: cui uepos lustinianus 

vocabulo fuit candidati militia functus. 

519 

!.•> [VSTINO AVG. ET HERACLIO CONSS. 

Amantius praepositus seditiones in populo suscitans imperator ahus postulatur, 

qui lustini praeccpto principis una cum Andrea cubiculario occiditur et in Rheuma 

iactatur. 
r)20 RVSTICIONE V. C. CONS. 

-'» 1. lohannes, qui ante lustinum ad imperiuni erat clectus, Heracha Thraciae episcopus 

ordinatur. 

2. Et lustinianus nepos lustini Aug. ex candidato magister militum ordinarius con- 

stituitur. 

521 VALERIO ET IVSTINIANO CONSS. 

2!i l. Alcxandrinae ecclesiae Dioscoro episcopo mortuo Timotheus succedit. Antiochenae 
vero ecclesiae Severus princeps haeresis fuit et Ilierosolymitanae ecclesiae lohannes. 
2. lustinus imperator Orientales propter pravos pontifices, Acacium quondani Constan- 
tinopolitanum, Petrum Alexandrinum et Petrum Antiochenum episcopos pristino errore 
implicitos Occidentalibus antistitibus sub digna satisfactione coniungit redivivaque facit 

:iu synodi Calehedoncnsis decreta Zcnonis et Anastasii principum temporibus abdicata. 

522 SYMMACHO ET BOETHIO CONSS. 

Vitahanus sacramento suscepto Constantinopolim redit, quem Tustinus Aug. grate 
suscipiens magistruni militum facit et consulatum dare permittit. 

523 MAXIMO V. C. CONS. 

:i'> 1. Trasamundus Wandalorum rex Carthagine moritur. cuius uxor Amalafrida fugicns 



518, 2 = Isidorus chr. 394». 521, 2 = hidorus chr. 394». 523, 1 = Isidorus hist. 81. 

4 m. >ipr. P iuliauiii] Peres coniectura {^forte (corr. in imnio) loanni Syncello ex Euayrio et Ann- 

.ilasio^), idh.s U, iuanmsi P^ (HS), ioannes PI' (■£>" solus) 7 debuit esse p. c. Agapiti sive Maguo oonsulc 

10 ann. post Ixx.\uiii repetil U 11 iustiniauus P"' f.S^j reg^ U l."{ euphiiuiani U nociibo- 

mnt P(E) 14 cauilidutij rpiHfSmJ, caudiilata P'. n ('B™ solus) 15 eraclio U: requiritur Kntliarico 

17 reunia U: cf. Tzetzes ad I.ycophronem 12S5: 6 AvxocfQiov tficiytTta fteric^ri r«s ^vuTrhjyiidccg tii'(ti 'Aiyiof 
XrcXxtjifnyof xici Bv^ccyTiov, ftJc tiyici t6 'Aeyofitvov TtiiQic ToT; i&uoraig jiicQfi'cQoig'Pevuic 19 nc. c] unc U 

20 eraclia U, lieracliae P 22 iustini] P^^^E^^S"^) conicctura puto, iustiniani UP^(KS) 2G liaeresis] 

lieres Ulyri: v.f. p. 199, 15 27 propter prauos] scripsi, praeter paruos UP(E), praeter paucos P(S) conleciura 
28 i)etr. ant. et potr. alex. P 29 coningit U 33 dave] UP^^^^EahS"'). dari P^(ES) 



CHRONICA. ,()7 

ad barbaros congressione facta Capsae iuxta heremum capitur et custodia jji-ivata 
nioritur. 

2. Hilderix, qui ex Valentiniani iniperatoris filia a Giserico captivata et Ugnerico 
iuncta natus est, regnavit ajinis YII mens. III. hic ergo sacramento a decessorc suo 
:, Trasamundo obstrictus, ne catliolicis in regno suo aut ecclesias apcrirct aut privilegiit 
restitueret, priusquam regnaret, ne sacramenti terminos praeteriret, praecepit et sacer- 
dotes catholicos ab exilio redire et ecclesias aperire, et Bonifatium in dogmatibus 
divinis satis strenuum ad postulationem totius urbis Carthaginensis ecclcsiae episcu)pum 
consecravit. 

10 3. Vitalianus Constantinopoli intra palatium loco, quod dtkpa/.a Graeco vocabulo 
dicunt, lustiniani patricii factione dicitur interfectus fuisse. 

524 IV8TIN0 AVG. II et APIONE CONSS. 

Romanae ecclcsiae in episcopatu mortuo Symmacho succedit Hormisda. Ahwan- 

drinac ecclesiae adhuc Timotiieus superfuit. Antioclienae ccelesiae Severus C!alche- 

15 donensis synodi obtrectator, cum a lustiiio imperatore quaereretur ad poenas, fugit, et 

in eius loco substituitur Paulus. Hierosolymitanae ecclesiae loliamies praefuit. Coii- 

stantinopolitanae vero ecclesiae lolianni Epiphauius succedit episcopus. 

525 POST CONSVLATVM II IVSTINI ET APIONIS. 

lustinus Augustus lustinianum nepotem suum ad senatorum suppljpntionera invitus 
20 Caesarem facit. 
525 PHILOXENO ET PROBO CONSS. 

527 MAVORTIO CONS. 
lustinus imp. moritur. 

Romanorum LII IVSTINIANVS regnavit annis XXXVHII mens. VII. huic erat 
2« uxor vocabulo Theodora. 

528 IVSTINIANO AVG. CONS. 

Orientales ecclesiae eiusdem principis iussione sanctas quattuor synodos Nicaenam, 
Constantinopolitanam, Ephesenam primam et Cah'hedonensem atque saiictorum CL 
patrum fidem praesentibus sacrificiis publica voce suscipiunt recitari. 

529 

30 ' DECIO V. C. CONS. 

Theodorae Augustae factio unum de trinitate passum non asserens secundum 

quid, sed absolute suscipiendum cunctis generali lege imponit et a clericis atque 

monachis subscriptiones violenter exegit. qua de causa plurimi se ab ecclesia sub- 

traxerunt et monachi a propriis monasteriis recesserunt. asserentes sufficere sibi fidem 

a-i eorum, qui in praefatas sanctas quattuor synodos convenerunt. 



523, 2 = Isidorus chr. c. 39.5. 39(5, hist. 82. 

2 eiistudia] U, in cust. P 3 hikleric edd. 5 traiisamuiulo V G praecipit r(E) 7 ct 

nm. edd. iu] cuni Scal. 10 constantinopolini f qnod deUacani f, queni delpliicum l'^(ES). 

(tfXf/^fiZfa' /'"f^E™'^'"V'" 1'^ " om. P apionc] immo Opilione 13 episcopato V orinisda UP(S) 

15 fugiit U 18 apionis] immo Opilionis 21. 22 philoxene (-no P) et proho et niarhotio eonss. libri: 

dejicit a. 526 Ulyhrio cos. et bis positus est a. jio 24 regn /' 25 theodera U Ti sanctas V(E), 

sancta U, sanctos P(S) nicaenani (uicouani U) oui. Sco/. 28 cl] lc ?'" 30 n. c.] unc U 31 factio] 
P(E), lactioue UP(S) passun,] possuni T' -.V} quidl (|uideni /' .34 sihi sulf. Scnl. 3') predictas 

P(E) sanctas om. P(S) conueneraiit P(S) 



198 VICTORIS TONNENNENSIS EPISCOPI 

530 LAMPADIO ET ORESTE CONSS. 

Hypatius Anastasii principis nepos, tyrannidem Constantinopoli assumens, multis 
hominum millibus in circensi speetaculo militari gladio caesis capitur et nocte cum 
Pompeio occiditur atque in Eheuma iactatur. 

531 
5 POST CONSYLATTM II LAMPADI ET ORESTIS. 

Geilimer apud Africam regnum cum tyrannide sumit et Carthaginem ingressus 
Hildericum regno privat et cum filiis custodiae miincipat atque Oamer Asdingum mul- 
tosque nobihum perimit. 

532 POST CONSVLATVM LAMPADI ET ORESTIS ANNO TERTIO. 

10 Belesarius magister Romanae mihtiae duobus superatis proehis tertium mirabihter 

Pcrsicum proehum superavit. 

533 IVSTINIANO AVG. III CONS. 

Geilimer tyrannus multos nobihum Africae provinciae crudehter extinguit multo- 
rumque substantias per Bonifatium tolht. 

534 

15 IVSTINIANO AVGVSTO IIII CONS. 

1. lustinianus imperator visitatione Laeti episcopi ab Hugnerico Wandalorimi rege 
martyre facto exercitum in Africam Belesario magistro mihtum duce contra Wandalos 
mittit. quos idem Belesarius proeho superans Gunthimer et Gebamundum Asdingos 
regis fratres perimit ipsoque Geilimer rege in fugam convcrso Africam capit nonagesimo 

2(1 et septimo Wandalorum ingressionis anno. in ipso etiam Belesarii ingressu, priusquam 
congressio fieret, Gcihmer tyrannus Hildericum regem cnni quibusdam generis eius 
affinibus occidit. 

2. Belesarius magister mihtum ac patricius Goihmcr tyrannum capit et cum cum divi- 
tiis ex rapinis Africac conquisitis Coustantinopohm lustiuiano imperatori adducit. 

535 

2s BELESARIO V. C. CONS. 

Reparatus Carthaginensis ecclesiae episcopatum post Bonifatium suscipit. Hicro- 
solymitanae vero ecclesiae praesuUitu Petrus lohanni mortuo succedit. 

536 POST CONSVLATVM BELESARII ANNO SECVNDO. 

lustinianus imperator hbros de incarnatione dominica edidit et Illyricianos epi- 
.111 scopos ad subscribendum coegit. 



531 = Isidorus Idst. 82. 83. ,533 = Isidorus hist. 83. 534 = Isidorus hist. 84.' a. 536 coin- 

pilavit Isidonts de vir. ill. c. 41. 




humeri 

Sehilii 

JP^fSJi gelimer Pi(E), gehlimer U, gehilimer P" (.5'" solus: 'gehilimer') regem U 20 et om. P 

21 gellimer U 22 affiiies U 23 gellimer U 24 imperii U 2.') u. e.] uiee U 27 presulatum 

P(E) 29 hilliricianos U 30 subscrihemlum] scriljeudum U 



CHKONICA. 



199 



537 P08T CUNSVLATVM BELESARU V. C. ANNO III. 

Epililianio episcopo Constantinopolihinae ccclesiae niortuo, qui lolianni successerat, 

Anthiinus cpiscopus Eutyciiianista Trapezontensis factione Theodorae Augustac ('on- 

stantiiiopolitanani pervadit Ecclosiara. 
538 
5 lOHANNE Y. C. CONS. 

1. Romanae ecclesiae post Hormisdam loliannes, post lohannem Felix, post Felicom 
Bonitatius, post BoniCatium alius lohannes et post lohannem Agapitus episcopus 
ordinatur. 

2. Alexandrinae ecclesiae Timotheo mortuo, qui Dioscoro miuori successerat , d\io 
111 populi electione perversi ordinantur uno die episcopi, Theodosius scilicet ot Gaianus. 

quibus ordiiuitis Alexandria in utrisquc est Christi inimicis divisa. a Thcodosio etenim 
Theodosiani et a Gaiano Gaianitae voluerunt appellari, quamvis aequaliter synodum 
Calchedoncnsem non suscipiant et orrorcs Eutychetis ac Dioscori proprios faciant. 

539 APIONE V. C. C0N8. 

1.1 Severus Antiocheiius Iiaeresis priuceps, a (|Uo Severiani vocantur, et lulianus 

Hahcarnassensis episcopi, apostolicae fidei et Calchedonensis synodi impugnatores exilio 
Alexandriam lustiniani principis iussiono mittuntur, ubi adversus sequaces Calchc- 
donensis synodi scribentes cx duabus unam in Christo naturam esse dixerunt, quam 
dudum Sevcrus corruptam ct lulianus adstruit incorruptam. Alexandria, Aegyptus et 

■2u Libya in utrisque est Christi iuimicis divisa. Theodosiani enim Sevcrum ct Gaianitae 
lulianum secuti sunt. sed a Theodosianis aliac duae haereses exierunt, una Agnoi- 
tarum et altera Tritheitarum : Agnoitae siquidem perversitati, a qua exierunt, id adiciunt, 
quod Christi divinitas ignoret futura, quae sunt scripta de die et hora novissinia. 
Tritheitae vero dcut tres partes in trinitate , ita quoque tres adstruunt deos esse, 

■js contra illud, quod scriptum est; 'Audi Israel: dominus deus tuus deus unus est' etDeui.n.4. 
rursum: 'Xulhis Deus nisi unus": et: 'Esjh) sum Deus et nou est alius practer me'. i.cor.s,4. 

° ' Deut. 4. 35. 

540 IVSTINO V. C. CONS. 

1. Agapitus archiepiscopus Romanus Constantinopolim venit et Anthimum episcopum 
Constantinopolitanae ecclesiae perversoreni Calchedonensis synodi inimicum deponit, 

:io Theodoram Augustam eius patronam comniuiiione privat et Menam protinus Constan- 

tinopolitanae ccclesiac cpiscopum facit. 

' 2. Theodosius et Gaianus Alexandriui cpiscopi cum suo crrore damnati exiho trans- 

portantur. sed Theodosius Constantinopolim Sycas relegatus totum paene palatium et 

maximam regiae urbis partem sua perfidia maculavit. quae occasio cunctis paene 

3.1 haeresibus licentiam tril)uit, ita ut non solum Theodosianitae , sed et Gaianitae mona- 
steria atquc oratoria apud urbem regiam construxissent. vixit enim Theodosius praefatus 



538, 2 = Iddorus ckr. 397"'. 

1 anno oni. U 3 anthemus f^, antlieinius P eutychianista frapezijutcusis P(S), euticiauista 

trapezotensis U, eutychia iusta trabezuntensis P(E) (5 orniisdam U 10 ordinatur U 11 a nnte 

th. mii. P(E) 14 ajjioiiel pmr.S'™;, apoyne UP(ES) 16 alacarnasieiisis UP(EF), lialicarnasensis P(S) 

17 alexandria U 20 enim] naiu P(S) soueruml seueniut U 21 extiterunt P(E) 22 trithey- 

tarum U agiioyte f 24 triteyte U partes] U, personas P 25 deus unus] U, uiius P 28 anthi- 

mum] antemuiu r^, antliimo pmf.S'™;, a.at&mmm P(E), antheuium Pf/S^ 29 constantiuopolitanae] UP(S), 

eonstintiuopolitanum Pffi) 30 commuuiiinem U meiiam] Plf^-S'), uioeuam PI"('5'n), mean&m P^(E). 

nicenam f/P" (Em solus) 33 constaiitiuopoli P sycjis] sucas pmr.S'""), sugas V^(ES). Iuk^is 

UP^^ (E™S'") 34 maximuni U 3.") thcodociaiiite U 3() praodictns Scnl. 



200 VICTOHIS TONNENNENSl.S El'ISCOPI 

haereticus usque ad piinuiin lustini iunioris Augusti consulatum. eo anno Paulo Antiucheno 
episcopo superstite subrogatur Eufrasius. 

541 BASILIO V. C. CONS. 

1. Agapito archiepiscopo Rouiano Constantinopoli mortuo Silverius pro eo episcopus 
s ordinatur. Alexandrinae vero ecclesiae Theodosio atque Gaiano exulatis Paulus Prestor 
pro eis Tabennesiotarum monachorura a defensoribus synodi Calchedonensis (u-dinatur 
episcopus: qui Dioscori haeretici prodecessoris sui depositionem celebrans Palacstino 
concilio deponitur et pro eo Zoilus ordinatur episcopus. 

3. Consulatu praefato Stuzas apud Africam regnum in iieremi partibus cum tyrannide 
10 assumit. 

542 POST CONSVLATVM BASILII V. C. ANNO SECVNDO. 

1. Theodorae factione Augustae , quae occulta esse synodi Calchedonensis numquam 
destitit inimica, ex quo regnare coepit, proscriptionum insidiae preparantur, Silverius 
Romanus episcopus exilio mittitur et pro eo Vigihus ordinatur, a quo Theodora nierao- 

is rata Augusta, priusquam ordinaretur, occulto chirographo elicuit, ut papa effectus in 
proscriptione synodi Calchedonensis tria capitula condemnaret, id est epistolam Ibae 
Edesseni episcopi ad Marira Persam, quae iudicio synodi Calchedonensis approbata et 
orthodoxa iudicata est et gestis synodalibus sociata: Theodorum dein Mopsuestenum 
episcopum syiiodaliter similiter gestis apud .\ntiochiam sub lohanne episcopo eiusdem 

•M ecclesiae et Calchedonae laudatum, et Theodoreti Cyri episcopi dicta in eodem Theo- 
doreto synodi Calchedonensis vocibus coUaudata. hic itaque Vigilius papa cffectus ab 
Antonina patricia Belesarii patricii uxore compellitur, ut Theodosio Alexandrino, An- 
thirao Constantinopolitano et Severo Antiocheno iam pridem ab apostolica Sede dam- 
natis tanquara catholicis scriberet et ita de fide quemadmodum et illi sentiret. cuius 
epistulae illius tenor ita se habere probatur: 'Dominis et in Christi dei salvatoris nostri 
'karitate coniunctis fratribus Theodosio, Anthimo ot Sevcro opiscopis Vigilius cpiscopus. 
'Scio quidem, quia ad sanctitatem vestram ante fidci meac credulitas deo iuvante per- 
'venit: sed quia raodo gloriosa domina et filia mea patricia Antonina Christianissima 
'desideria mea fecit implei"i, ut fraternitati vestrao praesentia scripta transmitterem. 

3i] 'salutans ergo gratia, qua nos in deo nostro Christo domino salvatore coniungimur, eam 
'fidem, quam tenetis, deo iuvante et tenuisse me et tenere significo, sciens quia illud 



a. 542 adhibuit hidorus de viris ill. c. 42. 

1 primum] ptimum i^*, septimum F^ 2 episcopus] tpc iliro epc) U .5 prestor] VP^^^E"^), 

pretur PUj^.jmy^ •p[\oT P^(ES) 6 tabennesiotarum] tabenneusiotarum P, taherrieusiofarum P^^(E"'S'^), 

zabinensiotarum Pl f£J, zabeunensiotarum PI fSj monachorum . .. episcopus qui um. P(ES) 7 prode- 

cessoris] U, praedecessoris i" 8 zoilus] UPm^S'^), zoiVms P(ES) 12 occulta esse synodi clialcedoneusis 

u. d. i. e q. r. c. pr. insidiae (-dias U) praeparantur] UP(E), occultas syuodo chalcedonensi n. d. i. e. q. r. c. pr. 
insidias praeparare P(S) 13 siluenus U 14 a quo . . . 201, 9 oblitlerata mnt in P(S) jtropter vituperia 
pontificis nec dignoscuntur, unde ia eorum locum adhibuimus librum F 16/17 ibee edeseni U 19 malim 
synodalibus 20 oalcidona U ciri U in] UP(F), cum FfE) 21 uigilius] U, om. P 22 antonina] 

UP(F), antoniana Plifjemj^ antoma Pi(E) 22/23 authimo] f', anthemio P 2.T illius Jete**tMt 

douiinis et episcopis] domiuis et XQig Lib. (cod. Par. 12028), dominis et episcopis Lib. (cod. Paris. 2244) 

2t) theodolio U antimo U, anthemio P episcopus om. Lib. 27 quia] U, quae P ante] antea 

Lib. 22i4 iuuantej adiuuante Lib. 28 domina et om. Idb. raea] nostra (si huc pertinet) F^^^E"^) 

patricia] p. et F(E) antonina] Lib., om. UP 29 fecit] U Lib. , facit P implerij UF^(EF) Lib., 

iniplorauit P^^^E'^) ul] quod Lib. 30 ergo] libri etVicl. et Lib., ergo uos Lib. edd. in deo nostru 

christo domino saluatore] l', m cln-isto domino uostro saluature P(EF), deo nostro cbristo saluatore (saluatori 
edd.) Lib. coniugimur U eani] et eam Lib. (libri, me eam edd.) 31 iuuaute] UP(F), iubante P(Ej, 

adiuuante lAb, me om. Lib. scientes illud inter uos quod praedicamus (predicamur U) et legimns quia 
anima UP, soiens quia illud inter nos (sic libri, uos edd.) pr. et 1. ut et anima Lib. 



CHRONICA. 20 1 

'intcr nos pnicdicamus ct lcgimus, ut ct anima una ct coc nobis sit ununi in rico. 
'provcctus mci, qui est vcster, dco iuvautc nuntiarc vobis gaudia maturavi cx mco 
■animo sciens fratcrnitatem vestram, quae optat, et libentcr amplccti. (qjortct crgo, ut 
'liacc quae vobis scribo nullus agnoscat, sed magis tamquam suspcctuni liic nie sapicntia 
■■^ 'vestra ante alios aestimet se haberc, ut facilius possit deus quae cocpit opcrari , pcr- 
'ficcre\ ct subscriptio: 'Orate pro mc, doinini mci fratres in Christi dei uostri salva- 
•toris karitate conexi'. 

'i. Ilorum cxordia malorum generalis orbis terrarum mortalitas sequitur ct inguinum 
percussione melior pars po{)ulorum voratur. 

543 

1» POST CONSVLATYM BASILI V. C. ANNO III. 

Stuzas tyrannus gentium multitudinc adunata Solomoni magistro niilitiao ac 
patricio Africae cetcrisque Eomanac militiae ducibus Cillio occurrit. ulii congressione 
facta pcccatis Africac Ivomanac rci publicac militia supcratur, Solomon utriusquc potc- 
statis vir strcnuus proelio moritur. 

544 

15 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO IIII. 

1. lustinianus impcrator accphalorum subrcptionibus instigatus Vigilium Romanorum 
cpiscopum subtilitcr compcllit, ut ad urbem regiam propcrarct ct sub spccie congrega- 
tionis eoruni, qui ab ecclcsiac sunt societate divisi, tria capitula condemnarct. 

2. Hierosolymitanae ecclesiae praesulatum post Petrum Macarius suscipit. 

545 

POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO V. 

Stuza tyrannus apud Africam portu Thaciae congressione facta lohannis Romanae 
militiae ducis iaculo percussus est parique vice et lohannes Stuzac, qui confcstim alter- 
utro utrique gladio cecidcrunt ct dominico dic, quo pugna facta cst, moriuntur. 

546 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO VI. 

25 1. Ferrandus Carthaginis ccclesiae diaconus clarus habctur. 

2. Guntharith magister militum Ariobindam patricium principemque Romanae apud 
Africam militiac co tcmpore ab imp. missum Carthagine intra palatium nocte pcrimit 
et regnum cum tyrannide assumit. hunc Carthagiuis dux Artabanus trigcsimo sexto 
rcgni sui die prandcntem interfecit. 



1 uiial uiium Llli. 2244 uoliis sit udi. Lib. 2 prouectus] Lib., prolectus UP(EF) vester est 

Lib. iubaiite P(Ii), atliuuaute Ijib. iiuLitiare uni. Lib. (libri) maturari U, maturauit Lib. (librt) 

3 scieus] Lib., om. UP(EF) optat et Lib. (libri), optat UP(EF), optabat Lib. (edd.) ainplecti] Lib., 

ainjilectitur UP(EF) oporteret Lib. (iibri) utj P(EF) Lib., om. U 4 liic] Lib. (libri), om. UP(EF), 

I/ib. (edd.) 5 uestram Lib. 2244 alio P(F) aestimet se] existimet Lib. possit deus quae coepit] 

UP(EF), possim his (haec edd.) quae coepi Lib. 5/6 perficere] Vici. et Lib. libri, et perficere Lib. edd. 

<i et subscriptio om. Lib. 2244 pro me .... conexi] pro nobis domini (deum edd.) nostri fr. in christo 
domini nostri (domino nostro cod. 2244 et edd.) caritate coniuncti Lib. 9 uoratur] edd., uocatur UP(E), 

necatur F(F) 10 — 14 om. P(E^; sujrplel manvs eadem qiiae adscrijjsit e.ccerpta Caesarainjuslana) 11 stuzas] 
P(EF), stuzias f'' adunata] libri, ordinata edd. 12 ceterisque] UP(S), aeducisque P(E), ducique 

edd. cilio libri 13 miliscitia P(E) 13/14 potestatis uir str. pr. moritur] UP(S), resecta 

in P(E), unde dejiciunt apud Scal. et in edd.. 16 iustianus U superstitionibus P'" («S'"'^ roma- 

norum] U, romanum P(E), rom. P(S) 17 et sub ... 18 condemnaret oblitterata in P(S) 18 ecclesia U 
19 macharius U 21 tiranuo U thaciae] scripsi, taceae P(E), taccae UP(S) 24 u. c.] unc U 

26 magistro U 27 infra edd. 

cHRomcA II. 26 



202 VICTORIS TONNENNENSIS EPISCOPI 

548 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO VIII. 

1. lustinianus imp. per diversas provincias in regni sui finibus constitutas instantissime 
scribit et antistites cunctos praefata tria capitula damnare compellit. 
3. Euphemio Antiocheno episcopo succedit Domninus. 

549 
5 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO VfflL 

1. Illyriciana synodus in defensione trium capituloruni lustiniano Aug. scribit et Bene- 
natum priniae lustinianae civitatis episcopum obtrectatorem eorundcm-trium capitulorum 
condemnat. 

2. Theodora Augusta Calchedonensis synodi inimica canceris plaga corpore toto per- 
10 fusa vitam prodigiose finivit. 

550 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO X. 

1. Africani antistites Vigilium Romanuni episcopum damnatorem triuni capitulorum 
synodaliter a catholica communione reservato ei paeniteutiae loco sechidunt et pro 
defensione memoratorum trium capitulorum litteras satis idoneas lustiniano principi per 

15 Olympium magistrianum mittunt. 

2. Eo tempore duodecim libri Eacuudi llermianensis ecclcsiau episcopi refulsere, quibus 
evidentissime declaravit tria saepe fata capituhi in praescriptione fidei catholicae et 
apostolicae Calchedonensisque concilii fuisse damnata. 

551 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XI. 

20 1. lieparatus archiepiscopus Carthaginensis ecclesiao, Pirmus Numidarum cpiscoporum 
prinias et Primasius ac Verecundus concilii Byzaceni episcopi pro fidei causa ad urbem 
regiam eiusdem praecepto principis evocantur. 

3. Apollinarius Zoilo tria memorata capitula damnare nolenti episcopus Alexandrinae 
ecclesiae subrogatur. 

POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XIL 

1. Reparatus archiepiscopus plurimis calumniis inipetitus pro eo, quod damnationi trium 
memoratorum capitulorum assensimi non praebuit, officio sumptibusque privatus Euchaida 
exilio relegatur, ct Primosus diaconus apocrisarius eius , postquam damnavit quae sunt 
synodaliter atque universahter defensata, eo superstite contra vota cleri simulque et 
popuU episcopus Carthaginensis ecclesiae ordinatur. 

2. Firmus concilii Numidiac primas donis principis corruptus damnationi eorundem 
capitulorum assensum praebuit, sed ad propria remeans in navi morte turpissima interiit. 

a. 5.50 c. 2 compilavit Isidorus v. iU. 42. 

2 iustinianus .... 3 compellit oblitlerata in P(>i) '2 constitutis !'(!'') 4 eupliuniiuj immu EpIuaiuH 

donminus] ^'"(''^''"A douuinusPlf^fijS), domnus U, douatus Fl^(E'"S"') 6 hilliriciana V1'(S) capitum 

P(EF) 1 ubtiectatoiem] impugnatoiem P(S) capitulorum] C, caj) P(S), capitum P(E) 9 canceris 

UP(ESJ, cancri edd. 12 uigilium ... 13 secluilunt et, item 14 satis idoneas, item 17 eu. declaravit, item 17 

in praescr 18 danniata uhliUerata omissaee ei pro e.ctremis substitiUum : (juibus iii saepe Cata capa deten- 

dit P(S) 13 recludunt P(E) l,j magistrianum] UP(F), magistranum P(E) mittunt] promittunt U 

U) duudecim] UP(S) cum Isidoru, uii P(E) liermianeusis] U, herniauiensis P(EJ , hennanensis P(S) 

17 declaruit U fata) facta U 17/18 in praescriptione fidei cath. et apostolicae calchedoueusis (que ins. F) 
concilii] iu praescriptione apostolicae fidei et calchedouensis consilii irapuguatioue Isidorus 20 carta- 

giuis U numidiarum U 21 primas] P(F) conieclura, primatus f ^, primates P(ES) acj U, et P(EF) 

uerucuudus P(SF) byzaceni] bizauceui U, biuzanteni P(E), bizauteui P(S) \n-o fidei causa] trium 

capitulorum pro causa e.i; interjmlatione P(SJ 26 pl. cal. oblitterata in P(S) 27 cap. raem. P eucayda 
UP(S), eucayda P(EJ: j'. IV^, -'«. 205, 14. 28 primosusj U, primussus pmfSmj, primosius P^(ES) dia- 

conusj dictus P" (E^ solus) 28/29 qua« s. s. a. u. defensataj tria eapitula P(S) 31 primatus U 

donis pr. corruptus deleta in P(S) 32 sed .... interiit (periit edd.) oblitterata in P(S) 



552 

25 



CHRONICA. 203 

Primasius quoque Acoemetensi monasterio relegatur, sed Boethio primate Byzaeeni 
concilii morte praevento, ut ei succederet , memoratae damnationi protinus assensit 
reversnsque ad sua, quae prius defendebat, validissimis persecutionibus impugnavit 
tidelibusque calumnias generando eorumque substantias auferendo. sed in quibus pec- 

r, cavit, laetari non potuit, siquidcm postquam a catholicis sui concilii antistibus pro suis 
cst praevaricationibus condemnatus, infelici morte extinguitur et quae conquisierat 
fraudulentcr, a iudicibus aufcruntnr. Verecundus vero ecclesiae lunccnsis episcopus in 
defensinnc^ momoratorum pcrdurans capituhtrum Calchedonae , ubi refugium fecerat in 
diversorio gloriosao matris Euphemiae, de hac vita migravit ad deum. Macarius Ilioro- 

10 solymitanus episcopus eicitur et eo superstite Eustochius ordinatur. 

553 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XIII. 

1. Constantinopolim synodus lustiniani principis praecepto colligitur. cui praesules 
sedium aderant Vigilius Romanus episcopus superstite Silverio ordinatus, Apoliinarius 
Alexandrinus Zoilo vivente promotus, Antiochenus Domninus, Eustochius Macario remoto 

ir, Hierosolymitano episcopo episcopus factus et Eutyches Constantinopolitanus, qui Menao 
fuerat subrogatus. ibi tria saepe fata capitula cum defendentibus ea damnationi subici- 
unt sibique ipsis paenitentiae regressum poenaliter interchidunt, tali se anathomate per- 
petuo obstringentes, si aliquando absolvere temptaverint quae damnationis sententiae 
subdiderunt. quorum decretis Rusticus Romanae ecclesiae diaconus et Felix Gillensis 

•20 monasterii provinciae Africanae hegumenus contradicentes scripto Thebaida in exilium 
cum suis sociis transmittuntur. 

3. His ita gestis terrae motus urbem regiara a fundamentis concutiens aedificia phirima 
porticusque deiecit et basihcis consistentibus altaria paene cuncta prostravit. 

554 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO Xllir. 

25 1. Frontinus episcopus ad urbem regiam evocatus pro defensione trium eorundem 
capitulorum Antinoensi primae Thebaidae civitatis exiho deputatur et pro eo ab 
haereticis Petrus Salonensis ecclesiae ordinatur. 

2. Proconsularis concihi provinciae Africanae sacerdotes Rufini et Vibi episcoporum, 
Reparati archiepiscopi obtrectatorum, arte delusi tamquam defensoribus fidei occurrunt 

30 et Primosi praevaricatoris Carthaginis ecclesiae communione praeter paucissimos pol- 
luuntur. 

3. Datius Mediolanensis episcopus Constantinopolim venit et damnationi eorundem 
trium capitulorum consentiens eo die percussus occubuit. 

4. Narses eunuchus ex praeposito patricius Totilanem Gotliorum regem proelio apud 
35 ItaUam mirabihter superat ac perimit et omnes eius divitias tollit. 

1 aquimetensis libri religatus UP(E) primati U byzateni P(S), Ijjv-anceni P(E), bizanconi 1' 
2 ut ei succederet oblitieraium in P(S) 3 ual. pers. obliiieratum in P(S) 4 fidelibusque ... 7 aulerun- 
tur oblitterntum in P(S) 5 laetari] P(F) cmiiectura puto, latere UP(E) 6 est om. P(E) 7 frandnlenfer) 
P(F)coniechira2Mio,irSMii.efLi[e\itwUP(E) auferrentur PfT^ iuncensis]P"' ("«^mj, ut est in notitla ejnxcn- 
porum Africanornni. 2>ost Victorem Vitensem Byzac. 44, mcensis P^(ES), uicensis TT'!' C«)'c <S'">, uicotius7i"V 
8 calcidonn Z7 nbi] urlii f, -arheP^EF) 9 diuersurio] diecorsorio Pfi^ euphimie U ad deum] U, ad 
dominum P(EF), obUtteralmn in P(S) m!icbarius U 13 sedium] sadium P(F) ordinjitus] P(F), ordina- 

tar UP(E) 14 domninus] UP^^f(S'"), doninus /"C.Sy, iomhms P(E) : uide supra j>. 302, 4 eustochins] U, 
eustbocbius ^('i^, eutocliius Pf^J 15 eutyches] eufiches pm ('.S'"), eutices f, Qntychiaa P(ES) menacj 

P(ES), nianacP"IC»Smj, meneae F 16 facta U 17,18 anatbemate (-ti PfFJ) perp.] porp. an. P(E) 

18 abstringentes U abqua P" (E"^ solus) 19 guiUensis P('.SJj ; malim cillensis 21 his ... 23 prosfrauif 
oblitterata in P(S) 21 ita] itaque P(E) 26 antinoensi] U, antiochensi P(EF) 27 salonensi /ibri 

28 aflVicane prouincie U, pr. atiricanae P uibi] scrijisi, uiui UP 29 reparati ... 30 praeuaricatoris olilitle- 
rata in P(S) 30 ecclesiae] eccL episcopi P(F) 30/31 poUuuntur] iunguntur ex inierpolatlone P(S) 

32 datius UP(S), petrus P(FJ 33 consentiens . . . occubuit] consensit ex interpolatione P(S) 34 narsis U 
tutilanem Upm(sm)^ totilam r(ES) 26* 



204 VICTORIS TONNENNENSIS EPISCOPI 

555 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XV. 

1. Concilii Nuiiiidiae episcopi ad instar proconsularium sacerdotuni collecti Cartliaginem 
veniunt et Primosi eiusdem ecclesiae incubatoris communione polluti praevaricatoresque 
effeeti ad propria redeunt. 
5 2. Victor Tunnennensis ecclesiae episcopus huius auctor operis post custodias simulque 
et plagas, quas in insulis est Balearicis perpessus nec non etiam in monasterio de 
Mandracio pi-imo, ac secundo exilio Aegimuritanae insulae, tertio Alexandriam una cum 
Theodoro Cebarsusitanae ecclesiae episcopo pro praefatorum trium capitulorum defen- 
sione exilio mittitur et carceri castelli Diocletiani post praetorianum carcerem truditur. 
10 3. Antiochensis tunc Anastasius Domnino succedit episcopus. 

556 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XVI. 

1. Primosus Carthaginis incubator ecclesiae sibi nolentes assensum praebere nunc fusti- 
bus, nunc custodiis, nunc quoque exihis affligit. 

2. Victor et Tiieodorus antefati episcopi Africani de carcere eiciuntur et post dispu- 
is tationes in praetorio continuas dierum XV ad aliam custodiam monasterii Tabennesio- 

tarum, quod est apud Canopum XII milhbus procul ab urbe Alexandrina, mittuntur. 

557 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XVH. 

1. VigiHus Romanus episcopus, postquam praevaricatus est, sub excomnmnicatione 
totius Africanae ecclesiae pontificum in insula Siciha moritnr. 
20 2. Eo tempore FeUx hegumenus monasterii Gillitani exilio apud Sinopem de hac vita 
migravit ad dominum. 

558 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XVIII. 

Pelagius Romanus archidiaconus trium praefatorum capitulorum olim defensor 
lustiniani principis persuasione de exiho redit et condemnans ea, quae dudum constan- 
25 tissime defendebat, Romanae ecclesiae episcopus a praevaricatoribus ordinatur. qui 
fuit annis V. 

559 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XVIIII. 

1. Illyriciani Episcopi praeter parva monasteria paucosque fideles persecutiones passi 
consentiunt pristinam fidem in irritum deducentes. 
■M 2. Eo tempore Ugni Arraeniam gravissime vexaverunt. 



3 ecclesiae .... 4 redeiiut] ecclesiae episcopi comnranioui iunguntiir ex InUTpnlailone P(S) 3 in- 

culj.itoris] UP(E), inuassoris Pfi^^ b tunnennensis] tunnuriensis f^, tunnensis P^(ES)™{S''''), tuniensis 

p\l (E"' S"'^) G in insulis est b.alearicis] scripsi, in sala est ualericis VP(ES) 1 de mandracio] deman- 
dracuni VP(ES), cf. Procopim: de aedif. (>, 5 Iixsliniaiii fabricas Carthagiiiienses recensens: iiiiiuaro Jt xai 
uovaaTiiQiov rov neQi^6).ov iviog cni !)^eiX(ti!aid'ioi', iiy^iaT€i tov h^ivog oneQ M«i'iiQuy.iov ovoueiCovaiv, 
iQiifiari rf «iiro iy)[vQViTicTia nfQi^n't.iav (pQovQiov ('tvuvTuyiivtaTov iineiQydauro. primo] primoque ff 

aegimiirit.an,ae] PHlf.SinJ, egimauritane Ui egimaurifani.ae /"fi?/?) alexaudriam] FCB™*?^, alexandrinae 

P(EF) 8 cebarsusitanee U 9 carceri] edd., carceris libri 10 authioclienis V tuuc] UP^E^^F), 

om. P (S et in sp. vacuo E) domnino] UP^(ESF), donato /'•l('£m solus): v. supra p. 202, 4 12 carfa- 

ginis U, ca.rt Agma P(E), cartli.aginensis PfiSj incub,ator] episcopus ex interpolatione P(S) 12/13 nune 

fustibus om. P(S) 13 custodiisj custodibus libri (repetit vocahidum in margine E) affligit] danniat 

P(S) 14 anfefacti U 15/16 tabennensiotarum UP(SF), tabenensicitarum P(E) 16 canapum f 

milia U 18 postquam .... 19 pontificum om. P(S) 19 africac P(Fj 20 eugnmenus U 

gallitani UP(E) 21 ad dominum om. P(S) 23 cap. ol. def.] P(S), def. cap. (om. olim) UP(E) 

24 iust. pr. pers. 'om. P(S) rediit U 24/25 constantissime om. P(S) 25 a praeuaricatoribus om. P(S) 
26 fuit] UP^, praefuit PHfi^mSni^ 28 paucosque] P(S) coniectura puto, paruosque UP(E) fid. pers. 

passi om. P(S) 



CHRONICA. 



205 



560 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XX. 

Bulgares Thraciam pervaduiit et usque ad Sycas Constantinopolim veniunt, Sergiuni 
patncium, tiui dudum Africanae fuerat dux militiae, capiunt sinmiciue et distraimnt. 
sed patricii Belesarii armis fortiter debellati pariterque fugati JJanuvium transierunt. 
561 

POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XXI. 

Corpus sancti Antonii lieremitae repertum cum maxinio lionore Alexandriam per- 
ducitur et in basilica sancti loliamiis baptistae honorifice coUocatur. 

5G2 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XXII. 

1. Frontinianus Salonensis episcopus de exilio Antinoensi Ancyram Galatiae trasmu- 
]o tatur. 

2. Petrus eius incubator ecclesiae moritur et pro eo Proclinus substituifur. 

563 POST CONSVLATVM BASILI V. C. ANNO XXIII. 

1. Reparatus archiepiscopus Carthaginensis ecclesiae exilio apud Euchaidam gloriosa 

confessione transit ad dominum die VII. idus lanuarias. 
i!> 2. Eo anno lustinianus princeps legatos gentis Avarorum primus primos suscepit et 

cum donis maximis remeare unde venerant facit. 

5G4? ANNO XXXVII IMPERII PRAEPATI PRINCIPIS IVSTINIANI. 

1. Pelagius Romanus episeopus moritur: praefuit annis XI. 

3. Eustochius Ilierosolymitanus episcopus, qui fuerat Macario superstite ordinatus, 
20 eicitur et rursum Macarius reformatur. 

5G5? ANNO XXXVIII IMPERII EIVSDEM. 

Musicus, Brumasius, Donatus et Chrysonius episcopi de Africa et Victor ac Theo- 

dorus episcopi similiter cx Aegypto ad urbeni regiam imperiali praecepto evocantur. 

qui dum eidem lustiniano principi praesentes praesenti et postea Eutychio regiae urbis 
2.', episcopo altercanti novae superstitioni resistunt, ab invicem segregati per monasteria 

eiusdem urbis custodiae mittuntur. 

56G? ANNO XXXIX IMPERII SVI. 

1. lustinianus Eutychium Constantinopolitanum episcopum damnatorem trium capitu- 
loruni et Euagrii heremitae diaconi ac Didymi monachi et confessoris Alexandrini, 

30 quorum laudes supra illustrium virorum ex auctoritate protulimus, exilio dirigit et pro 
eo lohannem eiusdem erroris consimilem episcopum facit. 

2. Eo anno prasini apud rcgiani urbem civile bellum faciunt multosque rei publicae 
viros gladio frequenti congressione prosternunt: sed eorum atroces plurimi postea a 
luHano praefecto extincti sunt. 

2 iiiuaduut P(S) sue.is Uhri 4 bellisarii F(H) p.arit.erque] acriterque Hirsrhfeld dauubiuin 

traditnr 9 antiuoeusi] P' (JiS), .autliiuoeusi l', autouicnsi /''l'('>S'"'j, .■lutioclieusi /"' f.S''", coniecluru jmlti) 

anquira f' 11 incubati>r] episcopus P(S) procliuus] (', prodinus P(IiSF) l.'i reparatus .... 

15 eo auuo oblilleratnin in P(S) 13 exilio] fnrtasse scr. ex exilio eucliaydani l' 15 aljaruruni /i//ri 

primus primos (primo /ibri) snsc 10 renieare] fTII(7?"'(9™J, om.P^(KS) edd. 18 inoritur| ordi- 

natur /ihri 20 macharius U 22 crisouius U episcopi] opc traditur 24 regis U 25 .■iltercauti 

uouae (ueue Uj superstitioni om. P(S) 20 custodiae] UP(E), custodiendi P(S) coniectnru pnto 28 dam- 
uatorem ... 30 protnlimus oh/itteratnm in P(S) 30 ex auctorilate] exac U pertnlinuis U dirigit] 

redigit P(S) 31 ci. crr. cons. iih/itleratnm in P(S) 



206 VICTORIS TONNENNENSIS EPISCOPI CHRONICA. 

567? XL IMPERII SVI ANNO. 

1. lustinianus vitae suscepit finem indictione XV. 

2. Theodoms Cebarsuscitanus episcopus defensor trium capitulorum exilio apud urbem 
regiam eo mense et die quo lustinianus moritur et iuxta confessores, quibus LTgnericus 

5 Wandalorum rex linguas absciderat, sepelitur. 

3. lustinus iunior Vigilantiae sororis lustiniani Augusti filius, patre Dulcidio natus cuni 
tranquillitate populi maxima imperii sumit sceptra. huius coniunx Sophia Theodorae 
Augustae neptis asseritur. 

ColHguntur omnes anni ab Adam primo homine usque ad nativitatem domini 
10 nostri lesu Christi secundum carnem VCXCIX, a nativitate vero domini nostri lesu 
Christi secundum carnem, quae facta est XLIII Augusti Octaviani Caesaris imperii 
anno, usque in annum lustini primum principis Romanorum. qui lustiniano in imperio 
successit, anni DLXVII. fiunt siraul ab Adam usque in auiium primum memorati 
principis Romanorum anni VDCCLXVI. 



3 cebarsuscitanus] P(E), cebarssussitanus UP(S) 4 quod ZT et iuxta .... 5 scpelitur ohlUfera- 

tum inP(S) 5 banilaltirum iYi^j (3 dulcidio] Pii(EmS"')ii^(S«''), dulcis.^iinio UPi 7 niaxinia] 

TJP(S), magna P(EF) 10 secundum carnem] UP(S), secundum earneni quae facta est P(E) [icxcix] 

sive \ic\x\nm\ P(ES), liccxix /'lliC.S'"'^, licixuiiii U 11 carnem om. P(ESF) 12 in imperio] imperio 

UP(EF) 14 iidecclxui U 



lOHANNIS 

ABBATIS BICLARENSIS 

CHRONICA 

A. DLXVII— DXC. 

lohaunes, Isidoms (570— (i;Ui) ait vitam aequalis et coepiscopi sui solito diligcntius 
et plenius cnarrans iibro dc vir. ill. c. 02. (i3 [44], Geruudcnsis eoclesutc episcopus, 
mitlone Gothns in-oviuciuc Tjusitaniac Scalkibi natus. hic cuni cssct adulesccns Constan- 
tinopolim pcrrcxit ibiquc Graeca ct Latina eruditiom nutritus scptimo decimo anno iu 
Spaniiis rcversus est eodem tempore, guo iucitante Leovigildo regc Arriana fervehat insania. 
huuc snpra dictus rex cum ad ncfandac haercsis credulitatcm compcllcrct et hic omuino 
resisterct, cxilio trusus ct Barcinonam rclegatus pcr dccem anuos multas insidias et pcr- 
sectttiones ab Arrianis perpessus est. qui postea condidit momtstcrium quod nunc BicUt- 
rum dicitur: ubi congrcgafa monachorum socictate scripsit rcgulam ipsi monasterio pro- 
futuram, sed et citnctis deum timentibus satis necessariam. addidit in libro chronicorum 
ab ctnno primo lustini iunioris principcttits usqtte in annum octavum Maurici principis 
Eomanoruin ct qttartum Beccaredi regis annum historico compositoque sermone valde 
ulilcm historiam. ct multa alia scribere dicitur, quod ad notitiam nostram non pcrvenit '). 
lolianncs igitur iam co tempore, quo in Hispania Ilomani et Sucbi catliolicae scctac 
erant, Gothi autem Arianae, licct Gotlius ipse orthodoxam religioncm professus Con- 
stantinopolim se contulit adulescens ibique per multos annos moratus cst: id quod 
praeter Isidorum ipsa chronica dcclarant. nam ab initio inde, id est ab a. 567, ad 
a. 57G' perlustranti patebit auctorem referre res gestas Constantinopoli, legationcs eo 



1) ei-undensis Matritensts 134 (vkle supra p. 178) — natiuitate 3Iatr. — lusitane Parls. 12160 — 
scallaui Cas., scallaui Matr., scallui Faris. 17'Jl. 1792 Bern., scalsabi Paris. 12160 — hic om. Par. 12160 — 
constantinopoli Paris. 1791 Bern. — cuin esset] trium csse 3Iatr. — septimo decimo aiuio] Cas., septimum 
decimum anuum Matr., xiiii'"o anuu Paris. 1792, post decem et septem anuos teate jViic. Antonio (bibl. Hisp. 
vet. ed. 1788 vol. 1 2>. 298) Isidori ed. Matrilensis a. 1599 et Parisina Dubreuliana a. 1617, septimo demum 
auno Paris. 1791. 12160 Bern. — s])aniis Paris. 1792 Bern. Cas., yspaniis Matr. — leuuegildo Paris. 12160, 
leouigilde Paris. 1791, leouegildo Matr. — ferrebat Bern., seruiebat Cas. — supra dictum Paris. 12160 
Bern. — credulitatem Paris. 1791 (prima manu) 1792. 12160 Cas., credulitate Bern. , crudelitatem Paris. 
1792 (e.v corr.) Matr. — trusus et] trusus Paris. 1792 Bern. Caa. — barcinona Paris. 1791 Bern. Cas., 
barchinona 3Iatr., barcinonae Paris. 1792, baremona Paris. 12160 — annis Paris. 1791 Bern. — arriauos 
Bern. — perpessos Paris. 1791 — est] et Paris. 1791 Bern. — quod] qui Paris. 1791 Bern. Cas. Matr. — 
biclarum Paris. 12160, biclaro Paris. 1791. 1792 Bem. Matr., luctaro Cas. — societatem Bern. — necessaria 
Cas. — iu] et iu Paris. 1791 Bern. Cas. — iustiniani Paris. 12160 — priucipatum Malr., principatui Paris. 
1791 Bern., principatu. Cas. , principatu Paris. 1792 — iu] ad Paris. 1792 — quarto Paris. 1791 Bem. 
Cas. — recaredi Matr., recharedi Paris. 1792 — anno Paris. 1791 Bern. Cas. — quod . . . peruenit] quae . . . 
perueuit Cas., quae . . . perueneruut Paris. 1792 Matr. 



208 lOHANNIS ABBATIS BICLARENSIS 

missas, victoriarum praemia eo allata, coniurationes ibi patefactas, morbos ibi grassatos: 
itaque neque dubium est secundum Isidorum non septinin unno ex Oriente eum in 
Ilispaniam rediisse, id quod alii libri habent, sed scptimo decimo et verisimile c. a. 576 
eum ex Oriente domum reversum esse. deinde per decem annos , nempe Leovigildi 
extremos 577 — 586, propter fidem catliolicam iniurias regis Arianae addicti perpessus 
est et exilium Barcinonense : quod nihilominus in chronicis eundem regem summa ad- 
miratione prosequitur, non magis regem quam ipsum honorat. monasterium quod con- 
didit, verisimile est fuisse unum eorum, quae ipse scribit ad a. 587 Reccaredum 
catholicum factum cum gente sua instituisse. Biclarum ei nomen fuisse et ait Isidorus 
ct ipse in chronicorum titulo sese appellat abbatem Biclarensem: sed id ubi fuerit, 
ignoratur. nam quod auctores Hispani id collocant prope Tarraconem duabus leugis 
a Montblanch oppido in vico qui dicitur dicebaturve Vallclara'), id non nititur nisi 
vocabulorum simiHtudine nescio qua, quae vere nulla est. ibi abbas constitutus et 
monachis suis regulam dictavit teste Isidoro et scripsit chronica haec continuata ad 
a. 500. deinde factus est teste eodem Isidoro episcopus Gerundensis, ncc dubium est 
ipsum esse episcopum Gerundensem lohannem, quem reperlmus subscripsisse tam Bar- 
cinonensi concilio a. 599 quam decreto Gundemari a. 610^). itaque qui in chronicis 
memorantur termini impcrii Mauricii a. 602 et episcopatus Gregorii a. 601, possunt 
adiecti esse post tempus ab ipso, vidcmusque eum in vivis fuissu, quo tcmpore Isi- 
dorus de viris illustribus commentarium edidit. 

Victoris chronicis subscripta sunt et praescripta lohannis in Matritcnsi haec: hnr, 
usque Victor Tununensis ccclesie episcopus Affricuiie provineie ordinem prccedcntium 
cligessit amiorum: nos que consecuta sunt adicere curavimus. ahhinc historiam ducit 
vcnernhilis pater mster lohamws ahhas monasterii Biclnrensis fundator. eadem praescripta 
fuisse in Alcobaciensi verisimile est, quamquam cxemphi Pereziana pri(n-a (E et ante em. S) 
omissis iis non dant nisi haetenus Viefor Tunnunensis. ipsa illa fuisse in Soriensi inde 
efficitur, quod adsunt totidem verbis (nisi quod ibi est Tunnensis) in libro Pereziano S 
deleta inscriptione priore et ad posteriora ahJiinc . . . fundator adnotatur: hoc crat in 
margine. sequuntur ciu-onica incipientia post Eusehium, finientia non esse superhos. 
computatio sine dubio Biclarensis ipsius colliguntur omnes anni . . . anni VDCCXCI, et 
altcra, quae est librariorum (supra p. 169) adsunt in Matritensi fueruntque sine dubio 
etiam in Alcobaciensi. indidem eam novit Perezius (supra p. 166), sed non superest 
in exemplaribus ipsius. a Soriensi idem ait (1. c.) eam afuisse. — In lohanne quoque 
pariter atque in Victore (supra p. 179) sccundaria inscriptio, scilicet ea, quam Soriensis 
liber in margine habuit, mihi videtur proficisci non ab auctore, sed ab Hispano oo qui 
saec. VIII corpus historicorum chronica duo continens ordinavit (p. 166. 172), quam- 
quam unde eam traxerit, in lohanne non liquet; potest adscripta fuisse in principio 
voluminis chronica Euscbiana cum continuationibus his continentis. lohannes quae 
adiecit, fieri potest ut intcgra habeamus, quamquam Isidorus lohannis compilator quae 
affert inter excerpta ox eo, scilicet interposita inter a. 572, I. 2 infra in adnotatione 
relata fortasse item ex lohanne petivit: certc neque ulli alii dari possunt cx auctori- 
bus ab Isidoro adhibitis noquc referri inter ea quae cx sua rerum notitia Isidorus adiecit 
et simillima sunt aliis apud Biclarensem relatis. 

Egregius scriptor in chronologia ab erroribus non magis sibi cavit quam reliqui 
horum temporum auctores. annos praescripsit imperatorum Romanorum et ita faccre 



1) Biclariense monasteriuin vulgu uuni; dici Valclai-a scribit Vasacus chron. ed. 1552 f. S; 1'ujailes 
(cronica de Cataluha 1. VI c. 62) addit alios cogitavisse de Fontclara de Guisona. 2) lohannes peccalor : 

Mansi 10, 481. Concilio Toletano a. 589 subscripsit episcopus Gerundensis Alivius (Mansi 9, 1002). 
3) lohannes: Mansi 10, 512. in Toletano concilio a. 633 adfuit episcopus Geruudensis Nonnitus (Mausi 
10, 641). 



CHRONICA. 209 

dcbuit universi orbis res quantuni potuit complectcns. sed cuni iirl llispaniani patriam 
sibi potissimum attcndcret, indc a Lcovigildi creatione adiunxit imperatoriis annos regum 
Hispauorum. anuos intelicgi a calcndis lanuariis ordicntcs, non a dicbus impcrii in- 
tcllegitur inde, quod imperatorum annos ct regum acquat ct confirmatur co, quod 
annum cxtrcuuim Instini et primum Tiberii pro uno numcrat: scd turbas in clirono- 
logia pcr carum computationum divcrsitatem auctas cssc (cf. p. "ilS, }) prohabilc cst. 
schema secutus est tale fere: 

p. Chr. 













dcbuit esse 


567 


lustini I 




567 


lustini II 


568 




II 




568 


III 


569 




III 


Leovigildi I 


569 


IV 


570 




IV 


II 


570 


V 


571 




V 


III 


571 


VI 


572 




VI 


IV 


572 


VII 


573 




VII 


V 


573 


VIII 


574 




VIII 


VI 


574 


IX 


575 




IX 


VII 


575 


X 


576 




X 


VIII 


576 


XI 


0/ /, 


Tiberii 


XI| 

I \ 


IX 


577 


XII 


578 




II 


X 


578J 


XIII / 

Tibcrii I \ 


579 




III 


XI 


579 


II 


580 




IV 


XII 


580 


III 


581 




V 


XIII 


581 


IV 


»82 




VI 


XIV 


582 


V 


583 


Mauricii 


I 


XV 






584 




n 


XVI 






585 




III 


XVII 






586 




IV 


XVIII 






587 




V 


Reccaredi I 






588 




VI 


II 






589 




vn 


III 






590 




vm 


IV 







Erravit in ipso principio ex partc in errorem inductus ab co queni continuabat Victore 
Africano: eum cnim cum vidcrinuis rerum narrationcm finire in cxoessu lustiniani, qui 
obiit a. 565 Nov. 13, annorum laterculuni continuare ad indictionem XV (566 Sept. 1 — 567 
Aug. 31), lohanncs quamquam eandcm indictionem repetit, tamcn a quibus incipit 
lustini II creatio ct legatio Avarum spcctant ad a. 565 cxtrcmum. — Itcm cum 
lustinus dicm obicrit a. 578 Scpt. 26, non cum annum, scd praecedcntem, qui vere totus 
est lustini, communem facit lustino ct successori eius Tibcrio. ita fiictum cst, ut 
lustino pro annis rcgni XII plcnis ct impcrfcctis duobus anui tantummodo tribuantur XI 
dcmptis duobus plenis tam in principio quam in fino ct ex impcrfectis numcrato solo 
postremo. — Dcindc Tiberio, qui regnavit ab a. 578 Scpt. 26 ad a. 582 Aug. II, pro 
tribus annis plenis ct duobus impcrfectis scx tribuuntur numcratis his ct addito practcrea 
ficticio imo. — Mauricius cum imperator factus sit a. 582 Aug. 13, primum eius annuni 
numeravisse auctorem p. Chr. 583 probabilc cst itaquc octavus, in quo finit, fit 59(t. — 
Quod si ad reges Ilispaniac nos convertimus, satis constat Rcccaredum patri succcssisse 
a. 586 Apr. 21 itaque primus annus cius ficri potuit 587, quartus, in quo lohannes finit 
acquiparans eum Mauricii octavo, item 590, quod cum computationc altera convcnit. 

CHRONICA II. 27 



210 lOHANNIS ABBATIS BICLARENSIS CHRONICA. 

Leovigildi igitur auni duodeviginti, quorum extrcmus imperfeetus est, coeperunt ab 
a. 569. ad hoc schema annos ad marginem adscripsi, quamquam ne hoc quidem certum 
est lohannem ita annos numerare voluisse , multo minus annis indicatis res de quibus 
agitur vere evenisse. — Computatio, quae hbrum finit, aptata videtur Victorianae (supra 
p. JSi): seilicet cum Victor computum deducat ad annum mundi r)766, Christi 567, 
lohannes his addit lustini annos XI, Tiberii VI, Mauricii VIII, in summa XXV itaque 
pervenit ad annum mundi 5791, Christi 592, quem annum aequavit aerae 630 hbrarius 
posterior, non ipse lohannes, apud quem aera Hispanica non invenitur. at computatio 
illa non sohim iis dc quibus supra exposui erroribus in regnis computandis laborat, sed 
etiam ab ipso annorum ordine, qui apud lohannem est, eo nomine recedit, quod lustini 
extremus et Tiborii primus ibi pro uno est itaque anni vero enarrantur non XXV, sed 
uno minus. scripsit autem lohannes, si haec recte se habent, non anno, ut ait, p. Chr. 
592, sed a. p. Chr. 590. 

Imperatorum numcratio continuat Victorianam (p. ISl): lustinus II imperator est 
LIII (a. 5(57), Tiberius LIV {n. 577), Mauricius LV (a. 582). — ■ Epi.scopos non posuit 
nisi ecclesiae Romanae nec sine errore, sunt enim hi: 

lohanncs 
a. 573 (vere 575 lun. 2 — 579 lul. 30) Benedictus a. IV 

a. 576 (vere 579 Nov. 26 — 590 Pebr. 7) Pelagius a. XI 
a. 5S7 (vere inde a. 590 Sept. 3) Gregorius a. XV 

Grogorium deCunctuin a. 604 Mart. 12 pi-aefuisse ecclesiae per annos XV supra p. 208 
diximus adscriptum esse post chronica absoluta. 

Ex publice editis scriptis nulla se adsumpsisse , scd narrare ca quae aut viderit 
aut amici sibi rettulerint in praefatione ait ovidonter rccte. 

Expilavit eum paritcr atque Victorem Isidorus. 



Hiie iisqiie Victor TiiniiPiinonsis ccclesiao episcopus Africanao pvovinciao ortlinem 
praecedentium digcssit annorum : nos quae consecuta sunt adicere curavimus. 

Post Eusebium Caesariensis ecclesiae episcopum, Ilieronymum toto orbc notum 
presbyterum nee non et Prosperum virum religiosum atque Yictorem Tunncnncnsis 

i ecclesiae Africanae episcopum , qui historiam omnium paene gentium summa brevitatc 
et diligentia contexere visi sunt ct usque ad nostram actatcm congeriem perduxerunt 
annorum et quac acta sunt in mundo ad agnitionem nostram transmiserunt, nos ergo 
in adiutorio domini nostri lesu Cliristi quae temporibus nostris acta sunt ex parte 
quod oculata fide pcrvidimus et cx parte quae ex relatu fidelium didicimus, studuimus 

10 ad posteros notcscenda brevi stilo transmittere. 

1. Quintadecima ergo indictione, ut dictum est, lustiniano mortuo lustinus iunior nepos 

eius Romanorum efficitur imperator. 
i>67? 2. Romanorum LIII rcgnavit IVSTINVS iimior annis XI. qni lustinus anno primo regni 

sui ea, quae contra synodum C!alchcdonensem fuerant commentiita, dcstruxit symbo- 
:.'. himquc sanctorum CL patrum Constantinopoli congregatorum ct in synodo Calche- 

donensi hiudabihtcr reccptum in omni catholica eeclesia a populo concinendum intro- 

misit, priusquam dominica dicatur oratio. 

3. Armeniorum gens et Hiberorum, qui a praedicatione apostolorum Christi susceperunt 

fidem, dum a Cosdroe Persarum imperatore ad culturas idolorum compellerentur, re- 
20 nuentcs tam impiam iussionem Romanis se cum provinciis suis tradidcrunt: quac res 

inter Romanos et Persas pacis foedera rumpit. 

50)8? ANNO II MEMORATI PRINCIPIS. 

1. In regia urbe Aetherius et Addaeus patricii, dum lustino mortem vellent veneno 
potius quam ferro per medicos inferre, detecti capitali scntentia puniri iussi prior a 
'■i^ feris dcvoratus, secundus incendio conerematus intcriit. 

'i. lustinus filius Germaui patricii consobrinus lustini imperatoris factione Sophiae 
Augustae in Alexandria occiditur. 



1. 2 de praescriptis vide p. iOH. 4 tunuenuensis] tunncnsis P' (EF et tmte em. S), tunnonensis P 

("<§ ex em. et T), tunnunensis T' 5 liystoria U 9 pi-euidiuius f' quae] quod F(SF) 11 iustinusi 

iustinianns U 13 regs f.^ 15 constantinoiiolim U 19 cosilro(a)e P(ST), quosdroe U, cosdra P(E) 

culturain Pi^^/Si^ 20 comprouintiis P(TF) 2\ rn^it P(E 8 F) 23 addeus f T'" f^'"»;, additus 

P^(E), acMlL-tus Plf-S'!, aadus /'ll('A'"'), ■M\ih^^ l'i'(S>") 27) incondio] rP(SF), mwmWU P^EF'^) 

27* 



212 lOHANNIS ABBATIS MONASTERII BICLARENSIS 

3. His tenipoiibus Athanaildus rex Gothomm in Hispania vitae finem suseepit et Livva 
pro eo in regnum provehitur. 

569? ANNO III IVSTINI IMP. 

1. Garamantes per legatos paci Komanae rei publieae et fidei Ohristianae sociari de- 
'■> siderantes poscunt, qui statini utrumque inpetrant. 

2. Theodorus praefectus Africae a Mauris interfectus est. 

3. Maccurritarum gens his temporibus Christi fidem recepit. 

4. Huius imperii anno III Leovegildus germanus Livvani regis superstite fratre in 
regnum citerioris Hispaniae constituitur, Gosuintham relictam Atlianaildi in coniugiuni 

10 accipit et pi-ovinciam Gothorum, quae iam pro rebellione diversorum fuerat diminuta, 
mirabiHter ad pristinos revocat terminos. 

r.70? ANNO IV IVSTINI IMP. QVI EST LEOVEGILDI REGIS SECVNDVS ANNVS. 

1. Theoctistus magister militum provinciae Africanae a Mauris bello superatus interiit. 

2. Leovegildus rex loea Bastetaniae et Malacitanae urbis repulsis militibus vastat et 
is victor soHo reddit. 

3. lustinus imp. per Tiberium excubitorum comitem in Tliracia bellum genti Avarum 
ingerit et victor Tiberius Constantinopolim redit. 

4. In provincia Gallaeciae Miro post Theudemirum Suevorum rex efficitur. 

571? ANNO V IVSTINI IMP. QVI EST HI LEOVEGILDI REGIS ANNVS. 

2« 1. lustinus imperator Armeniam et Hiberiam repulsis Persis Romanas provincias facit 
et bellum Persarum imperator per duces parat. 

2. Amabilis magister militiae Africae a Mauris occiditur. 

3. Leovegildus rex Asidonam fortissimam civitatem proditione cuiusdam Framidanei 
nocte oceupat et militibns interfeetis memoratam urbem ad Gothoi'um revocat iura. 

25 4. Donatus abbas monasterii Servitani mirabilium operator clarus habetur. 

572? ANNO "ST IVSTINI IMP. QVI EST LEOVEGILDI REGIS IHI ANNVS. 

1. Gepidorum regnum finem accepit, qui a Longobardis proelio superati: Cuniemundus 
i'ex campo occubuit et thesauri eius per Trasarieuni Arrianae sectae episcopum et 



.009, 1 = laklorus rhr. 401 ». 569,2 = Tsidorus chr. 401''. 509, ?, = hldnrns ehr. 4011^. 

569, 4 = IsUl. hlst. 48. 570, 4 = Isid. hist. 91. 572, 1 = Isidorus chr. 401 ■■. 

1 .atlianaildus] Pf^j, .itliaiia}'ldus r/, athanagiUlus Pf/Sri^ finem] terminum 7'll('i;""/S'n>/'"V linua] 
PllC^m;, Imh». P^ (SEF), luiba UPi^(8^^F'^) 4 pacem P(TF) sociare V 5 poposcunt UP(S) 

1 maccurritarum] U (et sic infra p. 213, 21), macuritarum P(F), niauritarum P(FSF"'): Mascuritae Isidorus: 
mdentur inlelleyi MuxxovQcti Mauretaniae Caesariensis ^(Plolem. 4, 2, 19) recepit] U, rccipit P(ES), 

suscepit Pfi^j 8 imperatoris U leouegildus Z' plerumque, P(S) ]>lernmq}ie , leouigildus U aliquoties 

(p. 312, 12, 19. p. 216,22. 27), P(E) semper, leuuegildus U his p. 215, IH. 23, liuuigildus pm 6S'"» hic et 213, 
18 et ad 212, 12 'semper'; inde S in textu 216,29. 217, 1 alilrique), leimegiklus PHf/i^i^.S^J liuuani] luibaui 
UP(EF), linb;uu P(S) 9 gosuintam UP(S) atanaildi U, atliauagildi P(SF) 10 accipit] P(ES), 

accepit U pro rebollione] U, per rebelliones P(STF) , rebellione P(E) 14 bastetaniac] Vasaens 

ad a. o6S ex coniectura {lotius quam ex libro Alcohaciensi : bastaniae lihri nostri. 1.5 reddit] U, redit 

P(ES) 1(! scubitoruni U tracias U !\hs.tovmn P™(S<^), barbarorum UP(ESTF): ef.Menanderfr.29 

Muell.: tfi(«f>~/X£ roV luQyirioii (leyutmn Daiani dncis Ai^arorum) 6 ^1«Bii,evi fiQijXuji tnWii aTeA/ieu' ixeias 
(Sirminin) Ti^eQioi' iivroxQiiTOQC! arQciTijyoi'. 17 uicfor T' 18 tlieudomirum P(SF), tlieodomirum 

P(EF"') 21 imperatori U parat] P(S) ex Sorieim opinor , parcit P(EF), perit U 22 africanae P 

23 asidonam] PH', ut coniecerat PH ('forte asidouam' S'" marg. dextro, 'et ila r. c' S"' marq. sin., forle 
asedonam' 7?™, .asidonam F"'), asiuodam UP^(ESF) framidanei I' 24 iura] UP(E), ius P(STP) 

25 abba P(ST) 27 egipidorum U, gepidarum P(ES) fiuem om. U cnuicuuuulus P (E et fortasse S) 

28 tliesaui'i eiusl thesauricius F 



CHRONICA. 213 

Reptilanem Cuniemundi nepotcm lustino imperatori Constantinopolim ad integrum per- 
ducti sunt. 

2- Leovegildus rex Cordubam civitatcm diu Gothis rebcllem nocto occupat et caesis 
liostibus propriam facit multasque urbes et castella interfecta rusticoruni niultitudine in 
.■i Gotliovum dominium revocat. 

3. Miro Suevorum rex bcllum contra Runcones movet. 

4. Domninus Ilelenensis ecclosiae episcopus clarus habetur. 

573? ANNO VII lYSTINI IMP. QYI EST LEOYEGILDI V ANNYS. 

L Aluinus Longobardorum rex factione coniugis suae a suis noctc intcrficitur: tiiosauri 
111 vero eius cum ipsa i'egina in rei publicae Romanae dicionem obveniunt et Longobardi 

sine rege et thesauro remanscre. 

2. His diebus Livva rex vitae finem accepit et Ilispania omnis Galliaque Narboncnsis 
in regno et potestate Leovegildi concurrit. 

3. lustinus imperator gravi infirmitate concutitur, quae infirniitas ab aliis quidom 
i.<i cerebri motio, ab aliis dacmonum vexatio putabatur. 

4. In regia urbe mortalitas inguinalis plagae cxardeseit, in qua nuilta niilia liominum 
vidimus defecisse. 

5. Leovegildus rex Sabariam ingressus Sappos vastat et provinciam ipsam in suam 
vedigit dicionem duosque filios suos ex amissa coniuge Ilermenegilduni et Reccaredum 

an consortes vegni facit. 

()• Legati gcntis Maccuvvitarum Constantinopolim veniunt dentes elepliantinos et camelo- 
pavdam lustino pvincipi muncra ofteventes sibi cum Romanis amicitias collocant. 

7. Post lohannem Romanae ecclesiae Benedictus ovdinatur episcopus: praefuit annis IIII. 

8. Mausona Emeritensis eccle.siae episcopus in nostro dogmate clarus habetuv. 

574? 

.r, ANNO YIII lYSTINI, QYI EST LEOYEGILDI YI ANNYS. 

1. Persi cuni Romanis pacis foedeva vuinpunt et congvessione facta Davas civitatcm 
fortissimam bello supovant et caesa inultitudine militum Ronianoruni memovatani uvliem 
ingvessi depopulati sunt. 

2. Ilis diebus Leovegildus rex Cantabriam ingressus provinciae pervasores intevficit, 
M Amaiam occupat, opes eovum pevvadit et provinciam in suam vevocat dicionom. 



Inter exeerpta peiita ex a. 572, 1 et 2 quae interponit Isidorus in chroniein c. 401^: Per iilem tenipus 
\f.irtiiuis Domiensis episeupus (i:ill.aceia (cf. hldorus hist. 91, rir. ill. 45) in doctrina fiilei praedieatnr el c. 402: 
Narses patricius pnstquam sub Instiuiano Augustn Totilanem fiotliornm rogem iii Italia snperavit (ef. Vic.lor 
a. 554, 4), Sofiae Augustae lustiui coniugis niinis perterritns (cf. lohannes u. 5GS, 2) L.nngob.-iriius a l'an- 
uoniis invitavit eosqne iu Italiam intruducit el i.psa ridentur sumpta esse ex c.hronicis lohunius. 

.')72, 2 = Isidorus chr. 403. 573, 5 = Isid. hist. 49. 

1 cuniemuudi] P(S), cumettiundi J', cunlcmuudi P(EF) 4 nmltitndiueni V 5 domnino [sic.] U 

G runcones] P'" f/SmJ, roccones Isidorus ('Kucones ait Isidorus' Perez E^^H^»), M-ngonca rP(SF) , arra- 
goues P(E). 'Rucoma es puehlo de Nararra en la historia de Veles anno 120()' adnolat Perer.. 7 domui- 

uus] UP(F), dominius7^11'C-S'iii;, dominus PC-STj, domnas P(Ej eleiicnsis U 9 aluiuus] rpiUf.Sni), albcr- 
uus P(TF), alboinus P(ESF«^) 10 ditione U 12 liuua] liuba UP(SF), luiba P(E) gall. q. narb. 

^)os< concurritPr/.:) 13 leouegildi ?' 1(5 ingnmalis T 17 defuisse PfA^ 18 sabariam| Plf/i.SFj 

i3III^,S'"i; cum Isidoro, sapariam rpnfA'"! -S'i";: 'Sarabrim urbs Toro' I'(F«'), scilicel Sarahris rcl pnlius Snra- 
bis Vaccaeorum (Ptolemaeus 2. r>, 49) a chorographis Hispanis eius aelatis (Morales cronica f/eneral de 
Espaua 1. III c. 41) credehatur esse Toro oppidum 2^rope Zamoram. sajipos] PUI^.S"';, sapos UP(ESF) 

19 liermencgildum] P'" (S"' et in textu SF), erm. l'P(E) 21 maccurritarum] 7""6S'"i;, maccuritarum U, 

inacnritarum P(ESF) 21/22 camelopardam] U, camelopardanlim PiF), camelospardalim P(E), camelopar- 

daleni P(S) 2:i att'erentes P(ESF) collocans P(F) 24 masona piUf.S'!") aule in ins. praeluit 

anii. U 2i; persi] U, persae P(ESF) 27 militum] UP(S), om.P(EF) 29 iuterfecit U 30 ainayam 



214 lOHANNIS ABBATIS MONASTERII BICLAUENSIS 

3. lustinus imperator Tiberium, quem superius oxcubitorum comitem diximus, Cae- 
sarem focit et noii multo post imperiali fastigio proveliit et rei publicae principem 
desiguat. 

4. Iluius Tiberii Caesains die prima in regia urbe inguinalis plaga sedata est. 

575? 

5 ANNO VIIII IVSTINI IMPERATORIS, QVI EST LEOVEGILDI 

REGIS VII ANNVS. 

1. Cosdroes Persarum imperator cum nimia multitudine exercitus ad vastandos Roma- 
norum terminos promovet. cui lustinianus dux Romanae militiae et magister militum 
Orientis a Tiberio destinatus bellum parat et in campis, qui inter Daras et Nizivios 

111 ponuntur, forti pugna congressus, habens secum geutes fortissimas, quae barbaro sermone 
Herinam nuncupantur, memoratum imperatorem bello superat. quo cum suo exereitu 
in fugam verso castra eius pervadit et provinciae Persidae fines victor lustinianus vastat 
exuviasque eorum pro triumplin Constantinopolim dirigit, XXII il elephantos inter cetera, 
qui magnum spectaculum Romanis in regia urbe exhibuerunt. praeda vero de manu- 

15 biis Romanorum Persarum niultitudo ad nimiam utilitatem nummo publico venun- 
datae sunt. 

2. Leovegildus rex Aregenses montes ingreditur, Aspidium loci seniorem cum uxore 
et filiis captivos ducit opesque eius et loca in suam redigit potestatem. 

3. Aramundarus Sarracenorum rex Constantinopolim venit et cum stemmate suo Tiberio 
20 principi eum donis barbariae occurrit. qui a Til)erio benigne susceptus et donis optimis 

adornatus ad patriam abire permissus est. 

576? ANNO X IVSTINI BtP. QVI EST LEOVEGILDI REGIS VIII ANNVS. 

1. Baduarius gener lustini principis in Italia a Longobardis proelio vincitur ct non 

multo plus post inibi vitae finem accipit. 
25 2. Romanus filius Anagasti Patricii magister miUtiae gentis Suanorum regem vivum 

cepit, quem cum suo thesauro, uxore et filiis Constantinopolim adducit et provinciam 

eius in Romanorum dominium redigit. 

3. Leovcgildus rex in Gallaccia Suevorum fines conturbat et a rege Mirone per lega- 

tos rogatus pacem eis pro parvo tempore tribuit. 
.10 4. Sclavini in Thracia multas urbes Romanorum pervadunt. (pias depopulatas vacuas 

reliquere. 

5. Avares litora maris captiose obsident et navibus litora Tliraciae navigantibus satis 
infesti sunt. 



575, 2 = Isid. hist. 49. 



1 scul)itorum U 2 publice] publicem V 5 Icouegildls ZT 8 cui] culus f 9 o.ampns rP(FT) 
ni/>iuios] VP(f>F), nozinios r(E): cf. Menamler fr. 4G MuelL: h r(( TJtpi Niai,iiv xttt t6 JtiQtig. 
11 licrinam] U, harmnm P(FSF) : cf. Fuat/riits 5,14: rot!ovroy ttysigsi (jrp((roV tivdQtjiv /jQoitay ex re rtai' 
i'7Tfp T((f ^'A'/.iiBii ifhviov rii cifitfi riSi' 'i^ijvov tiQiarivdtjv aTQiiroXuyijatti rt< r& ivTog rioi' 'JXniiot' Mttaauyt- 
riSv re x«i triQioiJ ^xvf^ixiiiv yevtHv xcti rtt nEQt Ilttioviiiv xtti Mvaovs xttl 'laavQovg: iniel/egi Germnnorum 
Arimannos verisimile est; vitle cjuae exposuimus ei/n et Eduarilus Schroeiler, Zeitschrift fiir tleutsches Alter- 
thum .35 (1S91) 2>. 172. 12 persidis F(SFT) 13 exuuiasque] P(SF), exuuieque U, excubiasque P(E) 

14 urb. reg. P(E) praedam libri 15/16 uenuradata PCi?) 17 montes] UP^^EmF), montihns Pi(ES) 

aspiclum ^^1^(8"^) 18 redegit P(ESF) 19 saracenorum P(EF) stemate suo P(E), scemate suo U, suo 
chemato P(S), suo schemato P(F), (suo) schemate P(T) 20 susceptus] UP(STF), exceptus P(E) 21 ex- 
ornatus P(E) 23 baduarius] PlllfiS'"^, baudarius rpu ('nlias baudarius" S^ soliis), bandarius P(ESF): apnd 
Corippum in lauilem lustini 2, 284 lustino ex curapalctti facto imperatore Baduarius [uadoaurius cod.) lUcitur 
factus cttrajinlati successor socei-i. eiusdem nominis cjuem me^norat Theophanes ad a. m. 0005 fortasse errore 
tliciiur lustini huius frater. in italia] P^^^S), in italiam P, om. PfJ^Ji^^) uondobardis i^ 24 plus om. P(fi?-Si^ 
inibi om. P(E) accepit UP(F8) 25 suanorum] PHii^-Sfm), sueuorum UP(SEF) 27 dominio I^ 

30 sclauiiii] sflauiiii P(SF), sclaiiiui P(E), sclaui linni U traflii.-is U 31 rcliuci«cre U^ 32 abaros /ibri 



CHKONICA. 215 

6. Tost Bciiccliftiuii Ivoiiuuiau ccclcsiae Pclagius iuiiior ordiiiat.ui' cpiscojms: praccst 
ann. XI. 

577 '.' 1. Aniio XI rcgni sui lustimis dicni clausit cxtrcmuni, ct Tibciius singularc obtinuit 
imperium. 
:> 'i. Romanorum LIV TIBERIVS rcgnat annis VI. 

ANNO ERGO I IMPERII TIBERII, QVI EST LEOVEGILDI IX REGNI ANNVS. 

1. Avares Thracias vastant et regiam urbem a muro longo obsident. 

2. Leovegildus Rex Orospedam ingreditur ct civitatcs atquc castcUa ciusdcm pro- 
vinciae occupat et suam provinciam facit. et non multo post inibi rustici rcbcUantcs 

111 a Gotliis opprimuntur et post haec integra a Gothis possidetur Oros[)eda. 

578? ANNO II TIBERII IMPERATORIS, QVI EST LEOVEGILUI REGIS ANNVS X. 
1. Gennadius magister militum in Africa Mauros vastat, Garmulem fortissimum rcgem. 
qui iam tres duces superius nomiuatos Romani exercitus interfccerat , bcllo supcrat ot 
ipsum regem gladio interficit. 

ih 'Z. Tiberius Mauricium exeubitorum comitem magistrum militiae Orientis iustituit ct ad 
rcpugnandum Persis direxit. 

3. Romani contra Longobardos in Italia lacrimabile bellum gerunt. 

4. Leovegildus rex cxtinctis undique tyrannis et pcrvasoribus Ilispaniae supcratis sor- 
titus requiem propria cum plcbc rcscdit et civitatcm in Ccltibcria cx nominc filii con- 

2u didit, quae Recopolis nuncupatur: quam miro opere in moenibus et suburbanis ador- 
nans privilegia populo novae urbis instituit. 

5. loliannes presbyter ecclesiae Emeritensis clarus habetur. 

579? ANNO III TIBERII IMP. QVI EST LEOVEGILDI XI ANNVS. 

1. Avarcs a finibus Thraciac pclluntur et partes Gracciac atque l*annoniae occupant. 
25 '*. Leovegildus rex Ilcrmenegildo filio suo filiam Sisbcrti rcgis Francorum in matri- 
monium tradit et provinciae partcm ad regnandum tribuit. 

3. Leovegildo ergo quieta pacc regnante adversariorum securitatem domestica rixa 
contnrbat. nam eodem anno filius eins Ilermcnegildus factionc (Josuinthae rcginae 
tyrannidcm assumcns in Ilispali civitatc rebellione facta rccluditur ct alias civitates 

30 atquc castclla sccum contra patrem rcbellare facit. quac causa provincia Ilispaniac 
tam Gothis quam Romanis maioris exitii quam advcrsariorum infestatio fuit. 

4. Novellus Complutensis episcopus clarus habctur. 



577, 2 = hid. Idsl: 4'J. 578, 4 = Isid. hi.it. 51. 579, 3 = Idd. chr. 405, hisl. 4!». cf. tilulus 

IlispeUi inventus apud Hiiehnerum inscr. msp. chrisl. n. 76: iii iioniiiie fluiniiu aiinu felicitei' secnndu regni 
(lomni iiostri Erminigildi regis, tiuem persecjuitur genetur suiu)» clom(uus) Liuvigiklus rex, in c-i|jitatem ls|ii4- 
(lensem) ducti a ioue (V). 

ti ix regni auu.] U, regis i.x r. a. r(,SF), annus ix P(E) 7 aliares libri tralhias U longe U 

« orospam U 11 annus om. P(KS) 12 garmulem] PI"C.S'u>;, gasnnilem UP(ESF) l.'! sni.erius] 

oide a 569, 2. 570, 1. .571, 2 14 iuterlecit P(EJ 15 scubitoruin U militum P(.SFT) furlassc e.r, Soriensi 
17 italiam U 18 persuasioribus U 18/19 sortitur P(SF) 19 iiroiniam libri plehe] i.he U 

20 recopolim U, reccopolis P(SF) in moen.] UP(S) ex Soriensi putu, et moen. P(E) 22 emeret^iisis U 

23 ahares Ubri 24 thratie U^, thraties U^ painionis P(E) 25 sisherti] UP(ESF), sisiiierti pm(Si«) 

25,26 matrimniiio U 28 ermeiiegildus U 29 ispali U recludit P(E) 30 fecit P(SE) pro- 

uinciam U, m prouincia P(ESF) 32 ad nouellus (uouellus E) in maryitte 'a^ui falla' P(E), habens iamen 
omnia quae liabent alii libri. 



216 lOHANNIS ABBATIS MONASTERII BICLARENSIS 

580? ANNO Iin TIBERII, QVI EST LEOVEGILDI XII ANNVS. 

1. Mauricius magister railitum Orientis coiitra Persas bcUum movet ct repulsa Pcr- 
sarum raultitudine in Oriente hiemavit. 

2. Leovegildus rex in urbera Toletanam synodum episcoporum sectae Arrianac con- 
5 gregat et antiquam haeresem novello errore emendat, diccns de Romana religione a 

nostra catholica fidc vcnientes non debere baptizari, scd tantumraodo per nianus ini- 
positionem ct comnumionis praeceptione poUui et gloriam patri pcr filium in spiritu 
sancto dare. per hanc crgo seductionem plurimi nostrorum cupiditate potius quam im- 
pulsione in Arrianum dogma dcclinant. 

581? 

10 ANNO V TIBERIL QVI EST LEOVEGILDI XIII ANNVS. 

1. Longobardi in Itaha regcm sibi ex suo gcnere cligunt vocabulo Autharic, cuius 
tempore ct milites Romani omnino sunt caesi et terminos Itahac Longobardi sibi 
occupant. 

2. Sclavinorum gcns IUyricura ct Thracias vastat. 

15 3. Leovegildus rcx partcm Vasconiae occupat ct civitatem, quae Victoriacura nuncu- 
patur, condidit. 
4. Tiberius imperator Mauricio magistro militura Oricntis fihara suam in coniugium tradit. 

582? ANNO VI TIBERII, QVI EST LEOVEGILDI XIIII ANNVS. 

1. Tiberius vitae terminum dedit et Mauricius pro co Romanorum impcrator clficitur. 
20 2. Romanorum LV MAVRICIVS [regnat annos XX |. 

3. Lcovegildus rcx cxcrcituni ad cxpugnandum tyrannum filium coUigit. 

583? ANNO ERGO I MAVRICII IMPERATORIS, QVI EST LEOVEGILDI 

REGIS XV ANNVS. 

Leovegildus rex civitatcm Ilispalenscm congregato exercitu obsidet et rebellcm 

25 fiUum gravi obsidionc concludit, in cuius solacium Miro Sucvorum rcx ad cxpugnandam 

IlispaUm advcnit ibiquc dicm chiusit cxtrcmuni. cui Eboricus fiUus in provincia Gal- 

hicciae in rcgnura succcdit. interca Lcovcgildus rex supra dictam civitatem nunc tamc, 

nunc tcrro, nunc Bactis conclusione omnino conturbat. 

584? ANNO II MAVRICII IMP., QVI EST LEOVEGILDI XVI ANNVS. 

30 1. Leovcgildus muros ItaUcac antiquae civitatis rcstaurat, quac res maximum iuipedi- 
mentum Ilispalcnsi populo cxhibuit. 

2. His diebus Audcca in GaUaccia Sucvorum regnum cum tyrannide assuniit ct Sise- 
gutiani rcUctani Mironis rcgis in coniugiuni acccpit. Eboricum rcgno privat et mona- 
sterii monachum facit. 

580, 1 = hidurus chr. -104». 580, 2 = Md. chr. iW, hUl. 50. 583, 1 = Isid. hkl. !)1. 

584, 2 = hid. hist. 92. 

3 orieutem ?' 5 \\er&s\m P(ESF) .5;'ti a uosti-a cathulica fide] scripsi, atl iiostram catholicain 

fidem libri: Hla v. c, sed leijendum arrianae' [immo arriaiia] P(H^'^) 7 praeceptioiiein P(S) poUui] 

ahlui Pllf^ni solus) 8 dare] P^(E), dari UP^^lE^oSF) 8/9 quam inipulsioue] P(SFT/ /orlasse ex Soriensi, 
inpulsione U, impulsi P('jBJ 11 italiam U autharic U, -AUi-Arich P(STF), aula.nch. P(E) 12 caesi] 

celi U 14 uastaut P(SEF) 15 uictoriacum] P(ESF), uictoriaco UP^^S'^) 17 mauricio magistro] 

P(STF) fortasse ex Soriensi, niagistro UP(E) 20 regiiat ainios xx poslea adscriptum (v. p. 208) 

24 ispalensem U 25 solaciuni] P(ST) coniectura, solatio UP(EF) 26 ispalim U deuenit P(EF) 

ehoricus] P^^^(S™), eburicus UP(SF), ehuricius P(E): Euricus in Fredeyarianis 3, 83 31 ispalensi U 

32 audeca] P"'(&'"'J, andeca rPf^S'^^') sii\\\ae Pi^ (E'" solus) 32 'io siseguutvd.m P(ESF) 33 mironis] 
minori U reguiun U 



CHRONICA. 217 

'i. Loovegildus rex filiu JlciinciKjgildo ;id luiu publicam coiniiiigraiitu llihpalini pug- 
nando ingrcditur, civitatcs ct castella, quas filius occupavcrat, ccpit ct non niulto posf 
menioratuni filium iii Cordubcnsi urbe comprchendit ct rcgno privatum in cxilium 
Valcntiam mittit. 
5 4. Mauricius impcrator contra Longobardos Francos per conductclam movct, quac rcs 
utriquc gcnti noii parva intulit damna. 
5. Eutropius abbas monastcrii Scrvitani discipulus sancti Donati clarus liabctur. 

5b5? ANNO III MAVRICII, QVI EST LEOVEGILDI XVII ANNVS. 

1. Mauricius pcr duces bellum Persis infert. 
lu 2. Lcovcgildus rex Gallaccias vastat, Audecanem rcgem comprclicnsum rcgno jirivat, 
Suevorum gentem, thesaurum ct patriam in suam rcdigit potcstatem ct Gotlioruni pro- 
vinciam facit. 

3. Hormenegildus in urbe Tarraconensi a Sisberto interficitur. 

4. Franci Galliam Narbonensem occupare cupientes cum exereitu ingrcssi. in (|uoruin 
15 congressioneni Lcovcgildus Rcccaredum filium obviam mittens et Prancorum est ab eo 

repulsus exercitus et provincia Galliae ab eorum est infestatione liberata. castra vcro 
duo cum nimia hominum multitudine unum pace, alium bello occupat. eastrum vero 
qui Hodierno vocatur tutissimus valde in ripa Rhodani tiuminis ponitur, quod Recca- 
redus rex fortissima pugna aggrcssus obtinuit et victor ad patrem patriamquc redit. 

2u 5. Audcca vero regno privatus tondetur et lionore presbytcri post regnuni lionoratus 
non dubium quod in Eborico regis filio rege suo fecerat, patitur ct exiHo Paccnsi urbe 
rclegatur. 

(>. Malaricus in Gallaecia tyrannidcm assumens quasi regnarc vult, qui statim a duci- 
bus Lcovcgildi regis oppressus comprehenditur et Leovegildo vinctus praesentatur. 

25 7. Lcander Ilispalensis ecclesiae episcopus clarus habetur. 

5bt3r ANNO IIII MAVRICII IMPERATORIS, QVI EST LEOVEGILDI 

REGIS XVIII ANNVS. 
1. Autharic Longobardorum rex cum Romanis congrcssione facta supcrat et cacsa 
multitudine militum Romanorum Italiae fines occupat. 
30 2. Hoc anno Leovegildus Rcx diem clausit extrejnum et filius eius Reccaredus cum 
fcranquillitate regni eius sumit sceptra. 

587? ANNO V MAVRICH PRINCIPIS ROMANORVM, QVI EST RECCAREDI REGIS 

PRIMVS FELICITER ANNVS. 
1. Mauricius Theodosium filiuni suum ex filia Tiberi imperatoris natum Caesarem facit. 
35 2. Pelagio iuniore m(5rtuo Romanae ecclesiae Gregorius in episcopatiim succedit. 
Ipraeest aunis XV]. 



584, 3 = Isld. hist. 49. 585, 2 = Isid. chr. 407, hist. 49. .585, 5 = Isid. hist. 92. 585, 7 = 
Md. chr. 408^. 

1 ermenegildo libri ad rem publicam] scr. ojnnor ad Kcjmauos : nam iia 2>raeterea loliannes scribit 
Buzantios intelleyens. ispalim LT um.iPI^^.S'"») 6 utritjiie] utiqiie Pl"f5''"; T MrA P(Sj serui- 

tiuii] P(EFS), siruitaui U 9 persis] PfSFJ fortasse ex Sorieim, om. UP(E) 10 audecaiiem] trpi" 

f.S'"i;, audecauem V(SF), audecaiiim P(E) 11 suam in pot. red. P(E) 13 tarrogouensi U 15 le"u.) 

1. rex P(STF) reccaredum] reccarcudum U, recarendum P(SEF) 16 rep. ex.] U, ex. rep. P gallatiae 
P(E) mi.est P(E) n aVmm]\U,aheramP(SEF) 18 qui] quod Pr.BJ hodiemo] UPi(ES)ili(S"'). 

liodieruo die P('i<''j, ugernoP" Catias ugeruo' jB">.S'"i; conieclura sine duhio, sed recta. tutissimum edd. 

quod] que U 18/19 reccaredus] scripsi semper, recaredus libri 2>lentmque. 20 audeca] 17-*"' (S">), 

andeca P(ESF) presbiterii U honoratur libri 21 nou dubium fortasse delendum 23 maluricus P(E) 

gallecie U tyrauuidem] tyrauuus omnera P(F) 24 regis om. P(E) 25 ispalensis U 28 antliane 
P(EJ cum] in P(ES) 32 priucipis] imp. P(ESF) 36 praeest anuis XV non sunt lohannis (v. y. 210) 

CHRONICA II. 28 



218 lOHANNIS ABBATIS MONASTERII BICLAliENSlS 

3. Romani per Francorum adiutorium Longobardos vastant ot provinciae Italiae par- 
tem in suam redigunt potestatcm. 

4. Sisbertus interfector Hermenegildi morte turpissima perimitur. 

5. Reccaredus primo regni sui anno mensc X catholicus deo iuvante cfficitur et saccr- 
5 dotes sectac Arrianae sapienti colloquio aggressus ratione potius quam impcrio con- 

verti ad catholicam fidem facit gentemquo omnium Gothorum et Sucvorum ad unitatem 
et pacem revocat Christianac ecclesiae. scctac Arrianac gratia divina in dogmate 
veniunt Christiano. 

6. Desiderius Francorum dux Gothis satis infestus a ducibus Ilcccarcdi regis superatur 
lu et caesa Francorum multitudinc campo moritur. 

7. Reccaredus rcx alicna a praecessoribus dircpta et fisco sociata placabiliter restituit. 
ecclesiarum et Monasteriorum conditor ct ditator cfficitur. 

588? ANNO VI MAVRICII, QVI EST RECCAREDI II ANNVS. 

1. Quidam ex Arrianis, id cst Siuma episcopus et Segga, cum quibusdam tyranuidem 
15 assumero cupicntcs dcteguntur; convicti Siuma cxilio truditur ot Segga manibus ani- 

putatis in Galiacciam exul transmittitur. 

3. Mauricius Theodosium filium, quem supra Caesarem diximus, Romanorum impera- 

torcm facit. 

5S9? ANNO VII MAVRICH, QVI EST RECCAREDI REGIS TERTIVS ANNVS. 

20 I. Uldida episcopus cum Gosuintha regina insidiantes Rcccaredo manifestantur et fidei 
catholicac comnmnioncm, quani suh spccic Christiana quasi sumcntcs proiciunt, publi- 
cantur. quod maluin in cognitioncm hominum dcductum Uldida oxiho condemnatur, 
Gosuintha vero catholicis semper infesta vitae tunc terminum dedit. 
3. Francorum cxcrcitus a Gonteramno regc transmissus Bosone ducc in Galliam Nar- 

25 bonensem obveniunt ct iuxta Carcassoncusem urbcm castra metati sunt. cui Claudius 
Lusitaniac dux a Rcccaredo rege directus obviam inibi occurrit. tunc congressionc 
facta Franci in fugam vcrtuntur et direpta castra Francorum et exercitus a Gothis 
caeditur. in hoc crgo ecrtamine gratia divina et fides cathohca, quam Reccaredus rex 
cum Gothis fidehter adcptus est, essc cognoscitur opcrata, quoniam non cst difficile 

3u deo nostro, si in paucis, una in multis detur victoria. nam Claudius dux vix cum CCC 
viris LX ferme milia Francorum noscitur infugasse et maximam eorum partcm gladio 
trucidassc. non inmcrito deus laudatur temporil)Us nostris in hoc proelio ossc opcratus, 
qui simiHter ante multa temporum spatia pcr manum ducis Gedeonis in CCC viris multa 
milia Madianitarum dci populo infestantium noscitur extinxisse. 



587, 5 = Isid. hist. 52. 588, 1 = hid. hist. 55. 589, 2 = Uid. hist. 54. 

3 hermenegildi] P(EF), hermegildi UP(S) 4 iubaiite PfE) et] P(ESF), aue U 5 ratioue] 

P(ESF), idem U 6/7 uiiitatem et] P(ESF), imitautemriue U 7 sectae] et sectae P(S) 10 canipo] U, 
iu ciimpo P(ESF), campa {om. iu) Pl^fSiuJ 11 pri^eAecessonlms P(ESF) socinte P(E) 13 ii aunus 
ad 19 reccaredi regis om. P(F) 14 siuma] summa U, suuna P(ES) 15 siuma] U, sunia Pllfi^"!?™^, 

suuiia Plr.&'.§) traditur Pf^E^^ 16 exulans mittitur PTi;; 20 uldida] ?7PI' (E^i solus), uldila 

P^(ESF) giisuintaPll f^™ solus), gosiunta U 21 commuuionem . . . publicantur (puplicantur U)] 

scr. communione . . . privautur 22 uldila P(ESF) exilio] P(ESF), om. U gosiuuta U 

24 gouteramno] UP^^S"^), gouterauno PfiS), goteranno PfSFj 26 tuuc] P" ('BmJ, cura U, cum quo 

Pi(ESF) 27 frauti U directa U et om.. U 29 cum] UP^^(E"^SF), in P^(E) noscitur 

P(ES) quoniam] quemadmodum P(E) 30 si iu paucis (paruis U) una iu multis] UP(SFT), siue iu 

paucis siue in m\ih\A P(E) coniectura jmto: fortasse pro uua scr. ut ita cladius U 31 Ix ferme milia] U, 
bT m krmeP'(ESF), Ix fere (BeiiE"') m illia P "('£>" Smj 34 extiutisse [7 



CHRONICA. 



219 



-.90? ANNO VIII MAVRICII IMPERATORIS, QVI EST RECCAREDI 

REGIS IIII ANNVS. 
1. Sancta synodus cpiscoporum totius Ilispaniac, Galliac et Gallaeciae in urbc Tole- 
tana praecepto principis Reccarodi congregatur episcoporum numcro LXXII, in qua 

.'. synodo intererat memoratus christianissimus Rcccaredus, ordinem convcrsionis suao et 
omniuni sacerdotum vel gentis Gothicae confessionem tonio scriptam manu sua epi- 
scopis porrigens et omnia, quae ad professionem fidei ortiiodoxae pertincnt, innotesccns, 
cuius tomi ordinem decrevit sancta episcoporum synodus cunonicis appUcarc monimentis. 
summa tamen synodalis negotii penes sanctum Leandrum Hispalcnsis ecclesiae cpiscopum 

10 et beatissimum Eutropium monasterii Servitani abbatem fuit. memoratus vero Recca- 
redus rex, ut diximus, sancto intererat concilio, renovans temporibus nostris antiquum 
principem Constantinum Magnum sanctam synodum Nicaenam sua illustrasse praesentia, 
nec non et Marciamnn Cliristianissinnim imperatorem , cuius instantia Calchcdonensis 
synodi decreta firmata sunt: siquidem in Nicacna urbc haeresis Arriana et initium 

ir, sumpsit et damnationem meruit radicibus non amputatis, Calchedona vcro Nestorius et 
Eutyclies una cum Dioscoro ipsorum patrono et haeresibus propriis condemnati sunt. 
in praesenti vero sancta Toletana synodo Arrii perfidia post longas catholicoruni neccs 
atque innocentium strages ita radicitus amputata insistentc principe memorato Recca- 
redo rege, ut ulterius non pullulet catholica ubique pace data ecclesiis. haec ergo 

20 nefanda haeresis , secundum quod scriptum est : 'de domo domini exiet temptatio', ab 
Alexandrina ecclesia detegente sancto Alexandro eiusdem urbis episcopo per Arrium 
presbyterum inolevit, qui in Nicaena synodo CCCXVIII episcoporum iudicio vicesimo 
imperii Constantini senioris anno synodaliter damnationem cum proprio errore suscepit. 
quae post haec non solum Orientis et Occidentis parteni maculavit, sed etiam nieridia- 

-'.'■ nam et septentrionis plagam et ipsas insulas sua perfidia irretivit. a vicesimo ergo 
imperii Constantini principis anno, quo tempore haeresis Arriana initium sumpsit, usquc 
in octavum annum Mauricii principis Romanoruni, qui est Reccaredi quartus regni 
annus, anni sunt CCLXXX, quibus ecclesia catholica huius haeresis infcstatione labo- 
ravit: sed favente domino vicit, quoniam fundata est supra petram. 

3« 2. In his ergo temporibus, quibus omnipotens deus prostrato veternosae haeresis vencno 
paceni suae restituit ecclesiae, imperator Persarum Christi suscepit fidem et pacem 
cuni Mauricio imperatore firmavit. 

3. Reccaredo ergo orthodoxo quieta pace regnante domesticae insidiac practenduntur. 
nam quidam ex cubiculo cius, etiam provinciae dux nominc Argimundus adversus 

3i Reccaredum regem tyrannidem assumere cupiens , ita ut, si posset, eum et rcgno pri- 
varet et vita. sed nefandi eius consilii detccta machinatione comprehensus et in vin- 
cidis ferreis redactus liabita discussione socii eius impiam machinationem confessi con- 
digna sunt ultione interfecti. ipsc autom Argimundus, qui regnum assunicre cupiebat. 



♦ 

590, 1 = Ts!d. hlsf. r>S. rm, 3 = Isid. hist. 55. 

4 quo U 7 professioiicni] P^(K), propliesionem PHf^™^, prolectioneni TJ, ]icrfectioncm P(SF) 

rnniectura 8 cuins] ciis f/ 9 isp.alensis Z7 10 sormtani] P(ES1''), sirbit.-ini I' 10 11 rccliareiins f/ 

12 nichen.nm U potentia JYis) 14 i\irm:\t:i P(ES) in] et m P(SEE) 15 calciilon.-i U, clialcc- 

i\<,neP(ESF) ir, cntychcs] P^^(E>"), cntychis P"(,S'"9, euticcs U, eutychins P'(SEE) 18 ra.l. 

.nmp.] U, cst rad. amp. P(SF), rad. amp. est P(E) 20 de clorao domini exiet teniptatio] hacc rerlm ])ill- 

manmis monnil sumpia videri ex episttda Pelri altera 4, 17: ZKlpoV Toii uQiueSui t6 xoi^uu utio Tot' oixov 
Toii ftsov. apud Ilierom/mmn ita reddita: tempus est, ut ineipiat iudiclum a domo dci , hic propter odium 
Alexandriuorum consulto ila lautata, itt iiidicio suhstitueretur temptatio eo sensu, quo usiiipalur a Christianis, 
incipiendi rocahulo vocabuliim creundi. 24 etiani] et P(ESF) 2(j imperii oni. P(E) 28 cclxxx] 

J/b pil ('iJm j^iuj m ('.STnvJ^ ,, Ixxx f/", cclxii P^(SEFT): auctor si scripsit a. 590, ah a. 324 ad eum mimeran- 
titr CCLXVI. 29 domiuu] t\.eoP{E) 37 discursione U 38 archcuiuudus U 

28* 



220 lOHANNIS ABBATIS MONASTERIT RICLAIIENSIS CHRONICA. 

primum verheribus interrogatus. deinde turpiter decalvatus, post haec dextra amputata 
exemplum omnibus in Toletana urbe asino sedens pompizando dedit et docuit famulos 
dominis non esse superbos. 
CoUiguntur omnes anni 

ab Adam usque ad diluvium anni IICCXLII. 
a diluvio usque ad Abraliam anni DCCCCXLII. 

ab Abraliam vero usque ad nativitatom domini nostri lesu Christi secundum 
carnem anni IIXY. 
fiunt simul anni TCXCVIIII. 
porro a nativitate domini nostri lesu Christi usque in annum YIII Mauricii prin- 

cipis Romanorum anni DXCII. 
fiunt simul omnes anni ab Adam usque in annum YIII Mauricii principis Roma- 
norum, qui est IIIl annus Reecaredi Gothorum regis, anni YDCCXCI. 



3 (Inminii P(73) in snperbo.'! Jiniunt P(SEF) et teste Perezlo /^nrlen.iin (ricle j>. 106) 4— l.j Juibet 

/tolua V 9 [icxcuiiii] ficlx {pro Ixl) uiiii U 11 illxii {pro dlxlii) U 13 pnst regis rjiine Jinhet U 

iii (luo cst era dexxx et, a priiieipid nnn sunt InJiamus, sed libriirli eius, a rjuo reniunt relntn j>. lOy 
ndccxci] .iiini ndcclx (iiro lxl)i U : ijiuie sequunlur adierta a Jibrario jmsterinre dedimus sui>ra p. 109 



CHRONICORVM 

CAESARAVGVSTANORVM 

RELIQVIAE. 

Chronica, qiinruni reliquias edimus . a Perezio attributa lohanni Biclarensi per- 
peram omnino, scripta esse apparet Caesarangustae: nam quae proprin auctor liahet, 
eorum pleraque pertinent ad eam urbem, aha ad alias provinciae Tarracionensis civi- 
tatcs Dertosam Barcinonem Gerundam. pronum igitur fuit conicere, id quod coniecit 
in schedis Bethmannus et diligenter exposuit Hugo Hertzberg (di^ llisfornn nml ihr 
Chronihen dcs Isldonts. Gottingae IS74 p. GSseq.), cum Isidorus non solum in rccensu 
illustrium scriptorum tres sexti saeculi chronicorum scriptores laudet Yictorem Tonnen- 
nensem, lohannem Gerundensem, Maximum Caesaraugustanum, sed etiani ut Yictorem 
et lohnnnem ita hunc quoque Anonymum compilarit, haec ad marginem Yictoris et 
lohannis servata proficisci ex chronicis Maximi Caesaraugustani '). Scilicet Maximus, 
Isidorus ait c. (io [46] postremo^), Caesarauguskmae ciritatis episcopus muUa versu jrro- 
saque componcrr dicifur. serip.-iit ef hreni sfilo historiolam de iis rjuae temporihus (lofho- 
rum in Spaniis acta sunt hisforico ef composifo sermouc. sed cf mulfa alia scriherc dici- 
tur quae necdum legi. idem interfuit conciliis duobus Barcinonensi a. 'm^) et^Egarensi 
a. 014*). neque obstat, quod tamquam de aequali eo tractat Isidorus (c. .^7(1— t):Ui), 
adnotationes autem hae desinunt in a. o6& : nam horum chronicorum auctorem in eo anno 
scribendi finem fecisse tantum abest, ut inde colligas, ut e eontrario verisimile sit ad- 
notatorem, a quo illae veniunt, Hispanum hominem cum Yictoris et lohannis chronica 
haberet, deficeret autem in Yictorianis rerum Ilispanarum notitia et maxime regum 
Gothorum recensus, eum defectimi cx Caesaraugustanis chronicis supplevisse. ad Bicla- 
rensem talia addere necesse non habuit. et recte observavit Hertzbergius apud Isi- 
dorum non solum plura adesse videri ex hisce chronicis excerpta quam servavit margo 
ilhi, sed etiam post a. 568 uno certo loco Caesaraugustani scriptoris indicium ibi com- 
parere, nempe c. 50 ad a. 5SU in narratione de Yincentio Caesaraugustano episcopo. 
ceterum nobis inutile visum est quae coniectura hisce chronicis addi poterunt cx Isi- 
dorianis hoc loco recensere, cum fines parum certo regautur, ipsa autem Isidoriana 

infra edantur. . 

Perezius , cui praeter exccrpta Yasaei uni hae chronicorura rebquiae acceptae 
ferendae sunt,' usus est eorum libris duobus hodie deperditis ambobus, quorum alterum, 
aut a Paezio aut a Docampo (supra p. 172) descriptum ex Alcobaciensi repraesentat 
liber Perezianus Escorialensis (E). alterum, nimirura veterem codicem Gothicum Sorien- 
sem quem dicit nominatira cum adlegans hic ad a. 450. adhibuit ad recensionem Sego- 
brigeusem (S). 

l)Iater suppositicia quae saec. XVI finxlt Higueira etiam Maximi cl.roniea reperiuntur . -le <iuiln.s 
iam licebit tacere. 2) Librorum (ef. p. 178) varia lectio haec est: caesarayustanes Par.s. IMl - uersa 
Hern. - historlolea.^ Casin. , lnst.rial.an Paris. 1792 - de lis ,»«.] de eis <juae Matn, deJns ijnae Pans. 
121.;0, de aea,neae 1791, de ea ,uae Hern. Cas. - storlco P.ern. 3) Mansi 10, 484: Ma..mns ecclenae 

Caesaraugnslanae ^uster. 4) Mansi 10,581: MaxlMus sede non onuntiata, sed videtnr esse ulem. sccun- 
dum tempora eorum, qui in sede en ci successerunt lol.annes et Braulio, Max.m..s ob..t ante a. .,21 
(Hertzberg Isidorns p. <)6). , 



(iil (I.. 4')0. Ilis (liebus Gotthi contra ITunnos tlimicant in campis Oatnlaunicis, in quo 

proelio Theodoredus rex occubuit et Gotthi victores extiterunt ot dimicant 

Thurismundo rege. Attila rex Hunnorum nusquam comparuit. 
nd a. 451. Post Theodoredum Thurismundus filius eius Gotthorum regna regit an. VI. 
nil a. 457 [ad verha p. 186, 19 Calchedonensis synodi]. Ilis temporibus Tlieodoricus tVater 

Thurismundi Gotthorum regnum regit an. IX. 
ad a. 458. His diebus Gottlii contra Suevos dimicant in canipo Paramo iuxta flumcn 

Orbicum, in quo proelio Gotthi extitere victoros. 
nd a. 460. His diebus Maioranus inip. Caesaraugustam venit. 
ad a. 461. His conss. Maioranus imp. a Ricimiro interfectus est. 
ad a. 4G2. Leone et Severo. 
ad a. 463. Viviano et Basilio. 
ad a. 460. Ilis diebus Theodoricus rex Gottliorum a suis gladio intcrfectus est et 

Euricus frater eius Gotthorum rex efticitur. rcgnat ann. XVI. 
nd n. 473. His coss. Arelatum et Massilia a Gotthis occupata sunt. 
nd a. 485. Ilis diebus Euricus rex moritur ot Alaricus filius eius pro eo rex Gottho- 

rum efficitur. regnat an. XXIII. 
nd n. 400. Hoc cos. Theudericus Osti-ogotthorum rex a Tliracia et Pannonia Italiam 

venit. 
nd n. 492. Hoc cos. Odoacrus tyrannus a Theuderico rege interfectus est. 
ad a. 494. His conss. Gotthi in Ilispanias ingressi sunt. 

496. His coss. Burdunelus in Hispania tyrannidem assumit. 

497. His coss. Gotthi intra Hispanias sedes acceperunt et Burdunelus a suis 
traditus et Tolosam directus in tauro aeneo impositus igne crematus est. 

504. His coss. Caesaraugustae circus spectatus est. 

506. His cons. Dertosa a Gotthis ingressa est. Petrus tyrannus interfectus est et 
caput eius Caesaraugustam deportatum est. 

ad 450 E, in Sonensi adscrijitum fuisse ad a. 448 ait Perez in S: 'esta nota marginal in r. r. Oollhico 
estd mas arriba en Posthumiano et Zenone, pero mejor estd arjui, porqne fue anno 452 (sic)' liis] liic 7? 

gottii E unos E cathalaunicis »?, cachalaunicis E gotte E et diniicant] <S, (limicante J? tuiis- 
nrando ES hunorum E 451 (laudat Vasaeus) theuderetlum S turismundus E regna] rcgia E 

ui] S cum Vasaeo, xu E 457 regnum 07n. E 4.58 ]iis] liic E 460 (landut Vusaeus) 

461 maiorianus E 462. 403 Victor cum in suls chronicis ad annos hos solos consules Orientis ponat, 
scilicet ad a. 462 Leonem II, ad a. 463 Viinanum , in hisce videntur fuisse secutulo loco occidentales, 
scilicet a. 462 Severus, a. 463 Basilius; vide adn. ad Victorem 460 liis] hic E xui] ES, xuiii Soriensis 

f.S'"': 'xuiii dicitur in v. c.') 485 euricus] .S', erudicus E gotthorum om. E 490. 492 om. E 

494 (hahet Vasaeus) goti] S (sic, non gotthi ut praeterea) puto ex Soriensi, saci E cum Vasaeo ('annola- 
liones marf/inales lihri Alcohaciensis testantur . . . Sacos in Hispaniam irrupisse Asterio el Praesidio coss., de 
(jua re nihil usquam alibi leyi, nisi quod Plinius Sacas in Scylhia ponil') 490 (Iiahet Vasaeus) burdunc- 

lus ES, Ijiu-dnnenus Vasueus, bnrdimelus Scal. errore 497 (hahet Vasaeus) his] liie E a suis] .S', 

assuit E ,504 caesaraugu E muryine reseclo siieetatus] .S', expectatus E .506 (hnhet Vasaeus) 

gottis] . . . ttis E petrus tyrarnuis] S ciim Vasaeo, pe//us tirauuus E mary. resecto, undf Pefyranuns Scul. 

iuter . . ctus E et apud (sic) eius | . . esaraugustam depor . . atum est E 



ad 


a. 


nd 


n. 


nd 


n. 


nil 


n. 



CHKONICORVM CAESARAVCVSTANORVM RKl.KiVlAE. 223 

ad a. ')07. Ilis dicbus pugna Gotthorum ct Prancoruin Boghida facta. Alaricus rcx. 

in proclio a Francis intcrfcctus cst: rcgnuni Tolosanuni dcstructum cst. 
ad a. 506'. Post Alaricum Gisalecus rcx cx concubina, cius filius Gottiiorum rcx cffi- 

citur: rcgnat an. VII. 
ad a. 510. Ilis coss. Gcsalccus Gocricum Barcinoiu^ in i^alatio intcrfccit. (lub anno 

idcm Gcsalecus ab liebbanc Thcodorici italiae rcgis ducc ab Ilispania fugatus 

Africam pctit. 
ad a. 511: comes ucro Vcila Barcinonc occiditur. 
ad a. 513. 1. His coss. Gisalecus dc Africa rediens ol) inotuMi llcbbanis Aquitaniain 

petiit ibiquc hituit annum unum. 
2. [ad ccrba ^i- l'J^, l'J simulque et.] I'ost Aiaricum Tlicodoricus Italiae rcx Gottlios 

rcgit in llispania an. XV, Amalarici parvuli tutclam gcrens. 
ad a. 5^5 (HciUcet p. c. lustiniani II et Apionis). Ilis coss. Amahiricus Gottiiorum rex 

cfficitur: rcgnat an. V. 
ad a. 5^'J. Ilis dicbus Stcphanus Hispaniarum pracfectus cfficitur, qui tcrtiu anno 

pracfecturae suac in civitatc Gcrundensi in concilio discinctus cst. 
ad a. 531. Ilis coss. Amalaricus rcx cum Hildibcrto Francorum rcgc in Galiia supc- 

ratus Narboncnsi in proclio Barcinoncm fugicns vcnit ibiquc a Franco nominc 

Bessone angonc pcrcussus interiit. 
ad a. 541. IToc anno Francorum rcgcs numero V pcr Pampclonam Ilispanias ingrcssi 

Caesaraugustam vcncrunt, qua obscssa per quadraginta novcm dics onmeni fcre 

Tarraconensem provinciam depopuhitione attriverunt. 
ad a. 512. Ilis diebus inguinalis phiga totam pacnc contrivit Ilispaniam. 
ad a. 511. Thiudi mortuo Thiudisclus Gotthos rcgit an. I m. VII. 
ad u. 515. Thiudisclo mortuo Agihi Gotthos rcgit annos V m. VI. 
ad u. 552. Agilane mortuo Athanagildus, qui dudum tyrannidem assumpserat, Gottho- 

rum rox efficitur. rcgnat an. XV. 
ad a. 5(JS (loh. Bicl. ad cerha p. 212, 1 his temporibusV Uic Athanagildus Ilispalim 

civitatem Ilispaniae provinciae Baeticae sitam bello impctitam suam fccit, Cordu- 

bam vero frequenti incursionc admodum lacsit. 

.i()7 . . is (liel)us pugua gutto | . . . u cu (slc) IVaucorum l)()gladn | . . reta (slc; hogladoreta Scalitjer) 
alaricus rex iu | . . aelio a ti-ancis (slc) iuter | . . ctus est legum (sk) tolosanuui 1 . . estructum est A' 
mari/lne reseclo .508 om. E 510 idem gesalicus E hebbane] helbane ES (fere cuin Vasaeu : 

ab Ilba), heobane Sorknsls (H™: 'heobaue in v. c.') italiae] E, italorum S ueila] ,S', ueilia £ 

513, 1 gisalecus .S', gilasins E hebbaiiis] helbanis Ef> aiino unum E '2 gotthos] ,S', gotthorum E ama- 
ralici E 525 amalalicus E 52i) cousilio E 531 rex om. S hildiberto] -S', liidiberto E regi E 

bessoue] S, besoue E 541 (habef Vasaeus) t[\\Am obsessam Uhri per (luadraginta novem dies] 

Soriensis (5'™: 'in v. c. dicitnr per q. n. dies'), per tres dies ES, per octodecim dies Vasaeus: notam.m X el 
XL in hac litteratura simililiido errores generavit attriuerunt] /S', UtrmeruMtE marijine resecto, tr-iuerunt 

Scal. 542 (habet Vasaeus) 544 (habet Vasaeus) tindi E thiudisolus S, tiudisolus E 545 (habet 

1'asaeus) thiudisolo .S', tiudisolo E 568 o7ii. E ciuitati S 



MARII 
EPISCOPI AVENTICENSIS 



CHRONICA 



A. CCCCLV-DLXXXI. 



CHRONICA II. 29 



LIBER ADHIBITVS: 



L = Liiiidiiiieiisi» iiiusei Hritauiiici ii. l(il)7'l. 



Marius episr.opus, cuius liaec clironicn sunt, is esl qui concilio Matisrononsi a. .")Sri 
subscripsit sic: Miirl/is r/iisni/iu^; iTiilrsinr Arrnficar (concil. Oali. ed. Maur. 1 p. I :>(),')). 
l^raeterca in annalilius ]jausoinu*nsil)us scriptis saec. X exeunte (MG. IS, 150 et emeuclatius 
apud lafleuni in add. ad nicani flassiodoriani clu'onici editionem priorom p. 080) ad^ 
scriptum est manu recentiorc ad a. 001: Mnrins Avrnfirriisis srn Lausonrnsis ohiif; 
eodem anno manu antiquiore dicitur obiisse rex Guntramnus mortuus vere a. 502 vei 
.■)9:'). Couon denique praepositus ecclesiae Lausaunensis inter gesta episcoporum Lau- 
sannensium, quae composuit a. 1235 (MG. SS. 24, 70:5), ex 'veteri regula Lausannensi 
et nova' post verlia supra allata ex annalibus antiquioribus repetita ita pergit: snsrrjiif 
nnfrm rpiscopntwn anno ah inrarnntionn doniini BLXXXI rt frniilf annis XX iiirnsihns 
octo ct vixif annis LXIIII. eadem redeunt alio loco sic: Conon preiiositus Lansannen- 
sis andivlt n.h nnfiquis ftdc dirjnis , qui atidiernnt a prrdeccssoribiis suis, quod lientus 
Marlus Lausnnnensis episcopus fuit nafus dc episeopat^i Ednensl dr nohill genere [uhl 
ndhnc eius vita scripta esse dicitnr addit Conon alibi), rf inrenlf in cartulariis heate 
Marie Lausannensls , quod suseepit eplseopafMm Lausannenscm anno ah incarnntione 
domini BLXXXI et tenuif annis XX mensihus YIII et vixit annis LXIII (sic). item alio 
loco Conon: idem servns Christi Marius episcopus in honore sanctae Mariac genifricis 
trmplmn et villam Paterniaeam in solo construxlt proprio dedieavltquc sub dic VIII 
l;id. lulii indictionc Y, eplscopatus vero sul anno XIV regnante donno Gunfrnndo regr. 
sequuntur excerpta ex annalibus antiquioribus supra citatis de obitu regis Guntrandi et 
successione Cbildeberti. denique Conon: epytaphiuni heati Mnril tnlr rst: 
^lors infesta ruens quanvis ex lege parentis 

moribus instructis (-tus cod.) nulla nocere potest. 
Iioc ergo Marii tumulantur membra sepulcro 

summi pontificis, cui fuit alma fides. 
clericus officio, primaevis tonsus al> annis 

militia exacta dux gregis egit oves. 
nobilitas generis radians et origo refulgens 

de fructu meriti nobiliores tenet. 
ecclesiae ornatus vasis fabricando sacratis 

et manibus propriis praedia iusta colens. 
iustitiae cultor, civium fidissima virtus, 

norma sacerdotum pontificumque decus, 
cura propinquorum, iusto bonus arbiter actu, 

promptus in obsequiis corpoi-e casto dei. 
Immanis dapibus fixo moderamine fultus 

pascendo inopes se bene pavit ope, 
ieiunando cibans alios, sibi parcus edendo, 
iiorrea composuit quo niodo pastor abit 

29* 



228 MARII EPISCOPI AVENTICENSIS 

parvigil iii studiis clomini, exorando fidelis 

nunc habet inde requiem unde caro tessa iuit. 

quem pietate patrem dulcedinis arva (arma cod.) tuentem 
amissis terris credimus esse polis. 
De origine Marii ex oppido Augustoduno quae Conon afFert, ut fama tradita ita fido 
sublesta sunt. contra epitaphium ex titulo sepulcri descriptum esse probabile est indi- 
demque videntur proficisci anni vitae et anni mensesque episcopatus more eius aetatis 
cnrmini subscripti: neque fides Cononis infringitur eo, quod omnia ea non tam ex lapide 
descripsisse videtur quam ex chartulario ecclesiae Lausannensis. denique titulum ecclesiae 
Paterniaci a Mario dedicatae sive Conon ipse vidit sive hunc quoque ex collectaneis 
vetustioribus dcprompsit, causa nulla est cur ei diffidamus. ea si dedicata est regnante 
rege Gunthramno, id est inter a. 561 et 592 vel 593 (Krusch script. Merov. 2 p. 576) et 
indictione V, id est a. aut 572 aut 587, episcopatus autem Marii anno XIV, hic sedere 
coepit a. 574, dedicavit ecclesiam illam a. 587, obiit a. 594, vitae anno LXIII vel LXIV, 
id est natus a. 530 vel 531. indictionem enim V si referimus ad a. 572, Marius obiit 
a. 579, id quod cum reliquis certis testimoniis conciliari non potest. contra cum supra 
positis annis convenit, quod chronica quae habemus perscripta primum ad a. 567 (eo enim 
ducit computatio ilii adiecta) a. 581 episcopus iam absolvit, item quod a. 585 interfuit 
conciho Matisconensi. couvenit item, quamquam non accurate, quod, id quod significant 
veteres annales, rex Gunthramnus et Marius episcopus eodem fere tempore obierunt. 
annus autem obitus 601 ex erroneo de Gunthramni mortis anno effectus et, quem inde 
deduxit Conon, coepti episcopatus a. 581 reiciendi sunt. diem obitus cum Conon non 
enuntiet, in nocrologio quodam eeclesiae cathedrahs Lausannensis scripto c. a. 1510 
(Gremaud mrni. <lr lit Sni.sse Ronuinde vol. 18 a. 1863 p. 223) leguntur haec: Dic. P>1 
Silvp.sfri 2M]jc i:t Marii episcopi: hodie fit processio ad ccclcsiam sancti Marii, in qua 
r. d. prior distrihuit dnis can. presentibtis in eadcm I s(olidnm) cnil(ihet). 

Aventicense episcopium postea translatum esse Lausannam ut satis constat, ita 
quando translatum sit, ignoratur, potestque propterea dubitari. utrum Aventici Marius 
libellum scripserit an Lausannae: sed cum subscribens con(ulio illud solum nominet, 
verisimile est post eum episcopii sedem mutatam esse. 

Titulum Marius adnotationibus suis fortasse nullum praescripsit satis habens eas 
subiungere clironicis Prosperianis; certe propria libelli inscriptio nobis non est tradita. 
ut in annis mundi computandis (vide adnotata ad a. 567) ita in ordinandis iis secutus 
est quem continuavit Prosperum, nimirum praescriptis consulatibus res gestas enarravit. 
et consulares annos suos esse voluit ad finem usque, sed erravit auctor degens in Occi- 
dente et rerum Byzantiarum parum gnarus in consulatibus epocliae lustini II et Tiberii. 
scilicet lustinus Augustus factus a. 565 Nov. 14 vere consul processit primum a. 56(), 
iterum a. 568, Tiberius ei succedens a. 578 Oct. 5 consnl processit a. 579 debueruntque 
secundum ea appellari anni sic: 

566 lustino cos. 

567 p. c. lustini 

568 lustino cos. II 

569—578 p. c. lustini II anno I — X 

579 Tiberio cos. 

580. 581 p. c. Tiberii anno I. II 
Marius e contrario annum 566 fecit post consulatum Basilii XXV, a. 567 — 579 dixit 
annos I—XIII consulatus lustini innioris Atigusfi, a. 580— 581 annos I. II consulafus 
Tiherii Constantini Angusfi, quae annorum appellatio consularis aliquatenus accedens ad 
eorundem Augustoi'uni appellationem imperatoriam (secundum eam lustini annus primus 



CHRONICA. 229 

est 565 Nov. 14 ad 56(i Nov. \',\, annus deciraus tertius ot ultimus 577 Nov. 14 ad 578 
Oct. 5) Mario nostro propria est et omnino perversa. — Praeterea ad consules Marius 
adscripsit indictioncs, sod ab a. dcmuni .')2:i, qucni cur clogerit, non porspicitur: certe 
a. donium 5i{7 lustinianus cnnstituit, ut annua non soluni consulari et inipcratoria appcl- 
latione, sed etiam per indictionom enuntiaretur. aequat autom Marius oum anno con- 
sulari a calendis lanuariis incipiente indictionem eam, quao currit iisdem calendis. itaqne 
indietio quani ponit prima a. 523 verc coepit a. 522 Sept. 1 et sie deinceps. — Impora- 
torios regiosve annos Marius nullos posuit. erroro lustiniani niortem traxit ad a. 566 
pro 565, lustini II ad 57i) pro 57S: annos liuius imperatorios modo diximus fortasse 
eum confudisse cuni consularibus. 

Inter subsidia scripta, quae Marius adhibuit, primum locum obtinent fasti consu- 
laros. eorum usurpavit laterculum exactum ad usum Occidentis: scilicct ubi secun- 
dum leges receptas collocatio duoruni collogarum alia orat in Orientis partibus. nlia 
in Occidontis, plerumque Marius lianc secutus est consulom Oricntalcm aut secuiulo 
loco collocans aut omittens. exceptionem faciunt quinque loci a. 400 Lomiino ct 
Fiindo — a. 505 Sabiniano ci Throdoro — a. 513 CJrmcntino rt Proho — a. 517 Ana- 
stasio ct Aycqnto — a. 521 Instino II ct ^^alcrio, quorum primus aliquatenus defenditur 
titulis aliquot occidentalibus similiter conceptis (C. I. L. V, 5210. 5417. XII, 2058), 
quartnm ot quintum excusant nomina a scriptore orrore credita imperatdria. ad con- 
sularia Italica, quibus Marium usum esse videbimus, Mariana etsi prope accedunt (ut 
a. 466 Tatianum collegam Leonis agnoscunt soli iii duo latorculi et Veronensis; cf. 
ncucs Arcliir 14, 236 not. 2), tamen non ita concordant, certe ut consularia Italica nos 
accepimus tradita , ut Mariana inde possis contendore descripta esse : exempli causa 
annus 500 in Italicis notatur iterum post consulatum Pnnlini, in Marianis consulibus 
Oriontis duobus Pafricio rt Ifnpatio: item annus 512 in Jtalicis est post consnlntum 
Fclicis, in Marianis Panlo d Moschinno Orientalibus duobus et ipsis: similiter annus 518 
in Italicis est post cunsH/atani A(japiti, in Marianis ]\Ia(/no. item a. 490 Longinum, a. 505 
Sabinianum, a. 506 Ariobindam, a. 507 Celerem (vore referendum ad a. 508), a. 511 
Socundinuin, n. 513 Clonicntinum, a. 515 Antliomium. a.517 Anastasium, a. 519lustinum. 
a. 520 Yitalianum, a. 521 lustinianum consules (~)rientis omnes omittunt consularia 
Italica, habent Mariana. scilicet fastorum laterculi omnes, ut exposui alibi (ncucs 
Archiv 14, 235), cum ad cnnsules in suis partibus creatos postea adicere deberent creatos 
in alteris, haec additamenta modo neglecta sunt, modo sine aequabilitate nec raro cuni 
errore adscripta. diversa ratione erravit Marius a. 458 Maiorianum utpote Occidentis 
Augustum Leoni praeponens: id enim quamquam regula Hagitat, eo anno constat 
Occidentis imperatorem Incum priorem cessisse collegae splendidiori. itaquo quamquani 
origo ex Occidente nequaquani in Marianis oblitterata est, expletio laterculi ex fastis 
Orientis latius multo processit atque in Italicis factum ost, nec satis fidum ducem Mariuni 
experimur in dignoscendis utriusque partis consulibus. omnino in eiusmodi diversitatos 
qui ratione inquirit causasque errorum diligenter expendit, acutissimas quasquo virorum 
doctorum coniecturas non raro vero fundamento carere intelleget. 

Consularia igitur adliibuit Marius Italica aucta et mutata adsumpto exemplari 
altero consules Oriontales in illis omissos complures suppeditante et habente indictiones 
a nostris chronicorum Italicorum reliquiis alienas. Jioc docidi non potest. utrum ipse 
duos laterculos diversos inter se contulerit an nactus sit exemplar fastnrum Italicorum 
ita expletum, ut apud ipsum leguntur. utut est, consularium Italicoruni adnntationibus 
quoque, ut supra (vol. 1 p. 252) observavimus , ita usus est. ut ad annum certo 500 
quae habet Italica omnia indo deprompta videantur: nequo cnim obstat, qund quae 
habet Marius modo in his modo in illis excorptis consularium illorum redeunt adeoque 
quaedam, ut Ravonnae Incus a. 461, in nullis adsunt, noquo enim plena consularia illa 



230 MARTI EPISCOPI AVENTICENSIS 

ad nos pervenerunt. inclidcm vepetenda crediderim quae per sextum saeculum narran- 
tur tam Italiea quam spectantia ad universum imperii statum: nam consentaneum est 
liorum chronica illa magis quam antea rationem liabuisse Italia a lustiniano recuperata. 
pertinent eo narrationes a. 524 — r^^C) de obitu Boethii Symmaehi Theoderici, quae 
redeunt quamquam breviata et corrupta inter reliquias consularium Italicorum (v. vol. 1 
p. 332. 33;> et tractatum de adnotationibus cyclorum Dionysianorum ib. p. 752), a. 532 
de Nica seditione Oonstantinopolitana, a. 534 de recepta Africa, denique ab a. inde 535 
pleraque certe quae narrantur de rebus gestis in Italia temporibus Belisarii et Narsetis, 
obitus lustiniani (a. 500 pro 505) et lustini II (a. 57U pro 580), cum praecedentium 
imperatorum successiones non enuntientur. horum omnium quamquam in excerptis 
chronicorum eorum priore volumine compositis exiles admodum reliquiae inveniuntur, ea 
late in iis enarrata fuisse et per se extra dubium est et confirmat summa simiUtudo 
excerptorum iiorum Marianorum cum locis qui respondent apud Mareellinum comitem 
eiusque continuatorem, ad quam demonstrandam lios apposui ad a. 53S. 539, reliquis ad 
a. 548, quo continuatio illa abrumpitur, iii margine adlegatis. non multa Marius habet 
ad chronica Italica probabiliter referenda a Marcellino omissa, ut in relatione a. 535 
numerum interfectorum praeterea non memoratum nisi apud auctores Graecos. at aliis 
locis a relatione ea, quam probabiliter referemus ad chronica ItaHca, Marius ita recedit. 
ut non inde eum pendere verisimile sit. ita qui Mario est Baduila noraine logitimo, 
Marcellino appellatur vulgari vocabulo Totihi. item a. 53S. 539 Mediolani excidium cum 
MarcelHnus (iothis adscribit, Marius Gothis Burgundionibusque, verisimile est hos adiecisse 
virum paeiic aequalem ex suae regionis memoria. Francorum quoque ubi meminit, 
fieri potest, ut annales non tam Italicos adliibuerit quam eos de quibus statim dicetur. 
Annalibus Gallicis iis , quos adhibuit compilator anni 511, etiam Marium usum 
esse supra (vol. J p. 627) observaviraus: quae simiUa habent duo auctores cum non 
perveniant nisi ad annos 460. 463. 467, pleraque quae Marius solus refert spectantia 
ad partes easdera redeunt sine dubio ad annales eosdem a Mario aliquantum latius 
expilatos quam a scriptore vetustiore. eosdem annales videtur adhibuisse Marii aequalis 
Gregorius Turonensis (f 594), diserte laudans eos hist. Franc. 1. 2 c. 9: et in consii- 
lariJms lerjinms Thcudomerem regem Francorum filium Eichimeris quondam et Asculam 
mairem rius fiJadio interfcctos (quem locum antea vol. 1 p. 253 negavimus referri posse 
ad consularia Italica) et saepenumero m rebus narrandis prope accedens ad narrationes 
Marianas, ad quas propterea in margine adscripsimus locos similes Gregorianos non 
raro in verbis quoque concordantes. potest addi quod locutio virilms resn»iptis ad- 
est tam apud Marium ter a. 5(10. 547. 556 quani apud Gregorium in locis duobus 2, 33. 
3, 6 ad Marianos prope accedentibus. locis iis , qui tam ad Prancorum res pertinent 
qunm ad Itahcas, uter auctor adhibitus sit, decidi nequit, nisi quod narratio a. 550 de 
Burdino a Gallico videtur tracta esse, cum redeat apud Gregorium. — Annalcs Gallici, 
quibus usi sunt tam Gregorius quam Marius, si recte locum illius supra laudatum ad 
eos rettulimus, exacti erant ad annos non iniperatorios, sed consulares. quod si ita est, 
Marius hitercuhun consularem duplicem nactus potest ex GalHco ea sumpsisse, quae in 
Italico deficerent. 

Marius ipse scribens Aventici potissimum respexit res gestas Agauni (a. 515. 565. 
574) et per universam Yallem Poeninam (a. 563. 574. 580); denique quao pertinent 
ad Burgundionum regionem prae ceteris eum respexisse passim apparet. sed causa 
nulla est, cur cum statuamus adhibuisse annales in ipsa Burgundia scriptos et rerum 
Bui-gundicarum comlicionem antiquiorem explicantes; quae eius generis habet, recte 
conveniunt annalibus illis Gallicis. de sua notitia fieri potest, ut dederit quae referuntur 
annis postremis pertinentia ad regionem eam quam habitabat. 



CHRONICA. 231 

Unicus jKU' qiicm Miirii clirmiica ad iios propagata suiit cdiIcx est Imdie Loii- I. 
dinicnsis niiisci Britannici n. 16974 saec. X, cxaratus ut videtur in nionastcrio S. Trond 
prope Maestricht et supra iam ad Prospcrum (vol. I p. IHiO) ct clironica (jallica a. 152 
(vol. I p. 620) a uobis descriptus. in co post chronica Euscbiaua llicronyiniana ot 
Gallica illa a. 452 et cxtreinam partem Prosperianorum a. 4515 — 455 scquuntur hacc 
praescriptis verbis usque hic Prosper: qtiae secuntur Marius c^nscofius: suV)scribitur post 
a. 581: usqiic hic Blarius aepiscopus. his subiungitur clrronicorum Isidorianorum pars 
extrema in epitomen redacta et post Isidoriana auctarium, quod nos intcr additamcnta 
Isidorianorum primo loco posuimus perveniens ad a. 624. — Scripturae specimen dedit 
Guil. Arndt SchrifffdfeJu .'ur Erklfnimg dcr laf. Fajaeographlc ISS7 fasc. I p. 6 tab. 16 
paginam eam, in qua finiunt Mariana, incipit auctarivnn. 

Medio aevo Marii chronica non sunt adliibita; ne apud eos quideni qui chronica 
Gailica a. 452 quibus adliaerent in usum suum vertcrunt Paulum diaconum ct Sige- 
bcrtum Gemblacenscm Mariana ulla inveniuntur. id ipsum valct de Bcda. denicpie 
laterculi chronicis Gallicis a. 452 in libris duobus Bambergensi et Monacensi adhaercntes 
quas similes habent Marianis narrationes de obitu Symmachi et Theodorici, eas supra 
(vol, I p. 752) vidimus non depromptas esse ex Mario. 

Marii chronica ad apographum sumptum ab Rosweydio (cf. Henschen in actis 
sanct. Mai vol. VII p. XL) primus edidit Chiftict apud Duchcsnium hist. Franc. script. 
vol. I (I6;_i6) p. 210; variam lectionem codice denuo collato edidit Labbe nova bibl. 
vol. I ( 1 057) p. 55. deinde multi chronica Mariana repetiverunt subsidiis propriis nulhs 
adiuti, donec nuper ad codicem denuo a Pertzio collatum ea edidit Guilelmus Arndt 
recensionibus duabus, maiore: Bischof Marius rou Avcidicum , sci-ii Lehcn und seiuo 
Chronik; nebsf eiiicin AnJiamj iihcr clic Consulreihe dcr ChroniJc (Lipsiae 1S75. 8. 
pp. 96) et minore: Marii episcopi Aventicensis chronicon (Lipsiae 1878. pp. 16). 

Vitia scripturae non rccepta in textum paucis exceptis in adnotatione indicavi. 
cum codcx sit unicus, quamquam non ita vetustus ut in censum veniat, et adsunt fornuie 
a sexto certe saeculo alienae. minora, qualia sunt permutatae ac et e (e pro ae passim, 
raro e contrario, ut 532 ^iacnae), c et /, o et ?«, h et w, exceptis nominibus propriis ad 
sinceram formam reformavi. non nego auctorem ab eiusmodi erroribus ct ipsum vix 
immunem fuisse; sed cum quae traduntur a librariis veniant, id est casu regantur. nolui 
minutis difficultatibus sine utilitate vera editionem obscurare. m quoque in fine accu- 
sativi passim omissum reposui, itcni o mutavi ubi reperitur pro um, ut 500 confra frafrein 
suum Gundehaiiundo , 534 pcr Bclesario patricio; sed eos errores adnotavi. retinui 
soloecismos, quos dubiuni non est non librarii esse, sed auctoris, ut genera permu- 
tata: casfru.in masc. (^563), rcyuuin masc. (500), hiems masc. (566), Mediokmus (538) — 
cum praepositio cum accusativo passini (500. 565. 572. 574) : contra iuxfa Atirilianis 
(463) magis inde venit, quod locorum vocabula ablativo casu usurpantur tamquam 
indeclinabilia. non raro inveniuntur accusativi absoluti (500: fufjafum frafrcm suuin 
Gundohagauduin — 547: deicctosquc muros — 560: incensumpic — 568: Mcdiolanuin 
ocl rcliquas civifates reparatas), interdum contaminati cum similibus ablativis (555: 
Saxones rcbellihus — 550: rchclkmtihus Saxoucs). 



a. 455 [praccedunt Valentiniano VIII et Anthemio.] 
Cons. iiai.i \ Consulc ntipfa scrqiiu lcvatus cst Avitas iiiipcrator in Gallias^). 

2 Et ingressus est Theodoricus rex Ciothorum Arelatum cum fratribus suis 
in pace. 
a. 156 lohanne et Varana. 
cons. itai. I \ jjjg consulihiis deiectus cst Avitus impcrator a Maioriano et Rccemcrc Fla- 

p. 30t. ... 

ccntia ct factus cst episcopus in civitatc. 
i Eo anno Burgundiones partem Galliac occupaverunt terrasque cum Gallis 

senatoribus diviseruut. 
a. 457 Constantio et Rufo. 
a. 45S Maioriano et Leonc. 
a. 459 Recemere et Patricio. 
a. 460 Magno et Apollonare. 

1 His consulibus Maiorianus imperator profectus cst ad Ilispanias. 

2 Eo anno captae sunt naves a Vandalis ad Elecem iuxta Cartaginem Spar- 

tariam '■'). 
a. 461 Severino et Dagauulfo. 
com. iiai.j i£ig cunsulihus dcicctus cst 3Iaioriamts dc imperio in civitatc Dcrtona a Rcce- 

mcrc patricio, ct interfcctus cst supcr Ira fluviu: ci lcvatus cst Scverus 
impcrator Ravenna. 
a. 462 Leone II et Severo. 
a. 463 Basilio et Vibiano. 

His consulibus pugna facta cst inter Acgidium et Gothos inter Ligerem et 
Ligorecinuni iuxta Aurclianis ibique interfectus est Frediricus rex Gotho- 
rum '). 
a. 464 Olibrio et Rusticio. 
a. 465 Ermenerico et Basilisco. 



4.55 praescr. usque liic Prosper quae secuutur Marius adiecit el in marijine m, eadem alias maurius // 
2, 1 arelato L 456 hic, ut item in parte Prosperiana annis 4.53 et 4.54 (vide ool. l p. 4S2. 483) ei passim 

deinceps (457. 461. 462. 464. 468. 474. 476. 489 ante his. 4yo. 494. 501. 510. 516. 517. 523. .524. 525. 526. 
533. 535. 539. 540. 541. 549 ante p. c.) ante consulum nomina extra versum c est in L, quod nos susliilimus 
1, 1 recemire L^, remere L^ 2,1 burgundionis i'', burgundionum i» galliis L 457 constancio // : 

scr. Coustantino 458 maiuriano i 460 scr. ApoUonio 1, l maiurianusi ispanias Z. 2, l cartagine 
spartaria L 461 scr. Dagalaifo 1 maiuiianus L 2 super] supe L seuirus L 462 ii] secundo L 

463 bibiano L 1 egidio L 1. 2 legere et legerecino L -2 aurilianis L 464 olibrius i» 

1) Cursiris cvpressa redeunt in consularibus Ilalicis ad marrjinem laudatis. 2) Simililer clironica 

Gallica a. oll ad annnm Leonis Ifl (i)ol. 1 p. 664): (Maioriauus) volens Alricam proficisci naves eius in 
Hispaniis a Wandalis captae suut iuxta Cartliaginem Spartariam. 3) Similiter chronica (iallica a. ,511 ad 

a. Leonis V (col. l [>. 664): Fredericus Irater Theuderici regis puguans cum Fraucis occiditur iuxta Ligerim. 



MAKll EPISCUI'1 AVKNTIUENSIS CHRONICA. %v,\ 

a. 466 Leoiic III et Tassiiuio. 
a. 167 Posco ct lohannc. 

'^""'' P.ttl ' -^<*' cousuUbus lcmtns csf. Auih.cmlns impmifor. 

•2 Eo anno intcrtcctus cst Thcodoricus rcx Gothorum a iiatrc suo Euthorico 
Tholosa 1). 

a. I6!s Anthcmio Augusto. 
a. 461) Marciano ct Leone. 
a. 470 Severo ct lordano. 
a. 47 1 Leone IIII et Probiano. 
a. 472 Fisto. 
a. 473 Leonc V. 

Hua cuusulc lcoatus cst Liccrlus imparatur Ravenna. * 

a. 174 Leonc iun. 

Hoc cousulc tlcpositus cst Liccrius dc impcrio, ct lcvatns cst Ntpus imiicrator. 



Cons, Ital. l 
p. 3t)i;. 



Cuns. /tat. I 
p. 31)11. 

a. 475 

a. 476 Basilisco et Armato. 
^""^' ','.%')'. •^^'*' cuusuUIjus lct.atns cst (Jdooaccr rex. 

a. 177 p. c. Ijasilisci ct Arniati. 

a. 478 Illone. 

a. 479 Zenonc. 

a. 480 Basilio iun. 

a. 481 Placido. 

a. 482 Scvcrino iun. 

a. 483 Fausto. 

a. 484 Vcnantio ct Theodorico. 

a. 485 Symmaclio. 

a. 486 Decio et Lougino. 

a. 487 

a. 488 Dinamio ct Sifidio. 

a. 480 Probino ct Eusebio. 
'^pTm.^all -^^'*' 'Musulihns ingressus est Theudoricus rex Gothurum in ItaUa poute Isonti. 

a. 41)0 Longino et Fausto. 

a. 41) l Olibrio. 

a. 492 Anastasio ct Kutb. 

a. 493 
iu32i). "siii. ■^^**' consuUlms occisus est Odovacer rex a rege Theuderico in Laureto. 

a. 494 Asterio ct Prcsidio. 

a. 495 Viatore. 

a. 496 p. p. Viatoris. 

a. 497 Viatoris. 

a. 498 Paulino. 

a. 491) p. c. Paulini. 

467 ioauue i* 1, l ;iiitimus L tt)8 antirao agusto L llif) leone] scr. Zenone 473, 1 conss. L 

474 leone L 47tj. 477 basilisco et inaimato p. c. his cousulibus I. e. odouacer rex baselisci ct armati L 

479 genone L 484 uenaucio L'^, ueueucio /^* 485 simaco L 48!) prouino et usebio Tj gotlioriim] 

L^, iuc. L^ 41113 uiatoris] L^, uiatori i'' 41)7 uiatori L: scr. II p. c. Viatoris 

1) SimUiter ckronica Gallica a. oll ad a. Leonis X (vol. 1 p. 664): Tlieudericus rex Gothorum ab 
Euricho iVatre suo Tolosa occiditur. 

CHRomcA II. 30 



234 MARIl EPISCOPI AVENTICENSIS 

Tur 2I2 ^- ^*^*^^' Patricio et Hypatio. 

1 His consulibus pugna iacta est Uiviono inter Francos et Burgundiones Gode- 

geselo hoc dolose contra fratrem suum Gundobagaudum machinante. in 

eo proelio Godegeselus cura suis adversus fratrem suum cum Francis 

dimicavit ct fugatum fratrem suum Gundobagaudum regnum ipsius pau- 

6 lisper obtinuit et Gundobagaudus Aviniono latebram dedit. 

//• "'■^f'- 2 Eo anno Gundobagaudus resumptis viribus Viennam cum exercitu circum- 

Tur. 5, 33. D l 

dedit, captaque civitate fratrem suuni intcrfccit pluresque seniores ac Bur- 
gundiones, qui cum ipso senserant, multis exquisitisque tormentis morte 
damnavit, regnumque, quem perdiderat, cum id quod Godegeselus habuerat, 
h receptuiu usque in diem mortis suae fclicitcr gubernavit. 
"p? 331 arf 3 -Eb auno inferfecius cst Odoind Homae. 

"^ ' a. 50 1 Avieno et Ponipeio. 
a. 502 Avieno iuniorc ct Probo. 
a. 503 Volusiano. 
a. 504 Cetheo. 

a. 505 Sabiniano ct Thcudoro. 
a. 506 Mcssaia ct Ariobinda. 
a. 507 Venantio ct Celere. 
a. 508 Vcnanti. 
a. 509 Inportuno. 

Hoc consule Mammo dux Gothorum partem Galliae depraedavit. 
a. 510 Boetio. 
a. 511 Fclice et Secundino. 
a. 512 Paulo et Musciano. 
a. 513 Clementino et Probo. 
a. 514 Senatorc. 
Tur!'3%'.^- ^l^ Florentio ot Antheniio. 

His consulibus monasterium Acauno a Sigimundo constructum est. 
a. 5 16 Petro. 
<■/. Gr^g. Hoc consulc rex Gundobagaudus obiit et levatus est filius eius Sigimundus rex. 

Anastasio et Agapito. 
Magno. 

lustino et Euterio. 
Rusticio et Vitaliano. 
lustino II et Valerio. 
Symmacho et Boetio. 

His consulibus Segericus filius Sigimundi rcgis iussu patris sui iniuste occi- 
sus est. 







a. 


517 






a. 


518 






a. 


519 






a. 


520 






a. 


521 






a. 


522 


c/. 
Tur 


Oreq 
.3,5 







500 cippacio Z( 1,2 gundobagaudo macenaute L: scribeiiditm (iuudobaiulum cuvi Grerjorii libro oplimo. 
3 godegeselo L 2, 1 uienam L 2 suum] Z<', suum hildricum />': Oodeyisihmi nominal Gre;/oriiis 2,33, ui res 
requirit. seniores ac (hac L) burgundiones] L: interfectis senatoribus Burgundionibusque ex iisdevi annalibus 
Gregorius hist. Franc. 2, 33 secundum librum optimum Oasinatem, que deleeerunt inter^yolati et cum his edi- 
tores: Galli senatores, scilicet Romani, item ojiponuntur Bar^jundionibus a. 4)6. X ipsos L exquisitisque] L^, 
quaesitisque L^ 5 gubenauit L^ 501 abieno L 502 abieuo L ."304 et cetheo L 505 sauin- 

lano i> 506 missila p. c. et ariuinda i .507. 508 uenancio et celere uenantiZ: requiritur a. 507 

Venantio, a. 508 Venantio et Celere, scilicel cum reiiperisset Marius in chronicis Ilalicis (vide vol. 1 }>. 330. 
331) utroque anno solum nomeu Venantii, consulem Orientis Ceterem errore adscripsit ad 2>riorem (ita recte 
Kaufmann Philol. 42, 280). 509, 1 conss. L 515 florencio et antimio L 1 manasterium L^ sigi- 

mundo] sic L infra ad a. 523 et Qregorius, regismundo L 516, 1 regismundus L 517 agypcio L 

521 debuil csse lustinianu et Valerio. 522 simmaco L 1, 1 regimundi L iusso L 



CEIEONICA. 



235 



c/. Qrefi. 
Tiir. 3. U. 



c/. Orfifi. 
Tiir. 3, 11. 
(•/. Oreii. 
Titr. l. c. 



c/. con.i. 

Ital. J 

p. 33-J. 333. 



c/. cons, 
/tal. 1 
p. 332. 333. ^ 5-2(j 

c/. cons. 

Jtal. 1 

p. 332. 333. 



cf. Mtircei- 
liniis a. 632. 



cf. Greg. 
Tiir. 3, il. 



c/. Marcel- 
lintts a. 534. 



c/. contiii. 
JUarcettini 
a. 53i. I. 



a. 523 Maximo. Ind. I. 

Hoc consule Sigimimdus rex Burgundionum a Burgundionibus Francis traditus 
est et in Francia in habitu monachale perductus ibiquc cum uxore et 
filiis in puteo est proiectus. 
a. 524 lustino et Opihone. Ind. II. 

1 His conss. Godemarus frater Sigimundi rex Burgundionum oidinatus est. 

2 Eo anno (^mtra Chlodomerem regem Francorum Viseroncia proeliavit ibique 
interfecto Chlodomere. 

3 Eo anno interfectus est Boetius patricius in territorio Mediolanense. 
a. 525 Probo iuniore et Philoxeno. Ind. III. 

His conss. occisus est Symmachus patricius Ravennae. 
Olibrio. Ind. IIII. 

Hoc consule defunctus est Theudoricus rcx Gothorum in urbo Bavenna et 
levatus est Atalaricus nepos eius rex. 
a. 527 Mavui-tio. Ind. V. 
a. 528 lustino. Ind. VI. 
a. 529 Decio iun. Ind. VII. 
a. 530 Lampadio et Oreste. Ind. VIII. 
a. 531 p. c. Lampadi ct Oi^estis. Ind. VIIII. 
a. 532 itom p. c. Lampadi et Orestis. Ind. X. 

His consuHbus Hypatius patrieius seditiono populi imperator levatus et iussu 
lustiniani Augusti interfectus est et cum eo I'ompeius , et paene triginta 
milia liominum in circo gladio necati sunt. 
a. 533 lustiniano Aug. III. Ind. XI. 
a. 534 Paulino iun. Ind. XII. 

1 His conss. reges Francorum Childebertus , Chlotarius et Theudebertus Bur- 
gundiam obtinuerunt et fugato Godomaro rege regnum ipsius diviserunt. 

2 Eo anno Africa Romano imperio post nonaginta et duos annos per Bele- 
sarium patricium restituitur: et Gelimer rex Vandalorum captivus Con- 

stantinopoli exhibetur et lustiniano Augusto cum uxoribus et thesauris a 

supra scripto patricio pi-aesentatur. 
a. 535 Belesario. Ind. XIII. 

IIoc consule eo anno, quo consulatum dedit, Siciliam ingressus oam iniperio 

Romano restituit. 
a. 536 p. c. Belesari. Ind. XIIII. 
a. 537 item p. c. Belesari. Ind. XV. 
a. 538 lohanne. Ind. I. 

Hoc cons. Mediolanus a Gotis et Burgundionibus effracta cst ibique sena- 

tores et sacerdotes cum reliquis populis etiani in ipsa sacrosancta loca 

interfecti sunt, ita ut sanguine eoruTu ipsa altaria cruentata sint. 



523, 1, 2 monachale] />, moiiecliale 7> r>24, 1 regimuiKli /> 2, i tiodomeiem / 2 cblodomerej 

clilome / 3 moaiolaiiinse / .52.5 filiximo / 1 simacus / o^G, 1, l deiiictus / 2 atalaricus fex 

iiiipus eius (cum notis transpontimits) L f)27 maturio / indictio aiite co-itsiiUituiii /tie el .528 — 534 / 

530 lampidio / .532, 1, l yppacius / seditioue] sedicio / iusso / .533 aug. iiij an. uiii / 

534, 1, 1 tliedebertns /" 2 godonuido / 2, i. 2 belesario p.atrieio restituetur / 2 captiuos / 3 ex- 

hibitur / 535 c belesario coiis. / 1, i lioc cousli. / 538. 1, 2 sacrasancta J. 



30* 



236 



MARII EPISCOPI AVENTICRNSIS 



a. 530 Appione. Ind. II. 



c/. contin. 

Marcellini 

(infra) . 



a. .^)4() 



cf. contin. 

ilarceltini 

(infra). 

chr. Ilal. ? 



541 
542 
543 
544 
545 
546 
547 



f/. conlin. 
Marcellini 
a. 547,4. 

c/. contin. 
Marcellini 
a. 547,5. 

cf. contin. 
Marceltini 
a. 547,5. 



a. 548 



cf. Gre;i. 
Tur. 3, 3G. 

37. 



a. 549 
a. 550 
a. 551 
a. 552 
a. 553 



a. 554 



a. oafi 



cf. Oreq. 
Tiir. 4, .''. 



cf. nreij. 
Tiir. 4, W. 



cf. (rreii. 
Tiir. 4. lU. 



Hoc consiile Theudebertus rex Francovuni Italiam ingressus Liguriam Aemili- 

amque devastavit, eiusque exercitus loci infirmitate gravatus valde cou- 

tribulatus est ')• 
lustino. Ind. III. 
I IIoc cons. Persi Antiocliiam vastaverunt univcrsamque Syriam depopulantes-j. 
2 Eo anno Belesarius patricius Wittegis regem Gotliorum de Eavenna captivum 

abductum Constantinopoli cnm uxore et tliesanris lustimi Augusto prae- 

sentavit. 
Basilio. Ind. IIII. 
p. c. Basilii ann. I. Ind. V. 
p. c. Basili ann. II. Ind. YI. 
p. c. Basili ann. III. Ind. YII. 
p. c. Basili ann. IIII. Ind. YIII. 
p. c. Basili ann. Y. Ind. YIIII. 
p. c. Basili ann. YI. Ind. X. 

1 Hoc anno Vigilius papa Romanus Constantinopolim properavit. 

2 Eo anno Baduila rex Gothorum Romani captam depopulavit. deiectosque 

muros partem civitatis incendit. 

3 Eo anno resumptis viribus Belesarius dux civitatem Romam ad Romnnum 

dominiura revocavit. 
p. c. BasiH ann. Yll. Ind. XI. 

1 Eo anno Tlieudebertus rex magnus Francorum oliiit. et sedit in rcgno eius 

Theudebaldus filius ipsius. 

2 Eo anno Lanthacarius dux Francorum in liello Romano transi'ossus obiit. 

c. Basih ann. YIII. lud. XII. 

c. BasiH ann. YIIII. Ind. XIII. 

c. Basili ann. X. Ind. XIIII. 

c. Basili ann. XI. Ind. XV. 

c. Basili ann. XII. Ind. I. 

Hoc anno Baduila rex Gothorum ab cxercitu rei indilicae per Narseteni 
chartularium eunuchum interficitur: et TciiX accepit regnum eius. 
3. c. Basili ann. XIII. Ind. II. 

IIoc anno Teia rex Gothorum a supra scripto Narse interficitur. 
). c. Basili anu. Xini. Ind. III. 

1 Hoc amio Theudobaklus rex Francorum obiit et obtinuit rognum eius Clilo- 

thacarius patruus patris eius. 

2 Eo anno Cramnus fihus Chlothaearii regis sollicitante Childeberto patruo 

suo ad ipsum latebram dedit. 

3 Eo anno Saxones rebelhmtibus Chlothacharius rex cum gravi exercitu contra 

ipsos dimicavit, ubi multitudo Francorum et Saxonum ceciderunt, Chlo- 
thacharius tamen rex victor abscessit. 



.'i.^i^, 1,1 leguriam L 542 anmim i 547, t coiistantiiuipoli /> 2,1 roma c.npta /"> ilcicctns 

ijne (qne om. /.") nmrns L 553, 1, 2 cartolarinm cunncnni /. rifi^, 1 iuterfecit L r>:>t> .•iniios L 

1,1 obtenuitZ, i. 2 clilotliacarius] /,», clilotliarins X'' 2,1 soUicitanti /. 2 ipsnm] ipsam /, 3, 2. :i clilo- 
tarins L :5 .aliscesslt] abseessit L 

1) Continuator Marcellini ad u. 539.4: Tlicntlibertus Francorum rex cum niagno cxcrcitu advcniens 
Liguriam totamqne depracdat Acniiliain. (icnnam . . . eucrtit ac ]n!ieilat. exercitu deliiuc suo morbo labo- 
ranti ut subveuiat, paciscens cnni ISelisario ad (iallias revertitur. 2) Continnaior MarceUini od a. 040, 1. 2: 
Parthi in Syriam ingressi mnltas urbes subvertunt Antiocbia magna depraedata deuiolitur a Persis. 



Titr. 4, iu. 



CHBONFCA. 237 

rftr^^T"' ^ "^" tempore Buccelenus dux rnincnmni in liclln Itoniano cuin onini exor- 

citu suo interiit. 
a. .">■)(; p. c. Basiii iinn. XV. Ind. IIII. 
Tnr.Tjti. ' Eo anno iterum rebollantiluis Saxoiios (Jlilotliiiciiiius rox luigniun doilit il)i(|Uo 

maxima pars Saxonuin cceidit. 
2 Eo iinno Pranci totani Toringiani pro oo, quod cum Saxonos coniuiiivit. 
vastavcrunt. 
r«r. ""f. '^ Ip**'-'' diebus Cramnus collecto oxercitu r(>gionem patris sui dovastat. 

4 Eo anno exercitus Francorum rei publicao Ronianao oxcrcitum vastiivil iit(|Uo 

effugixtum devastavit cum illis et divitiis multis jibductis. 

5 Eo anno exercitus rei publicao resumptis viribus partcni Italiao. (piiim 

Theudebertus rex adquisierat. occupavit. 
a. 557 p. c. Basili ixnn. XVI. Ind. Y. 
a. 558 p. c. Basili ann. XVI i. Ind. VI. 
Tur.4"o. Ilof' anno Childebertus rex Francorum transiit ot oblinuit rognuiii oius Clilo- 

thacarius rex Irater eius. 
a. 55<i p. c. Basili .inn. XVIII. Ind. VII. 
a. 5(;o p. c. Basili ann. XVIIII. Ind. VIII. 

I Hoc anno serenitate caeli inter stellas splondidas obscurata est luna XA^I, 
ut vix conspiei posset. 
Tur.^^io. ^ -^" ^""" Chramnus post sacramenta, quao patri doderat, ad Brittanos petiit 

et moliens regnum patris invadore adversus ipsum cum Brittanis nmvere 
ausus est multaquo loca graviter depraedavit. ad cuius insaniem repri- 
mendam pater cum exercitu properavit et interfecto comito Brittanorum 
:. Chrannmm vivum cepit inconsumquo cum uxoro ot tiliis totius rogionis 
incidit excidium. 
a. 5C) I p. c. Basili ann. XX. Ind. VIIII. 

Hoc ixnno Chlothacarius rex mortuus est et diviserunt rognum eius filii 
ipsius, id est Charibertus, Guntegramnus, Ililpericus ot Sigibortus. 
p. c. Basili ann. XXI. Ind. X. 
p. c. Basili ann. XXII. Ind. XI. 

Hoc anno nmns validus Tauretunensis in torritorio Vnllonsi ita subito ruit. 
ut castruin, qui vicinns orat. ot vicos cum omnibus ibidcm habitiintibus 
oppressisset , et lacum in longitudine LX milium et latitudine XX milium 
ita totum movit, ut egressus utraquo ripa vicos autiquissimos cum homini- 
■' bus et pecoribus vastasset, etiam multa sacrosancta loca cum eis servienti- 
bus demolisset: ot pontem Geuava cum molinas ot homin(!s por vim 
deiecit et Genavam civitatcm ingressus plures hominos interlocit. 
a. 564 p. c. Basili ann. XXIII. Ind. XII. 
a. 565 p. e. Basili iinn. XXIIII. Ind. XIII. 

1 Hoe anno monachi Agaunensi iracundiae spiritu incitati noctis tomporo epi- 
s(!opuni suum Agricolam cum clero ot civos. qni cuni ipso ernnt. occidoro 
nitontos doinnm occlcsiao ottVogerunt, et duiii opiscopuni suum clorici vol 
cives defensare conati sunt, graviter ab ijisis mona(4iis vulnorati suiit. 

2 Eo anno transiit Magnacarius dux Francorum. 



Tur. 


Oreg. 

4,21. 

22. 






a. 


562 




a. 


56:5 


<-.(■ 
Tiir. 


dreti. 
4. 31. 





'i^^U, 4, 1 tenipiiic ut buccelcnus L iiM pe] n L 1, i clilotarius /y .'5 ipsis] />'', ipsins /.« 

4, 1 ))ul)li:ic L^ ri;")8, 1, i obtenuit L clilotarius I., 560, 1, i cst om. /," :; ccDispici p"ssci| 

coii.spcit postest /. 2, ■_' nioliicns /- lum om. L 51)1, 1, 2 ilpericus /,» ',<\'A, 1. :i oppiessiset /. 

4 liominibus] omnil)Us /. .', s;iC)'as!inct.T L 7 gcniia ciuit.-itc/. fil)'). 1, 1 aug.iuiieiisi /.'', angaunesi /." 

2 transiis / 



238 MAEII EPISCOPI AVENTICENSIS 

a. r.Gfi p. c. Basili ann. XXV. Ind. XIIII. 

1 IIoc anno signum apparuit in caelo per dies LXX. 

2 Eo anno mortuus est lustinianus Augustus, et suscepit lustinus nepos ipsius 

imperium. 

3 Eo anno hiems valentissimus fuit, ut quinque aut eo amplius mensibus 

propter nivis magnitudinem terra videri non posset, ipsaque asperitas 
multa animalia necavit. 

4 Eo anno Sindewala Erolus tyrannidem adsumpsit et a Narseo patricio inter- 

fectus est. 
a. r)fi7 An. I cons. lustini Aug. iun. Ind. XV. 

A principio mundi usque ad hunc consulem sunt anni VDCCLXVIII. 
a. 568 An. II cons. lustini Aug. Ind. I. 

IIoc anno Narses ex pi-aeposito et patricio post tantos prostratos tyrannos, 

id est Baduilam et Teiam reges Gotorum et Buccclenum ducem Pran- 

corum ncc non et Sindevalem Erolum, Mediolanum vel reliquas civitates, 

quas Goti destruxerant, laudaLiliter reparatas, de ipsa Italia a supra 

f, scripto Augusto remotus est. 

a. ofiy An. III cons. lustini iun. Aug. Ind. II. 

Hoc anno Alboenus rex Langobardorum cum omni exercitu relinquens atque 

incendens Pannoniam suam patriam cum mulioribus vel omni populo suo 

in fara Italiam occupavit, ibique alii morbo , alii fame, nonnulli gladio 

interempti sunt. eo anno etiam in finitima loca Galliarum ingredi prae- 

r, sumpserunt, ubi multitudo captivorum gentis ipsius venundati sunt. 

a. r)70 An. IIII cons. lustini iun. Aug. Ind. III. 

1 Hoc anno morbus validus cum profluvio ventris et variola Italiam Galliamque 

valde afHixit ct animalia bubula per loca supra scripta maxime interierunt, 

2 Eo anno mortuus est Celsus patricius. 
a. 57 1 An. V cons. lustini Aug. iun. Ind. IIII. 

Hoc anno infanda infirmitas, quae glandula, cuius nomen est pustula, in 
supra scriptis regionibus innumerabilem populum dcvastavit. 
a. 572 An. VI cons. lustini iun. Aug. Ind. V. 

Hoc anno Albuonus rex Langobardorum a suis, id est, Hilmaegis cum reli- 
quis consentiente uxore sua Verona interfectus est : et supra scriptus Ilil- 
megis cum antedicta uxore ipsius. quam sibi in matrimonium sociaverat. 
et omnem thesaurum, tam quod de Pannonia exhibuerat quam quod de 
:, Italia congregaverat, cum partem exercitus, Ravennae rei publicae se 
tradidit. ' 

a. 573 An. VII cons. lustini Aug. iun. Ind. VI. 

1 IIoc anno dux Langobardorum nomine Clebus genti ipsius rex ordinatus 

est et plures seniores et mediocres ab ipso interfeeti sunt. 

2 Eo anno Vaefarius dux Francorum obiit et ordinatus est Theodofridus in 

loco eius dux. 
a. 574 An. VIII cons. lustini Aug. iun. Ind. VII. 

1 Hoc anno Clebus rex Langobardorum a puoro suo interfectus est. 



oGG, 3, 3 iiiulta] multaque L 4, i asumpsit X 507 cons. oih. h 1 hune] 7^'', lioc X» Ixuiii] 

xuiii Ij: Prnsper vum ad a. 4S3 numeret aimos immdi 5634 (col. 1 p. 352), additiit uimis 134 (434 — i>GT) 
efjiciuiitnr anni 576fi. 508 cons. om. L 1, 1 praeposito] pioposito // 5G9, 1, l relinques I.^ 2 cum 

nmni (snpra omni est l vel f) mulieribus L 3 nonnulli] nec nonnnlli L r, ueuundati snnt] L^, uennnciata 
est i'' 570, 2 est om. L^ 571, 1, l qne glandola /ortasse delendum. pnstula, non pusula L 

57'2, 1, 2 consentieuti L suprascriptis L i uxor X 'i partcui exercitns] L'', ex. ))artein L^ raueue L 







a. 


i)/ 









a. 


57 


6 


-■/. 

Tur. 


i.il. 









CHRONICA. 2:51» 

2 Eo aiiiu) ikTum Langol^ardi iu Vallem ingrcssi sunt ot Clii.siis ol.tinncrunt et 
in monastci-ium sanetorum Acaunensium dicbus multis habitavorunt: ot 
postca in iJaccis pugnain contra exereitum l<'raiicorum commiserunt. ul>i 
paene ad intcgrum intcrtccti sunt, pauci fuga libcrati. sed ct Mauri et 
5 aiiae gcntes, qui in Provinciam corum ingrcdi pracsumpscrunt, ab ipsis 
Francis devicti sunt. 
An. VIIII cons. lustini iun. Aug. Ind. VIII. 
An. X cons. lustini iun. Aug. Ind. VIIII. 

Hoc anno Sigibortus rex Francorum, bcllum contra fratrcm suiim lliipcii^ 
cum movet, ct cum oum iam inclusum liaborct ot do eius interfcctioiK; 
cogitaret, ab liominibiis Chilpcrici pcr fraudcm intcrfcctus est, et susccpit 
regnum cius Childebertus filius ipsius. 
a. 577 An. XI cons. lustini iun. Aug. Ind. X. 
Tur.i%\ Eo anno mortui sunt regii atque egregii adulcscentcs, Ciilotliacarius ct 

^'''' Chlodomeris filii Gunthegramni regis. 

a. 578 An. XII cous. lustini iun. Aug. Ind. XI. 
Tur. 'i"i- I^^^c anno Morovcus filius Hilperici rcgis occisus est. 

a. 579 An. XIII cons. lustini iun. Aug. Ind. XII. 
Tur. 3.' 27: I Hoc anno duo gcrmani Salonius et Sagittarius opiscopi a synodo, quae Caba- 

lonno collccta est, pro diversis criminibus ab opiscopatus honoro dcicrti 
sunt. 
2 Eo anno mortuus est lustinus Augustus, et succcssit Tiberius in loco eius. 
a. 580 An. I cons. Tiberii Constantini Aug. Ind. XIII. 

Eo anno menso Octobre ita in Vallensi territorio Rodanus cxuiidavit, ut 
copias messium denegaret: et intra Italiam ita tiuvii cxundavcrunt, ut 
damna agricolao paterentur. 
a. 581 An. II cons. Tibcrii C!oiistantini Aug. Ind. XIIII. 
Tm. i]?3. I Ea ind. mensc Septembri Austregildis regina obiit. proptcr cuius transitum 

intcrfccti sunt duo mcdici Nicolaus et Donatus. 
2 Eo anno Mummolus patricius cum uxore et filiis et multitudiiic familiac uc 
divitiis multis in marca Childiberti regis, id est Avinione, confugit. 



574, 2, 1 ualle i 3 monasteiius L^ 3 pugna L 4 intregmra i» 5 prouincia L 57)S, 1 moro- 

ueus // 579, 1, 1 synodo] senaclo L 2 agustus X (jilei-umque compendiu Hgs) suggessit Z 

580, 1, I octulire L" ualinsi L 581, 2, 1 nummolus L 3 auiuione] X'', auione i* subscr. usque 
hic marius aepiscopus L 



MARCELLINUS GOD. OXON. p. 60. 



CHRON. IL TAB. L 



I 



>k\ 



\ 



rRAU.\Tlo M 

<iAies»|M eM s 1 :; \ytti u s s Aeti dUi o|« 91 h en^Teni po^ 

*>S^*»Sif)te5.;ax-amTOTesc^.«T>o^A^ttotr> e-TTi jk B) JVR.1^ 

ATtTtTim ^e^pc»fxTop.eso<Tif>atum<:j' pA^ef» epnouiH ciK 

^Cunc>rnoMu|nrveta'rA.co<rt<ii^en:>0|L».HSc;tAecoid^<>i 1 

'H^t>U> • ^i o saeiciV) » eRoMlmoS cam6ir*.-TpAM si:ul-i t 

tVotam^f4u<i->.eTUS<)'1HUALeHterr»CAeSA.|JjetV-i^oor./^ 

>»<*^»eoi-reLoouio- ]c»-ruiia-reiiqoeV>»i»USji3pe 

)lt?*M.t'^retft«fo»gqft4ei<r«»l.ro<vie-TC}«IWCet*Toflu*»Sef' 

.XCii«t-)C.^]UxXf^<vSXMjtft>f^<nK UK^CAiUVdUrtrr* 
it>ilz.4Xc<i(^)>pv>>rs«.unr|MC^Mlo ' ^c^tiVf^o 

SecuTusin-ipefSWMBiilWiPiBwci^uaMedF^ 

' Vk . •• LrJOKK'' ' ""^ ' ■ 

Noe x6 ep'T'io->j>.uii>cLice-r|Ma»c'r»oMeeTj».ooiii80 
UxTUPvusojMic e/tfl,p>|»ii«,tiquil}L.seT:i><>t»c«MOflui,(t,,«r 

,.'irK«h^5i»e»u9<*^A^^>0S^>Mb,^.nrusesa:|irtpeTO«£roii ..^;;; 
eMufviisfiwg^e-^riirec^uetwooiigiuLx-ru.Wj^Nf^i/-' 
dict^>oj^eUibaee'KV>>i.GAUir^eMeeoiuiMdr«tW'>u£<r& ' 

,.jR(o«n>Ape|uc;uBiva^ifir.t ;F«rie«nc]ru«^es£<eAW^ 
>W N <^\»t oM 6 «j L>.'ria ' 1 u«n^M V P^U qkt 6t1 ]* f»-» «■»<* «-1 

>{ijoefMCON9uU.s>.-ri/rus-ir!N»».Wf?^uooe-ri<pj>|iT. 
Sil*|^cv»'0"^UNT'6irtiuu>^>JHM:«NTt».<r>"^"iNcfuaLct« ^ 
x.^ g^ i i ^ llj to ^T-^ts eu<vtTi;^ex<cu<wO|>u&8uOpqfiUi ' 

Km I n O I c-ri on ce<xki9ui.A.TU A<>So>jf1( (e\jl.yD/i.T - 

f C ***» T^-n 6^c7|t*»i>Ji>«o Xu^ u &ToXpuar6ift^onurt-> ^^*^ 
TTfireeN Pi<*i u s M oNu*|»oST^»^eN++)B i>*rC7tti\; . 




MARCELLINrS COD. OXON. p. lOS. 



CHKON. II. TAB. 11. 




^"n^t^ 



^m 



ISIDORI IVNIORIS 
EPISCOPI HISPALENSIS 

HISTORIA 

GOTHORVM WANDALORVM SVEBOKVM 

AD A. DCXXIV. 



ACCEDVNT 

I. DEDICATIO IIISTOPJARVM ISIDORI AD SISENANDVM. 
II. ADDITAMENTA AD ISIDORI HISTORIAS PELAGIANA. 

III. EXORDIA SCYTHICA. 

IV. CONTINVATIO BYZANTIA ARABICA A. DCCXLI. 
V. CONTINVATIO HISPANA A. DCCLIV. 

VI. EPITOME OVETENSIS A. DCCCLXXXIII. 
VII. COMPILATIO COD. MATR. F 86. 
VIII. HISTORIA PSEVDOISIDORIANA COD. PARISINI 01 13. 

IX. PROPRIETATES GENTIVM. 



CHRONICA II. 



31 



LIBRI ADHIBITI: 

FORMAE BREVIOKIS: 

P = rarisiiius 4873 saec. XII. 

TORMAE PROLIXIOKIS: 

SINE DEDICATIONE: 

li = Berulineiisis Phillipps. 188,'! saec. IX. 
y = Matriteiisis bibl. iiHt. X IBl saec. XI.XII. 
li = Matritensis acadeiniae saec. XIII. 
= Matritensis bibl. nat. F 58 saec. XMXVll. 
\i)\ = Matritenses T 10 et F 93 saec. XVI. 

X = Bernensis 83 saec. X ( iu laiule Hisi>aniae et in recopitulutiune 

Y = Petrcipolitanus saec. IX \ (c. G6— 70). 

Z = Sangallensis 133 saec. IX iu recapitulatione. 
J{ = Komauus Palatiuus n. 927 saec. XII ad c. 13—19. 

CVM DEDICATIONE AD REGE5I SISENANDVM: 
W = Escur. K II 18 saec. VIII ail c. 1. 2. 3. (j(5. 
J/ = Matrit. uuiv. 134 saec. XIII. 
A = Paris. liibl. de V Arsenal n. 982 saec. XIV. 
L = Lucas Tudensis (potiora sola). 

im = cod. Matr. Tolet. 27, 28 i 

Lv = cod. Lugd. Perizon. fol. 9 , Lucae. 

Xs = editio Schotti ' 

LiUcris cursivis ut locos distinximus sumptus e.c aucloribus adlaic sercaiis, ita 

ubi in talibus duae recensiones differunl, eam solam quae ad communem 

auctorem propius accedit cursivis expressimus (v. ji. 254). 
oni(issum) ubi pertinet ad verba rjuae praecedunt dtio plurave, haec siynis ' ' 

comprehenduntur, conlra ubi haec absunt, hic ut alibi ad proxime 

praecedens vocabulmn sohm perlinel. 



Isidorus, secundo vocabulo fortasse lunior'), natione Hispanus aut extremis annis 
Reccaredi (f a. 601) aut imporante Livva (a. 601 — 603) Ilispali episcopus creatus est'') 
eamque sedem cum per annos plus minus XL tenuisset, obiit a. 636. sic enim ait 
aequalis eius et amicus Braulio episcopus Caesaraugustanus (obiit sub Chindasuintho 
rege a. 641— 65-2 teste Ildefonso de viris ill. c. 12) in elogio ad Isidori librum de viris 
illustribus adiecto (opp. Isidori ed. Areval. vol. 1 p. 8): 'Isidorus vir egregius Hispa- 
'lensis ecclesiae episcopus . . . floruit a tempore Mauricii imperatoris (a. 582 — 602) et 
'Reccaredi regis . . . obiit temporibus Heraclii imperatoris (f a. 641) et christianissimi 
'Chinthilani regis (a. 636 — 640).' item Ildefonsus in additamentorum ad Isidori librum 
eundem c. 9 (Arevalus vol. 1 p. 24 cf. vol. 7 p. 171 not. ad c. 15): 'Isidorus . . . floruit 
'temporibus Reccaredi (a. 586— 601), Livvanis (a. 601—603), Witterici (a. 603— 610), 
'Gundemari (a. 610—612), Sisebuti (a. 612— 620), Suinthilanis (a. 620—631) et Sise- 
'nandi (a. 631—636) regum, annis fere quadraginta tenens pontificatus honorem.' epi- 
taphium Isidori (v. adn. 2) si libri scripti recte tradiderunt, obiit prid. non. Apr. aera 
DCLXXIIII = 4. Apr. 636 eundemque diem martyrologia habent; relatio quoque de 
eius obitu, quam scripsit Redemptus archidiaconus, eodem ducit, quoniam Isidorum ait 
decessisse quarto die post paenitentiam publice actam, eam autem actam esse die quo 
devotus populus sacri fontis undam percepturus esset; nam ea aetate baptisma fieri 
solebat paschatis die vel pentecostes, inciditque pascha a. 636 in dieni Mart. 3 1 . errore 
igitur, ut videtur, relationi in hbris subscriptum est 'sub die pr. kal. Apr. luna XIX 
aera DCLXXXIIII' = 31. Mart. 636 ■"). de anno certe dubitari nequit, cum Brau- 
lionis Ildefonsique testimonia conveniant. conciliorum quoquc subscriptiones adstipulan- 
tur; nara a. 633 concilio Toletano quarto subscripsit Isidorus, a. 638 Toletano sexto 
successor eius in sede Ilispalensi Ilonoratus. 

'De oriffine Gothorum et regno Sueborum et etiam Wandalorum historia librum 
'unum' edidisse Isidorum idem Braulio testatur in indice operuni cius, qucm elogio modo 
citato inseruit. laudes Hispaniae. a quibus haec editio ut priores incipiunt, ex libris 
oli habent Berolinensis (B) historiis praemissas, solitarias (nam historias hi non habent) 
Bernensis X et Petropolitanus 1' et Legionensis, inscribentes subscribentesve Beroli- 
nensis de Jande Spaniae, tres reliqui hius Spaniae provinciae. in tribus rerum gestarum 



s 



1) luiiioris vocabulura Isidoro adscriliunt et chronicorum cndices egregii (luid.nni et aliorum ciusdem 
auctoris operum libri non ita pauci recensiti .apud Arevalum vol. 1 p. 108. id si recte factum est, nou cogi- 
t.indum erit cum Arevalio de determinatione .adiecta propter Isidorum Pelusiotam saeculi quarti liominem 
<iraecuni, sed de cognomiue altero: lunior enim sic non ita raro usurpatur (C. I. L. V p. 1078. C. I. Gr. 5956). 
2) Leandri tVatris, cui successit, obitus uu,a cnm Isidori ipsius et Florcntinae .sororis perscriptus in epitapliio 
edito apud Arev.alum vol. 1 p. 36 eveuisse dicitnr die III Iv. Mart. aera DCXI.I = '27 Febr. 603. sed ei epi- 
taphio codicibus neseio quibus pmpagato quatcnns fides hal)enda sit, nescio. 3) Arevahis \o\. 1 p. 27. 

Vcre dies Mart. 31 est luna XVKI. Apr. 4 luna XXII. cditores quod posucrnnt ]irid. non. Apr. lun. XXII, 
c^c coniectura venit. 

31* 



244 ISIDORI 

poinmentariis primum locum tenet, ut oportot, Gothicus ct apud Eraulionem et in 
recensione breviore (F) et in amplioris exemplo antiquissimo (B). m libro Rodensi 
deperdito inter Vandalicum et Suebicum, qui continuantur, et Gothicum interposita 
luerunt cbronica. in deterioribus exempHs VandaHca historia et Suebica Gotbicam 
praecedunt. Ijrevioris formac liber unicus (P) cum tribus commentariis simpbciter prae- 
scribiit Jiisforiti- (ioflinrani et Waniluloriuii et Sitrvorum suis locis {\. p. 255), Gothicus 
ciiiniiientarius ut apud Diaubonem, ita etiam in excerptis antiquissimi omnium codicis 
Ovetensis ( W) inscribitur tlf oriiiiiir (infhoriini: in Horohnensi, ubi iiiscriptio baec b'gitur 
in litura, ita concepta est: ilf oriijiiif (iofliorniii if yrstis: Vandalico commentario ibi 
adscriptum est sforia Vandaloruin, Suebico (sforia) Sa-rroriuii (v. p. 25(1). Rodensis in 
Gotiiica iiistoria inscriptione caruit: istoria rrtjni imniJaloruni. — rrtjnam Siirvorum — 
rrgniim (iothorum legitur in Matritensi X Kil et in VallicelHano , qui pendent ex 
Kodensi. in interpolatis AM titulantur tres HbolH fere WandaJonun Jiistoria, Suevorum 
liistoria, (iotlioruni. historia: in Perezianis () est iJironica VantJalorum rrt/iun, Sucvorum 
i:rouica, chronica rcgum Gothorum hic sub noniinc Isidori continuata ad Wambanem, 
sicut infra in Ubris dcscribendis plene rchitum est. conclusioni historiae Gothicac 
c. 00 — 70, quae abcst a recensione breviore, non habet inscriptionem propriam in iV, prae- 
scribitur rrcapitidafio in exccrptis Ovetensibus, rccapitulatio caius siqira dr originr (iotho- 
riiiii in codicc M (abest ab A), capitulatio in B: latis Gothorum ilu praescribitur, ubi 
seorsum proponitur, in excerptis XYZ. 

Auctorcs episcopus Hispalensis nullos adhibuit nisi aetatis Christianac, sciHcet 
praeter chronica sua, ex quibus repetivit certe c. 7S, Orosii historias, quarum cum 
liabuisse codicem Donauesehingensi {T> apud Zangeuieisterum), similem osteiulit ad- 
notatio ad c. 16 p. 274, 3; chronica Ilieronymi: Prosperi, quorum exempku' usurpavit cou- 
tinuatum ad a. certe 453 (c. 28); Hydatii, quae prae ceteris compilavit et legit plcna 
neque tamen nostra rccensionc plcniora (supra p. U)); Maximi Caesaraugustani, quae 
liabuit integra (supra p. 221); lohannis BicLarensis (supra p. 210). nomiuatim nullus 
oorum hxudatur, quamquam uno loco c. 9 pulchrum, ut auctori visum est, dictum 
Orosianum aifertur adiectis verbis iuxta cuiustlam sententnim. omnes lii Hbri cum 
cxccpto Maximo, cuius non supersunt nisi excerpta exiha, adhuc extent, Isidorianis 
iiistoriis non nuiltum proficimus; crisin quoque auctorum raro iuvant, cum satis bene 
ti-aditi omnes ad nos pei'venerint. quam imperite et neglegenter Isidorus cos compilarit, 
maxime ubi ex duorum auctorum narrationibus suam composuit, exponere operae 
pretium non est, cum ex adscriptionibus satis pateat: exempH causa adlego rehxtionem 
c. 22 cx Hydatio et Orosio pessime contaminatam. ad suam aetatem pertinentia quae 
adfert Isidorus , ut ipsa non meliora sunt, ita summa luiius temporis auctorum penuria 
ut spernanuis non admittit. — Ad res in Hispania gestas cum cxteri scriptores raro 
advertant, indigenae quoque quos Isidorus adhibuit imperfecte de iis rettulerunt; maxime 
apud Suebos in partibus Callaeciae post Hydatium qui regnarint, eorum ne nomina 
quidcm Isidorus tradita repperit, inter Remismundum, quem postremum nominat Hydatius, 
et Theudemirum (cui aeram 607 = p. Chr. 569 adscribimt acta conciHi Lucensis relata 
apud Mansium conc. coH. 9, S15) patrem Mironis (cuius annum sectmdum aerae 610 = 
p. Chr. 572 acquat praescriptio conciHi Bracarensis apud Mansium 9, 835) seribens c. 90 
fuisse re.grs niultos: quorum unum Veremundum adscripta aera 523 = p. Chr. 485 
nominat titulus in Callaecia repertus apud Huebnerum inscr. Hisp. christ. n. 135, alteruni 
aetatis incertae Ariamirum pracscriptio conciHi Bracarensis habiti anno eius tertio 
(Mansi 9, 773). 

Chronologia Isidoriana ad aeras Hispaniac proprias exacta est certe in historia 
regni Gothorum Ilispanioi eo tempore a Romano plene separati et saepe cum Byzantiis de 
finibus beHigerantis : ad Suelios item Hispanos et Vandalorum regnum Africanum magis 



HISTORIA OOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 245 

quam Hispanum eaedem aerac num perveniant, propter codicum dissensum dubium est 
et sunt fortasse in hisce duobus libellis aerae diasceuastae magis quam ipsius Isidori. 
reginn Hispanorum annos, quos Biclarensem vidimus adscripsissc, Isidorus ad chrono- 
logiam non aJhibuit : contra diligentcr, quatenus in ciusmodi liominem dibgentia cadit, 
adscripsit annos imperatorum Romanorum scilicet Orientis. Occidentis, ut ab eius aetatis 
scriptore expectandum fuit, praetermittit vel certe prnetcrmittcrf^ voiuit: nam non sohini 
post Tlieodosiuni l Arcadlo adiunxit Honoriuni , scd graviorc^ crrorc post a. 4(l8, quo 
ohiit Arcadius, nou Theodosii H annos numeravit, sed Honorii et Arcadii continuavit 
fcrtc ad a. 4iU; ab eo ninio ad primum Marciani. p. Ohr. 4.")2 sccundum Isidorum 
scihcct, cuni aerae nullac apud cum inveniantur, utrum uumcrationem ilhim pcr- 
versam ad Theodosii II mortem contimiarit an eius annos certe a morte Ilonorii 
posuerit, nescitur. error is maturc aniniadversus cst et iu utr!U|UC i-cccnsionc ali(|uatcnus 
correctus, scihcet sic: 

c. I.') n. 409 anno Honorii et Arcadii XY Jihri omrirtft, sal iiuiiicniiii oiii. T 

c. 19 a. 410 anno Honorii et Arcadii sexto decimo ]> 
anno primo Theodosii minoris P 

anno Honorii ct Arcadii XYII et sexto Thcodosii niinoris AM^ 
id (jiiod orftaii csi cx dittographia : 

I Theodosii minoi'is 
anno Houorii et Areadii X et sexto 

c. 20 a. 4 1 (■) anno Honorii et Arcadii XXII BAM 
anno septimo Theodosii minoris P 
Ipsos annos cum apud auctores inveniret aut imperatoria computationc annali aut per 
consules indicatos, talem qualem videmus formam commentario dedit. noliis utilc 
visum est tani annos eos imperatorios quam aerarum numeros apud Isidorum repertos 
nd laterculum redigere. ab aera inde DXXII numeri recensionis brevioris (P) pleriqnc 
a traditis in altera ita differunt, ut demptis librariorum erroribus intellegatur Jiic quoque 
diasceuasten eum , a quo brevior forma proficiscitur, tradita emendasse unione numeris 
adiecto : quod videtur originem ducere ex anuis Eurici in ea recensione pro septendecim 
factis duodeviginti. — Adscripsi ad laterculum eum annos regum Gothorum et Vanda- 
lorum et, ad Remismimdum scilicet, Sueborum, sic ut ex historiarum libello efficiuntur. 
adieci item annos mundi, quales non in historiis, sed in chronicis usurpavit Isidorus, 
aequiparans, sicut ibi videbimus, annum quintum Heraclii et quartum Sisebuti anno 
mundi 5813. habebimus ita computum talem, qualem Isidorus aut instituit aut certc 
sibi constans instituere debuit: nam dubium non est saepenumero numeros ab ipso auc- 
tore positos inter se pugnare. laterculus cum numeros in ipso libello ah a. inde p. 
Chr. 3C9 traditos exhibeat omnes cursivis expressos, cum latcrculo consentientes in eo 
nudc ytrocedunt, ab co recedentes uncis quadratis comprehcnduntur. 



246 



TSinORI 



c. 14 

e. 71 

c. y-uPj. 

72. 85 



1) Alarici et RaJagaisi annum Isidoins (leterniina^lssc videtnr adhibito Prospero c. 1218 ad a. Arcadii 
et Honi)rii qiiiiitnin: Gothi Itniinm Alarico et ]}ado;/niso ihicihus iayressi, sed errore pro qninto anno dcJit 
quaitmn. brevioris forniae nuineri per se correcti CCCCXLVI — XIIII videntur proficisci ex emendatione. 











anni 


anni 


anni 
p. Chr. 


a^rae. 


anni 
mundi. 


anni 
impmtt(yrum. 


regum 
Gothorjim. 


regwH 
Sneborum. 


369 


407 


5567 


Valentis 5 


Athanarici 1 




370 


408 


5568 


6 


2 




371 


409 


5569 


7 


3 




372 


410 


5570 


8 


4 




373 


411 


5571 


9 


5 




374 


412 


5572 


10 


6 




375 


413 


5573 


11 


7 




376 


414 


5574 


12 


8 




377 


415 


5575 


13 


9 




378 


41G 


5576 


14 


10 




379 


417 


5577 


Tlieodosii I 1 


11 




380 


418 


5578 


2 


12 




381 


4W 


5579 


H 


13 




382 


420 


5580 


4 


Alarici l 




383 


421 


5581 


5 


2 




384 


422 


5582 


6 


3 




385 


423 


5583 


7 


4 




386 


424 


5584 


8 


5 




387 


425 


5585 


9 


6 




388 


426 


5586 


10 


7 




389 


427 


5587 


11 


8 




390 


428 


5588 


12 


9 




391 


429 


5589 


13 


10 




392 


430 


5590 


14 


11 




393 


431 


5591 


15 


12 




394 


432 


5592 


16 


13 




395 


433 


5593 


Arcadii ot Hniiorii 1 


14 




396 


434 


5594 


2 


15 




397 


435 


5595 


3 


16 




39S 


436 


5596 


4 


17 




399 


i5r') 


5.597 


->['']') 


18 




400 


438 


5598 


(°> 


19 




401 


439 


5599 


7 


20 




402 


440 


5600 


8 


21 




403 


441 


560 1 


9 


22 




404 


442 


5602 


10 


23 




405 


443 


5603 


1 1 [1(>I 


24 




406 


444 


5604 


12 


25 




407 


445 


5605 


13 


26 




408 


44G ') 


5606 


U^) 


27 


Ilermerici 1 



c. 6 



11 

12 



c. 13 



HISTORIA GOTHUKVM WANUALORVM SVEBORVM. 



247 



anni 
p. Chr. 


aerae. 


anni 
rrMndi. 


anni 
impcratwKin. 




anni 

reijum 

Gotliorum. 


anni 

regum 

Vandalonim. 


anni 
rerfum 

Siieborum. 




409 


447 


5607 


Arcadii et Honorii 


15 


Alarici 28 




Hermerici 2 


c. 15 


410 


448 


5608 


[Theodosii 11] 1 


IG 


Athaulfi 1 




'} 


c. 19 


411 


449 


5609 


2 


17 


2 


Gunderici 1 


4 


c. 73 


412 


450 


5610 


3 


18 


3 


2 


5 




413 


451 


5611 


4 


19 


4 


3 


6 




414 


452 


5612 


5 


20 


5 


4 


7 




415 


453 


5613 


6 


21 


6 


5 


8 




416 


454 


5614 


7 


32 


Sigerici 1 
Valliae l 


6 

7 


9 


c. 20 


417 


455 


5615 


8 


23 


2 


8 


10 




418 


456 


5616 


9 


24 


3 


9 


11 




419 


457 


5617 


10 [!>] 


25 


Theoderidi 1 


10 


12 


0. 23 


420 


458 


5618 


11 


26 


2 


11 


13 




421 


459 


5619 


12 


27 


3 


12 


14 




422 


460 


5620 


13 


28 


4 


13 


15 




423 


461 


5621 


14 


29 


5 


14 


16 




424 


462 


5622 


15 




6 


15 


17 




425 


463 


5623 


16 




7 


16 


18 




426 


464 


5624 


17 




8 


17 


19 




427 


465 


5625 


18 




9 


18 


20 




428 


466 [467] 


5626 


19 




10 


Geserici 1 


21 


c. 74 


429 


467 


5627 


20 




11 


2 


22 




430 


468 


5628 


21 




12 


3 


23 




431 


469 


5629 


22 




13 


4 


24 




432 


470 


5630 


23 




14 


5 


25 




433 


471 


5631 


24 




15 


6 


26 




434 


472 


5632 


25 




16 


7 


27 




435 


473 


5633 


26 




17 


8 


28 




436 


474 


5634 


27 




18 


9 


29 




437 


475 


5635 


28 




19 


10 


30 




438 


476 


5636 


29 




20 


11 


31 




439 


477 


5637 


30 




21 


12 


32 




440 


478 


5638 


31 




22 


13 


Kechilae 1 


c. 86 


441 


479 


5639 


32 




23 


14 


2 




442 


480 


5640 


33 




24 


15 


3 




443 


481 


5641 


34 




25 


10 


4 




444 


482 


5642 


35 




26 


17 


5 




445 


483 


5643 


36 




27 


18 


6 




446 


484 


5644 


37 




28 


19 


7 




447 


485 


5645 


38 




29 


20 


8 




448 


486 


5646 


39 




30 


21 


Recciarii 1 


c. 87 


449 


487 


5647 


40 




31 


22 


2 




450 


488 


5648 


41 




32 


23 


3 




451 


489 


5649 


42 




33 


24 


4 




452 


400 


5650 


Marciani 1 




Thurismundi 1 


25 


5 


c. 30 


453 


491 


5651 


2 




Theuderici 1 


26 


6 


c. 31 


454 


492 


5652 


3 




2 


27 


7 





248 



ISIDORI 



anni 




anni 


). Chr. 


aerae. 


mundi. 


455 


493 


5653 


456 


494 


5654 


457 


49.0 


5655 


458 


496 


5656 


459 


497 


5657 


460 


498 


5658 


461 


499 


5659 


462 


500 


5660 


463 


501 


5661 


464 


502 


5662 


465 


503 


5663 


466 


504 


5664 


467 


505 


5665 


468 


506 


5666 


469 


507 


5667 


470 


508 


5668 


471 


509 


5669 


472 


510 


5670 


473 


511 


5671 


474 


512 


5672 


475 


513 


5673 


476 


514 


5674 


477 


515 


5675 


478 


516 


5676 


479 


517 


5677 


480 


518 


5678 


481 


519 


5679 


482 


520 


5680 


483 


521 


5681 


484 


522 


5682 


485 


523 


5683 


486 


524 


5684 


487 


525 


5685 


488 


526 


5686 


489 


527 


5687 


490 


528 


5688 


491 


529 


5689 


492 


530 


5690 


493 


531 


5691 


494 


532 


5692 


495 


533 


5693 


496 


534 


5694 


497 


535 


5695 


498 


536 


5696 


499 


537 


5697 


500 


538 


5698 



imni 
iiiiperatoriim. 

Marciani 4 
5 
6 
7 
Leonis 1 
2 

•» 
o 

4 

5 

6 

7 

6' 

9 
10 
11 
12 
13 
14 

15 , 
Zenonis 1 

2 

3 

4 

5 

6 

7. 

8 

9 
10 

11 (P) 
12 
13 
14 
15 
16 
Anastasii 1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 
10 
11 



regum 
Gothornm. 

Theuderici 3 
4 
5 
6 
7 
8 



II 

12 

13 

Eurici 1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

II 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

,Alarici 11 1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

18 



regwn 
Vaiidalorum. 

Geserici 28 
29 
30 
31 
32 
33 

34 

35 

36 

37 

38 

39 

40 

Hunorici 1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

Guntaniundi 1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

Trasamundi I 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

13 



regmn 
Siteborum. 

Rechiarii 8 

9 

Maldrac 1 

2 

3 

Frumarii 1, Rechi- 

mundi 1 

2 

3 

4 

Remismundi l 



c. 88 

c. 89 

c. 90 
c. 34 

c. 78 



c. 80 



c. 36 
c. 36 



c. 81 



HISTORIA GOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 



219 



539 

540 

541 

542 

543 

dM [r>45 

545 

546 

547 

548 

5i9 [545 

550 

551 

552 

553 

554 



^y 



p] 



555 
556 
557 
558 
559 
560 
561 
562 
563 

564: 

565 
566 
567 
568 
569 
570 
571 
572 
573 
574 
575 
576 
577 
578 
579 



inaiuU. 

5699 
5700 
5701 
5702 
5703 
5704 
5705 
5706 
5707 
5708 
5709 
5710 
5711 
5712 
57 1 3 
5714 



5715 
5716 
5717 
5718 
5719 
5720 
5721 
5722 
5723 



((IIIH 

iiiipcraloriiin. 



Anastasii 



12 
13 
14 
15 
16 
17 
18 
19 
20 
21 

22 [21 B, 

23 26 P/ 
24 

25 
26 
27 



lustini 



5724 


lustiniani 1 


5725 


2 


5726 


3 


5727 


4 


5728 


5 


5729 


6 


5730 


7 


5731 


8 


5732 


9 


5733 


10 


5734 


11 


5735 


12 


5736 


13 


5737 


14 


5738 


15 


5739 


16 



auni, 

reijiim 

Golhoriiin. 

Alaiici II 1 9 
20 
21 
22 

23 

Gisaluici I 

2 

3 
4 

|51 
Thcodcrici 1 
2 
3 
4 
5 
6 



7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
II 
15 

Amalarici 1 
2 
3 
4 
5 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 



Tlieudis 



regiim 
Vttiuhiluritm. 

Trasamundi 14 
15 
16 
17 
18 
19 
20 
21 
22 
23 
24 
25 
26 
27 
Ilildiricis 1 
'2 



4 

5 

6 

7 

Gilimeri 1 

2 

3 

Carthago 4 

capta 



c. 37 



c. 39 



c. 82 



Atlnottifiones. 



c. 83 

c. 84 
c. 40 



41 



habita synodus Tarra- 
cone anno VI Theu- 
derici regis consu- 
latu Pctri sub dio 
VIlIid.Nov.ilfamJ 
8, 541 

synodus habita Gorun- 
dae anno VII Theo- 
dorici regis VI id. 
lan. Agapeto v. c. 
cos. Mansi 8, 549 



syuodus habita in civi- 
tate Toletana . . . 
sub dio XVI k. 
luu. anno V (sic) 
regni d. n. Ama- 
larici regis aera 
DLXV (sic) Mansi 
8, 784 



CHRONICA II. 



32 



250 



ISIDORI 



amii 
■]}. Chr. 

542 
543 
544 
545 
546 
547 
548 
549 
550 
551 
552 
553 
554 
555 
556 
557 
558 
559 
560 
561 
562 
563 
564 
565 
566 
567 
568 
569 
570 
571 
572 
573 
574 
575 
576 
577 
578 
579 
580 
581 
582 
583 
584 
585 
586 
587 



acrae. 




mitinU. 


580 




5740 


581 




5741 


582 




5742 


583 




5743 


584 




5744 


585 




5745 


586 [otiO 


P] 


5746 


587 [589 


P\ 


5747 


588 




5748 


589 




5749 


590 




5750 


591 




5751 


592 [59:i 


^; 


5752 


593 




5753 


594 




5754 


595 




5755 


596 




5756 


597 




5757 


598 




5758 


599 




5759 


600 




5760 


601 




5761 


602 




5762 


603 




5763 


604 




5764 


605 [608 FJ 


5765 


606 [607] 


5766 ' 


607 




5767 


608 




5768 j 


609 




5769 


610 




5770 


611 




5771 


612 




5772 


613 




5773 


614 




5774 


615 




5775 


616 




5776 


617 




5777 


618 




5778 


619 




5779 


620 




5780 


621 




5781 


622 




5782 


623 




5783 


62i [635 


P] 


5784 


625 




5785 



annt 
iiiipcratoniiii. 



lustiuiiini 



lustini II 



17 
18 
19 
20 
21 
22 
23 
24 
25 
26 
27 
28 
29 
30 
31 
32 
33 
34 
35 
36 
37 
38 
39 
40 
1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

11 

12 



Tiberii 



Mauricii 



1 
2 
3 

4 

5 

1 

2 

3 

i[3] 

5 



reguin 
Guthonim. 

Theudis 12 
13 
14 
15 
16 
17 



Thcudiscli 
Agilae 



1 
1 
2 

3 

4 

5 

Athanagildi 1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

II 

12 

[13| 

Livvae 1 

Lcovigildi 1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

II 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

18 

Rcccaredi 1 

2 



c. 44 
c. 45 



c. 47 



c. 48 
c. 49 



Adiiotationcs. 



c. 52 



pridie idus Aprilis anno feli- 
citer primo regui dni 



HISTORIA GOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 



251 



aeme. 


nmmli. 


626 


5786 


627 


5787 


628 


5788 


62'J 


5789 


6oO 


5790 


6;! 1 


5791 


632 


5792 


633 


5793 


634 


5794 


635 


5795 


636 


5796 


637 


5797 


638 


5798 


639 [OiO PJ 


5799 


640 


5800 


041 [642 PJ 


5801 


642 


5802 


643 


5803 


644 


5804 


645 


5805 


646 


5806 


647 


5807 


648 


5808 


649 


5809 


660 [6',1PJ 


5810 


651 


5811 


652 


5812 


653 


5813 


654 


5814 


655 


5815 


656 


5816 


657 [GOG PJ 


5817 


658 [6'^^] 


5818 


659 


5819 


660 


5820 


661 


5821 


662 


5822 



anm 
'imjieriitornm. 



Mauricii 6 



Phoc, 



ae 



Horaclii 



regiim 

Gothoriim. 



Reccaredi 3 
4 



8 


5 


9 


6 


10 


7 


11 


8 


12 


9 


13 


10 


14 


11 


15 


12 


16 


13 


17 


14 


18 


15 


19[17J 


Livvae II 1 


20 


2 


21 [20] 


Vitterici 1 


22 


2 


1 


3 


2 


4 


3 


5 


4 


6 


5 


7 


6 


Gundemari l 


1 


2 


2 


Sisebuti 1 


3 


2 


4 


3 


5 


4 


6 


5 


7 


6 


8 


7 


9 


8 




Reccaredill 


10 


Suinthilae 1 


11 


2 


12 


3 


13 


4 


14 


5 



C. '0 1 



c. 58 



c. 59 
c. 60 



c. 61 
c. 62 



Adnotationes. 

nostri gloriosissimi Fl. Reccaredi 
regis era DCXXV Huelmer n. 155 

anno IV gloriosissimo d. n. Reccaredo 
rege dieVIII id. Mai. aera DCXXVII 
liahittim roncilinm Toletannm III 
{Mansi 9, 977) 

die prinio (?) non. Nov. anno V regni 
gloriosissimi d. n. Reccaredi regis 
aera DCXXVIII liahitnm concilinni 
IHspaJrmcjirinmm [Mansi 10, 451) 

anno VII Reccaredi suh die k. Nov. 
aera DCXXX liahitum cimcilinm^ 
CaesaraucjHstannni. srcunclum {3Ia,nsi 
10, 471) 

[XI] kal. Febr. an. VIII gl. thi] Rec- 
caredi rcgs er. DCXXXII Hndmrr 
n. 115 



an. (mcat) dni nsi gl. "Wittirici regs er. 

DCXV [imnio DCXLV] Ilurhnrr 

n. 115 
suli die X k. Nov. anno regis prinio 

piissimi atque gloriosissimi Gunde- 

mari regis aera DCXLVIII hahitnni. 

conciJ. Tolrfaiinm (Mansi 10, 507) 
id. Febru. era DCLII [annoj feliciter 

secundo Sisebuti 

n. 171 (Jrcf. inccrf.) 



regis HnrJmcr 



32' 



252 ISIDORI 

Gravissimi eirorcs iii lioc imperatorum laterculo commissi quatenus distribuendi 
sint inter laterculos ab auctore adhibitos sine dubio perturbatos et ipsos et auctoris 
inconstantiam et librnriorum neglegentiam, disquirero nihil attinet, nec magis inquiremus, 
regnorum Ilispanorum numeri quatenus plus minus fidem mereantur. summa anno- 
rum quos Gothorum rogno Isidorus adscripsit cum laterculo convenit. scilicet Gotho- 
lum regnum recensio brevior ait durasse annos CCLT, numerans ut videtur ad ex- 
trenuim annum Sisebuti, altera annos CCLYI numcrans ad amium Suinthilae quintum. 
annus regius hic, cum videatur pariter atque imperatorius aerae a kal. lanuariis in- 
cipienti aequiparari, quamquam legitimac computationi id vix convenit '), a primo anno 
p. Chr. 369 = aer. 407 ad a, 619 = aer. 657 vere sunt anni CCLI, ad a. autom 
624 = aer. 662 anni CCLYI. recte quoque c. 60 aequatur annus Sisebuti primus 
Heraclii secundo et aerae DCL. edidit igitur historiam Isidorus anno p. Chr. ()24. 

Ut chronica, ita historiae quoque Isidori duplici recensione ad nos pervenerunt, 
altera breviore in universum et finiente in morte Sisebuti a. 619, prolixiore fere altera 
caque terminante in quinto anno Suinthilae a. 624. quomodo differant ut commodo in- 
tellogatur, quidquid diversitatis non ad mcras librariorum sordes pertinet, nos non in 
apparatu abdidimus, sod textui intorposuimus formato ad recensionem prolixiorem. sed 
interposita intra parentheses breviore vel, ubi necessarium visum est, iuxta positis am- 
babus ita, ut brevior priorem locum teneat, prolixior posteriorem. — Breviorem unicus 
codex servavit Parisinus 4S73 saec. XII, nam duo alii qui extant ex hoc ipso videntur 
descripti esse. ipse liber non solum passim corruptus est, sed etiam hic illic temerc 
intcrpolatus, ut c. 90 ex cive stio qui illic praecrut fradente Ljtsidio effectum est cires rero 
qui ilUc pracerant custodiendos tradidit Lusidio: alia diasceuastae potius quam librariis 
imputanda infra explicabuntur. — Inter prolixioris ordinis libros integros et aetatc 
princcps est et puritate Berolinensis saec. IX , sed vincimt eum bonitate pluribus locis 
oxcerpta minora tam codicis Ovetensis saec. YIII quam ex eodem archetypo deri- 
vata Petropolitana Sangallensia Bernensia Legiononsia. ita in laudibus Hispaniao 
p. 267, 14 excerpta habent Pisaea in Berolinensi omissum ct p. 267, 16 Eleis pro cor- 
rupto aUis. item in recapitulatione p. 294, I 1 tremuere pro corrupto triurre. ut vel hinc 
iMtollegitur, Berolinensis liber licet ab interpolatione grauioro immunis (^nam talia ut 
}>. 272. 6 nuintur B pro intvriit librorum reliquorum non numero), ita ipse pessime defor- 
matus est mendis hiatibusque , quorum qui proximo ad eum acccdunt Matritensis bil)l. 
nat. X 161, nobis N et alter luiic simillimus Matritensis academiae, nobis II compluros 
recto evitant vel explent. ex duobus his ductis omnino ex eodem archetj^po, scilicot 
ox depordito Ilodonsi, quamquam praestat et aetate et bonitate in universum prior, ne 
altoro quidcm carero possunms: nam saeponumero propius hic accedit ad B cum in 
erroribus (ut p. 275, 14 itnUum — p. 298, 12 gtmderici — p. 302, 7 nuuino) tum in 
gonuinis (ut p. 2S2, 21 Ebbanis ducis nomen cx posterioris reeensionis libris soli ser- 
vaiauit BU). communem originem declarant cum interpolationes quaedam in utroque 
libro eaedem, ut p. 26S, 7 corruptum editi librarius arcluUypi delevit. p. 27S, 14 hnsturuni 
mutavit in nstrorum , tum maxime hiatus ad onmium recensionis posterioris exem- 
])larium archetypum rodountos coniectura similitcr in utroquo exploti, ut in ipso prin- 
cipio p. 26S, I pro eo quod habet reconsio prior rvrtum rst additur scitote in libris N 
ot // (cum Iiodensi), itom p. 273, 21, ubi cxciderunt verba in eis affcre hrlli iurr non 
tirrrrf. supiilomontum noii occidrrcnfur adost in N in toxtu, in IT ad marginem. oodom 
ducit glossoma p. 278, 15 ad caesorum sfra(/e adscriptum divorsa ratione in toxtum 
utrum(pie rolatum (stnujr ocrisorum rrl multitudine caclaverum II, sfraffc multitudincm 



1) Secundnin ea ijiinc pxi>iisiii :ililji {iieiies .Iro/iir 1(') ]i. (i"2l .niinus Hutlioruin ipglus viiletui- ouni))U- 
tatiis esse sic, iit Iustiui;iiuis lcge a. 0.37 eniis.sa cunstitiiit , :\ die creatinnis; testinionia tanieii lcre lieficiunt 
inaxiine aiitinuiura euriiin ((u.Tedani supra .ad laterciiluin iii aduotatioue apposui. 



HISTORIA GOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 253 

occisorum vcl cadaiterum N). vera igitur lectio vel verae propior modo iu hoc libro 

adest, luodo iu illo; eo autem potissimum praestat codex N, quod non solum insiticia 

multa omisit, in his locum Suetonianum p. 2()9, 1 et comphira ex lohanne Biclarensi 

potissimum excorpta c. 49, quae adsunt in altero libro, sed etiam totus immunis man- 

sit a contaminatione recensionum duarum, quam mox videbimus codici // ahquatenus 

communem esse cum deterioribus. nihiiominus quamquam liorum trium librorum BNH 

nulhis optinms est et satis fidus, praetcr priorem rocensionem iis potissimum textus nititur. 

Praeterea qui a nobis adhibiti sunt duo hbri tamquam gemehi 1'arisinus Ars. 

982 = ^ et Matritensis univ. 134 = M et tertius Pelagianus Matritensis bibl. nat. 

F 58 = 0, denique Lucae Tudensis recensio Isidoriana = /y, ii et contaminati sunt 

adsumpta ad recensionem posteriorem eamque ita ut modo exposuimus intcrpolatiim 

recension(! altera et multis loeis denuo interpolati. eontaminationis exemphx haec sunto: 

p. 271, 14 a terra sua P, a sedibus suis BNIIAML, a terra nel a sedibus suis 0. 

p. 273, 10 in uindictam] PIIAMOL, om. BN. 

p. 27(j, 22 ui tempestatis] PO, ui grauissima tempestate BN, ui grauissima tempe- 

statis H, ui (in A) grauissimae tempestatis AM. 
p. 279, 27 post fugit comma Theuderico autem cum exercitu .... magna eap- 

tivitas fuit ins. P et paiicis mutatis HOL. 
p. 283, 21 apud Narbonam in foro ab exercitu iugulatus P, ab exercitu iugu- 

latus BNHO, ab exercitu iugulatus Narhona in foro AML. 
p. 283, 25 mensibus V] PAML, om. BNHO. 
p. 288, 9 aut opibus ablatis proscripsit P, aut proscriptos in exihum egit BNH, 

aut opibus ablatis prosci'ipsit et proscriptos in exilium egit AMOL. 
p. 288, 14 2)ost auxit comma primusque inter suos .... regibus erat hahcvt 

PAMOL, om. BNH. 
p. 292, 1 alii ueneno P, alii inmoderato modicamenti haustu BNOLj, alii inmode- 
rato medieamenti liaustu alii ueneno IIAM. 
Ex adnotationibus, quas iam supra diximus adscriptas fuissc in margine communis arche- 
typis, aliae in codicem // translatae sunt, aliae et longe plures in codices ^il/, aliae 
denique in 0: ad eundem auctorem plerasque certe redire inde confirmatur, quod non 
paucae earum in duobus vel adeo in tribus liis ordinibus pariter leguntur. quid quod 
p. 277, 21 additamentum e.rflncto iyitiir Llforio \eg\tm- tam in AM quam in 0, sed loco 
diverso insertum. caute igitur huiusmodi libris utendum est: abici tamen non potuerunt. 
scilicet exemplar exemphiriave recensionis posterioris, quibus lihri AMO nituntur, ut 
simillima fuerunt nostris BNH (maxime saepe consentit cum B etiam in mendis ei 
propriis, ut p. 289, (1 omittentes uterque verha de dkiersis), ita hic ilhc iis praestiterunt, 
ut p. 277, 5 in loco qui abest a recensione breviorc vocabulum plcraqw sumptum ab 
Isidoro ex Prospero omittunt BNII, liahent AMO. suppeditant igitur hi quoquc libri 
ut exiguum, ita aliquem fructum. interpohxtio autem in Isidorianis his grassata multo 
vetustior videtur esse quam sunt lihri unde nos eam accipimus : certe p. 293, 2S cum 
pro voeabulo oecidrnfls librorum XYZBN soli libri IIAM scribant sepfentrionls, iioc 
ipsum reperitur iam in libro ghissarum Ansileubo vulgo tril)uto (vide p. 20 1) scripto ante 
finitum saec. VIII; denique Isidorianorum liorum onmium antiquissimus H'^ quod exhibet 
septenfrionls liae orcldenfis ostendit dittographiam eam iam in ipsius archetypo adfuissc. 
Lucas Tudensis, quem adhibui ad codicem fere Matritensem bibl. nat. Tolet. 27, 
28 adsumpta praeterea hie illic editione plane vitiata, cum totus pendeat ex hbris inter- 
polatis (vide infra p. 263) eiusque receusio ad Isidori textum niliil omnino eonferat, 
notitiae causa potiora ex varia lectione eius in adnotationem recepi, maxime addita- 
menta alia cum hbris interpolatis ei communia, alia non pauca ei propria. 



254 ISIDORl 

Ex additaraentis librorum iu appendicem primam conioci dedicationem ad Sise- 
nandum datam, quam Vandalorum historiae praemittit solus liber M cum Luca. 
eam quamquam non Lucas confinxit, quac fuit opinio Perezii (apud Yillanuevam 
riagc li p. 322), cum adsit in libro ante eum exarato, et per se ab Isidoro scribi potuit, 
nam advixit is ad tempora Sisenandi (631 — 636) eique regi liistoriarum exemplar trans- 
mittere potuit iioc quae in ea continentur ab eius saeculi indolo abhorront, mihi quoque 
novicia creditur, quoniam Complutensis hbri auctoritas maxime adversante gemello A 
admodum infirma est. — Item additamenta Pelagiana (vide p. 262) exhibentur in 
auctario altero, scilicet narrationes duae insertao altera historiae Yandalorum c. 80 sub 
rege Guntamundo, altera historiae Sueborum c. 90 sub rege Theodimiro. 

Gravior quaestio, quaenam intercedat relatio inter formas duas historiarum brevi- 
orom et prolixiorem, post Hugonis Hertzberg de historiis his commentarium [dic Historien 
Hud die ChroniJrrn drs Isidorus ron SeviUn. Gottingae 1S74) acutum et utilem hodic 
ita fere solet tractari extaro liuius libelH editionem duphcem, priorem cditam a. 620. 
alteram ali auctore recognitam et auctam quinquennio postoriorem. sod erravit 
Ilortzborgius liabomusque vero commontarii oditi a. 624 recensiones duas divorse tam 
breviatas quam interpolatas. primum forma illa brevior cum Sisebuti mortem memoret, 
et ipsa prodierit necesse est regnante Suinthila, et cum computationes, quibus sollemni 
more chronica finiunt, perducantur ad annuni oum, quo porscribuntur, quod hic contra 
consuetudinem adeoque naturam eorum desiuunt in morte Sisebuti, suspicionem movet 
extrema a librario omissa esse, quem supra iam vidimus in chronologicis tradita licenter 
immutavisse. neque id ratione caret, modo admittamus id evenisse ipsis auctoris tem- 
jioribus: nam Suinthilam regem cum Isidorus in fino libelh magnificis laudibus oxornasset, 
eo por seditionom deposito et sumnio odio habito causa certe resecandae clausulae non 
defuit. accedimt alia eaquo graviora. soloecismi utriusque famihae hbris communes, 
ut sunt inraderaf bis p. 2S4, 19. 286, 14 et eundem castrum p. 284, 19, si in duabus 
cditionibus ab auctore emissis pariter adsunt, ipsi auctori omniuo imputandi, contra 
si redeunt ad archetypiim unicum, fortasse librario oius tribuendi mihi quidom ab 
Isidoro abhorrere videntur Iiomine non orudito, attamon litterato; sed verum est de 
ea re eo minus constare, quod etymologiarum editione philologis utih adhuc caro- 
mus. mendas in hoc Ubello vix ullas inveniri auctori abiudicandas et omnibus 
libris communes non requirit archetypa duo, sed recte poterit inde explicari, quod 
utrnquo recensio pendet ab archetypo unico auctori fere aequali. decidit quaestionem 
comparatio locorum ab Isidoro sumptorum ex scriptis adhuc sorvatis, qui pro commen- 
tarii indole permulti sunt et redditi verbis vix mutatis: scihcet ut passim recensio 
brcvior ad communem auctorem propius accedit, ita e contrario non minus frequenter 
recensio prolixior formam vetustam servavit. quam saepe modo illud modo hoc locum 
habeat, editio ita demonstrat, ut ubi eo nomine rocensiones differunt, sola ea inchiiatis 
litteris oxpressa sit, quae archetypum fidelius reddit. eo autom nullo modo porveniri 
potuit receusione auctoris secunda, potuit recensionibus duabus admissis diversa 
ratione modo breviatis modfi interpolatis. et adsunt in reconsione altora utra eaiaim 
imumtationum corta vestigia. inter alios nmltos breviorem corruptam esse apparet 
locis his: 

c. 19 liydatins c. C)7: rcc. prolixior: rec. hrrvior: 

Atavulfus . . Placidiam Placidiam . . . coniugem Placidiam . . . uxorem 

duxit uxorem, in quo pro- sibi adsumpsit, in quapro- sibi adsumpsit nullo ex 

fetia Daniliehs putatur photiaDanihelis a quibus- ea semine subsistente. 

inpleta, ut ait filiani regis dam putatur conpleta, qui 

austri sociandam vo<;i ait filiam rogis austri con- 



UISTOIUA GOTIIORVM WANDALORVM SVKBORVM. 



255 



c. lU Ihjdulius V. o7 : 

aquilonis nullo tamen eius 
cx ca semine subsistente. 



rcc. prolixior : 
iungendam regi aquilonis, 
nulla tamen de germine 
eius subole subsistente. 



rcc. hrevior: 



G. 23 Prosper c. 1200: 

Arelas nobilc oppidum 
Galliarum a Gothis multa 
vi oppugnatum est, doncc 
inmincnte Aetio non im- 
puniti abscederent. 



Arelas nobilissimum 
Galliae oppidum obsidet: 
a cuius obsidione immi- 
nente virtute Aetii Ro- 
manae militiae ducis re- 
motus abscedit. 



Arelas nobilissimum 

Galliae oppidum multa vi 

obsessum oppugnat , a 
cuius obsidione immi- 

nente virtute Aetii Ro- 

manae militiae ducis non 

inpunitus abscedit. 
lllo loco quao in breviorcm rcccusionem recepta sunt ut verba auctoris fidcliter reddunt, 
ita omissis mediis parum coliacrent: hoc e contrario brevior recensio verba tradita 
contraxit. in annis indicandis numerisque eorum qui breviorcm formam adornavit quid 
sibi sumpserit ut supra dcmonstravimus, ita in ipsas res eadcm bcentia grassatus csse 
invenitur. c. 85 cum forma prolixior satis fidelitcr Ilydatianam narrationem de Ilcr- 
merico aegrotante et deinde defuncto reddat, brevior mortem eius anticipans totam 
pervertit. narrationem c. S8. 89 de divisione Sueborum post disscnsionem ortam intcr 
regulos duos Frantanom et Maldram apud Ilydatium c. ISl seq. cxpositam duac recen- 
siones tradiderant ratione planc divcrsa. scilicet apud Ilydatium parum distincte, sed 
non obscure significantur partes duae, altera cui praeost Frautan et eo mortuo Rccci- 
mundus, altera sub rege Maldra ct co mortuo sub Frumario; deindc ncscio quo modo 
in Reccimundi locum succcdit Reraismundus isque Frumario mortuo Suevos omnes in 
dicionem recipit. hanc Hydatii rclationcm Isidoriana forma prolixior in univcrsum cum 
fide repraesentat: contra brevior tota interpolata quac dc Rcccimundo Ilydatius narrat 
in Remismundum transtulit eumque adeo Maldrae filium facit, id quod cum Ilydatiana 
narrationc nullo pacto conciliari potest. itaque hoc loco is a quo brevior narratio venit 
Ilydatiauam male intellegens liccntcr corrupit. — Alteram recensionem qui adornavit 
a corruptelis quae ipsam rem tangcrent fcre abstinuit, quamquam Pauli apostoli verba 
relata p. 291, 16 male mutavit inscrta particula doncc, sed tradita verba passim mutavit; 
ita locum c. 7. 8 de Athanarico ct Fridigerno Gulfilaque episcopo cum brcvior recensio 
totidem fcre vcrbis repetat, ut legitur in chronicis Isidorianis, in forma ampliorc quae 
accedunt multa, sed inania omnino Isidoro abiudicanda sunt. adsumptos esse ab Isidoro 
libellum itcrum castigante ipsos eos auctores, quos antea adhibuerat, id quod facile 
conicias, unum locum rcpperi c. 7)5 qui suadcre videatur: 



Hydatius v. 71: 
Vandali Suevorum ob- 
sidione dimissa .... relicta 
Gallaecia ad Baeticam trans- 
ierunt. 

idem c. 80: 

Vandali Balearicas insulas 
depraedantur: deinde Car- 
thagine Spartaria ct Hispali 
cversa et Hispaniis deprae- 
datis Mauritaniam invadunt. 



recensio hrevior: 
relicta tandem Gallaecia 
cum omnibus Vandalis ad 
Baeticam transivit. 



rccensio prolixior: 
relicta obsidionc Suevorum 

Balearicas Tarraconcnsis 
provinciae insulas depraeda- 
tur. deinde Carthagine Spar- 
taria eversa 

cum omnibus Wandalis ad 
Baeticam transiit. 



256 ISJDOUI 

(Uim liic cvidcntcr iipp;irc;it locum BaJr<irh:as . . . eoersa insertum cssc narrationi 
breviori iiim ibi ubi inseri clebuit post verba ad Baeticani transiit, sed ante ea, indc 
coUigercmus vcre rccensionem ampliorem breviori superstructam esse, nisi unicus is 
eius generis locus esset. nam narratio de proianatione ecclesiae Hispalensis c. 73 cum 
in forma breviore ad verbum fere cum Hydatiana consentiat, adiecta in altera ecclesiae 
vocabulum et miraculi locus possunt quidem addita esse ab ipso episcopo Hispalensi, 
sed item ab alio quocumque Hispano homine. itaque transpositionem illam verisimile 
est ab ipso Isidoro commissam esse, vestigia eius breviatorem casu opinor oblittcrassc 
suppresso commate male traiecto. 

Habemus igitur historiarum Isidorianarum recensiones duas diasceuasten perpessiis 
ixmbas, quorum alter et suppressit partes rhetoricas magis quani historicas, dico hiudes 
Hispaniae et laudes Gothorum, quibus Gothorum historiam auctor in principio ct in 
tine orniivit et Suinthihie hiudos sustulit, dcnique aha complura omisit, ea iiutem quae 
rctineret plerumquc ad formam ab iiuctore datam repraesentavit. alter e contrario 
tantum afuit ut tradita breviaret, ut fortasse etiam augeret: certe quod in historiis 
Vandalorum et Hueborum aerae Hispanicae a breviore rccensione absunt, adsunt in 
altera, magis videntur in hac additae esse quam demptae in illa. sed ex hac quoquc 
recensione et commata quaedam exciderunt et multis locis verba arbitrio inveniuntur 
mutata. omnino historias has qui adhibet, ei utriusquc formae ratio liabenda cst 
potestque multis locis adsumpta utraque pristina operis forma certo restitui. pcr totum 
tamen HbeUum id perfici nequit nisi licentia adhibitii itaquc ipse a tali restitutione 
abstinui, sed, ut supra dixi, editioncm ita forniiivi, ut duae recensioncs ex ipso textu 
satis agnosccrentur. 

Videamus de libris. 

RECENSR)X1S BREVIORIS LIBRI. 

P Parisinus Lat. 1S7I{ saec. XII (Ilertzbcrg Isidorus p. 1 1 ) post Urosium antc Soh- 

num f. Sl — 88 exhibet Isidori histori;im Gothorum inscriptionc nulhi, subscriptiim : e.i:- 
plicit historia Gothorimi, ; Ynndiilovum inscriptam : iiiripit historia Waiuhduriuii, sub- 
scriptam: vxplicit historia WaiidaJormii ; Sueborum inscriptiim incipit historia Snevoniiii, 
subscriptiim e.iplicit historia Suevoritm. eas ex hoc libro edidit Petrus Pithoeus (codicis 
h'gum Wisigotharum libri XTI. Isidori Ilisptilcnsis episcopi de Gothis "Wandalis et 
Suevis historia sive chronicon cx bibUotheca Petri Pithoei. Parisiis 1579 fol. p. l — 8). 
contulit librum Monod Parisinus, quam recognitionem publici iuris fecit Ilertzberg 1. c. 
p. 76seq.; ipse relegi Piirisiis. 

'Ex editione Petri Pithoei, quae hixbctur tomo -1 rcrum Ilispanicarunr descriptam 
esse Isidori historiam Wiindiilorum testatur ipsc liber hodie Bcrohnensis Phillippsianus 
1848, antea Meermannianus 740, f. 29. 

Parisinus Lat. fiSIS saec. XIV, antea in bibliotheca Viscontiorum Paviae, post 
Solinum et Pauli historiam Romanam et Liingobardorum (cf. MG. SS. R. L. p. 30) 
easdem tres Isidori historias exhibet, quas conferens repperi descriptas esse ex libro 
Parisino 4873. is c. 39 cum anticipet c. 45. 40 do Agila, emblema in hoc codice ita 
legitur immutatum: Amio XXVI an. Atmstasii imj). extincto Gusilico A>;ila rex creatar 
regnans annis V, cuius tertio anno Athagilcus tyrampnidem regnandi cupiditate arri- 
puit. e. 38 ex Ebhane fecit Odonem. pro specimine enotavi quae differunt a cod. 4873 
prima et postrema: 1 scytharnm] scythie est cst — 2 gesta] congesta — 4 cr. ccxiiii om. 

— qtiihus inhahitabant] in quihus hahitahant — deinde] dcmum — 5 cra ad imperatoris 
om. — aduersus] contra — nicerit qnod pacem om. — item 85 hermerico] haincrico 

— era ccccxcuii om. — occupant uuand. autem om. — riccila] ricolu — fluuium] 
filium — eitis] eum — 86 ah eo om. — 87 rectiarius] rectianus — theudorid-] fheo- 



HISTOKIA GOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 257 

(loruj- ploruinquc — 88 fmtan] fracton — masdram] niasoran at sic dcinccps — 
illtw] illic — olisepona] olysempona. 

Matritonsis bibl. nat. X 28, antea comitis de Miranda, saec. XIII (Knust Archiv 8, 
804: Hertzborg Isidvncs p. 14; Hartel bibl. patr. Hisp. 1,453) post Orosiuni f. I lil' — 

1 23' titulo nullo : Goflwrum antiquissimum Sisehutimi anni CCL tmus. explicit 

liisforia tTotortmi. deinde f. 123' — 124' era DCLXVI Wandali . . . . et mcnses VII. ex- 
pUcit historia Wandalorum. deiude f. 124' — 125 incipit historia Suevorum . . . mansit 
annis CXXVI. explicit (interponitur: incipiimt capitula lihri Solini, qui sequitur) 
hisforia Suevorimi. principiuni, quod collatum habui ab Ewaldo ad p. 271, Ki vcrb. 
dedcrunt, in his recedit a Parisiuo 4873: c. 1 qtwd] quia — c. 5 anno om. — sanna- 
tarum] sarmatarium — c. 5 uicerit q. patriam om. — c. 6 cccuiii] cccuii — c. 7 in 
histrium oni. spatio vacuo relicto nullo — c. 8 sacras] sanctas — anno xiiii] anno 
xuii — danuuio] danuuii — potestati] potestate. vides codicem ab illo non diffcrro 
nisi in deterius et speciem prae se ferre apographi. 

RECENSIONIS PROLIXIORIS LIBRI. 

Berolinensis Phillippsianus n. 1885, olim Claromontanus sacc. IX, de quo rcttuli- !', 
mus vol. I p. 4, f. 1 — 211 liabet Isidori orationem de laude Spaniao, cui praescribitur: 
kwp. de laude Spaniae sancti Esidori, subscribitur : explicit d. l. sp. s. e., deinde historiam 
Gothorum, cui praescribitur : dc origine Gotorum et gestis (hacc in litura); antc c. G(i 
capitulatio , subscriptio c. 70 nulla; deinde ante c. 71 ineipit Wandalorum ; post c. 84 
expl. storia uandalonmi, incipit sueuorum; subscriptio nulla. ad hunc librum rccognita 
recensio plenior prodiit cura Labbaei (nova bibl. ms. Parisiis 1057 fol. ), cxpleta tamen 
hic ilhc ex Lucae Tudensis recensione edita a. 1608 per Schottum. hiudeni Hispaniae 
primus publici iuris fecit Labbaeus. 

Vaticanus Palatinus 027 scriptus saec. XII incipientc Veronac, quo quae continc- It 
antur vol. 1 p. 259 exposuimus, f. 122'. 123 ex Isidori Gothicis proponit c. 13 — 10 sub 
praescriptione de primo adventu Gothonmi ad Italiam ct Eoma capta auctoris nominc 
non cnuntiato. subscriptio nulla. descripta haec esse ex ipso libro Claromontano eoque 
iam correcto ita, ut nunc iacct, collato utroque intellexi. nihilominus exiguac particulae 
variam lectionem in apparatum recepi, quoniam, ut dixi 1. c, utilc est de origine ex- 
cerptorum horum cuivis constare. 

Havniensis liber n. 1327 (Archiv 1. 164: Ilertzberg Isidorus p. 11) Isidori historiac A' 
Gothicae partom habct teste Bethmanno in schedis descriptam cx Claromantano a Sir- 
mondo et missam Isaaci Vossio. 

Bornensis n. 83 saoc. X, dc quo rofcromus ad chronica Tsidori, post hacc, quibus Y 
nomcn auctoris adscriptum cst, habct f. 09' — 10()' historiac Gothorum partem post- 
remam (c. 66 — 70), cui praescribitur: incipit cuius supra, subscribitur : explicit laus 
Gtifonim. dcindc f. 100'. 101 ciusdem partem primam, cui post oandem praoscriptionem 
subscribitur : cxpdieit laus Spaniae provine. ad verba c. 66 liomanis sc dederunt adno- 
tatur inmargine: Orosius refert, ad locum de transitu Danuvii: s(cilicet) tempore Valentis 
cretici. 

Pctropolitanus bibliothecao imperialis saec. IX, item tractandus ad clironica, Ber- z 
nensis in oninibus gemellus laudes et rccapitulationem habet f. 8. descripsit eum 
nobis W. Arndt a. 1864. 

Sangallensis n. 133 saec. IX, de quo pariter dicetur ad chronica, p. 591 — 597 
continet recapitulationem: praescriptio et subscriptio eadeni est atquc in Bornensi. laus 
Hispaniae in hoc libro non reperitur. 

Legionensis ecclesiae qui memoratur apud Florezium Esp. sagr. 6, 481 habuisse 
videtur solas laudes Hispaniae. 

CHRONICA II. 33 



258 ISIDOKI 

Codex occlesiao Rodae aiitea, deinde sacc. XVIII cxeuntc apud Manuelem Abad 
y Lasierra priorem S. Mariae da Meya apud Lcridam adservatus mihi non innotuit nisi 
por exempla delincata inde a palaeographo eximio Franc. Xaverio de Santiago Palo- 
mares, quae simt et apud academiam Matritensem (Ewald neues Archw 6, 341) et in 
bibliotheca regia privata cod. 2 J. 8 (Ewald 1. c. p. 347). praeter alias tabulas ex hoc 
codice sumptas (vol. I tab. 61 : incipit liber tertius 1'auli Orosii et vol. I tab. 64: incipit 
crunica Visegotoruni a temjwrc Bambani regis usque nunc in tempore gloriosi Ordoni 
regis dive memorie Adefonsi regis filii collecta) et laterculum imperatorum a Caroh) 
magno ad Lotharium II specimina iUa continent Isidoriana haec: 

1. c. 71 — 73 incipit ubandalorum regnum. era ccccxliiii .... relicta ohsidionc suc- 
uorum (cod. f. 156 = Palomares vol. II tab. 26, item minus plene vol. 1 tab. 56). 

2. c. 82—85 ohstrictus de catholicis . . . interitum. inci^nt Sueuorum. era . . . 
bastatione depredans iandem (cod. f. 157 = Palomares vol. II tab. 27). 

3. c. 92 regnum autem Suevorum .... scribitur. finit. sequuntur chronicalsidoriaua: 
incipif cronica Isidori iunioris. sex diehus cet. (coA. i. 159 = Palomares vol. II tab. 23). 

4. post Isidori chronica finientia in a. Heraclii XXVII ex historiis Gothicis c. 1 — 3: 
scitote Gotorum . . . finem dedisset (cod. f. 167 = Palomares vol. II tab. 28). 
Apparet chronica interposita fuisse historiis, ut praecederent Vandalica et Suebica, 
sequeretur Gothica. specimina servata luculenter ostendunt cx Rodensi libro descriptum 
essc Matritensem X, 161 = N; nam conseutiunt in plerisque, sed ita, ut et ortiio- 
graphia antiquior (Spania plerumque, semel Ispania, cum in N plerumque sit Hispania vcl 
Ispania, raro, ut c. 74, Spania) — GaUicia plerumque, raro Gallec- praeter aUa in 
V. 1. relata) et lectionum condicio (p. 296, 6 pucis ineunde Rod. , iKCcis incunte N — 
p. 300, 1 I era dcccxlui Rod., om. utpote corruptum N) ostendat non Rod. ex N pen- 
dere, sed e contrario N cx Rodensi. 

Matritensis bibl. nat. X, 161 saee. XI/XII (i. 162 mentio fit erae 967), antea -V 
monastcrii dominicanorum Plasenciae (Knust Archiv 8, 806; Hertzberg Isidorus p. 9: 
Ilartel bibl. patr. Hisp. 1, 456), post Orosium et chronica Isidori maiora exhibet historias 
f. 143' — 145: incipit istoria regni Vandalorum. cra ccccxJiu antebiennium .... ad Gili- 
■miri interitum. explicit; item f. 145: incipit regnum Suevorum. Suevi principe .... annus 
scribitur. flnit; item f. 146: incipit regnum Gotorum. Scitote Gotorum antiquissimam .... 
Ispaniam videt (c. 70 fin.) fhnit. historias nostra causa contulit Bernaysius. — Subicitur 
f. 154' narratio de portis Caspiis ab Alexandro magno factis regibusque XXII ibi clausis 
respondens in universum Pseudo-Callisthenianae 3, 26 = 29, sed ipsa recensio, ad quam 
•excerpta haec pertinent, reperiri non potuit'). est autem haec: item in Alcxandro. 
at idji sopitus est quartus milrsimus annus, in primo anno annunciante quinto milesimo 
anno descendit Melni rex Orientis de origine genitus filii Noe et exterminavit in Eufrate 
usque in Andronia LXVII civitates cum regionibus suis, et ingressus est in patria regna 
ipsorum Indorum, et desolavit et depraedatus est, atque succcndit ea. et excitavit ad 
desertum Sahaa et exterminavit tabernacula fdiorum Israel (sic) filii Agar Egiptie, ancille 
Sarre uxoris Abraam et fugerunt et piost exierunt de sollitudine Erihon et introierunt in 
terram pacificam. et fecerunt bellum cum regihus gentium et vastaverunt et raptivaverunf 
ef suhdiderunt regna gentium, et crat omnis terra promissionis subiccta eis, ef repleta est 
terra ab eis ct tahernactda corum tamquam locusfe pergebant nudi quod dicifur perilion 
ct vidit ibi genfes ohscenas mutato hahitu visiones iUorum, qui sunf fllii laphet. vidit 
enim eos facientes ahhominationes. vescebantur enim in immondifiam terre mures ef 
canes et catos morficina et ahorsus una cum sequenfibus spurciciis, ct non sepeliebant 

1) Quos de ea re iuten-ogavi Dillraaiuius et Noeldekius iiegaverunt eam recensiouem sibi untam esse. 
egit de hac narratione Vogelstein (adnotationes quaedam ex litteris orientalibus ad labulas de Alexandro 
maguo. Vratislaviae 1865 p. 27). 



HISTORIA GOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 259 

morttios suos, d aborsiis iHidierum akbant, quoniam sic deccbat eos. ct vidit Alexander 
immondiciam iUorum et invocacit dominum in adiutorium sibi, et eiecit eos una cum 
mulieribus corum et fdiis cx Oriente et inclusit cos in extremo acquilonis in interiorem 
imjrcssum mundi, et non est aliiis introitus extremitatis terre ab Oriente usque ad Occi- 
dentcm. et oravit Alexander coram deo in suspirio magno ct exaudivit illum deus et 
praecepd deus montibus qui cocjnominantur Visaide ab aquilone, et coniunxerunt ub iu- 
ricem sc usque ad XII cubita et fecit ibidem portam eream et linivit cam infrcsecus 
fuscocint in quod si incurrerit ferro non commovebitur aut, si accensa fucrit igni, nun suc- 
cendetur, eo quod natura ignis non potest solvere aliquid ex ea, dum adiunxerit ei eo 
quod omne malcfwium operantur ipisi immondi populi qtii ibidem inclusi sunt. postra in 
duobus coloribus istis instruxerunt omnia opera dloriim, ut est ferrum aut argentum. 
demum aperietur ipsa porta, ut egredianfur et dissipent filios hominwn et contaminent 
tcrram. oportet in fme femporuni fieri secundum verbum Esccliielis prophete dicentis, qtiia 
crit in novissimis diebus ab extremis terre egredientur Gog ef Magog in ferram Israel. 
ipse sunf gentes quas inelusif Alexander in Aquilone Gog ef Magog et Mool et Gigab et 
Asnaces rt Bircs et Tofai ef Limas et Anine ct Ferczei et Bedaci ef Tubelei et 
Darmarei et Cuefei ef Arinasefei cf Germencdci et qui comcdunt filios hominum isti 
qui dicunfur Chananei et Turcanei et Alone et Fesanolci et Erignei cf Alfrai. isfe sunf 
viginti due gentes quc iiichise sunt intresecus porte aquilonis.^). — Sequitur f. 154' — 160 "■ 
(160' vacat): incipiit cronica Guisigotorum a tempore Bambani regis usque ad tenqjora 
gloriosi Ordoni regis divae memoriac Adefonsi regis filio collecta istoria; incipit: Recesuindus 
Gotorum . . . ., finit: era BCCCCIV Ordonio defuncfo Adefonsus filius eitts successit in 
regnum, quae sunt chronica nota sub nomine Alfonsi III vel Sebastiani (Florez Esp. sagr. 
i;i, 47Sseq.). — Deinde f. 16i''. ^: istoria de Maomef. exortum esf . . . secidorum. 
ainen. — Item f. 161'. l^^'.: era CCXLVIIII egressi stmf Goti de regione sua rf ^ier- 
venerunf in Ispania pcr annos XVIL s(ub?) cra CCLX^VI ingressi siint in Ispania 
ct dominaverunt ea a. CCCLXXXIIL s(ub?) era BCCVII cxpulsi sunf de regno. fuif 
quoque Sarraceiiorum ingrcssio in Ispanie tercio id. Nov. era BCCLII regMnte in Gotis 
Roderico anno regni sui tercio. ut autein illorum ingressu cercius invenirenms , quia 
seiunt omnes, quod tercio anno regni Roderiei ingrcssi sunt, ut sciamus, quota era fuit, 
requisivimus cronica Gotorum ubi dicitur: unctus est in regno Vifim d. XVIII hal. Bec. 
era BCCLII, que sunf hodie CLXX in era BCCCXXI regnanfe principe Adefonso anno 
regni sui XVII in Ovefo cf XXXII regni anno iniquissiini Mahomath in Corduba. — 
Sequitur: Be lafeth nati sunt Goti cf Mauri. de Cam nafi sunt Filisfini ct Nembroth, 
qui primus gigans fuit. post diluvium ipse edificavit civitatem Babiloniam ef ipse exclusit 
Assur fdios Scm de terra Sennaar. tunc fugiens Assur edificavif Ninnive et Boos civi- 
tates. de stirpe Sem natus est Abiaam et semen eius. — Subicitur Ordo annorum ab Adam 
ttsqtie ad diluvium et sic deinceps, finiens ita : ab incarnafione doinini nosfri domini Christi 
usquc in era BCCCCLXVII aniii BCCCXXVIIII fuit autein cra anfequam Christus 
incarnatus esscf annis XXXVIII. colligifur omnc tempus ab Adain usque ad Christum 
anni quinque niilia CXCVIIII. — Sequitur de proprietatibus gentium (vide infra addita- 
mentum IX), item de LXXII generafione linguarum locus excerptus ex libro gene- 
rationum (vol. 1 p. 107; ed. Hartel 1. c). reliqua plane a nostro proposito aliena omisi. 
Romanus Vallicellianus R 33 saec. XV {Bethma.iin Archiv 12,426; Hertzberg Isi- 
dorus p. 11) inter alia aliunde petita, quales sunt epitomae Livianae et Flori libri et 
Leonardi Arretini commentarius de re militari, inde a f. 152 quae modo recensuimus 
omnia eodemque ordine habet ex Matritensi X, 161 videlicet deseripta. omittit 
Vallicellianus in Suebicis Isidori c. 92 verba extrema rcgnum . . . scribifur, quae ad- 

1) Caput hoc, cuius cx Matritonsi priiiia posti-eiii;uiuc viM-La sola euotat.a lialiui, iuseriii iiitegnuu c.k 
VallicoUianu. 

33* 



260 ISIDORT 

sunt in Matritensi; praeterea commentarioli Matr. f. 161' principium liic paullum differt: 
de laphet luiti sunt Gothi d Mmiri. de Cham nafi sunt Philistini ct Nemroth, rjui 
primus gigas fiiit. post diluvium ipse hedificavit civitatcm Babihniam et ijjse exclusit 
Assur fdium Sem dr terra Sennaar. tunc fugiens Assur hedificavit Ninive et Boom 
civitatcs. de stirpe autem Sem natus est Abraam et semen eius. Isidorianoinim ad librum N 
exactum specimen subieci c. I. 2. 62—66. 70 — 73. 83 — 85. 91—93. similitudine] sdi- 
tudine — consueuernnt — c. 2: lingua nostra — significatur] significat — pronuntiavit] 
pronuneiaverat — c. 62: tiintila] mutila — uccones] ructones — idemptus] adeptus — 
jrrudentia simm feeit] sua prudentia vixit — virtute] sua uirtute — c. 63 : perculsi] per- 
cussi — oJogicus] oligiciis — poUicentes] poUicientes — imperaretur] imperaret — c. 64: 
regendo om. — ita adest (?) — c. 65 : reccimerus] creccomirus — ^j«/-*J ^jajfr/s — uin- 
tilani] quintaluni — principis] 2>er tempus. c. 66: iafeth fdio] filio iaphet — getae] befe 
— inpetn om. — c. 70: felicitafis uirtutrm] fdicitatem — c. 72: ccccxhii] ccccxliiii — 
c. 73: aera ccccxlix om. — plagarum] pr<ieliormn — pacis ineunte d. m. conuersi sortem] 
ad pacis ineunde connersi d. m. sortem — ■ dominantitim om. — sjMirtari] partim — 
generationem] in generafionem — c. 83 : provinciae om. — guntiemarum] giJtinierum — 
inferfieit] interfecit — ipso gilimiro in fugam verso — c. 84 : giJimerus] gilimirus — cum 
om. — c. 85: ermirico] hermirico et sic postea — utebantur] abutebantur — reccilanem] 
reeiJanemque — inito JwJJo — c. 91: desfrueto] distracto — domiensis] donucnsis — sttulio] 
eonsiJio — ampJiata] ampJificata — teodimirum] theodemirum — roceones] roocncs — 
relieJJem] ad r. — c. 92: elioricus] choricus — regno — sumpta — regnum . . . scribittir om. 
Soriense historiarum Isidori vetustum exemplum, quod supra (p. 165) vidimus 
Perezio visum csse, quale fuerit parum constat: nam quae ex eo in apparatum suum 
rettulit sub nota v(efrris) e(odieis) nos non habuimus. quae in eodem libro legebatur 
epitome historiarum Isidorianarum eontaminata cum laterculo imperatorum Constantino- 
politanorum et continuata ad a. 741 cum incipiat, ut iiobis servata est, a morte Recca- 
rodi itaque pauca tantum Isidoriana habeat, eam hoc loco omisimus. adhibuit autem 
auctor epitomae recensionem ampliorem. 
jj Matritensis academiae est. 23 gr. 7" A 189 saec. XIII (apographum codicis factum 

saec. XV extat apud eandem academiam Est. 3 gr. 4^ G. 1), antea Legionensis monasterii 
s. Isidori, per aliquod tempus adservatus Berohni apud Hcinium (ef. Ewald nrucs Arrhir 
6, 342 ; Risco Esj). sagr. 38. 30) nostra causa collatus est ab Ewaldo et Bernaysio. post 
clironica Isidoii niaiora et nullo intervallo iis subiunctam priniam partem continuatioiiis 
(M)i'uin a. 74 1, de quibus suo loco dicetur, historias Isichjri (f. 12 — 24) exliibet inscriptas 
sic: inripif Injsfnria WandaJortim, Surrorum ct Gothorum ab Ysidoro Iljispcdensi ejiiscojm 
in lirrri eoUrrfa. primum igitur locum tenct Yaudalorum historia, secundum Suebica, cui 
praescribitur: fnif dr Wnnd(dis, ineipit hgstoria Sacvuram, tertium praemissa sub titulo 
dr Gottorum Jaude recapitulatione (c. 66 — 70) Gothica sub titulo incijjit rrgnum Gotorum, 
(|ii;u' Hnit in verba c. 65 esse porrectum. adhaeret brevis index regum posterioruiii liic: 
l'ost hos Sisenandus regnavit an. Y usque in eram DCLXXIII. 
Post hunc Cintila regnavit annis III ab era qua supra in eram DCLXX"VT;. 
Post hunc (pioque ascendit in regno Tulga rex die XIII k. lanuar. era DCLXXYI: 

regnavit ann. 11 menses YI era DCLXXYIII. 
]'ost liunc Cindasuindus accepit regnum in die III feria, que fuit XY k. Maias 
in Pampilica et regnavit solus ann. YI menses YIII dies XX era DCLXXXYII, 
item cum filio suo Recesuindo rege reg. ann. III menses VIII dies XI. obiit 
Oct. era DCLXXXYIII. 

S(Miuuiitur chronica Sebastiani (i^.s/). .s«(//-. 13,475) incipientia: liecesnindus Gofornm re.r 
afi nrlir ToJrto passim aucta additamentis alienis aliaque ad nostrum propositum non 



HISTORIA GOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 26 l 

pertinentia. coiitinuatio Isidoriana a. 74 1 cuni nobis praeterea innotuerit ox solo codice 
Soriensi eo de quo modo dixinius, verisimile est Legionensem ab hoc pendere. 

Inter codices, quos scribi iussit Desiderius fibbas Casinas, deinde papa Victor III 
(t 1087) recensetur (MG. SS. 7, 746j historid [jniiidhanhnun, (roflinnim ct f^tincldloniw, 
qunrum pars posterior potest esse Isidori. 

LIBRI CONTAMINATI. 

Escurialensis II II IS olim Ovetensis post Prosperi ea, quae vol. 1 p. :{G2 recen- 
suimus litteris uncialibus seripta, sequimtur f. 55 minusculis litteris saee. VIII Isidoriana: 
in<;ipit ex lihro de oriijine Gotorum u donmo Isidoro editum. sequuntur c. 1 . 2 usque ad 
p. 268, 19 regihns, deinde sub praescr. item c. 3 totum, deinde sub titulo ifem e.r. eeidem 
lihello recapitulatio c. 66 usque ad p. 294, 5 im^^erii Jocaherunt. cum contaminatis anti- 
quissinmm librum contribui propter dittographiam supra p. 253 memoratam. 

Liher (jlossariim qui hodie dicitur vulgo tributus Ansileubo (exposuit de oo nuper 
Georgius Goetz in actis maioribus societatis Saxonicae vol. 13), compilatus saec. ut videtur 
septimo, servatus in codicibus Parisinis 11529/30 (ubi hic locus legitur cod. 11530 f. 26) 
saec. VIII exeuntis vel incipientis noni et Bambergensi P. II. 33 saec. X aliisque multis, 
ex Isidori historia Gothorum teste Goetzio affert unum locum s. v. Goti hunc: 'Gotorum 
'antiquissima origo de Magog filio lafeth fuit; unde et Scitarum genus extitit. nam 
'et idem Goti Scitica probantur origine sati (origines nati 7?): unde (sic B, unc P) nec 
'longe a vocabulo discrepant (discepant IJ). aemulata enim hac detracta littera Gete 
'quas Scite sunt nuncupati (cuncupati F). hic igitur septentrionis (-nes B) glacialica 
'('glatiolica B) iuga inliabitantes circa Scitica regna quaeque sunt ardua montium cum 
'ceteris gentibus possidebant. quibus sedibus inpetu gentis (^gentes B) Ugnorum (un- 
'norum B) depulsi (oin. B) transgressoque Danubio Romanis sedebunt (^dc B, sedunt P). 
'scd dum eorum non sustinent indignati (-tis P) regem sibi ex sua turba legunt (sibi 
'elcgunt Ji), Traciam inruunt, Italiam vastant, obsessam urbeni capiunt, Gallias ad- 
'grediuntur patefactisque (que om. B) Pirineis montibus Hispanias usque perveniunt 
'iliique sedem vitae adque imperium locaverunt.' sequuntur Orosiana. excerptum eo 
nomine insigne est, quod recapitulatio c. 66. ad quam pertinet, et eo ipso loco finit, 
ubi finit in codice Escurialensi modo dicto saoculi VIII et consentit ad verbum cum 
recensione ea, quam soli repraesentant libri nostri A3I saec. XIII et XIV, eamque 
ostendit adscendere ad saeculum octavum. 

(^vetensis epitome a. 883, cuius adhibuimus Iil)ri duos Albeldensem et Emilia- 
nensem, tractata est in add. VI. videtur proficisci ex recensione contaminata, cum adsit 
in ea locus p. 288, 14 — 17. 

Alcobaciensem librum supra p. 171 (c. 19) vidimus habuisse Isidori historias laudariquo 
eum a Vasaeo in locis quos infra attulimus p. 289, 5 et p. 290, 27. ipse cum perierit, 
dubium non est reccnsionem eam, quam servant hodie soli libri duo mox indicati 
Parisiuus arsenal. n. 982 et Matritensis univ. 134, sumptam esse ex Alcobaciensi, nam 
hunc saepe monuimus ex eo descriptum esse, illum infra, ubi de continuatione Isi- 
doriana a. 754 agimus, item demonstrabimus ex eodem libro peniiere. 

Parisinus bibliothecae de VArsemd n. 982 (olim hist. Lat. 7), antea collegii regii de . 
Champagne-Navarre, sa.QC.'K\Y (Archiv 8,356; Plertzberg Isidorus p. 10) post Orosium 
et Isidori chronica maiora inde a f. 45 habet historias eius inscriptione et subscriptione 
destitutas, sed ante c. 66 legitur: incipif Gothonim historia fafo [sic] edita: prologus; deinde 
ante c. 71: incipit Uhandalorum hisforia; ante c. 84: explicit historia Wandalontiii, 
imipit Suevorum cuius supru. sequuntur f. 48 — 53 chronica Isidoro Pacensi attributa 
neque inscripta neque subscripta. Isidori nomen in textu nusquam reperitur, in indice 
volumini praemisso post Orosium est: Ysidorus minor ihi hijsforiu Gotlioruin Wunda- 



2G2 ISIDORI 

lorum Suenorum [sic] Ronianomm cum repertono et f. 42 — 53 paginis reetis inscribitur 
Ysidorus minor. post Isidoriana adsunt Rodericus Toletanus, Beda de gestis Anglo- 
rum aliaque minora. coUatus cum Matritensi n. 134 fere gemello uno loco p. 2S-1, 2 
monstrat dittographiam , scilicet pro vero disponere in Parisino est ucl disconqwncre, m 
Matritensi componere, pluribus emendationes a Matritensi alienas, ut p. 298, 3. 6 offensus 
vocabulo relicfa absolute usurpata bis librarius dedit rclicta uxor; p. 289, 2 ex (jcntcs 
impoio, ut est 'm.B \)ro gentis imperitim, quod recte restituit Matritensis, hic fecit ycnti- 
hus ■imperium; p. 289, 20 Frnncorum mUihus pro Francis milibus; p. 287, 16 pro potius, 
ut ost in B pro potitus, scripsit potiiis ampVumit. 
il Matritensis univ. n. 134 olim Compliitensis saec. XIII, quo quae contineantui", 

supra p. U37 seq. ad Victorem et lohannem enarravimus, f. 53 — 59 post chronica maiora 
•Isidori iunioris' historias proponit inscriptas f. 53: incipit Got]iorum ystoria a supra 
fato edita. proJogtis. Gothornm antiquissimam cet., ante c. 66 : Beccqntulatio cuius supru 
dc originc Gothoram. f. 57': incipit Wandahriim ystoria cuius supra. Domino ct filio 
karissimo Siscnando . . . f. 58' : explicit istoria Wandalorum. incipit Suevorum cuius supira. 
cra CCCCXLVI . . . . contulit nobis Ev\-ald totum, deinde ipsum tractavimus. huic libro 
propriam esse dedicationem Sisenandianam supra (p. 254) dixi. code.K gemello A pauUo 
antiquior est, sed raro emendatior, immo abundat corruptelis immanibus sibi propriis. 
Pelagius episco))Us Ovetensis ab a. I Utl ad a. 1129, defunctus c. a. 1143 chroni- 
corum librum composuit Oviedi frustra quaesitum iam a Manuele Risco [Esp. sagr. 
vol. 38 a. 1793 p. 113; cf. Arevalus Isid. I p. 672) et hodie deperditum '), sed quem 
diligenter descripsit Ambrosius Morales^) et exemplaria eorum quae eo continebantur 
sumpta saec. XVI extant phu-a. praefationem , quam Pelagius chronicis praemisit 
(servant eam et apographa quaedam, ut Matr. bibl. nat. F 58 f. 118 et P 93 et T 10 
et exeerpsit Morales referuntque eam Nic. Antonius bibl. Hisp. vet. 1. VII c. 3 ed. 
Bayer vol. 2 p. 14 et Florez Esj). sagr. 4, 200 et Ilisco ib. 38, 370 et Tailiian chron. 
de Tolhlc p. VI 11), haec est recepta a nobis, quoniam pertinet ad quaestionem 
de chronico noto sub nomine Isidori Pacensis: •Charissimi fratres, si cronicam hanc 
'quam aspicitis bonoque animo eam legeritis , invenietis, quomodo lunior Isidorus 
'Pacensis ■*) ecclesiae cpiscopus , sicut in veteri testamento et novo et per spiritum 
'sanctum intellexit, ita ab Adam uscjue ad Noe et usque ad Abraham, Moysem et David 
•et usquc ad adventum nostri redemptoris et de iudicibus sive et regibus in Israel et 
'de Komanis regibus sive imperatoribus et de Evandahs et Ahinis sive et Suevis 
•liispaniae (Hispanis ul.) regibus, sicut a maioribus et praedecessoribus suis inquisivit 
•et audivit, plenissime scripsit. et beatus Isidorus Ispalensis ecclesiae episcopus, de 
'quo nunc Legionensis gaudet ecclesia, de rcgibus Gotorum a primo Atanarico rege 
•ipsorum usque ad cathohcum Bambauum regem Gotorum, prout potuit, plenissime ex- 
•posuit. et a praedicto rege Bambano us(jue ad catholicum Pelagium regem Gotluirum 
•beatus lulianus Pomerius Toletanae sedis archiepiscopus , qui arcam cum sanctorum 
•pignoribus, qua nunc Ovetensis ecclesia gloriatur, cum rege Pelagio secum in Asturiis 
'transtulit et sicut a maioribus et praedecessoribus suis inquisivit, dc rcgibus Gothorum et 



1) Errore Taillian chroniqiie des ruis de Toledr \^. VIII ;iit emn .ailservari M;itriti iii biljliotlieca nation;ili 
snb nuinero F 134. cogit;isse videtnr dc codice bililiotbecae universitatis eo nnracro notato , sed ab Ovetensi 
(liverso. 2) Moderante eo scriptum e.xemplai- Matritensc Ijibl. nat. F 58 accuratani et pleiiara Oveteusis 

lil)ri notitiam suppedifat, a qua pendent potissinuira Florez lCs}:). sayr. 4, 1!)5 seq.; Kisco ib. 38, 366. post 
crucis imagineni, quaui reddit liber ille, positam. ut ibi dicitur, initio vetustissiuii codicis Ovetensis, sub titnlo 
Pelai/ius etsi indiijnus episcojms propria maiiu scripsit liaec yenealoijia legebantur ibi stemma regum quattuor 
Hrvigii Egigae Cindasuinti Vambae. Morales codicem dicit un libro antiyuisimo de letra Gotica que fue 
iiienester a prender de espacio a leerla: es de la iylesia cathedral de Oviedo y prestomelo el ohispo de Pla- 
r.encia Dun Pero Ponce de Leon. 3) Sispalensis corrigit Dozy {recherches sur Vhist. de VEspaijne I' 

p. 2) parura considerate; ei enim Pacensem opponit Pelagius. 



HISTORIA GOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 263 

'audivit, prout potuit, plonissinic scripsit. ot a Pclagio rcge usquc ad Adefonsum casti 
'et catholici regis [siv] Gotorum Sebastianus Salmanticcnsis ecclesiac episcopus, sicut 
'a maioribus et praedecessoribus suis inquisivit de Gotis regibus et audivit, plenissimc 
'scripsit. et ab Adefonso regc casto usque ad Veremundum regem podagrogum Sam- 
'pirus Astoricensis ecclesiae episcopus, sicut a maioribus et praedecessoribus inquisivit 
'ct audivit de Gotis regibus, prout potuit, plenissime scripsit. et a Yeremimdo poda- 
'grigo rege usque ad Adefonsum regem filium Raymundi comitis et Urracae rcginae 
'Pelagius Ovetensis ecclesiao episcopus, sicut a maioribus et praedecessoribus suis in- 
'quisivit- et audivit, de Gotis et Aragonensis regibus, prout potuit, plenissime scripsit.' 
praefatio haec ut polhcetur, fuerunt in volumine eo et genealogiae veteris noviquc 
testamenti (vide vol. 1 p. 159) et clu'ouica aevi inferioris complura aliaque multa ad 
eorum temporum res spectantia, in his liher Ithacium vocatus is, cuius supra p. '^ adn. 1 
in Hydatio mentionem fecimus. ad nostra ex Pelagianis pertinent cum cronica reguni 
Vulse Gothorum, id est laterculus regum Wisigothorum vocabulo hoc a Pelagio pessum- 
dato infra suo loco editus, tum historiae Isidori. eas Pelagius quomodo exhibuerit, iani 
exponemus secuti apographum omnium optimum Matrit. bibl. nat. F 58, nobis 0. 

1. incipit cronica ^\mdalorum rcgum. era cccxxii antc hienninm intcrruptimis .... 
interitum. explicit istoria Vandalortim. 

2. incipit Stievorum cronica. era ccccxiii Suevi principe Ermerico .... annis 
scrihitur. 

3. incipit chronica rcgum Gothorum a hcato Ysidoro HispaJcnsis ecclesie episcopo 
ah Atanarico rege Gotorum primo usque acl catholicum regem Bamhanium scripta (pro 
his tantummodo chronica regum Gothorum apographa alia, ut Matr. T 10 et Matr. F 93). 
Gotorum antiqitissimam .... pater i^aapertvm vocari sit dignus (c. 04 fin.). deficiunt igitur 
non solum laus Hispaniae, sed etiam Gothicoi-um pars extrema c. 65 — 70. contra ex 
laterculo regum Visigothorum ad p. 292,9 adiccti sunt Reccaredus 71, Suinthila, Sise- 
uandus. adhaeret ad p. 293, II brevis notitia de Tulga et Chiudasuiuto haec: Ttdga 
regnavit annis II menses IIII. Gindasuintus rex mitis gloriostis vcl insignis hortodoxus 
et verc pius. hic adeo ((dJiihnif regnum anno quinto imperii sui Toleto er((, DCLXXXIII. 
tnemoratus itaque rex Gotorum regnavit anuos VI menscs VIIII dies XI. cxtra Toletum 
in pace ohiit in monasterio sancti Romani de Ornisga sccus fltmicn Deorii, quod ipse a 
fiindamento cdificarit, intus ecclesia ipsa in corniita per quatuor partes monumcnto magno 
sepultus fuif. nullo intervallo sequitur chronicon quod dicitur Sebastiani {Esp. sa.gr. 
13,478): igitur fdins eitis Reccsuindus cet. , in cuius praefatione Isidorus Hispalensis 
dicitur chronica usijue ad tempora ijhriosi Wamhani regis perduxisse, aliaque a nostro 
proposito aliena. luiec ut omisimus, ita additamentis relatis inter Isidoriaua locum dedi- 
nms miuoribus in apparatu, maioribus iu additameuto secundo. 

Pelagiani corporis apograplux extant extiteruntve plura, quoruni quae ad Isidoriaua 
pertincnt hoc loeo recensebuntur. 

1. Batres qui saec. XVII degebat Garcilasus de la A^ega inter volumiua ab avo 
Ferdiuando Perez de Gusman sibi transmissa teste Ambrosio Morale (viage p. 96 et 
ad cod. F 58 f. 112: item apud Florezium Esp. sagr. 4, 195 et Riscum ib. 38 p. 111. 366) 
liabuit apograplmm Ovetensis libri vetustuin (mui/ antiguo, Morales ait, en el pergamina y 
letra y en todo lo demas), sed de cuius origine dubitari non potest, cum inceperit sic: Pelagitis 
Ovetcnsis ecclesiae episcopus fuit consecratus suh era MCXXXVI IIII' kls. lanuarii 
et fuerit in eo 'cathalogus eorum quae in veteri codice Ovetensi continebantur\ ex 
hoc libro descripta sunt Isidoriana eodicis, de quo raox dicetur, F 58 iussu Moralis, 
deinde ab eodem recognita ad ipsum Ovetensem. 

2. Florianus de Ocampo quod habuit exemplar (no ta,n antiguo como estos dos, 
Morales aitj Morales f. 112 item adhibuit commodatum sibi a fratribus 8. Francisci de 



201 



ISIDUKI 



Ziuiioia, dosciiptuni, ut oidcm visum est, ex Batresiensi, habens id ipsum quod modo 
uttulimus exordium et iu omnibus fere cum hoc consentiens: sed idem Florianus teste 
Morah hbrum quoque usurpavit 'antiqiuim Complutensem': hs trcs prinifros dr Bafrcs, 
dc Oficdo ij dc Flurian conformavan cn muchas cosas . . el dc Alccda . . . fcnia ulijmias 
vosas differcntcs. in Complutensi, quera Morales ipse non videtur vidisse, sed adhibuisse 
excerpta inde a Floriano, adnotat non fuisse exordium de Pelagii consecratioue, sed ei 
fohum defuisse 'eo ipso in loco, ubi hoc ipsum legi oportebat: quamquam multa habet 
'is codex statim in prLncipio, quae in ahis duobus non reperias'. 

(* ;{. Matritensis bibl. nat. F 58 saec. XVI (quod est exemplum Ovetensis hbri bibho- 

thecae regiae Matritensis laudatum a Fiorezio Esji. sagr. 4, 198) tria chronica habct 
f. 118 seq. sic ut supra ea descripsi. hic hber moderante Arabrosio Morale (id quod 
deprehendit collati) codice altero F 86 f. 29 Bernaysius), descriptus est ex Batresiensi: 
praeterea ad Goth. c. 52 adscriptum est: 'Floriani exeniplar plura intexuit, ea nimirum 
quae in imo alba papiro adscripsimus".M librum mea causa contulit Bernaysius. ad- 
notans proficisci ex codice hoc quae edita sunt Esp. sagr. vol. 38 p. 261—265 (= cod. 
f. 176'— 172') et p. 266—274 (= cod. f. 173'— 177) et p. 366—376. 

[('I 1. Matritensis bibl. nat. T 10 saec. XVI, quem et ipsum collatum luibui. pracce- 

denti simillimus est, sed multis locis pessuradatus interpolationc. exempli causa p. 269, 5, 
ubi in est desccnsis AJpiOns qnibns [dicitur mons Tanrus] inliuhifahant, hic verbis tribus 
quae separavi ex nuirgine in textum inhitis eflfecta sunt hacc: dcsccnsis Alpdms (corr. in 
muntihus), in quihtis dicuntur montem Taiirnm inhabitusse. item p. 269, 12 pro verbis 
(ruthi Surmaiaruni mjioncm cujijressi in est Gotis ctrniaturum armafe rcfiioncm cujjrcssi, 
in hoc (JotJii armufi aiicnas rcgiones agcjrcssi et sic deinceps. habet taraen codex non 
raro veram lectionem, ubi erravit librarius codicis F 58 neque ex hoc descriptus est: 
sed cum recensio Pelagiana ipsa exiguam utilitatera habeat, in adnotatione hunc librum 
raro respexi. 

[o\ 5. Matritensis bibl. nat. F 93 saec. XVI siraillinuis est ci qui praeccdit et fortassc 

ex eo descriptus: ita in duobus quos ibi attuli locis ab eo non discedit nisi eo, (|und 
liic pro Alpihns est montihus, ut omendatum est in T 10. 

6. Cheltenhamensis Pliillippsianus n. 11872 saec. XVII, descriptus a Waitzio ncaes 
Arehiv 4, 598. 

/, Lucas Tudensis. qui scripsit chronica mundi ad a. usque 1238 (aerara 1274), ut 

primo libro Isidori chronica repetivit (subscripsit Lucas prirao libro: CiCplicit primus 
lihcr cronicorum beati Ysidori Yspaniarum doctoris episcopi Ispalensis secunduni cod. 
Leid. similiterque editio), ita in secundo (subscriptum: cviilirit secundus libcr croni- 
corum bcati Ysiduri episcopi) post prologum Lucac ipsius , quo scribit ad gcsta rcgum 
Gothorum manuni sc mittcrc ehronicorum librum Isidori secundum in opere proponendo, 
anuorum autem numeros vitiatos se utcumque potuerit in ordineni redegisse, sequuntur 
sub titulo hcati Isidori prologus epistula ad Sisenandum, historia Vandalorum sine titulo, 
Sueourum historia sic inscripta, denique incipiens a recapitulatione (e. 66 — 70) Gotthorum. 
historia finiens in c. 64 fin. scripta horum chronicorum exemplaria extant complura Matri- 
tensc bibl. nat. Toletanorum 27, 28 saec. XIII (Ewald ncues Archiv 6, 320), quod mea 
causa ad librura II contulit Beruays, Matritense bibl. regiac privatae 2. C. 5 saec. XllliXIV 
(Ewald I. c. p. 344); Salamancanum bibl. univ. 2. 3. 5 saec. XIV (Ewald in schedis): 



1) Suut liaec sumpta ex Isidoro verliis imnuitatis: 'Tantae virtutis fuit (Keoaredus) , (luod uoii s(^hun 
'l)Oiii, verum etiara mali eius vitam desideraljaiit eius vitam (dcj. inter alia pia ae bona opera quae leeit 
'inultii ecclesiarum jiraedia, (juae (luoudaiu al) episcopis pater eius acceperat, ipse ecclesiis et episcopis restituit. 
'elemosiuas quam plurimas pauperibus dedit. ipse tamen verissiine credebat, quod ad restituenda dapna (sic) 
'per patrem suura in regno facta deus sibi regnum dederat et a primo die sui regui usque ad ultiraum in bis 
'jiropugnavit.' 



HISTORIA GOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 265 

recentiora Matritensia duo bibl. nat. P IIJO (Knust Archiv 8, 790) ct P 138 (Knust Arcluv 
8, 7',)((: Ilertzberg Isidoms p. 15: Ilartel bibl. patr. Hisp. 1, 433); Escurialensia duo 

b. 1. 9 (Arevalus Isid. 1 p. 689: Kjiust Arrhiv 8, 810; Ewald 1. c. p. 232) ct F I. 28 
(Knust Archiv 8,814); Leidense Perizonianum fol. n. 9 (Hertzbcrg Isidorus p. 16); 
Vaticanum n. 7004, quod cardinali Baronio a. 1597 misit Franciscus Penia acccptum 
a Salazaro Salamanticensi. editio, quam curavit Andreas Schottus in TTispaniac illu- 
stratae voluminc quarto (Francofurti 1688) non tam Lucani rcpraesentat quam Tsidori 
reccnsionem prolixiorem ad Lucae librum aliquem ita emendatum, ut iam ncque Isi- 
dorum hic habcas nequc Lucam et tota abicienda sit. ipse Lucas, quem, ut dixi (p. 253), 
adhibui sccundum librum Matritcnsem Tolctanum, phn-a cxemplaria chronicorum Isi- 
dorianorum vidctur adhibuisse, scilicet altcrum recensionis Pelagianac , quacum omittit 

c. 65 , altcrum ad nostros AM prope accedens pariter contaminatum ex recensione 
utraquc, sed ut ibi quoque, ubi AM prolixiorcm scquuntur, Lucas non raro ad brevio- 
rcm so appHcet, habens quoque sic ut 31 dcdicationem Sisenandianam. 

Perezius secundum ea quae nai-rat ipse (apud Villanuevam viages 3, 200) recen- 
sioncm historiarum Tsidori quam formavit traxit ex libris duobus recentioribus. altei-o 
doctoris lohunnis Paez, quem dcscripsit, altcro, qui cst Pclagianus supra p. 264 memo- 
ratus, Floriani Docampo antea, postea Ambrosii Moralis, cuius variam lcctionem ad mar- 
ginem posuit sub nota alias, adscribens dcnique variam lectionem codicis Soriensis 
(supra p. 260), quem postea demum nactus cst, sub nota v(ctcris) c(odicis), similiter 
atque fecit in Victore. praeterea adhibuit Lucae Tudensis Isidoriana. cxemplar eius 
Scgobrigense apparatu instructum nos non habuimus: apparatu destituta sunt scripta 
duo Matritense Tolctanum cod. 27, 26 (Ewald iicucs Archiv 6, 364) ct Matritense bibl. 
nat. F 38 f. 43 seq. (Knust Archiv 8, 782; inspoxit Hbrum meo iussu Bcrnays) et edi- 
tum inter opcra Isidori cura Grialii publicata Matriti a. 1599, quae prima est editio 
historiarum Isidorianarum reccnsionis prolixioris. eam rccensioncm solam apparet 
Pcrczium novisse ; praeterca diserte ait dcdicationem Sisenandianam a suis libris afuisse. 
nos in apparatu Pereziana non adhibuimus. 



- Extra Hispaniam medii aevi scriptores antiquiores historias Isidorianas non ad- 
hibuerunt; primus, apud quom cxccrpta inde reperta sunt, Thomas cst Tuscus auctor 
saec. XIII (MG. SS. 22, 485). glossarium Ansileubanum cum habeat excerpta ex 
historia Gothica Isidori, inde iurc colligemus compilatum esse et ipsum in Hispania. 



Orthographica in Isidorianis non rocedunt a forma solita. cgo satis habcbo 
indicarc \itia in codice primario Berolinensi saec. IX reperta: recentiorcs ab hac non 
fucata barbaria ad mitiorcm fere declinant. 
ae, e, oe: 

c pro ae passim: semper era. 

ae, e pro oe: ceperunt 8 — federe 1 1 — pr(n)eliuni 15. 38 (plcrumque proeliuni). 
h et v: 

b pro V non admodum frequenter: danuhius plerumque {danuuius 39) — 

exalahit 43 — offuscahit 49. 
V pro h item rarius : deuita 43 — prouantur 66 — sueui constanter, nec mutavi. 
c et g: gcdlicia vel gallitia constanter pro Callaecia. 
c et qu: corum 62. — (quolUgentes \^ W^). 
c et t: 

c pro t: amiticia 33, amicicia 75 — licencia 31. 

t pro e: amiticia 33 — pernitiosus 7 — prouintia passim — spetiosus 1% etiam in 
his: cxcrtitus 34 — faUatibus 24 — patifico 56 — printipem 43 bis. — Tratia 9. 

CHRONICA II. 34 



266 ISIDORI HISTORIA GOTHORVM WANDALORVM SVEBORVM. 

cl et t: 

ct pi'0 t: (lelictiscens 38. 
t pro ct: extinto 45. 
d et t: 

d pro t: adque 12 — fuisscd 39 — iwjuid 69 — regnussed 39 — rcliquid 39. 
^ pro d: aj}ut 33. 
e ct /.■ 

e pro /; ciiies 33 — dcneque 37 — dereptaiH 72 — cincrctani 46 — ^jcre- 

c?/<a</ 18. 
/ pro t', «c." distructum 32 — exjjiditio 59 — cxpirs 58 (em.) — (/aUicia vcl 
gallitia constantcr i) et fere constantcr .4 (semcl 73 g(dkcia), contra (j(d- 
lccia P item constanter — indi(jinis V' — pirineum 71 — pussidcraiit 74 — 
religavit 50 — residerant 22. 
/' et ^>/?." friwiif- 62. 67. 

/t omissa: exalabit 43 — cxauriunt 72 — «?>M/f! 63 — ac 70 — actcnus P. 68 
— austus 61 — eraclius 62 — istoriis 2 — orridus similiaque passini — 
o.s</s 41. 45. 54. 61 — • Unni constanter — pirrus 2 • — proueittir 30 — tesau- 
rus 50, etiam in Grothicis passim , ut (jr(jtus sacpius quam Gothus, quaraquam 
subinde ita emendatur — Atanaricus semper — Ataidfus 19 (plcrumquc Athaid- 
fus) — Renus 71 — Tcodosius 76. 
addita: luie 46 — liilirieiunus 76 — nihilhoiuinus 32. 
i et y; 

« pro 1/: hiliricianus 76 — niartir Ib — oliinpicus \^ — pirineim 71 — pirrus'1 

(item W) — sillahac ['^ — tirann- passim — tirios [^ ct sic fere semper. 

m ct n: (juorumdam 58 — tiramnisantem 49 — contemtus 48 ; item aliquandiu 35. 39. 

n inserta: imiietranset 38 — imendunt 69 — meiuUcamcntum 61 — oecansio 42. 

46. 60 — -ensiimis mut. in -esiiims 13 bis — succensio 65, succendit 87. 

et z«.- 

pro 2«; adolescens 92 — exercito 24 (cm.) — fortire (== furore) 50 — ftdgo- 
rans 1'' — impcto 34 (cm.) — ohtcntos 62 — plorimus 51 — postoluta, 74 
— redditos 50 — sohulc (em. in sohole) 19. 

?( pro o; capitid- 1''. 4 — confusus (= confossus) 44 — detunsus 92 — ncpus 
40 — popiulus 52 — poptiscerat 47 (em.) — prumtus 64 — sohulc (em. 
in sohole) 19 — suhmi 64 — uicttiria 49. 61. 
jj iuter ;»< omissae: contemt- 40. 48 — peremtus 32. 39. 41 (sed interempfus 44 — 

promtus 52. 64 — rcdemfio 61 — sumfus 57. 
postergum 54. 

s et A'; «Msi^ 51 — Ildiris 82 — /etsto 75. 
s impure: espm 54. 
Spania plerumquc et sic scripsi semper, Ispania 34. 39. 41 (semel). Hispuiiia, 

Ispjania, Yspania A ; Hispania vel Ispania fere P. 
?« omissa: exfingens 83 — sangitiem 14. 
WandaJi plerumque, rarius Vandali et sic iu similibus. 
a; = ca;; extinexif 22. 
geminatio neglecta: Arianus 70 — ^</fo semper — ceserunt 49 — confusus 

(= confossus) 44 — disensio 89 — exferifa 68 — galiarum 38 — galienus 4 — 

gemae 1° — Hiliricianus 76 — misuin (corr.) 46 — perteritur 32 — regresus 34. 

40 — solicifuttim (corr.) 43 — successor 48 — J/h/ (raro). 
geminatio abundans: ahs(nssis 78 — affrica constanter — inftdlit 91 — nmlluisset 

24 — oeceani 42 — pestiUenfia 75 — reddifos 50 — repperittir 65 — reppjetit 

22. 27 — spannia 41 — fe??/s 70 — tirrannis 46. 



DE LAYDE SPANIAE. 

Omnium teiTarum, quaequae sunt ab occiduo usque ad Indos, pulcherrima es, o 1 
aacra semperque felix principum gentiumque mater Spania; iure tu nunc omnium regina 
provinciarum, a qua non occasus tantum, sed etiam oriens lumina mutuat; tu decus 

.", atque ornamentum orbis, inlustrior portio terrae, in qua gaudet multum ao largiter floret 
Geticae gentis gloriosa fecimditas. Merito te omnium ubertate gignentium indulgentior 1" 
natura ditavit. tu bacis opima, uvis proflua, messibus laeta: segete vestiris, oleis inum- 
braris, vite praetexeris. tu florulenta campis, montibus frondua, piscosa litoribus. tu 
sub mundi plaga gratissima sita nec aestivo solis ardore torreris nec glaciali rigore 

10 tabescis, sed temperata caeli zona praecincta zepliyris felicibus enutriris. quicquid 
enim arva fecundum, quicquid metalla pretiosum, quicquid animantia pulchrum et utile 
ferent, parturis, nec illis amnibus posthabenda, quos clara speciosorum gregum fama 
nobilitat. tibi cedet Alfeus equis, Clitumnus armentis, quamquam volucres per spatia l'" 
Pisaea quadrigas Olympicis sacer palmis Alfeus exerceat et ingentes Clitumnus iuvencos 

15 Capitohnis ohm immolaverit victimis. tu nec Etruriae saltus uberior pabulorum requiris 
nec lucos Molorchi palmarum plena miraris, nec equorum cursu tuorum Eleis cm"ribus 
invidebis. tu superfusis fecunda flimiinibus, tu aurifluis fulva torrentibus; tibi fons equi 
genitor; tibi vellera indigenis fucata conchyhis ad rubores Tyrios inardescunt; tibi 
fulgurans inter obscura penitorum montium lapis iubare contiguo vicini sohs accenditur. 

20 Alumnis igitur et gemmis dives et purpuris rectoribusque pariter et dotibus imperiorum 1° 
fertihs sic opulenta es principibus ornandis ut beata pariendis. iure itaque te iam- 
pridem aurea Roma caput gentium concupivit et hcet te sibimet eadem Romulea virtus 
prinium victrix desponderit, denuo tamen Gothorum florentissima gens post multiphces 
in orbe victorias certatim rapuit et amavit, fruiturque hactenus inter regias infulas et 

25 opes largas imperii felicitate secura. 



BXY Legionensis. 

LAVS HISP.: 2 pulcerim Y o] os Y 3 prinoipum (priucipium iJA'" Y) gentlumque m.ater] princi- 
pnmque mater gentium Leg. ispania A'", hispania X^ Y nunc] vialim nuncupare 5 portior B 

G getae A', geti Y gentes glomosa i? ubertatem AT- 6/7 indulgentiam (indulgentia* A'') ornaturaXiy, 

indnlgentiae ornatus A'2 7 dictauit £ bacis] pacis A'b, pascisA'"!' laeta] lata />e//. segetis AT', segeti- 
l)us A'-, segetes Y 7/8 inubraris i' 8 frondea AT ' T Xe^. , frondosa A'^ 9 torreris] terris A'»r 

10 zephyris felicibus] feris felicibus X {marg. uel aere felici) I' 11 secundum B posthabondam .B» 

speciosarum A, species horum Y grecum -B 13 nobiIit.at« X», nobilit.ate A''>r ced*t A'', ced.at X^ 

equus iJa armentus JJa 14 pisea ATl', phisea ie^., on». iJ quadricas 1' iuuencus X'' 15 capi- 
tulinis i?, capituliiias i? errurie i', esurie Xe^i. uberiores X^ pabulorum] A'-, parbulorum A'', paruoloruin 1', 
paruuloram i> 16 lucus molocri iJA''i', lucos molochri X"^, lacus molocri Leg. quorum iJ eleis] 

A'i', altis B 17 iuuideris Leg. supei-fluis Leg. 18 tibi] tu T^eg. indiginis fugata B conciliis 

iJAT, coccineis Leg. trios iJ» 19 peuitornin] poenitum X- iubere B uicinis Leg. 20 docti- 

bus B impioram Xe^;. ut] ac iei/. 21 p!iriendi £ 22 concupuit A'' 1' licet et ier/. romulea] 

ATI', romule i> uictrix desponderit] scripsi, uictrix sponderit (spoponderit AT-) XY Leg., uictus spondeorit .B 
23 geus] uirtus A^r, irtus i,e<;. 24 urbe A' ' i' Zejr. hatenus A'» inlulas] A'l', insuLas £ 25 felici.tate 
secura X, felicitates et curam 1' 

34* 



268 



isrooRi 



Gothorum antiquissimum esse re 
guum certum est, quod ex regno Scy 
tharum est exortuni. 



10 



isti smit enim, q^tos Alcxandcr vitandos 
15 pronimtiavU^ Fyrrhus pertinmit, Caesar 
cxltorruit. per multa quippc saecula 
et regno et regibus usi sunt, sed quia 
in chronicis adnotati non sunt, ideo 
ignorantur. ex iUo autem in historiis 
au inditi sunt, ex quo adversum se Romani 
eorum virtutem experti sunt, quoruni 
oportet tempora et reges per ordinem 
cursim exponere et aliqua eorum gesta 
de historiis libata retexere. 



DE ORIGINE GOTHORVM. 

Gothorum antiquissimam esse gen- l'' 
tem [certum est]: quoruin originem 
quidam de Magog lafeth filio suspi- 
cantur a similitudine ultimae syHabae; 
et magis de Ezechiele propheta id col- 
ligentes. rctro antem cruditi cos ma^is 
Gctas qtiam Gog et Macjotj appeUare 
consueiierunt. 

Interpretatio autem nominis eorum "- 
in lingua nostra tecti quod signi- 
ficatur fortitudo: et re vera. nulla 
enim gens in orbe fuit, quae Romanum 



Ilieron. quaest. 
in gen. lo, 2 
vol. 3 p. 318 
VaU. ct. in 
Ezech.34 vol.5 
p. 405 Vall. 



P s!n., BM- Rod. KirAMO(L) dextra. 
SIN. : 21 uirtu P» 24 libeuter P 



imperium adeo fatigaverit. isti simt "-''os. i, ic, 2. 

enim cjuos etiam Alexcmder vitandos 

pronunticccit, Pi/rrJitts j)crtimuit, Cacsar 

cxliorruit. per multa quippe retro 

saecula ducibus usi simt, postea regi- 

bus, quoruni oportet tempora per or- 

dinem cursim exponere et quo nomine 

actuque regnaverint, de historiis libata ef. o.os. i, 17, 

retexcre. 



Anno ante aeram conditam XII dum 3 
pro arripiendo rei publicae imperio 
consul Pompeius et Gaius Caesar arma 
civilia commovissent, Gothi ad prae- 
bendum Pompeio auxilium in Thessa- 
liam adversus Caesarem pugnaturi 
venerunt. ubi dum Aethiopes Indi 
Persi Medi Graeci Scythae ac reliquae 
Orientis gentes vocatae adversus luHum 



DEXTR. : 2 esse om. A 3 certuni est] adsclin ex humsce lihri tej-lii altero, om. ctlter, ante gothorum ins. 
scitote Eod. NE, posi gentem ins. affirmaut [0] L haec: gotborum .... 7 retro autem eruditi hreviarit sic: 



gotborum autiquissima origo siihiecta recapitulatione (c. 66): ile Magog lapbet filio 



cui serviere tot geutes 



3 origiue Pod. S i quiil.im om. W fil. iapb. M Ajb suspicautur] BNH, suspicantur editi (edici M) 

AM, esse creditur If, adfirmaut 0, ducuut [0] 5 ultimae om. Rod. N G ezechielo BW, ececillo W, 

ezezielo Bod. \i] idem H 7 retro] reliqui et Hier., romaui B solus eruditi] scripsi, editi BNV 

Bod., editio AM, editis W, editrix Perez, om. H 8 gestas Rod. N appellari M 9 cousueruut WN 

Rod., cousueuit AM post consueruut ins. gens fortissima etiam iudaeorum (iudeam M) terrani (terra M) 

uastatura (uastatum ^l) describitur Jir, g. f. baec a qua iudaea terra uastata describitiu- i 11 linguam 

noBtram WNHAMO Rod. tecti quod] recte quoque L siguificantur B 12 re] te M uera] fera W 

13 romarum 14 fatigaverit] faticauerit Rod., fatigauerint 0, f. ut liii AM, f. ut bi L istij sti W 

!.'■) alaxander TT^ 18 uisi 19 (luorum ... 22 retexere om. W quorum] corum Rod. oportet] 

NHAMO, om. B tempore 019,20 ordine 20 cursim] cursum A, ow. in sp. vac. M 21 liuata Rod. 

^h anno ante aeram (era B, er Rod., romam margo N) couditam (condita B) xii] era uero iucliii 0, era mundi 
iicliii [0] 27 consul] maguus /y gaius] gaius iulius .13/, iulius L 28 commobisseut i?mi. 29 pom- 

pei] iJb)rj\'0, ponpei Rod., pompeio 5:43//, cotei pompei £" axilium ii 29/30 tessalia WHN Rod., 

tesalia B 31 post duni ins. in pompei exercitu AML eziopes WX Rod., etbyopes M 32 persae ML 

■posl graeci ins. armeni L (non huhent AMj scite BW, scire M reliqui Rod. M 33 uocaute M, 

uocare O, euocatae / iulium] 11' Rod. NHAMOL, illum B 



HISTORIA GOTHORVM. 269 

dimicassent, isti prae ceteris ei fortius 
restiterunt: quorum Caesar copia et 
virtute turbatus fertur fugam meditasse, 
nisi mox proelio finem dedisset. 
5 Aera CCXCIIII anno imperii Valeriani et Gallieni primo Gothi descensis 4 

Alpibus, quibus inluibitabant, Graeciam Macedmiam Pontum Asiam atqiie Illyri- nier. 2^79. •sm. 
cum vastaverimt. cx qiiihus Illifricmii ct Maccdoniam XV fcrmc annos tmuernnt. 
drindc a Claudio imperatorc supcrati scdes proprias repctunt. Homani autcm Clau- 
dimn Augustum pro co c/nod tam fortissimam gentem a fmihiis rei pndjlicac remo- 
w vissct insigni gloria honorantcs in foro iUi aureum- clipeuni, in Capitolio (auteni 
ins. P) aurcam (ei ins. P) statuam conlocavenmt. 

Aera CCCLXVIIII, anno XXVI imperii Constantini Gothi Sarmafarum 5 Hier. •ius. 
regionem adgressi copiosissimis super Romanos inruerimt agminihus 

veliementi virtute cuncta gladio et 
15 15 depraedatione vastantes. 

adversus qtios idem Gonstantinus aciem instruxit ingentique certamine vix superatos Hior. 1. e. 

ultra Danuvium expulit, de diversis gentibus virtutis gloria clarus, sed de Gotho- 
runi victoria amplius gloriosus. quem Romani adclamante senatu publica laude 
prosecuti sunt, quod tantam gentem vicerit, quod patriam rei publicae refor- 
20 maverit. 

Aera CCCCVII, anno V imperii Valentis primus (om. P) Gotliorum gentis ('» ";°,!,„-^/^32 g 
administrationem suscepit Athanaricus , regnans annos XIII , qui persecutioneni 
crudelissimam (om. P) advcrstis fidcm commotam voluit cxcrcerc contra Gothos, qui 
in gente sua (in locis suis P) Christiani habehcmtur 
25 cx (juibus plerique, quia idolis immo- ar, ex quihus plurimos, quia idolis immo- 
lare non adquieverunt, martyrio coro- lare non adquieverunt, martyrcs fecit, 

nati stmt: reliqui autem coacti simt reliquos autcm multis persecutionibus 



I' sin., IIW {finil 4 iledi.sset.) Rod. (finit ihidem) XHAMO(L) dexlra. 

DEXTR.: 1 isti] stijr, iste Bod.NH ei] eius .4, caes.ari Z 1/2 fortius prestitenuit 11' ', iortiores steteruut-ff 
uieditasse] meditatus esse AML, meditatus 1'uisse [0] 4 post dedisseut ins. (ex Suetonio Caea. 36 vel ex 

liuli-opio r>, UO) tuuc Caesar ait iiec Pompeium scire viueere uec Caesarem posse viuci uam (nolam M) si 
l'(jmpeius viucere iiosset (uoss. uiuc. H), bodie cum tam asperrimis (asperis //) viris Caesarem superasset HAML 
5 ccxciiii] BN, ccxiiii P, cclxiiii {in arclietypo fuit ccxlxiiii) A, ccliiii M, cclxuiii H, cccl 0, cclxxxui /y 
auuo 0)11. P imperii ualeriaui (-no /?*[?]) et gallieni] u. et g. imperatoruui /' et similiter deinceps, 

nisi quod c. 11. 34 ut reliqui etiam P primo] secundo primo //, secundo (primo collocans post gotthi) L. 

om. P 6 alpibus] montibus galliarum al])il)us AM, descensis moutibus [0] 2^°^^ quibus ins. dicitur 

mons tauru (sic) asiam] et asiam P 7 ex quibus ill. et (om. 0) mac. xu f. aunos (anuis P, anni 0) 

tenuerunt om. N 8/9 claudio augusto/.'// 9 pro eo] pro £H0, per A^ geuteui om. P^ 9/10 remo- 
uissent />' 10 insigni gloria lionorantes] P/, om. BNHAMO in] et M, et iu H capitolium Nll ' 

11 post collocauerunt ins. era ccclxuiii concilium Celeberritauum xix episcoporuui teraporibus Coustautini 
gestum, eodem tempore quo et Nicena synodus liabita est H 12 cclxuiiii P, duccutisima septuagesiuia 

secunda BA, ccclxxii NM, ccclxxx O, ccclxii /, anno xxuii AMO, tempore L constantini] con.stantini 
christiani imperatoris L goti sarmatorum />', goti saritaiiorum N, g. sarmarum M, gotis arraatiu-imi armate O 
13 irrunnt // acuiinibus />' 14 et om. deprecationc ^V 16 ingeuti quo /' 17 danubium liliri 

uirtutnui /', uirtutibus N 17 IS sed d. g. u. a. gloriosus (sis J/j om. 18 acclamantes A' 

19 persccuti MO tantara g. uicerit (uinc M) quod om. B sohis patriam om. N publice rci NH, reiu 
publicam L^ 21 quadragentesima septima B, cccuiii P, cccc OL u imperii ualeutis (ualentiuis //)] 

ualentis u {om. inperii) /', uel imp. quinto priniorum cotoram B^ 22 susc. atanaricus plerique, 

athanaricus accepit P 22/23 persecutioue (-nem X"') crudelis.sinia (inara /J) a. fideni (fide A'-, fidem 

christl /) coniraota (coinraotu /'") uoluit se exeicere BNHAMOL, persecutionem a. 1'. couirauiiera uoluit exer- 
cere P gothos] cotos />''', eos P{0\, gotos eos O 24 in locls suls Pi"' 2.'') quia] qui AML 



270 



ISTDORI 



Imins rei gratia cw»! omni (jmite GotJio- 
rum in Arrianam liarrcsim dcvolutiis 
10 cst. 



de rcgno stto cxire ct in Ttomcinam adflictos, dum prae multitudine liorreret 

transire regioncm. interficere, dedit licentiam, immo magis 

c.oegit de regno sno exire atqne in Bo- 
manorwii migrare provincimn. 
Aera CCCCXV, anno XIII imperii Valentis (Tothi in Istrium adversns semet 7 isid. chr. 349. 
ijisos in Afhanarieo ct Fridigerno divisi sunt, cdtertiis sese eaedibus pojmlantes. sed 
Atliannriens Fridigcrnnm ]'alcntis imperatoris snffragio (auxilio P) snperans 

huins rei gratia legatos cum muneribus oros. 7, ?.?,. 19. 
cul cundcm impcratorem mittit ct doc- 
10 tores pro])tcr suscipiendam Christicmae 
fidei rcguJcmi poscit. Vcdens antem a 
veritate catholicae fidei devius et Ar- 
rianae haoresis perversitate detentus 
missis hacrcticis sacerdotihtis (iotlios 
15 persuasione nefanda sui crroris dog- 
mati ndgrcgarit ct in tam praeclaram 
gentcm virus pestiferum somine per- 
nicioso transfudit sicque errorem, quem 
recens credulitas ebibit, tenuit diuquc 
211 servavit. Tunc (rulfdas eorum c^tiscopus 8 i^iii. fhr. sso. 
(rothicas litteras condidit et scrijdurns 
novi ac veteris testamenti in candem 
lingnam conrcrtit. Gotbi autem, statini 
ut litteras et legem habere coeperunt, 
25 construxerunt sibi dogmatis sui ecclesias, 
talia iuxta eimdem Arrium de ipsa 
divinitate documenta tenentes, ut cre- 
derent filium patri maiestate esse mi- 
norem, aeternitate posteriorcm, spiritum 
30 autem sanctum neque deum esse neque 
ex substantia patris existere, sed per 
filium creatum esse, utriusque ministerio 
deditum et amborum obsequio sub- 
ditum. aliam quoque patris sicut per- 



•io tunc (hdfiJas coruiii (jiiscoinis (lothicas 
littcras adinvcnit ct seripturas sanctas in 
candeni Jiiigiiam courcrtif. 



P sin., BNHAMO(L) dextra. 

DEXTR. : 1 adOictos] afflictisZ™, afFectosL^ prae] per J/O/y orret iV, correcet J/ 2 interficere om. ylJf 
3 coegit de] coegredere il/ 3/4 romaiiorum] />', ronianam solum yt, romanis solis jt/, romani solii iV/T, romani 
soli (.>/>s^ ronianam Z™ 4 pi-nuincia 0, prouincias i^, regionem 7^'" 5 aera owi.il/ ccccxu] ccccui //O, 
cccciii L anno xiii] anno octauo L. nin. P ualentinis J/ in istrinm] BMAML, instrium X, instrunt 0, 
om. in sj). vacuo P aduersum PNH 5/6 semet ipsos] se /' 6 atanatico /3* frigiderno M sese 

caedibns] NHAOL, sesc seredibus M, se caedibus P, se sedibus B depopulantes HL, prophetantes M 

7 atlianaricus fridigernum (frigidernum M)] fridigernum atbanaricus (atharicus P") P: reqiiiritiir Fridigernus 
Athanaricum , vt est in rhronicis superat ^4i)/0// 8 liius -4J/ legatos .6" 11 regulam poscit 

(poposcit 0) u. antem a ueritate (auteni auctoritate 0) catli. fidei om. B (suppl. m. rec.) H 12 et] ad O 

13 per ueritate N, peruersitatem 14/15 gothis persusicme M 15 nefanda] fanda N sui] sine J/ 

15/1(; dogmatis/J, dogma 17 uiros pestiferos 17/18 perniciose A', precioso 18 quem] 

iiuae M 19 crudelitas HAM 20 gulfilas] BNHMOL, gulphilas A, galfilas P eonim] eorum gotho- 

rum OL^ 21 et om. 23 conuertit] committit 25 instruxerunt /" dogmati B 2(? talias 

iuxta undemarum /3 28 patris .1 maiestati J/ 29 aeternitate (et aet. iV/y) posterioreni (potore ^l) 

om. B solus 30 sanctum] sclm (= seculum) M esse neque] esse nec M 31 ex substantia] sub- 

stantiam /,s (non Li"^) M per] pro M, om. H 32 creatum] creatum terre M ministeriu deditum] 

NAMOL, miiiisterium dedito B, ministcriuni deditum H 



10 



HISTOKIA UOTHORVM. 27 1 

sonam, sic et iiatui'<un adserentes, aliam 

filii, aliam denique spiritus sancti, ut 

iam non secundum sanctae scripturae 

traditioneni unus dcus et domiuus cole- 

5 retur, sed iuxta idolatriae superstitio- 

nem tres dei venerarentur. cuius blas- 

phemiac malum per discessum tem- 

porum rcgumque successum annis 

CCXIII tenuerunt. qui tandem remi- 

lu niscentes salutis suac renuntiavcrunt 

inolitae perfidiac et Christi gratia ad 

unitatem fidei catholicae pcrvenerunt. 

Aera CCCCXVI, anno XIIII imperii Valentis Gothi, qui primum Christianos U o;":,;^^^"?,: 

a 'sedibus suis' (terra sua F) cxpulerant, rursus (postmodum P) ipsi ah Hunis 'cum 

rege suo Athanarico' (om. P) expulsi sunt tmnsitoque Danuvio (Danubii fluuio P) 

Valentis imperatoris potestati sese non depositis armis tradunt (dedcruntP) 'Thraciam 

ad inhabitandum accipiunt' (accepta ab eo ad habitandum Thracia P). sed uhi 

viderunt se opprimi a Romauis contra consuetudinem propriae libertatis, 'ad rebel- 

landum coacti sunt' (resumptis armis rebellando P): Thraeiam ferro ineendiisque 

depopidantur delctoqtie Romanorum- exereitu ipsum Valentem iaculo vtdneratum in 

quaudam villum fugivntem sueeendunt (iuccndunt P), ut merito (iuxta cuiusdam 

sententiam ins. P) ipse ah eis vivens (om. F) temporali cremaretur incendio , qui 0™«- ?. 33, is. 

tam pulchras animas i(jnihus actcrnis trudiderat. 

Invenerunt autem eo proelio Gothi con- 10 

25 fessores priores Gothos, quos dudum 

propter fidem a terra sua expulerant, 

et voluerunt eos sibi ad praedae socie- 

tatem coniungere. qui cum non ad- 

quievissent, aliquanti intertecti sunt, 

30 alii montuosa loca tenentes et rctugia 

sibi qualiacumque construentes non so- 

lum perseveraverunt Christiani catho- 

lici, sed etiam in concordia Romanorum, 

P sin., BNHAMO(L) dexlra. 

DEXTR. : 3 iiou om. M 4 dumiuus] omnes 4/5 coletur B, colereutur 5 itloloktriae V 

5,6 supprestitiouem MO 6 dei] dii NAMO ueueraretur H 1 malnm om. M per deccssum 

AMOL, per decessu ^V, processu if 8 regnumque A', gotorumqne regnm H successn i>\V// 9 ccxiii| 

cc.\xiiii L 11 molite 0, iuditae L^ (non L^) clu-isti gratiara B, per clu-. gratiam NHMOL V2 post 

catholicae Ins. per orthodoxum patrem Leandrum Hispalensem antistitem L perueuerit N 13 ccccxiii 0, 
ccccuiii L xiiii] tertio deoimo X nal. imp. primum] PAL, in primis B, in primum N, primum iu 
HO 14 a sedibns snis] BNHAM, a terra sua FL, a terra vel a sedibus suis jjost ipsi ins. multis 

acribus (multi aeris /™) teuipestatiljus dei iudicio latigati i uunis /? semper, .«nisP, *««is^>, uugnis J\ 

nguis HMOL^^ Ovet., hnuis .1- et Paris. 6815 15 repnlsi H transactoque H 16 ualentis .... 

tradunt om. O nalentis imperatoris potestati] /', ualentis imperatoris cnm nim BN, (ditioui ins. H) ualentis 
(ualeuti M) imperatoris (imperii M) cnm uim (ium A, uni M) ferre nou possent HAM, cnm u. 1'. n. p. ual. 
imperatoris L tradunt] ei tr. i" thraciam] et thr. L, traciamque // sese] se PN 17 iuabditanum M, 
liabitaudnm O 18 opprimi se -V 19 resumpsis P^ incendiisque] incendisset M 20 depopulant /' 

deletnque] PZJOi™, dictoque^^ uictoque^l', deiectoque A^^L^ deietaque J/ exercitum P ualeute i)/ 
'21 succedernnt J/, snccednut i\'//, snccenderunt -1//« ut merito] PHL, et merito mBA-, et merito AM '3/0 
■J3 tam] tum M aeteruis om. B solus posl tradiderat ins. per errorem L 24/25 confessores om. L 

25 quo.s om. N 27 ad praedae] adprehendi 28/29 adquieuisset B 30 motuosa B^ 32 i)ersene- 

rauerunt om. H 33 coucordiam HM 



272 



ISIUORl 



Hyd. c. 6. Orns. 
7,34,6. 7. 



a quibus tludum cxccpti fueraiit, pcr- 
manserunt. 
Acra CCCCXVIIII, auno inij^erii Theodosi Spani tciiiu Athanaricus cum 1 I 
Thcodosio ius amieitiamque (amicitiac P) disponens mox ConstantinopoUm penjit 
ibiijHe quintodecimo die qnam (ex quo P) fuerat a Theodosio honorabiliter (favora- 
biiitcr P) suscejitus, interiit. Gothi autem jjroprio rege dcfunrto adspicicnfes henigni- 
tatem Theodosi imperatoris inito foedere Romano se imperio tradiderunt. 

Aera CCCCXX, anno imperi Theo- 12 
dosii IIII Gothi patrocinium Romani 
lu foederis recusantes Alaricum rcgcm sibi 
constituunt, indignum iudicantcs Ro- 
manae. esse subditos potestati eosquc 
scqui, quorum iam pridem legcs im- 
periumque respuerant ct de quorum sc 
15 societate proelio triuniphantes aver- 
terant. 

Acra CCCCXXXVII, auno impcrii lo 
Honorii et Arcadii quarto Gothi in 
Alarico et Ragadaiso divisi, dum seniet oros. 7,.s7,.i. 



Aera CCCCXLVl, anuo XI III Ar- 
cadii et Honorii impcratorum post 
Athanaricum duo rcges Gothis impe- 
ravcrunt, qui pacis foederc rupto ad 
dcpraedandam Komaniam se dedcrunt. 



quorum unus Kadagaisus Scytha atquc 
paganus cum CC fcre milibus Italiam 
bclli feritatc aggreditur, promittcns 
sanguiuem Christianornm diis suis litare, 
si vinccrct. cuius cxcrcitus a Romanis 
in montuosis locis conclusus fame est 
potius quam ferro consumptus: ipse 



L'u ij)sus iii duabus partibus regni variis 

caedibus laceraront, ob excidium Roma- 

norum concordes effecti consilium in 

communc coustituunt parique intentione 
ad depraedandas quasque regiones 
2i Italiae ab invicem dividuntur. 

Aera CCCCXLIII, anno imperii IIo- 11 orus. 7, 37, 4. s. 

norii ct Arcadii X rex (Tutliunim llaga- 

daisus genere Sci/tha cidtui idolatriae 

dedifus hurbaricae inmanitatis fcritatc 
3u saeoissimus cnm ducentis armutorum 

milibiis Italiae partes vehementi vasta- 

tione adgrcditur, spondens in contemptum 



P sin., BNnAMO(L)li (inci^nt c. 13) dexli-a. 
SIN.: 29 clir. d. suis saiig. i'» 

DEXTK.: 1 {aerat 31 ll'2 posl. (lermaiiseruiit iiis. I.iuic Gottlii coutra Huugtiros anna ilirigentes 

iTinumerabilein e.x eis multitudiiieni liostiliter necaverunt L 3 ccccxuiiii] ccccxiii L, ccccxiiii II hispanii 

A', spaiii B3f, gotUi ^-1 -, inc. A ' pos< tertio ins. et ualentiniani primo L 4 ainicitiarumque 0, ainicieia- 

rum jD™ constantiiiopoliin ^l, constinopolim i' , contautinopolim II 5 quam] postquam IIAMOL 

6 interiit] PNHAOL, moritur 7J 6/7 benignitatera] uenientem 7 iuito] se inito A post tradide- 

runt ins. fueruutque (et fuerunt L) cum romanis xxuiii (xu H, septem L) annis H (ubi ante fueruntque 
ilelelum est era) OL 8 quadrintesima uicesima B, ccccxu Z"" 8/9 theodosii iiii] tlieodosii et ualen- 

tiniani uiii i™ 11 coustituerunt J/ indicantes fiT 11/12 romauo .V 12 esse] se esse 

14 respueruut de quoruml decorum se om. NH l?) societatem H proelio] prelium M, per 

praelium A 15/16 auerterant] se auerterunt 17 ccccxxxuii] ccccxxxii 0, ccccxxui X"' 18 lionoriij 

theodosii honorii L™ iii om. 19 allarico B ragadaiso] BHAMOB cum plerisque Orosianis, raga- 

deiso N, ragadarso X'", radagaiso Oeet. (Alb., non Emil.) 20 regni (regnis M) part. AMOL 21 oh] 

ab 31 lalaoerarent A 24 depredantes 0, praedaudas AM , depredandum X™ 25 ab] ad 

26 ccccxxxiii 0, ccccxii L™ imperii om. AMO '11 x] quinto L™, requiritur undecimo 27/28 rada- 

garsus i™ 28 cultu BNH idololatriae 30 ducentis armatis armatorum milibus (militil)us B^) 

BB, ducentis milibus armatorum // 31 partibus N 32 spoucens M in contemptu B^NB, in con- 

tentu A310, a(V)u conteutu B^ 



HISTORIA GOTUORVM. 



273 



postrenium rux captus est et iiiter- 
fectus. 



Aera CCCt^XLVI] aniui Honorii et 
Arcadii imperatorum alter illc Alaricus, 
Christianus quidem, sed haereticus pro 
consorte regni amisso in vindictam 
sangninis suorum profectus JtaHam ir- 
ruit, obsessani urbem capit, sicque 
Roma irruptione atque impetu magnac 
cladis eversa est. 



Christi lioviunuruni aajuiuincui (liiti 

suis libare, si vinceret. ctiius exercihis Orm. 7,37, w-ij 

' Prosp. a. 406. 

ab Stiliconc dtice Homano in montuosis 
Tiisciae locis circumclusus fame est po- 

b tius quam ferro constimjitus , ipse pos- 
tremum rex captus et interfectus esi. 

Aera CCCCXLVII, anno imperii Ilo- 1.") 
norii et Arcadii XV extincto Raga- 
daiso Alaricus consors regni, nomine 

lu quidem Christianus, sed professione 
haereticus, dolens tantam muUitudinem 
Gothornm a Romanis extinctam, |in 
vindictam] sanguinis suorum adversns 
Romam proehum agit ohscssamque im- 

15 petu magnae cladis inrumpit. sicque 
urbs cunctarum gentium victrix Gothi- 



cis triumphis victa subcubuit eisque 
capta subiugataque servivit. 
tantum autem Gothi clementes ibi extiterunt, iif votum antea darent, uf, sl in- 
211 (jrederentur urbcm., quictimque Honuinorum in locis Christi invenirentur. 



in eis agere belh iure non liceret, sed 
ibi ct feriendi refrenaretur inmanitas 
et captivandi cupiditas coerceretur sic- 
que post hoc votum aggredientes urbem 

25 quoscumqne in locis Christi vel mar- 
tyrum vel basihcis confugientes in- 
venerunt, in vastatione urbis non mise- 
rimt, nec cruentus saeviit in eis gladius 
commiserantibus hostibus. sed et qui 

30 extra loca niartyrum erant et nomen 
Christi vel sanctorum nominabant, ct 
ipsis simiH misericordia hostihs furor 
pepercit. sic evaserunt multa miha 



[in eis agere belU iure non hceret|. 
post hoc igitur votum adgressi urbem 
omnihus et mors et captivitas indulfa 
csf, qui ud sancforum limina eonfui/e- 
runt. sed et qui extra loca marty- 
rum erant et nomen Cliristi et sancto- 
rum nominaverunt, et ipsis simili miseri- 
cordia pepercerimt. In rehquis autem 
ctsi praeda hostiuni patuit, feriendi 
tamen iumanitas refrenata est. incur- 
santibus autem in illa vastifate per 
urbem Gothis, diim quidam potens vir- 
ginem consecratam aetate provectam 



Hyd. c. 43. 



, 39, 3seq. 



25 cliristil F^, sauctis P» 



■20 ubasilicis 



laiiie bls il est ont. Bli 5 cousiiptus 7i' 

7 8 lionorii et archadii lionorii (sic) A 8 xu] 



r sin., UXHAdIO(L)l! dextra. 

SIN.: 9 pro] postP II italiaiii] it. lubem P 

(voliiil ut hasilicis) P 2'J qui oni. P» 

DEXTR. : 3 stiligoiie .F, stilione i locus £» 

7 aera om. M ccccxluii] ccccxuii 0, ccccxui X'" 
decimo A'0, uiiii i™ 8/9 ragadaiso] BNHAJIO, radagaiso ML 10 quidem om. N sed] et BR 

11 tantum M 12 aj iu M 12/13 in uindictam] HAMOL, ex recensione altera opinor, oni. BRN 

13 sanguuiem M, sanguiuuni .1 14 agit] gessit A 15 niaguae cladis] igne cladis Z,'", igne gladiis L' 

sictjue] sic H 16 urbis gentium om. N uictricis P lt>, 17 gotiis N 17 easque M 

19 tantuni] tanti N, tam -S (!) uotum ante ea N, antea uotum H ut] PA, quoil BRNHMOL 20 qui- 

cunique] quiciun inueniretur AL 21 in eis agere belli iure non liceret] adsumpsi ex rec. altera, 

in uastationem urbis non mittereutur [sic [0]L, mitteretur AM, inicierentur 0) AMOTj, nun ucciderentur NH-, 
inuiolatos securosque esse sinirent (sinerent esse B) B-R (adhibito Orosio), oni. B^H' 22 iugressi N, ad- 

gressis // 23 mos H 24 liminem Jl/'», limin M^ 24/25 confugierunt PO 25 et om. HM 

mart. Iipca N, locum raart. M, loca (sej. sp. vac.) M 26 erant] era iV 26 27 sanctorum oin. H 

27 et ipsi B^NH^O 27/28 simili uiis. om.. in sp. vac. M 28 reliquiis H 29 praedae A hosti O 

30 refrenata] refecta BR 31 autem om. R 32 goti N quidem 

et etatc R-L"' prouectam] N, profectam HO, perfectam BAML^R 

CHRONICA II. 



33 aetate] et aetatein B'R', 
35 



274 



ISIDORI 



Oros. 



Romanorum, quibus Gothi propter 
Christum raisericorditer pepercerunt. 
unde et hucusque Romani, qui in regno 
Gothorum consistunt, adeo amplectun- 
tur, iit melius sit illis cum Gothis ^mu- 
peres vivere quam inter Romanos po- 
tenies esse et grace iugum tributi por- 
tare. 



10 



35 



30 



Gothi uutem post tertium diem, quo 



repperisset eamquo honeste admoneret, 
ut , si quid apud se auri argentique 
csset, proferret, illa fideli conscientia 
quod habuit protidit: cumque ille vaso- 
:. rum formam et indchritudinem ex illa 
antiqua Romanorum opulentia mirare- 
tur, virgo ait: huec vusa mihi de sacrario 
Fctri apostoli dcposita sunt, praesume, 
si audes: ego sacra hosti dare non atideo. 

lu iUe ad nomen apostoli magno pavore 
perterritus regi hoc pcr nuntium refert, 
qui confestim reportare omnia ad sacra- 
rium beati Fetri summa cum reverentia 
iussit, dicens cum Romanis gessisse 

15 bellum, non cum apostolis. Redit igi- 
tur virgo reverentissimis officiis hono- 
rata: rcdeunt et cum illa omnes qui ei 
se sociaverant, supcr capita sua vasa 
illa aurea et argcntea cum hymnis et 

20 canticis rejjortantes excrtis undique iussu 
regis ob defensionem armatorum custo- 
diis. concurrunt undiqtui ad voces ca- 
nentium de latibidis agmina Vhristia- 
norum. concummt etiam et pagani 

25 at.que admixti iuter eos, duni Christia- 
nos esse sc fingttnt, etiam et ipsi calami- 
tatis excidium evaserunt. Hac tempe- 
state Gothi Placidiam Theodosi princi- 
pis filiam, Arcadii et Honorii impera- 

30 torum sororem cum ingenti auro Romae 
capiunt adeptisque multis opibus Roma- 
norum tertia die incensa eversaque in 



17 



18 



cf. C. 19. 



Oros. 7, 39, 15. 



P «m., BNnAMO(L)R dextra. 
f<IN.: 7 graue*P 

UEXTK. : 1 admoiierett.. ut £ 3 ille conscieiiti ^ : conscientia Orosius Donauesch., constantia 

jjlerique libri Orosiani 4 cumque] cum X 4/5 uasarum 6 epulentia M 7 uasa] KHAMOL cum Oroaio, 
uasaquaeii/? mihi] christiJ/ 8 petri] beati petri O. om. BiJ depositasunt] deposituns i/ 8,9 prae- 

sume si audes] numquid presumere audes L^ 9 sacra liosti] BRL, sacra hostibus H, sacra hostia NO, sacram 
husiam AM 10 ille] gotbus (gothis i/) 'iWc AMOL, ille autem // 11 hoc] Iiaec .1 12 con- 

festim] c. rex AMOL reportari NHMOL 13 beati petri] beati (sancti petri MOL) per uirgineni illam 

(om. N) NHAMOL. beati petri apostoli i)'-'^', inc. B^ 14 gessisse] BJIN, gessisse se.l, se gessisse /7, 

iecisse 0, gessi L^, iessi i'" 15 apostolisj ap. dei AMOL reddit HO 17 reddeunt 17/18 ei se] 

eis se B», ei A', eam H 18 sociauerunt Bl{ '20 exertis] BR. exercitus NHAMO, et exercitus L^ 

iusso /i» 21/22 eustodiis] custodieutes L 22 concurrunt .... agmina christianorum om. NL™ 

22,23 uoces can.] duces cannecum M 23 24 chiistiauorum ('om. cum praec. N Lf") concurrunt etiam (om. 

NH) et p. a. a. inter eos dum] NHAMOL, paganorum qui (adhibitu Orosiu) B^Ji, om. />' 25 26 christia- 
nos] BB, sernos (serui N) christi NHAMOL 26 se esse AMOL 28 placidiani] 0, placidia /.', placidam 

NHAL^^, pracidianj .1/ teodosi .V 28,'29 principis] pr. imperatoris JJ/O, imperatoris /,■" 2930 impera- 
toris N 30 auro] BB, auri argentique thesauro NHAMOL 31 capiunt] eani capiunt M, eam rapiunt O: 
deinde iiis. anno ab urbe condita mclxiiii irruptio urbis per alaricnm tacta est L adetisqne M :i2 tertia] 
sexta Z.™ (non L^) insensa M 



HISTORIA GOTHORVM. 



2i:> 



Romam ingressi simf , iiullo lioste 
cogente sponte disccdmit. 



cf. c. 23. 



cf.Oros.7,4;),12. 



Hvd. c. 6T; cf. 
Oros. 7, 41), 2. 



partibus urbe discedtmt. inde conscensis 
navibus cum ad Siciiiimi exiguo ab 
Italia freto divisam transire dispone- 
rent, infesto mari periditati multum 
5 r, exercitum perdideruat. quibus tanta 

fuit gloria de Romanae urbis obtentu. 
ut in eius conparatione nihil se mali pas- 
sos tempestate illa arbitrarentur, damua 
naufragii eventu victoriae conpensantes. 
10 1» mors Alarici confestim secuta: vicensimo 

octavo regni anno defunctus Italia. 
Aera CCCCXLVIII anno 'imperii Honorii et Arcadii XVT (primo Theo- 19 
dosii minoris P) Alarico (mox ins. P) post captam urbem def/mrfo Athanlfus Gothis Hya. c 45 
Italia m/tio pmrficitur annis VI {Y\\.P). iste quinto regni anno de Italia 'recedens 
15 GalHas adiit" (succedit ad Gallias ibique P) Placidiam 'Theodosii imperatoris filiam' 
(filiatn Theodosii principis, Arcadii ct Honorii imperatorum sororem P), quum liomae 
(iothi ccperant (quae a Gothis Romae capta fuerat P), coniugem (uxorem P) sihi 
adsumjjsit. 

in quo prophetia Danihelis a quibusdam 
20 -0 creditur essc conp)leta, qui aif filiam 

regis austri coniungendam regi aquilonls, 
nullo ex ea semine sidisistente nullo tamen de germine eius subole 

^ subsistente. 

sicut et ideni in consequentibus pro- 
26 2s pheta subicit dicens: nec stabit semen 

eius. nullus enim de utero illius extitit 
genitus, qui patris in regnum succederet. 
Athaulfus autem dum relictis Galliis 
Spanias peteret, a quodam suorum apud 
:«| Barcinonam inter familiares fahulas 
iugulatur. 



qui dttm a Constantio Eomano patricio 

admoneretur, ut rdictis (Talliis Hispa- 

30 nias peteret, per quendam Gothuni apzid 

Barcilotiem inter familiares fahulas 



Hvd. c. GO. 



itujulatur. 

Aera CCCCLIIII, anno 'imperii Honorii et Arcadii XXII' (VII Theodosii 20 



P sin., BNnAMO(L)B {fiwt .31 in iugul.-itur) dextra. 

DEXTR.: 1 discedit coucessis 2 post aiciliam in.i. post tautaui victoriam L^ 3 iVetu 

BNAMO post diuisam (-sa M) ins. maior eorura pars simul cura Alarico rege et potentioribus ducibus L 
3/4 disponeret 31 4 mare BEN periclitauti N 7 se om. BR 8 terapestatem 9 euictu A 

10 allarici /J», alarico B 11 regui anno] NAM, regni £', anno regui B^EO defuncto iV italia] BNO, 

est it. H^M, est in it. AH^^L, in it. est B 12 cocxluiii] BRNH, ccccxluiiii AM, ccccuiiii P, ccccxuiiii 0. 

ccccxuiii £™ annos P^ liouorii 6t arcadii xui] BRNH, lion. et archadii xii /y"", anno primo tbeodosii 

minoris P, anno imperii lionorii et arcbadii xuii (primo 0) et sexto (xxui 0) tlieodosii minoris AMO (v. p. 24j) 
13 alaricus p. e. u. deluuctns R adnlfus L'" gotbis] PBRNHMO, gotlms .4, a gottliis L 14 italia] 

PNMO, italiam B, ytaliam H, in italia A, in italie //■» in regno B-R iiroficitur B, perficitur O ui] 

septem PL regni anno] regno .1 secedens R 15 adiit] rediit AM placidam iV/.,™, placidamque H 

17 caeparant £" 19 quo] qua AML 20 completara N qui ait] NHL, qui nt B, quia ut /?, quia ait 0, 
quibus MlAM: ut ait Hydatius 21 regis -V 22 iiullo] B/J.VO, miWa. HAML germine] geneie // 

subole om. OL'^ 24 in conseq.] iii (om. A) sequentibus NHAML. in subsequentibus 2:> subiecit 

NHAMOL^, subiuugitL» stabit] st.atuit X 2(5 illis geu. ext. J/ 27 reguo .1.1/0 28 alhaulfus A, 

adulfus i™ 29 spaniis 0, spauiamiam ft 30 barciuononam .4, barcinonem /Jfl// .33 ccccliiii] 

ecccliii 0, cccclu L™, ccccl H honorii (bonarii --1) et arcadii xxii] bonorii et tbeodosil sexto L^ 



35* 



27r, ISIDORI 

mmoris P) 2>ost Athaulfitiii Gothis Sigericus princeps electiis est. qui dnm ad pacem Oros, 7,43, 9. 

cnm liotrmnis esset promptissimus, mox a suis est interfectus. 

Aera et anno quo supra Vallia Sigerico (om. P) succedens tribus annis 'reg- 2! orn<!. 7,43.10. 
num tenuit' (reg-navit P) heUi ca,nsa primeps a Gothis eftectns, sed ad pacrm dirina 
:, providentia ordinatns. mox enim regnare coepit, foe.dus cum imperatore Ilonorio oms. 7, 43, 12. 

pepi(jit. Plaeidiam sororem eius, 'quae a Gothis Romae capta fuerat, c/' (om. P) 
honnrificr reddidit 

promittens imperatori propter rem 
publicam omne certamen inplendum. 
10 III itaque ad Spanias per Constantium 

patricium evocatus 
Romani (quoque ins. P) nominis causa (intra Hispamas ins. P) caedcs nuuinas 22 nyii, ccs. 
liarharis intulit: Wandahs Sdimjos in Bnetica omnrs liello extiHxit: Alanos, qui Hyd. c. e?. es. 

Wandalis et Snruis pofnitahantHr, adeo crcidit, nt rxtineto Atacr rege ipsorum 
if. parici qui sttperfuerant ohlito regni nomine Gnndrrici rcgis Wandalornm, qui in 
Gallicia rrsrdrrant , sr regimini (patrorinio P) sidiingarent . 

Isti sunt Wandali, qui postea Sue- 
vorum obsidione relicta ad Baeticam 
transierunt captaque Hispali Africam 
2u migraverunt. 

'Confecto igitur Vallia' (V. autem confecto P) bello Spaniae, dnm instrueta oma. 7, 43, n, 

navali acie Africam transirr ntoliretur (disponeret P) in freto Gaditani maris vi 
gravissimar temprstatis rffractus (vi tempestatis interceptus P). 

memor rtiam illius sid) Alarico nanfragii oms. 7, 43, 12. 

25 2.', omisso navigationis periculo Gallias 



'o 



pc 



repetit 
Hispaniam redire coactus est: qui deinde Hyd. c.c9 cf.co. 

jrer Constantium Romanum patricium 
ad Gallias revocatur 

'data ci ah imperatore' (data ab eo Gothis P) ob meritum victoriae (ad hahitan- ^^\'l\l' ' ^™^''" 

dum ins. P) secunda Aquitania cum quibusdam civitatibus confiniiim provinciariim. 
usque ad oceanum. 

P dn., BNSAMO(L) dextra. 

DEXTR. : 1 post obitum athaulphi {a.&a.\\\^ L) AML gothis] a gotthisi siericus M, sioiicus -1, 

segericus jV ante qui ins. tribus luinis /> 2 a| ad iJ interf. est .A'^ 3 acra et auiio ijuo supra] era 
ccccluiii ■"inno imperii honorii et theodosii nono L™ uallia] P xempe.r, B semper, uuallia H .lemper, A semjier, 
M semper, uualia vel uuallia N, uuaila semper sierieo AM tribus] sex L 4 pace N 5 enim] BO'^, 
enim ut PNHL, enim cum AM(y- 6 placidara NHL™ romae om. NH ei] et N 7 reddidit] rctliit N 
9 omnem iJJV certamen] eternum J/ inplendus iJ 10 constantinum il/ 11 patricium o»(. B 12 romani 
nominis] romani meri is M, romanis B magna N 13 barbaris] crudelibus populis L silinguos M, 

silinguites //'. silingutes H'^ omnes] omne N, omues homines P^ 14 uuandalos N, uudalis P"- suesis ^l 

potentabatur iU cecidit] £, cesitJ..!/, cessit-VO, trucidauit L, om. P (in sp. vac. I! Vitt.) H ut om. 

athace -4, utiico P: Addace Hydatius ip.s. rege H Ifi superfuerunt BAM oblito] olditi -V/r.1-1/. 

abolito Hjjdatius regi mie Ji gunderico regi -l''. gunderia reg M nuandorum J)/ IG gallceia .^/., 

galletia//, gallecias 3/, gallicia /1», gallitia £ (semper) A^, galli.i P, gallias 0, galliis /'" resederant] P, 
residerant B.iV^ ''il/O, resideran • J ", resederat SL Hydatius regimiui] regi nomine J/, i'egni nomino ^t 

snbiugaret il/ 21 confecto ig.] confectoque A, confecto sed qui M dum instructa] deintcretnr J/ 

22 nau. ac. afr. (ad afr. /) om. M moliretur] disponeret POL fretu NA. fretum PBHMOL"' gadifa i 
nias M 22/23 ui grauissimae tempestatis] J//,", ui tempestatis (oire. grau.) POL^, ui granissima tempestatc 
BN, ui grauissima tempestatis //, In grauissime tempestatis A 23 efiractus] effectus 3/, iiiterceptus POL"^ 

24 memor] minor J/ nauiganis perilo J/ 25 galli.as (gallia -VJ/, gallias galliam -1) 2(j repctit] /(iV, 

relictis hispaniis g. rep. AMOL, g. rep. relictis yspaniis // 30 data] dataqne esti, datur J/ merito B 

nictori -V. uictrice M 31 qnibnsdam] quibusde J/ 31/32 usque ad oc. cum qu, c, c. prou, /' 



HISTORIA GOTHORVM. 277 

Aera CCCCLVII, anno 'impeyii Hmiorii et Ayatdii XXV', (nono Theodosii 23 Hyd. c. 70. 
minoris P) 'VaJlia rn/r defmicto Theoderiduf! snreedit in re.(/mi)n' {Tiieudoridus post 
Valliam regnat P) annis XXXIII. qui regno Aquitanioo non contentus paris Prosp. a. 436. 

Romanar fhedas rrrnsnt 
i exereitum movet 5 pleraque municipia Romanorum vicina 

sedihus suis occiipat 
Arcilas nohilissimum GaUiae oppidnm 'mtiJta vi nlisrssnm. oppa.(/nai' (obsidet P). Prosp. a. 425. 

a cuius ohsidionr inminrntr viytate Aetii Romanae niilitiae ducis UKm inpunitus' 
{ remotus P) abscedit. 'Tiemoto igitay VaJentiniani imjmritoris iussu a potestate militari 24 Prusp. a. 432. 
10 Aetio' (extincto autem a Valentiniano imperatoro Aetio P) dnm. TJi.rudrri(Jus Nar- ProsiJ. a. 43c. 

J)onensi whi (Narbonae P) 'diidinu ohsidione ae frmie' (o))i. P) rssrf infrstns, rur.ms Prosp. a. 439. 

a Litorio Iio)nanae militiae ducc Hunis auxiliantiJms e/fuyatuy. Litori.us autem 
dum ^jrwMMiw res prosperas adversus (rothos ejessisset, denuo 'daemonum signis 
haruspieAinujue responsis' (responsis daemonum P) deciipttis 
15 in bello a Gotliis amisso exercitu mise- ir, JirJJiwi cwn Gotliis iniwudenter iniit 
rabiliter supei-atur et qui antea Imstium amissoque Romano exercitu miserabi- 

milibus caesis feliciter vicerat, dum liter superatus interiit, fecitqar inteJJegi. 

fallacia daenionum oracula quaerit, (^iia)itwn iJJa, (luae cu»i eodon periit, 

ignobiliter victus interiit. muJtitudo prodesse potuerit, si fide potius 

20 so quani fallacibus daemoniorum ostentis 

Theudoridus autem sunipto contra ITu- uti ))taluisset. Pace deintJe TJtcudcridus 25 uya. c. iso. 

nos proelio in eampis Catalaunicis ctmi Romanis inifa denuo adversus 

superatus oc^nibuit. Hunos GaJJiarum prori.ncias saeva de- 

populatione vastantes atque urhes pJuri- 
2.1 25 nms evertentes in campis CataJaunicis 

auxiliante Aetio duce Romano aperto 
Marte confJixit ihique proeJiando vicfor 
Gothi autem. dimicanfe Turismodo Theu- occuJttiit. Gothi auton dimicantc Tli.uris- caesaraug. 

.1. 450. 

doridi regis fiJio adeo cxfitcrr victores, mtmdo Theuderedi regis fiJio adeo for- 



P «in., BNHAMO(L) dextra. 

DEXTR.: 1 ccccluii] cccclxuii M, cccclxiiii L anuo i. lionoiii et arcadii xxu] BXII, tlieodosii 

minoris (om. rel.)P, a. i. uono (reipiiritur decimo) tlieudosi (thedosii A) minoris AMO, a. i. tli. minoris secundo L"" 
2 theoderid- B (ter, scilicet 35 his et 30, thoderid- liic, teuderid- 34), teodered- N semper ; theudered- plerumque 
(theudored- c. 25, teudered- c. 30) A; tlieudered- semjier ; theudorid- P semper; teudered- (sic 25. 29. 
theuderid- kic, theuderid- 25) H; tlieudered- rel tlieodored- uel tlieudored- iV siiccessit ,13/' 3 regno 

NHO annis] ante ,1 xx.^ciiij xx triljus P/y™ contemptus PH 5 pleraciue] AMO cum Prospero, et 

pleraque L, um. liXH 7 arcilas] PBM et sic Prosperi lihri multi, arcillas 0, aurcihis NAH, aurtilas Z™, 
arelate [0] nobilissimuni] nohilissumuui i>, uirum C, ualidum 0" opp. gall. P multa ui] muItaiJ, 

diuX" obsesso jB 8 a] a.A (J obsidionem i/ inminente] iumerito J/ aetii] 0-, .aeoii 3/, aethii P, 

eiiX BH, ethii A', aetie -1, hii 0' dicis />* ^ post abscedit ins. sed amissa parte suorum abscedere bello 

coactus est L iussu a] iussu sua B potestate] poste N 10 aetio] aetiam teudericus H 

10/11 narbonense />, norljonensi A, narmcniensi N, om. H 11 urbe BHA diuina -l^, diurna A'" in- 

testus] insertus P, iufectus // Vi a litorio] a theudo a litorio P dnc. rom. mil. /' nnnis B, ugnis 

HAMO, uugnis lY et sic deinceps 13 primum] in primis iZ prosperas] proprias A' gessisset . . . cuin 

gothis om. M 14 aruspiciumque vl, auruspicumque exercitoi> 1()/17 mirabiliter // 17 superatus] 
superiit 18 19 periit .... potius om. H 19 prodesse] prodente il/ poterit A'', protuuit J/ fidem £ 

fallatibus /3 21 uti om. M pace] psicem BNH, extincfo igitur litorio pace .IJ/, parauit bclla ext. ig. 

lit. />■", pace hic, ext. igitur litorio theuderedus mox ante galliarum deinde M 22 inita om. N 

24 uastans L 2.") euertens L catlmlaunicis -1, chataulanicis P, cathalanels M 26 aetio] aeceo A 

aperte M 27 marte] mare BN, niater M confli.xit .... i-egis filio] eum regis filio (om. rel.) i™, 

hahet omissa L^ coutlixit] couflixit gens exuperauit 28 gotlii] genti /> 28 29 turisnnuid-] B (30) 

HAMO. turismundo P (hie), turrismuiul- B (hic) N. tbnrismod- P (30) 



278 



ISIDORI 



ut Attila rex Hunorum proelio victus titer congressi suut, ttt inter primum 

metii insequentis excrcitus nusquam proelium et postremum trecenta ferme 

conip<iruissi- dicntur. iiiilia hominum prostrarentur. 3Iulta 26 Hyd. c. H9. isi. 

codem tempore caeli et terrae signa 
5 i processerunt, quorum prodigiis tam cru- 

dele bellum significaretur. nam adsiduis 
terrae motibus factis a parte m-ientis 
luna fuscata est. a solis occasu stella 
cometes apparuit atque ingenti magni- 

10 10 tudine aliquamdiu fulsit. ab aquilonis 

plaga caclum rubens sictd ignis aut 
sanguis effectus est permixtis per 
igneum ridjorem lineis clarioribus in 
specie hastarum, rutilantium deformatis. 

16 !:> ncc mirum, ut tam ingenti caesorum 

strage divinitus tnm multa signorum 
demonstrarettir ostensio. Huni autem '^~' Hyd. c. u,?,. 
usque ad internicionem paene caesi 
cum rege stio Attila relictis GaUiis 

20 20 Italiam fugiunt cdiquantis civitatihus hjJ- c-h*- 

inruptis. qui et ihi partim fame, partim 
caelestibus p>lagis percussi interierunt. 
niisso insuper a Marciano imperatorc 
exercitu forti plaga caeduntur affectique 

25 2.'. nimiutn sedes irroprias repetunt, ad 

quas rex eorum Attila. mox ut remeavit, 
occubuit. statimquc inter fdios cius dc 2S prosp. a. 453. 
obtinendo regno magna sunt exorta cer- 
tamina. atque ita Huni, qui tot cladibus 

30 30 antea deminuti fuerant, rursiis mutuis 

sese gladiis concidemnt. in quibus 

mirum illud cst, ut, dum omne proelium 

detrimentum habeat populorum, isti 
P sin., BNSAMO(L) dextra. 

SIN.: 3 comparuisse P 

DEXTR. : 1 cougressis sunt iT/ inter priorem (priore 0£™) proelium iJjl/0/-'", inter prinium proe- 

lium.4, in priore praelioiV/? 2 et postremo // ferme] tVeme B, 1'ere iV//jl/0 3 liominiiin] li. in 

eo certamine AMOL postrarentnr £/."), prostraretur M 5 processerunt] NHAMOL^^ cum Hijdatio, 

precesserunt B proiligies B , signis et prodigiis L^ (J significatnr K asidins M 7 terrae 

om. H montibus B^ 8 mite fnscata ins. contra naturalem eclipsim L occasum NO !l cometis 

.1», comilisJB post ingenti ins. et insolita L 12 sanguinis A"^ effectus] BNML, effectum HA^, 

effect*vt», eftnsus est om. B permittis B 13 ignium 5^ 14 speciem L liastarum] 

liastare A, staurum O, astrorum //, hastor M rutilatum M formatis //"» 15 nec] et N minum M 

ut] u*/la, in 0, om. N in ingenti /?, ingens X I.^i/IB caesorum stragc] strage occisorum uel 

multitudine cadauerum H, strage multitudinem occisorum uel cadauerum -V, cesorum strades /'" 17 osten- 

sione /< huni] «.tiyl" 18 usque om. H peues M 19 atila B semper N semper. athila .4 

semper. athilia et sic fere poslea M post rege suo (attila om.) ias. illi autem qui evaaerunt L"" galli M 
20 italiam (-lia /J) fugiunt (perfugiunt itf) aliquantis (-tibus J/) ciu. inruptis (interruptis B, insumptis //) 
om. A 21 et om. H ibi partim (-tem B)] in parenti M partum M 22 interierunt om. BN 

23 ins. misso H, amisso ins. O a om. NO 24 cedentur ettecticpie 0, afecti M 2,5 post 

nimium ins. ae diminuti AMO, antea diminuti ini 27 post occubuit ins. post eius obitum Hnnorum (ugnorum 
M, .«norum .1») gens proprio .se insuper (in .1/) excidio devastauit .'liWOL 29 liuni] an\ B, ,»ni.4» qui] 
quid£ cladilms] laudibus /J 30 rursnm //..1 31 sese] se £// 32 illud mirum (raiserum .4) .di/OL 



, HISTORIA GOTHORVM. 279 

vice versa cadend» proficiant: sed 
proinde, quia in disciplina fidelium 
positi sunt , sicut populus gentis Per- 
sarum. Virga cnim furoris dei sunt 211 
5 ,s et, quotiens indignatio eius adversus 

fideles procedit, per eos flagellantur, 
ut eorum adflictionibus emendati a sae- 
culi cupiditate ct peccato semet ipsos 
coerceant et caelestis regni hereditatem 
10 10 possidcant. adeo autcm haec gens 

horrida est, ut, cum famem in bello 
fuerit passa, venam tangat cqui et sic 
excludat hausto sanguino famem. 
Aera CCCCXC, anno pri>no imperii Marciani Tnrisnmndus filius Theuderedi 30 Hyd. c. ihs. 
!.■. 'provehitur ad regnum' (regnavit /') anno uno. qui 
postquam de Hunis triumpliavit 

dnm 'ipsis regni sui exordiis ferahs ac noxius hostdiu inspirarcf (om. F) ct multa Hjd. c. tse. 

ageret insolentius, « Thvudcrico ct Frigdarico cst fratribtis interfeclus. 

Aera CCCCXCl, anno II impcjfii Marciani Theiidcrictts jiost fraternam neccw ^! 1 
30 in rcgnuiii siiccedens impei-avit annis XIII. qui pro eo , quod imperatori Avito Hyd. c. n:). 

sumendi imperiaHs fastigii cum Gallis auxilium praebuisset, 'ab Aquitania in Spanias" 
(Hisjjanias P) cum ingcnti 'niultitudine exercitus' (exercitu P) et cum licentia 
ciusdem Aviti impcratoris ingrcditur. cui cum magna copia rcx Sticvorum Becciarius 
occurrens duodccimo Asturiccnsis urhis mdiario a^nul fJuvium, ijui Urhicus appcUa- 
25 tur, inito mox ccrtaminc superatus est caesis stwrtmi agminibus, aUquantis captis 
plurimisque fugatis. ipse postremum rex telo sauciatus fugit. 

Theudorico u,uteni cuin cxercitu ad civita.tem Bragarensem per- Hyd. c. 174. 

tendente dic dominico etsi incruenia, tamen satis lamentahilis 
eiusdem direptio civitatis ct Eomanorum magna captivitas fiit. 

P sin., BNnAMO(L) dcj-tra. 

SIN.: 29 lamentabiles P» 

DEXTR. : I profiaut 31, proficeie uiilentiir L"^ 2 pruiiide] pr. est L quia] quoii // 3 populi L 
geutis] ex gentis K 4 dei o«t. // 5 quotieiis] niultoties cum L eius om. XO G prucedet 

XA3I0 per eos oin. N flagellentur iS' 7;'8 saeculi] sco JI/ '.) et] et de /! regni] reg. />' 

liereditate BNO 10 pussideat .1/ II tame 12 fuerit] fiuut sic] si £" l.'I exclaudat O, 

excludet/)', excludit J/ saguiue.iV lame /> 14 ccccxc] cccciii HAO, cccclxxxuii /< marc. imp. 

primu P, imperii uigesimu quinto Theodosii L tusimundus M post theuderedi tns. post decessum patris L 
l.T anno unuj annis trihus /,™ 17 ipsis] in ipsis NLLAMOT^ regni sui] regnis uix B noxiis 0, noxii L 
et multa] NHA 0, raultaque B, multa P 18 tlieudoric- plerumque, theuderic- bis, teuderic- bis, thedoric- 
scmel, sed corr. P; theuderic- sexies, teoderic- bis , teuderic- ler, teodiric- seviel (i>. 282,21), tuderic- semel 
(p. 282,6) B; teoderic- A' semper, theoderic- vel teoderic- //, tlieuderic- A semper semper et frigdarico 

(siv AL, frigiderico J/, fricdarico /J, frigdario //, frigidario 0) om. N est fratribus (fratre N) interfectus] 
PBN, est fr. occisns M, est a fr. occisus 0, fr. occisus est^, fr. est occisus HL 19 cccc (quadragen- 

tesima .B) xci] cccclxi ,10/y, cccclxc i" ii imp. m.] u marc. imp. P 20 succedens] succed*** ,i', 

succedit et A- imperat BN xiiii /'" abito PN, habitu AM, hauitu H 21 sijaniis NO, yspaniis H, 

ispaniis M 22 exercitu licentia] ingen licentia P 23 abiti N. habiti AM, habita 0' anie ingreditur 
{post ingr. X) ins. anno regni quintu ///y copia om. N rectiarius P semper B semper, recciarius A' se«iper, 
reciarius //, recciar- vel reciar- 0, receliiarius A semper M semper. ricciarius //"> 24 uccurres il/ asturi- 

censis] P, asturigensis B, ab asturiensis N. astoricensis OL^, austuricensis HAM 25 suorum] BNP-. 

bis P', sueuorum HAMOL captis om. B 26 postremo NHAMO tela M saucius BHAMOL 

fugiit PBAML 26/27 posl fugit ins. Theuderico autem cum exercitu suo ad ciuitatem Bracarensem 

(braccarensem //) pretendentem (prutcndpntem //, tendente i) etsi incruenta (non cruenta /^) fit tamen satis 
lamentabilis (labilis 0) eiusdem deceptio fom. //) civitatis et Roraanorum captivitas magna (magua r. capt. fl, 
rom. magna capt. eo quod in capte gutis se tradiderunt L) Recciarius vero HOL"^ (non L'') e.c textu altero 



280 ISIDORI 

Recciariiis voro ud lucuin Furiucale praesidioquc suorum carons ad locuni ii.vd. c. 175. 

profiigus regi Theudoricu capttis ud- Portucale capitur regique Tlieuderico 

ducitur. vivus offertur. 

Qtio perempto multis (ceierifsj P) qui de priore certnmine superfuerant sese tra- 32 
5 deiitilms, aliquantis nihilominus trucidatis (interfeciis P) regnum paene destructum 

cst finitumque (et finifum P) Stie.vontm. reliqui autem (om. P) Sueri qui reman- Hyd. c. m. 

serant in extremu partc GalUciae Massilne fdium nomine Masdram sibi regem cun- 

stituunt regnumque reparatur Suevorum. 'occiso Recciario' (om. P) Theudcricus Hyd. c. 182. 

(autem ins. P) de Gallicia ad Lusitaniam victor succedens dum Emeriiensem urbem 
11) depraedare moUretur m 

beatissimae Eidaliae nMrtyris tcrretur sanctae martyris Eulaliae ostentis per- 

ostentis. mox adversis sibi nuntiis terri- terretru-: cimi omni protinus oxercitu Hyd. c. ise. 

tus de Emerita egressus Gallias repetit discedit ct Gallias repetit. 

et partem exercitus cum suis ducihus 
15 iterum ad campos Galliciae dirigit, qui \^ 

caesa Asturicensi regione rursum rever- 

tuntur ad GaUias. 

Nec mora Gothicus exercitus ducc Mox deinde partem unam exercitus '.V.\ nyd. c. 192. 

Ceurila a Theudorico ad Uispanias duce Ceuriia ad Baeticam provinciani 

-» missus succedit ad Baeticam. post quem -m mittit Hyd. c. 193. 

sequenti anno Sunericus cum alia parte 

exercitus dirigitur et Ceurilas revocatur 

ad Gallias. 

pars autem Gothici excrcittis u Sunierieo partcm aliam Simierico ct Nepotiano nyd. c. 201. 

25 ct Nepotimto dtieibus ad Gallicium 25 ducibus ad Galliciam dirigit, qui Suovos 

directa Suevos apud Lucaniam deprae- apud Luettm saeva depracdationo vasta- 

datur. verunt. 

In Gallias autcm Agrippinus comes et ciuis Aegidio comitiHonmno aemtdus ut iiyd. c.217. 

Gothorum mereretur au.rilia, Narhonam trudidit Theuderico. post aliquot Jegati u Remis- Hyd. c.226- 

3u mundo Masdrae filio rege Sucvoruni missi ad Theuderieutii venorunt paccni ami- 

citiamque poscentes. similiter Theudericus ad Bemismundum remittit eum urmorum 



P sin., BNHAMO(L) dextra. 

SIN. : 2 profugus] Uydaiius, profectus P t) sueuorum 2>ost i-egiium 1' 14 partem] partem 

gallicie P' 20 sucoedens P" 22 exercitus] pexercitus P 

DEXTR. : 1 praesitliotiue] .luxilio praesidioque //X suorum] sueuoi'um //.1.1/ 2 portucale] .flO, 

purtucule P, portugale -VJ/Zm, portalem /1, portugallum [O], portacule // captus J/ 4 ceteri P qui] 

que priori PBHM b trucidatus N paeuej pro maiori parte L (j post sueuorum ins. reguum 

AMO, bellum N, domiuium L"^ reliqui autem sueui ... 8 sueuorum um. B 7 parte om. P galleciae A 
semper, M semper, gallaeciae 0, galletiae if masile MO, mascile A, niassille L™ nomine] mie M mas- 
dram] NHMO, masdra //"', masdrum P, maldram A cum Hydatio, deficit B 8 reguunique] regnum P^, et 

in parte regnum /j 9 de (a //, oii\. D) gallicia ad lusitaniam victor succedens] sic libri , item epit. Ove- 

tensis (Alb.): sicque per lusitaniam gallias repetiit, contra Oret. (Emil.) interpolavit sic: bracarani cepit indeque 
per Ins. gall. repetiit secedens *V emeretensem /> 11,12 perteritur /.', perterritus --l.VOZ 13 et oih. /> 

18 exercitu iV mox deinde (deig J/) p. u. e. duce ceurila (ceumila -i, ceulajlf, cotUa X™) ad b. p. mittit 

(mitt. prou. //) om. B 24 partem] patremJJ alteram i/ sumerico] subnereco .i/, sunt genirico 0, 

cum sigerico i™ 25 qui] quae 26 lucum] NHAML, lum B, isicum saena depr.] sena depr. M, 

seu ad predatiouem /> 26 27 uasta uastauerunt iJ, uastarunt .1 28 agripinus PP^.I, agrippinnus //, 

agrippus £, agripurus J/ ciuis] P^, cmes BNAO, cociuis P", ciuies J/ egidi .4, excidio -V coniiti om.B 

29 ut] a, B ineretur P^il/ post aliquot .... 30 theudericum om. B aliquod] aliquot tempus HL 

30 remismuudo] rimisrauudo ^, remimuudum j\', rismodo rege P, rismimundo //, rismuude J/, rismuudo O, 
arismuudo i™, deficit B masdrae filioj PNHAMOL, deficit B aniiticiaraque B ad remisraundum] NO, 
ad rismimundum H, ad rismuudum A, ad arismundum /.">, ad armisismundum M, ad pimismundum B, a rismis- 
modo P 31 remittit] mittit jV 



HISTORIA GOTHORVM. 



281 



bcllo desacvit partesqiic Lusitaniac 
dcpraedatur 

qui post captam Panipilonani Caesar- 
lu augustani invadit totamquc Hispaniam 
superiorem obtinuit. 



H.va. c. ■.')!? 



(idkcfione ccl inimcrum, dirccla ctiam ct conimjc qiuun Iidbcrcf. t^allancni quoquc Hjd. c. 237. 

Ugatiini denuo Theuderims mittit ad Remismiindum: qui reversus ad Gallias Tkeu- 
dcricutn ah Exirico fratre suo repperit interfectum. 

Aera DIIII, unno imjwrii Leonis VIII Euricus pari scelcrc, qtio fratcr, sac- '.W li.v.i. c.aas. 
5 ccdit in rcgnum annis XVII (XVIII P). in quo lionore provectus ct criminc statim 

lcgatos ad Leonem imperatorem dirigit 
nec mora partcs Lusitaniac magno im- 
pctu depracdatur. 

inde Panipilonam et Caesaraugustam 

lu misso excrcitu capit supcrioremque 

Spaniam in potestateni suam mittit. 

Tarraconensis etiam provinciae (om. F) nobilitatcni, quae ei repugnavcrat, exer- 

citus inruptionc evertit (pcrcmit P). in Gallias autem regressus 'Arclafum /irhcs 

ct Massiliain hcUando optinuif (A. et M. urbes capit P) suoquc rcgno utramquc 

15 adiecit (subiecit P). Iste quodam die congregatis in conloquio (Totliis tcla, qiuie 35 hjiI. c. 243. 

omncs hahehant in inanihus, a parfe ferri 'vel acie' (om. P) a.lia viridi, alia roseo, 

alia crocco, 'alia nigro' (oin. PJ colorc naturcdem ferri spccicm aUquamdin iwn 

hahuisse mutatam compcrit. sub hoc rcge Gothi leguni instituta scriptis habcrc 

cocperunt. nam antca tantum moribus et consuetudinc tenebantur. obiit Arelato 

2u Eurieus morte propria defunctus. 

Aera DXXI (DXXIIi-*), anno X (XI P) impcrii Zcnonis Eurico morttw HR caesaraugust 
Alaricus filius eius apud Tolosensem urbem princeps Gothorum constituitur (effici- 
tnr P) regnans (eosquc rcxit P) ann. XXIII. 
qui cum a pueritia vitam in otio et adversus qucm Fluduicus Francoruni 



Caesaraugust. 
a. 473. 



P sin., BNHAMO(L) dexlra. 
SIN. : 9 capta iianipliiloiia P 



24 cum oni. P (liabel Par. 6i>l.~>) 



DEXTK. : 1 adiectione] electiuiie /> uel muuerura] BNHAMOL cii,m Hydalio, uiuueiai' et om.NA3I 
coniugem ZiO siillaunieui i' 2 legati ii ad reminmmiAwm] N AO cmn Hydalio , ad risuiismuudum B, 
ad rismimuudum //, ad arisismuudum M, ad arismudum P, ad arismuudum L qui] qua B galliara M 

'6 eurico] uerico B Iratre suo om. H 4 diiii] quiugesima quarta B, dccciiii P, duii iV, duiiii L euri- 

dicus /''', euridice /'^ ])ari (paui B) scelere (scellare M) quo (quod BO) frater (fratre N)^ raortuo Iratre 

pariter celere et Iiouoro L f) ])rofectus BNHAO, praefectus />, ])erfectus M 6 post legatos ins. pro 

aiuicitiis L diliglt J/ 7 ])arte B impeto B^ 8 post depraedatur (depracdautur M) ins. exer- 

citum iude alium raittit qui caj)tam AM similiterque L sequentia 2>essmnda>is 9 j^ampiloHam NHO, papi- 

louam B, papiloniam .1, pampoloniam M cesaragustam BNO 10 exercito />'* superioreui atque B, 

superiorem quoque M 1 1 j^otestate sua B 12 tarraconensis] HO, tarragoueusis .1/, tarrachoneusis ^l, 

(aragoiieuses /) , terragoueusis jN', tciTacoueusis P etiam] et M nobilitatem] ciuitates // ei repug- 

uaueraut AL, expugnaueivit M 12/13 excrcitus (ualida L) irr. euertit om. N 13 regressus] reuer- 

sus //, om. M arelatorum O urbem // 14 maxiliani /?, marsiliara ///- suoque] sicque M 

utraque 0. ultramque N, utrumque B, utrasque H, utriusque M 1,5 adiecitj ad iu eo M iste (is H) 

quodara die .... colore] ab isto q. d. c. in c. g. telam omnibus Iiabentibus iii manibus aparueruut colorum 
acies alie ulrides alie rosee alie crooee alie nigro colore L 16 hab. omn. PN ferri] fessi M uiridia 

NAMO, uiridiam B roseu B 17 groceu B°-, groceo B^ colore] PNMO, corere B, colore iussit///// 

cita „1 (damnum jiassiis hoc loco) naturali M ferri] ferre />', fem M speciera] specie M, sp. fertur A, 
sp. uisa sunt H uou om. NHAML 18 mutataui ante uaturalera P compcriit P, om. BNHAMil 

hoc] haec AM leguui iustituta (instatuta B, iustuta i)/)] libri, legem catbolicaui epit. Oret. (Emil., non 
Alb.); unde post rege ins. acceperunt legem catolicam goti et A* scriptis] iu scr. 19 uara .... 

teuebantur 0711, P* nam o?k. B autea] ante ea N, ante tautum] tamquaui 3/ consuetudinem B, 
consuetudinibus L arelatu P, arelate 31 20 euricus] e. rex AMOL defunctus] NHO, die defunctus B, 

diera fuuctus AM, fuuctus 1' 21 aera om. A x] -xi P, octauo /-, om. N cenouis // alarico M 

22 ei. fil. O apud] apud ba P^ talosense />', tboleseusem ,10, tolosauam /-, tolouensem // princeps 

om. A 24 fluduicus] /?//, Iluduius .V, fludiuius A, fludiuus 0, fluduildus L, fnulunus M, cludiuldus Oret. 

(Alb.), fludullus Ovet. (Emil.) 

CHRONICA 11. 36 



282 



ISIUORI 



couvivio peregisset, tandem provocatus 
a Fi'ancis in regione Pictavensis iirbis 
proelio inito extinguitur eoquc inter- 
iecto regnum Tolosanum occupantibus 
Francis destruitur. 



25 



princeps Galliae regnum afFectans Bur- 
gundionibus sibi auxiiiantibus. bellum 



movit fusisque Gothorum copiis ipsum 
postremum regem apud Pictavis supe- 
ratum interfecit. 

Theudericus autem Italiae rex dum 
interitum generi conperisset, confestim 
ab Italia proficiscitur, Francos proterit, 
partem regni, quam manus hostium 
10 occupaverat, recepit Gothorumque iuri 
restituit. 
Acra IJXLIIII (DXLV P), anno XYII imperii Anastasii Gisahims siiperioris '.\'i 
rtgis fiUiis cx cmcuhina creatus (om. F) Narboua princeps efficitur regnans (et 
regnavit Z^) annis quattuor, sicut genere vilissimus, ita infelicitate et ignavia sum- 
nuis. denique dum eadem civitas a Gundebado Burgundionum rege direpta fuisset, 
iste cum multo sui dedecore et cum magna suorum clade apud Barcinonam se 
contulit. ibi moratus, quousque etiam (om. P) regni fascibus a Theuderico fm/nc 
i(/Homima privaretur. Iiide jirofcctus ad Africam Wandalorum suffragium poscit, '.ih 
(juo in regnum posset restitui. qui dum non inpetrasset auxilium, mox de Africa 
rediens oh mctum Theuderici (regis ins. P) Aquifaniam petiit ihique (ibi P) anno 
uno delitiscens Spaniam 'revertitur atque' (reversus P) ah Ehhane Theudvrici 
regis dnec duodccimo a Barcinona urbc miliario commisso proelio (superatus ins. P) 
in fugam vertitur captusque trans fiuvium Druentium Galliarum interiit (occi- 
ditur P), 

2s sicquc prius honorcm, postea vitani 
amisit. 
Aera DXLV anno XXVI Anastasii Aera DXLVIIII, anno XXI impcrii ;>'.) 



Uae&araugUil. 
a. ,'iIU 



uaesarau^u^l. 
a. 51U. 



L-ae^^arautj^ust. 
a. 513. 



F sin., BNHAMO(L) dextru. 

SIN.: iJ extiiictinguitur fset^ -^' '-' ""'^ era d.xlii lialjel, sed delelii c. 4o. 46, scilicel verba era (l.\luii 

(niul. iii (Ixlui) auastasii imperatoris extiiicto teudisclo ad arripuit I' 

UEXTK.: 12 burgundiduinibus B 2 post sibi ins. et fiuibusdara gntis L 3 iiiduit] 7j//, 

iniiuet XAMOL lusisque] fulsisque J/, cesisejue L 4 ))ostremo NllAMO regem bis J/ pietauis li, 

pitauis M 5 interficit ^^X post autem iiis. (jui et ualemur L posl rex iiu. (jui et ipse gotus erat L 

7 geueris BML 8 post italia ins. cum exercifii goturum /, prosteruit IIL, peretit (sic) M 9 magnus O 

hostica /y 10 recipit -IJ/ gotliorumque] gotliorum .1.1//. 10/11 iuri (iure />0, iussis //) restituit] 

iuris (uirisJ/) coustituit JJ/ 2'""^ restituit ins. Fulgeucius Uuspensis episcopus tioruit /y I'2 era dxliiiij 

NIIA, dxlu P, dxiiii OL, dliiii J/, om. B xuii] tertio decimo L gisaleiciis] hic B et sic liic et c. 3'J AM, 

iesaleico c. 39 B, geselicus hic et c. 39 P, gesalecus utroiptn loco N, gesalayco c. 39, hic gesleycus //, gesa- 

leico c. 39, hic guisaleicus 0, gisalaicus Ocet. (Alb.) superiori B, Eurici L 13 ex cunc. fil. P narboua] 

BNHAMO, narbonae P 14 regnauit H auuos] ant M quattuor] iii -1 iufelicitatem O, et iu- 

felicitate // 14/15 summus] miserrimus L 15 dum om. N guudebado] .1, guudeuado NIIO, guude- 

fado B, gundibado Ovel. (Emil.), guudebaldo P, gundebardo M, guudibaldo Ovel. (Alb.) burguudionis // 

directa (.' 11! iste] et se -V multos />, multi /' barciuonam] //J/0, barchinonam A, barcinoniam J, 

barcilona B, barcilionam P^ 17 ibique HAM moratur NO, est moraturus // etiam] et A regni 

om. H fastibus B, faxibus ^V, fastigio L post tbeuderico ins. italiae rege L 17/18 fugae iguomiuio 

NIIO, fuga ignominiose L 18 ante priuaretur delevit pelleretur miniator in P prouectus J.1/ uauda- 

lorum BN sufiragia B possit J/ 19 quo] quod BO possit BH, posse uon om. OL 

impetras .1 20 metu BNO, meritum J/ post regis ins. duce duo P* 21 Iiisp.] iu ysp. // 

ab ebbane] PB, a bibaue //, ab odoue Par. 6815, a .IL, oiii. NMO 22 duce] filio H barchinona N 

urbem BO miliaria A post proeliu ins. superatus PAMOL 23 fiumen BNO drueucium M, 

drucentiura 0, durieutium // interii J/ 27 dxluiiii] dxluiii //, dxliiii N, dxuiiii 0, dxuiii L xxi] 

uicesimo />', deciiiio scptimo L 



HISTORIA GOTHORVM. 



283 



imperatoris Theodericus iunior duni Anastasii Theudericus iunior, cuni iani 

iain prideni , a Thracia et Pannonia dudum consul et rex a Zenone impera- 

veniens , fugato Arnulfo rege Ostro- tore Romae creatus fuisset peremptoque 

gothorum, regnasset in Italia annis X Odoacar rege Ostrogothorum atquo 

5 et octo, 5 devicto fratre eius Onoulfo et traus 

confinia Danuvii eftugato XVIII annis 
Italia victor regnasset, 
rursus extincto (expulso P) Gisaleico rege Gothorum (rege Guisigotharum Gese- 
lico P) Spaniac rcgnum XV annis oUinuit (regnavit in Ilispania annis XV P) 

10 sicque prius Italo regno potitus postea "> 
Hispaniam rexit 

quod (quam P) superstes 'Amalarico nepoti suo' (eiusdem A. n. P) reliquit. inde 
Itaham repetens aliquamdiu omni cum prosperitate regnavit 'per quem etiam' 
(per hunc P) urbis Romae dignitas non parva est restituta: nmros namquo (enim 7'') 

,5 eius iste redintegravit, 'cuius rei gratia' (ob quam causam P) a seiuitu inauratam 
statuam meruit. 

Aera DLXIIII, anno imperii lustiniani I regresso Italiam Theuderico (de- -10 
functo Theuderico P) Amalaricus nejjos ci?is annis V rcgnavit. qui cum ab HihJc- 
herto Francorum rege 'apud Narhonam' (narbonae P) procUo supcratns fuisset, 

20 Barcinonum fugicns venit omniumque m Barcinonam trepidus fugit efl^ectusque 
contra se odio concitato apud Nar- omnium contemptibilis ab exercitu 

bonam in foro ab exercitu iugulatus iugulatus interiit. 

'interiit. 

Aera DLXVIIII, anno imperii lustiniani VI post Amalaricum Theudis in 4 1 

:'s Spania creatur in regnum annis XVII (per annos XVI menses V Pj. qui dum 
esset haereticus , pacem tainen concessit ecclesiae , adeo (dei P) ut Ucentiani 



CaG3arau{,'ust. 
a. 5n. 



Caosaraugnbt. 
a. ri2.'i. yn. 



P sbi., BNHAMO(L) dexfra. 

SIN.: 3/4 hostrogotorum P 23 barnonam P^ 26 occiditur, superscr. manu eadem uel iiiteriit P 

DEXTR. : 1 aiiastasii] iionorii anastasii II iunior] minor 31 2 consuli H et rex om. B 

3 perenitaque M 4 odoacar] BN, odoagar 0, liodoarcar A, hodoacar M, adocar I,, adoagro // hostro- 

gothoruin AM T) deuicte // lionoulfo NIIAM 6 confiiniain B danubii NIIAMO xuiii] xx L 

9 xu] XX /y annis] ant 3/ 12 quod] quc .1/ superestis />, supraestis .V, superste 0, supersti .1, 

snptrstici //, snperstiti ML amalirico ,1 posi reliquit ins. uxorem ex Toleto de prima Ilispanoruni 

origine duxit, cuius prccibus onuies Hispau(js liljertate donauit, et ex ea filium nomine Severianum suscepit. 
In Yspania et Italia Teodericus rex reguavit anuis decem, Rome etiaui obtinens principatum i 13 omni] 

onmium cum om. J\^ quem] quae 14 urbis (urbs ^) romae (i'eg'na£) dignitas (dignatas .B)] d. u. 

romae P porua // muros] murus />, niurosque M \b eius om.. N iste sed integrauit B, redintegr. 

iste H senatum M inaurata NO 16 statuam om. N 17 dlxiiii] PNAMO, quinquadra- 

gentesima sexagesima sexta B, dlxuiii L a. imp. iustiniani (iustiani BO, iustini AM) i] auno iust. imp. P 
regrcsso] regressu HO, egresso de -V italia BNHMO posl tlieuderico ins. ct iljidem defuncto AMOL 
IS malaricus B, alaricus 0, daiiaricus L u annis PHAM reguauit] regn. in hispania [0] 18/19 ab hilde- 

l^erto] P, ab ildeberto BL, ab ildiuerto NH, ab ildeuerto A, auildiucrto Ovet. (Emil.), ab iudiberto Ovet. (Alb.), 
ab ilderico M, alciberdato 19 frangorum />', fraucorum eius francorum (sic) M regera B^ post rege 
ins. et a gotis quibusdam L ap. narb.] narbone PNO 20 barcinonam (barciuorum B, barchinona -V, 

ad barcinonam -lOi, de barciuona //) trepidus fugit (fugiit /J//-I ) om, M eftectusquej et eftectus // 

22 post iugulatus ins. Narbona (-nae L) in foro AML ex rec. altera 24 dlxuiiii] quinquagentesinia quinqua- 
gesima nona B, dlxuiii -N'[0], dlxxiii // auno] tempore P- (miniator), om. P' iustini M, iustino A ui 
om. P teudix /.', teudus NL in om, 25 spanina B, spaniam M creatur] creatus BH, creatus 

est A annis xuii] succedit xuii H, annis u L mensibus u AML cum P 2(5 tamen oin. N adeo] 

ad bec N, ideo 0, dei P licentia B 



36* 



284 



ISIDORI 



catholicis episcopis daret in uiuim apud 
que ad ecclesiae disciplinam necessaria 
iste Fmncornm rajrs quinquc Caesar- 
amjastain ohsideutus otnneinq?te fere 
Terraconensem prorimiam hello depopu- 
htnfcs niisso duoc Tlioudisclo fortiter 
dol)('lliivit iit(juo a rogiio suo non prece, 
sed armis exirc coegit. 



30 vulneratur enim (autcm P) a quodara in 
speciem, ut regem deciperet, simulaverat. 



Toletanani urbem convenire et quaecum- 

existerent, libere licenterque disponere. 
eo regnante dum Francorum reges cum 
infinitis copiis in Spanias convenissent 
5 et Tarraconensem provinciam bello 
depopularent, Gothi duce Theudisclo 
obicibus Spaniae interclusis Franco- 
rum exercitum multa cum admiratione 
victoriae prostraverunt. dux idem prece 

10 atquc ingenti pecunia sibi oblata viam 
fugae hostibus residuis unius diei noc- 
tisque spatio praebuit : cetera infeliciuni 
turba, cui transitus conlati temporis 
non occurrit, Grothorum perempta gladio 

is concidit. Post tam felicis successum 42 
victoriae trans frctum inconsulte Gothi 
gesserunt. deni(pie dum adversum mi- 
lites, qui Septem oppidum pulsis Gothis 
invadcrant, oceani freta transissent eun- 

20 demque castrum magna vi certaminis 
expugnarent, adveniente die dominico 
deposuerunt arma, ne diem sacrum 
proelio funestarent. hac igitur occasione 
reperta milites repentino incursu ad- 

2s gressum exercitum mari undique terra- 
que conclusum adeo prostraverunt, ut 
ne unus quidem superesset, qui tantae 
cladis excidium praeteriret. Nec mora 43 
praevenit mors debita principem. 

palatio, qui iam dudum (diu P) dementis 
finxit enim arte insaniam perfoditque (et 






P sin., BNIIAMO(L) dexlra. 

SIN. : 7 rcb(!ll,aiut P*, robellantes P* prece] sic, non p.nce P 

DEXTR. : 1 daret anlc licentiam // imum] .inniim i> tholet.anam P cnnueniret et 7? tjui- 

cnnuiue X 2 existerent] existeret 0, extitissent B, om. M libere] llcere P liccntique 0, decenterque // 

ilispoiierej dispoueret N, dispositione 0, compouere M, uel discomponere .1 4 liispauia NAMO, yspaniam II 

connenissent et oni. H .5 taraconensem B, tharragonenseui A , terraconenseui IIO , terragoncnsem N 

bello] uel B 6 theodisclo H, teodisclo N, theudisco 7 obici N, npibus //, abicibus M liisp. inter- 

clnsis (-sus /TO) francorum om. N 8 cum multa N 9 nictoria // postrauerunt B 10 pecnniam />' 

10/11 viam fng. h. residuis (suis.lJ/)] res. h. uiam fug. // 12 spatio om. A infidelium II V.) tnrb.a| 

tnrm M cui] ((ui transitus] marsitus M 14 gb\diis // 15 tam] t.a B filiti snccessum B. felici 

successu iVOi, felicis accessnm (accesum i)/) ,lil/, felicem snccessnm // IG fretu jV, fectnm B incoMsultc 

(multi iiis. L) gntlii] goti inc. //, inconsnlthi g, .-l* 17 gessernnt] se g. // dum] dum enim // aduersns 

NHAO 17/18 milites] romanos milites /v 18 septem oppidnm] septem oppida .ff/. 19 innaderaut] i\'.t(>, 

inuadernnt /J, iuuaserant //L, inuocant .1/ 19/20 eiiudemqne castrnm] cum deni^iue castrum 0, eademqnc 

castra // 21 expugnaret .1 die (om. XM) dom.] dom. die // 22 deposuernut (disposucrnut N) 

arma (oiii. N)\ arm. dep. // 23 prelinm />' 24;25 abgressum 0, aggressi ///>, adgressu M 25 mare M 

26 post conclusum ins. ignaiuim atque inermem (incrram M) exercitum (-tu M, om. L) ins. AML t«*straue- 

rnnt iJ' 27 ne] ncc // tanti B 28 praeteriret] e.rpei-.laiiiHS referrct post mora ins. qui remau- 

serant in yspania /. 29 perucuit O priucipem] priucipem s. theudem // 30 uulneratus AM 

a om. dudnin] dnctnm .1 31 speciem ut] specie ut J/, speciem nt speciem A ditiperet £ 

slmularat // tinxit . . . 2S:'i, 1 prostratus om. H artem £, euini // piofuditque B 



HTSTORIA GOTHORVM. 



28r 



qu.asi fiivore repletus perfodit P) principem, quo vulncre ille (nm. F) prostratus 
occubuit indignantemque (et vi gladii indignantem P) animam oxhalavit. fertur 
autem inter effusionem sanguinis coniurasse (liomines suos ins. P), ne ([uis inter- 
ficeret percussorem, dicens 'congruam nieiiti recepisse' (recepisse se dignam P) 
vicissitudinem, quod et ipse privatus ducem suum sollicitatum oceiderit. 

Aera DLXXXVI (DLXXX P), anno imperii lustiniani XXIII hifrmnpfo 44 
Tlirudl Thrudisclus Gotliis prdrficitar, rrtjiuins (regnavitP) (uino I (iiimsihns \'II 
ins. P) 

liic pari coniuratorum manu inter epu- qui dum plurimorum potentum conubia 

las cenac gladio eonfossus cxtinguitur. id prostitutiono publica macularet et ob 

lioc instrucret animum ad necem mul- 
torum, praeventus coniuratorum manu 
Spali inter epulas iugulatur confos- 
susque extinguitur. 
Aera DLXXXYII (DLXXXVIIII P) anno imperii lustiniani XXIIII extincto 4.-) 
Thnidischi Agihi rr.v comtituitur (creatur P) regnans annis V 

iste adversus Cordubensem urbem proe- 
lium movens dum in contemptu catho- 
licae religionis beatissimi martyris Acis- 
:.'n cli iniuriam inferret hostiumque ac 
iumentorum horrore sacrum sepulehri 
eius locum ut profanator pollueret, inito 
adversus Cordubenses cives certamine 
poenas dignas sanctis inferentibus meruit. 
r., nam belli praesentis ultione percussus 
et filium ibi cum copia exercitus inter- 
fectum amisit et thesaurum omnem cum 

insignibus opibus perdidit. Ipse victus 40 

P sin., DNnAMO(L) dertra. 
SIN.: 10 cneae P 

DEXTR.: 2 iinligiiauteinfine] B/f, iiuligentomqiie A'', et ui (iu 0) glailii imliguautciu PAO, et iuguladii 
iuilignatioiieque ilf, et (rel. om.) L exaltauit // 3 coninrasse] siios coni. L interticere 31 4 cou- 

grua -VjJ/ nieritis // cepisse V, siiscepisso II iussituilinem M quod ctj ei) quoil H, que ct M 

.'> priuatus] priuatim FIj, praelactus sui .)/ sullicitatus AM, saliitatum L occiilerit] BNIIL, occi- 

deret -.10, occident M , occiderat P G dl.\xxui] dl.Kxuiii L post iustiuiaiii repetlt anuo B xxiii] 

xxi AM, xii P, undecimo L 7 teudi B, feuda N, teude // post teudi hu. Marsis patricius Totilam 

(iotorum regem iu Italia snperavit et occidit L teudisculiis B, teodisclus ,V, theudiscus H post theu- 

disclus ins. .superioris priucipis dux HAyiOL perficitur regnauit H 2io.it anii. i (iiii L) ins. mens. 
iii HOL (non AM) 9 duiu] cum // couubio /> 10 posttitucioue />' 10/11 et ob lioc instrueret 

|et ins. 0, reprehensus pro iustrucret [0]) om. A II auimam // 12 preueutur B l.S spali] B, 

hispali reliqiu rogulatnr conlessusque //" 14 extiuguitur] gladio e. HL post extinguitur ins. hic 

lilius extitit sororls Totilae qui post mtiltas victorias, quas gessit in terra et iu mari se coutra deum et fidem 
catholicain erexit et tam Romae qiiain in tota Italia monachos et olericos, ad quoscuin(|ue potuit pervenire, 
insatiabili crudelitate occidit. superatus autein dei iudicio a Narsi catholico regiio cuni vita earnit L 
V) dlxxxuii] dlxxxii L, dxcii U aimo i. i. xxiiii] a. i. i. xu L, auno xni i. i. /' 1') tcudisclo B, 

theudisdo ,1, theodisclo N constauitur B 17 iste] sic O cordobensem II A, cordubeusest B 

17/18 proelio B 18 contemptum // ISI regionis M be.itissiini martyris (luatris 0) acircli 

(aeiscli />') /JiVjl/0, ecclesie b. m. a. H, beatlssimo martyri acisdo.4, corpori beatissimi martiris a.sciscli/. : 
fortasse post religionis excidil reliquiis 20 iniuriam] iu uiuam -1/ iurerre B, iiitert -V 20/21 ac 

inmentorum] adiumentor M 21 horrore] orrire 0, errore .1, orrore /v'", cruore L^ 22 nt prolanator 

(tns M) pollueret] protanatnr et polluit .V, nt prolauaretur pollueret //, ut probaretur polliieret O initn O, 
anito M 23 cordubense -V, cordobciisis //', cordobenses //- cines om. B 2:") bella .V presentibus B 

perculsus NHA, perclusus M 2G liliuin] liuiuit V ibi om. M 27 omne AM 28 iusignis 

BNML, ignibus(?) ipse] ipse ip B^ 



faesaraupiist. 
a. .144. 



Caosaraugnst, 
a. 'M. 



286 



ISIDORI 



ctikis tertio anno AflimmgilduR tyr(m- 
niilnii regnnndi cupitlidate (irripiiit 



ac miserabili nietu fugatus Emeritam 

se recepit. adversus quem interiecto 

aliquanto temporis spatio Athanagildus 

tyrannidem regnandi cupiditate arri- 

5 piens, dum exercitum eius contra se 

Spalim missum virtute militari pro- 

strasset, videntes Gothi proprio so 

everti excidio et magis metuentes, ne 

Spaniam milites auxili occasione in- 

Gothi autoni Agihincm apud Emeritam ki vaderent, Agilanem Emerita interficiunt 

fide sacramenti oblita in,terimunt et et Athanagildi se regimini tradideriint. 

Afhanagildo se tradnnf. 

Aera DXCII (DXCIII 7^), anno imperii lustiniani XXVIIII occiso (per- 47 
empto P) Agilane Athanagildus regnuni quod invaderat tenuit annis XIIII. hic 
(iste P) cum iam dudum sunipta tyrannide Agilanem regno privare conaretur 
(quaereret P), militum sibi auxilia ab imperatore lustiniano poposcerat, quos postea 
submovere a finibus rcgni molitus non potuit. adversus quos huc usque 'conflictum 
est' (confligitur: nam P): frcquentibus antea proeiiis caesi, nunc vero multis casibus 
fracti atque finiti (ac diminuti sunt P). decessit autem Athanagildus Toleto propria 
morte vacante regno mensibus V. 

Aera DCV (DCVIII P), anno II imperii lustini minoris post Athanagildum 4S 
Lirva Narbonae Gothis (regno P) praeficitur regnans (regnavitque P) annis tribus. 
qui secundo anno postguaiii adiyptiis est princijiatum, Lerrigitdum fratrrm (suum 
ins. P) 'non solum successorem, sed et participeni (socium P) regni sibi (oin. J^) 
constituit Sjxiniaeqnc administrationi praefecit, ipse (autem ins. P) Galliae regno 
contentus (est ins. P). sicque regnum duos capuit, dum nuUa potestas patiens 



CaesaianKust. 
a. 152. 



cf. Isiilorus 
chi. 3a9. 



luh. a. 569. 



r sln., BNHAMO(L) dextra. 

DEXTR. : 1 miserabilis // cnierltam] in e. .1 2 recipit AM 3 aliqu.inti AMOL tempori- 

bus M atan.igildus B semper, -V semper, semper 4 tyrannide B, tirannide X pust regnandi (.reg- 

nande B) ins. agilanem regno priuare conaretur militnni sibi aiixiliante A (non M) cupiditatis B, eupidi- 

tateui O f) (h)ispali .1.1/0, spali B missium -1 uirtiitem ,)/ 9 hispaniani milites (s. rnmani his. IT) 

auxili oee. (occansionem B) inuadereut] yspalim extranei milifes qui roinaui anxilii oceasione uenerant inuade- 
rent /. 10 agilanem] a. sacrilegum /, cmeritim -V, ct merita ,1/ 11 se] scsc ,1.17/, regimini] 

regnum M 13 aera] e B dxcii| dlxil ,40, illxxxuii /, dcii // auno i. iustiniaui (iustini £') xxuiiii 

(xxxuiiii A", uigesimo /)] a. xxxuii \.\.l' 1314 occisa agilo .1, agila perempto P 14 quod] i\\ie M 

inuaserat // anuis annis (sic) xui F, annis quiudccim / : in cnmputo numeranlur anni tantummodo XIII 
If) suinpto .1 tyraunidem 0, tirrannidem iJ* agilane M regno (regnum i?) priuare his P 16 mili 

tnm] romanornm et grecornm militum / iustiniano om. X poposcit HAM quos] quo H 17 regni] 

r. sui OL molitur X, militcs AM quos om. O conflictu B 18 multis toleto ojii. B uunc] 

et nunc // innltis om. II 19 fracti] iacti Xt) post tiuiti (tuniti M, {. sunt //) ins. fidem catholi- 

c;im occulte tenuit Atlianagildus et Cliristianis ualde beniuuldus fuit / discessit " autcin] atquc M 

ath.] ct at. -V, athagildus P 20 baccante regno M, uagantes regnum B meusihus quoque ,4, anuis 

xuii men.sibus fsic) 0, anis septem meusibus quinque quod uou conuoniehat (slc) goti in electione regis /, 
21 dcu] dcii /, dcui // secundo] PjW/3/0, u,4, primo /, om. B iustini] P/J-.tJ/, iustiniani /j'J\'//, 
instiani 0, iustiniani trigesimo quinto / moris B minioris B', moris /'', iunioris O, om. L post ath. 

(ath.igilduin P)] athan.agildo adhuc uiuente / 22 liulia ,V//0. luuia J!/ narbonae] iu minore Narbona 

Oret. (Alb. ut vid. et Emil.) perlicitur " annis tribusj iu Galliis aunis septem et post in Hi.spania 

annis tribus / 23 adeptus] addictus B principatum] Vspauie pr. / leuuigild- P semper B 

plenimque {semel c. :j'J liuuigild-), leuuigild- vel Icuuegild- uel liuigild- O, leouegild- {hoc loco leouegiib-) M, 
lemiegild- ,1 semper, leoulgild- ,V semper Icuuigildi in fratrem B 24 regni] regi ,1/, regni sui /, om. P* 
25 administratione PBXHM preficit B 'iWjHh galliac regno (petitus ins. P») contentus (contemtus /', 

contemptus PH)] galliae praefult Oi-H. (AIIj.), ad galli;is confugif Ovet. (Emil.) 20 capuit] BXHO, capit 

PAML nulla] nulla fere / 



Iuh. a. r,;7. 



HISTORIA GOTUORVM. 287 

consortis sit. liuic uutcin unus tiuituni annus in ordine temporum rcputiitur, reliqui 
Levvigildo fratri (om. F) .'idnumerantur. 

Aera DCVI (DCVIT P) anno III (II P) imperii lustini minoris Levvkjildus 4il loi.. ... 573. 
udepto Spcmiac et (hilUue prhicipufu 
h otium periculosum ratus regnum bello -, ampliare regnum bello et augere opes 
ampliare statuerat statuit. studio quippe exercitus con- 

cordante favore victoriarum multa prae- 
clare sortitus est. Cantahrmn namquc loh. ^i. 574. 

iste ohtinuit 
10 siibegit Areijenses, cepit Sahariam. Oros- lu Aregiam iste cepit, Sabaria ab eo om- '"''•jjj ^"- *" 

pida ab eo devicta est nis deuicta est. 

Cesserunt etiani (et ins. F) armis illius plurinme (omnes F) rehelles Hispaniae urhcs. 
fudit quoque diirrso proelio militem et quacdnm castra ah eis occupata dimicando recepit. 
Hermenegilduni deinde fdium i^qieriis suis tyrannimntem ohsessum e.rsuperavit. postre- u,\\. a. .■i7B. 554 

15 nmm helluni Suevis intulit regnumque eorum iii iure geniis suae mira celeritate trans- luh. «. sss. 

misit, Spania 'magna ex parte' (paene tota F) potitus: nam antea gens Gothorum 
angustis finibus artabatur. sed offuscavit in eo error impietatis gloriam tantae virtutis. 
Denique Arrianae perfidiae furore repletus in catholicos persecutione commota pluri- 5(t 

P sin., BNHAMO(L) dextra. 

DEXTR. : 1 sit] set i\' liuic (linit i>) .... reputatur om. H in urd. tcmi). uii. taut. aiui. P, uctu 
tameu auui in o. t. L post reputatur iiis. liubani (liuuani A) regis AO (non 31), liubauo regi et // reliqui 
(om. 0) 1. IV. adn. om. M ?> aera om. .1 dcui] dcuii //, dcuiii P, dcx L anuo iii (secuudu P, om.h) 

imperii {ovi. P) iustini (iustiniani N) miuoris PBNAM, ainio imj). iustiniaui iuniuris {om. iii) 0, a. i. iustiniani 
niinoris quarto L adepto bispauiae et galliae priucipatu (-tuiu M0)\ AMO, adepto bisp. et galliae reguo P, 
ademto spauie principatum B, adeptus b. et g. principatum H post leuuigildus reguura obtinuit (quae sub- 
stiliUa suntpro uerbis adepto . . principatu) ins. qui cum primo Cliristianus balieretur, Tlieodosiam filiam Severiani 
ducis Cartbagineusis filii regis Tlieuderici duxit uxorem, ex qua Hermegildum et Keccaredum filios suscepit L 
.5 regnum om. IT ope B, et opes 6 ^)o«< statuit ins. qui auno regui sui IIII Cordobam nucte cepit 

(ex lohanne) H exercitus NO, exercitu BHM, exercitum L 6/7 cuncordantem B 7 fauere H, 

lactore M^ (em. in mary. qnae fuit dejicit) uictoriare A 7/8 praedara] preciare B 8 post sortitus 

est ins. auuo regni sui VI, sicut beatus Emilianus predixerat, qui sequenti anuo obiit 11 cantabro B, can- 
tabrosque 0, cautabros 5^, tantalos i/ 9 obtinuit M 10 aregiam] BAO , argam .^', aregiua J/, 

anuiyam (ex lohanne) H cepit] suscepit / sabaria] sabarica //, sabaria (salaria M) igitur AM, sal). 
quuque 0, sabaudia [0] onuiis corruptum ex Orospeda 12 cesserant /', cessaruut .V, clauserunt // 

etiam] et M armis] annis // illis B 13 niilitem] PBO, milites NAM, milites s(cilicet) exercitum 

romauum //, militem romanum [f], lustiuiani milites, qui (quos X^) Atlianagildus ad auxilium euocaverat /y 

eis] eo H dimicando] draucando M recipit N post recepit ins. iste iam securus reguaus anuo 

imperii Tyberii III et sui regni XI filiu suo Hermenegildu Gosuindani Sisiberti regis Fraucorum filiam iu 
uiatrimunio tradit et pruviutie partem ad regnaudum. eodem autem auno Hermenegildus factioue uxuris 
tyrannidem coutra patreni suuipsit et Yspali rebellavit. adversus quem Leovigildus re.x partes eius et Miro 
Suevorum rex cougregato maguo exercitu Ilispalim veneruut et eadem (sic) obsederunt. eodem auno ibi mori- 
turus est Miro rex. Leovigildus civitatem lameui iururem Betis couclusione graviter conturbavit. et XVI 
regui sui auuo autequam civitatem Ytalicam coutra Yspalim restauravit. llermenegildo autem inde egresso 
Leovigildus civitates et castella, quas filius occuperaverat (sic), recuperavit. tandem eum iu Corduba cora- 
prehendit et potius quod in fide catbolica partim uxoris moneritis (sic), partim Leandri episcupi predicatione 
persistebat et nec prece nec minis patris iu Arriauam beresira deflecti poterat, pater illum reguo privatum et 
Valentiam iu exilium missuni taudem in Terracuueusem urbem a .Sisberto et aliis suis apparatoribus interfici 
maudavit (ex lohanne potissimum) II 14 bermenegildum] HAM, ermiuigildum PBN, ermeuegildum O deiii // 

filiuni om. P imperii sui B tyranuizanteiu] resisteutem , quem Cbristiani regera sibi praefecerant / 

exuperauit] exuperat //, Hispali dolu cepit / postrerao P 15 bellu B suueuis A post iutulit ins. totara 
Cialleciani suliiugauit / iura // 16 bispauiam ^J/, ispauiam A^ magnani jV putitus] PiJh^^O, 

potitur iV, potius />'*, potius ampliauit .4, potitus expiauit J/ ante // 17 angustiis iJA" post arta- 

batur ins. Koraanos milites apud Legionem bello extinxit et ipsam eurum urbem cepit, quara e.x suo uomiiie 
Leouem nominavit / tantem /J* 18 arrianae om. BNH forure B, furoris M catbolicas P^ 

persecutiouis B 



288 ISIDOKi 

nius episcopoiuiii exilio relcgiivit. ecclesiarum reditus et privilegia tulit, midtos quoque inh. a. aso. 

terroribus (suis /«*-. P) In Arrianam (haeresim et /11.8. P) pestilentiam iiqndif, 
plerosque sine persecutione inlectos auro rebusque dccepit. ausus quoque (quin- 
etiani P ) inter cetera haeresis suae contagia ctium (om. 1') reba^itimrc mtholicos et 

5 non sohim ex plebe, sed etiam ex sacerdotahs ordinis dignitate, sicut Vincentium 
Caesaraugustanum de episcopo apostatam factum ct tamquam a caelo in infermim 
proiectnm. Extitit autcm et quibusdam suorum pcrniciosus: nam 'quoscumquc nobi- 51 
lissimos ac potentissimos vidit' (vi cupiditatis et hvoris quosque potentes ut vidit P), 
aut capite truncavit (damnavit P) aut 'proscriptos in exilium cgif (opibus ablatis 

10 jiroscripsit P) 

acrarium quoque ac fiscum primus iste fiscum quoque prinnis iste locuplctavit 

auxit primusque aerarium de rapinis civium 

hostiumquc manubiis auxit 
primusquc inter suos rcgali vestc oper- 

15 tus soho resedit: nam ante eum ct 15 
habitus et consessus comnmnis ut po- 
pulo (genti Z-"), ita ct regibus erat. 

condidit etiam (autcm P) civitatem in Celtihcria, ijiiaiii c.r. noiiiiiir /ilii sni Ivroiinliiii loh. a, 57». 

iiominavit. in legibus quoquc ea quac ab Eurioo iiicondite constituta vidcbantur 

•M corrcxit, plurimas lcges practcrmissas adicicns, j)lorasquc supertiuas aufcrons. 
'regnavit autem annis XVIII defunctus propria morte Toleto' (obiit pr. m. Toleto 
anno regni sui XVIII P). 

Aera DCXXIIII (DCXXXV P) 'anno II l imperii Maurici" (om. P) Lcvvigildo ^it 
defuncto fihus eius Recaredus regno est corouatus cultu praeditus religionis ct 



P sin., BNHAMO(L) ckxtra. 

81N.: 14 iirinmstiue .... erat halent PAJtJO/. ct (lctt. e^iilome, um. BNH in-iiiiusque] 7', prinuis 
etiam AO, prinuis et 31 la solio] PAM, m solio NO IG eonsessus] Pi™, touseiisus OL^, gressus yl, 

egressus 71/ 17 regilius] geutihus P» 22 regno P* 

DEXTl!.: 1 episcopos OIj ecclesiarum| et eccl. // reiiditor /j' priuilegium /i ^'o«( tulit ins. 
Moussonam Emeriteusem episcopum exilio relegauit (Jvet. (Alb. Kmil.), aiile /taec filium eius Hermeuegilduni projiter 
cntliolicam fidem interlccit (ket. (Einil., non Alb.), item eodem loco beatum Ermegildum filium suuin nelaudis 
ritibus comnuuiicare nolenteni diversis tormeutis prius excruciatum, deuiiiue in vineulis ])osituni ilira securi 
iuterficere iussit et diguum deo martyrem illiiis feralis crudelit.Ts eonsecravit X 2 arriam B 3 sitie] 

signe M inlectos] iu toleto N auro (aureis //) rebusque] uerbis blandis erroribusque X 4 liaereses O 

sui B post catbolicos ins. compulit L 5 2>ost soluni ins. multos peruertit /> etiam] et A 

sacerdotali iV.^iV/f uicencium J/ 6 cesaragustanum J\^, ceragustanum jl/ de episcopo] de ipso //, 

quod de episcopum O apostata NH lactum et] PNHMO, 1'aeto et B, fiiceret .1 a] ad ii*, e in 
07». // iuferuo PB. infcriuui M 7 proiecto B et] e (> preuitiosus M !t aut] au B aut 

proscriptos (perscriptos //) in exilium (exilio /5| egit (misit //')| BNH, aut opibus ablatis proscripsit P, aut 
opibus (operibus MO) ablatis pruscripsit (conscripsit .1/) et proscriptos iu exilium egit (niisit MOL) AMOL 
12 primos B, primus regum Gotliorum /> ciuium] cium N, om. B 13 mauubiis ausit BNM, mauibus 

hausit 0, spoliis repleuit L 18 etiam] et M celtibiriam NA, celtiuiriam 0, celtliibiriam M nomine] 

mie J/ recobolim ^4, receppolim i> W) nominauit] miauit Jli iucondite] iuconsulte L constitute il/ 

20 correxit] correrunt -4 plurimasque i/ legis B aufereutes O 21 autem om. N xuiii annis M, 

xiiii an. .4 defunctos B, diem functus AM, def est // propriaj acerrima /, toleto] colecto B post 

toleto ins. Thiberius imperator annis VIl M, sed anteqiiain moreretiu', praecepit filio suo Reccaredo, ut beatum 
Leandrum arcbiepiscopum Ilispalensem ab exilio revocaret et eum audiret ut patrem et iu fide Christi confir- 
maretur: tuuc temi)oris Fulgentius Astigitanus episcopus iu nostro dogmate claruit /. 23 dcxxiiii] 

dcxxuiii i> iii] quarto X 24 fili iJ recaredus] P semper , B plerumque (liic recadedus, c. 61 recca- 

redo), N semjier, jilerumque (reccaredus c. 61), recharedus A semper, M semper post recaredus ins. qiii 
]ier Leandrum ai-cbiepiscoi)um Hisiialensem iu fide catholica erat instructus i> regno om. H coratus -V 

(.■ultiim .1/ proditus B, praedictus O, praedictu M regionis 31 et] e.\ U 



HISTORIA GOTHORVM. 289 

paternis moribus longe dissimiiis. namque illc inreiigiosus et bello promptissimus, 
liic fidc pius et pace pracclarus: ille armorum artibus gentis imperium dilatans, 
hic gloriosiiis eandem gentcm fidei tropaeo sublimans. iii ipsis enim regni sui loh. n. ssr. 

cxordiis catlwlicam fulem udcptus totitis Gothiate gentis popidos inoliti erroris lahe 
i detersa ad cidtiim rectue fidei reooeat (revocavit P). Si/nodum 'deinde cpiscoportmi 53 luh. a. 590. 
(etiam P) ad eondcmnationem Arrianae haeresis 'de diuersis Spaniae et Galliae 
provinciis' (om. P) eongregat (congregavit P) , cui coneilio idem rcligiosissim.us 
(gloriosissimus P) princeps interfiiit 'gestaqtie eius praesentiu suu' (suaque eum 
praesentia P) et sidjscriptione firmavit, 
10 lu abdicans cum omnibus suis perfidiam, 

quam hucusque Gothoruin populus Arrio 
docente didicerat, et praedicans trium 
pcrsonarum unitatem in deum, filium 
a patre consubstantialiter genitum esse, 
n 15 spiritum sanctum inseparabiliter a patre 

filioque procedere et esse amborum 
unum spiritum, unde et unum sunt. 
In belli quoque gloria satis clarus ac Egit etiam gloriose bellum adversus 54 

praecipuus extitit infestas gentes fidei susceptae auxilio. 

so Franeis enim se.mginiu fere milihus armatorum (copiis ins. P) Gullius inruentihus luh. a. 589. 

misso Cluudio duce adversus cos glorioso triumphaiiit eventu. nulla umquam in 
Spaniis Gothorum victoria vel maior vel simihs extitit. prostrati sunt enim et 
capti multa milia hostiiun (om. P), rcsidua exercitus pars 'praeter spem' (om. P) 
in fugain vei'sa Gothis post terguin insequentihus usque in (om. P) regni sui fini- 



P sin., BNHAMO(L) dextra. 

DEXTR. : 1 mortibus B iiamque ille] patei- X religio.sus P^AjMO 2 prius /> clarus N 

arcibus B geutes B, gentibus A imjierio B 3 gloriosius] BN, gb^riosus PHAMU, gloriosus 

pietate L post sublimans ins. Iniius tempore Gregorius Komane ecclesie preest ann. XV et Leander 

Yspalensis episcopus ad conversationem f.stcj gentis Gotorum doctrlna fidei et scientiaruni clarus in Ispauiis 
luibetur B 4 inclite heresis // labe] lapi B 5 detersa] tersa 31 cultu M synodus] Vasaeus ad 

a. .589: 'hoc conciliuni alii alio a.nno ponnnt , etjo codicem conciUorum sequor, in quo . . . lefiitur celebrafum 
aera sexcentesiina rii/esima septima. ideni habent annotationes marijinales libri Alcobaciensis in s. Isidorum\ 
episcoporum] Ixxii ep. If (5 coudcmpnatione M de diuersis om. BO 7 prouincias O congregate N; 
addit sub ei'a DCLXII VIII id. Maii Eufimio areliiepiscopo presidente luinc tcmporis muneris episcopus 
Calag regebat ecclesia et Libiolus (?) Pampilonenseni II cnij PAM, cuius BIKJL, buius N consilio B 

11 populum />' 12 didiscerat .1 trium] t\\ B 13 unitatem o/n. AM deuni] nno deo L 17 unde] 

unum (sic) A posl unnm snnt //15. interfuit tunc dignitate primas ille catbolicus et ortbod(jxus Leauder 

llispalensis arcbiepiscopus et Komanae ecdesiae legatus, sanctitate et doctrina pcrspicnus. qui cum Arrianae 
haeresis fervorem tempore Leuuigildi ab Hispanis quondam confutare radicitus nequisset, pro confirmandis 
sanctae et immaculatae trinitatis capitulis ad Constantinopolitanum praesulum coetum transmeavit. ibi aderat 
beatus Gregorius doctrina et sanctitate clarissimus, tum cardinalis vices KomaTii antistitis agens: cum quo 
ipse Leander anuVitiae tbedus popigit et jih eo postulavit, nt libruni beati loh sibi exponeret: quod postea 
ille devota mente complevit. Leander vero postqnani ad Hispauias rediit, «Jutthis praedic-iudo suasit, ut 
patrem et filium et spiritum sanctum trinum secundum jiersonarum distinctionem et uniim secundum naturae 
divinitatem deum esse crederent. illis credentibus prior dedit praecejita et ecclesiastica officia quibus frueren- 
tur. ipso namque tempore per eum Suevi unda baptisniatis loti Galleciam obtinent. Leander vero post multos 
labores, quos pro fide Christi j^ertulit, ecclesia paeem adepta spiritum caelo reddidit. doctor etiam eximius 
Gregorius papa migravit ad doniintmi L 10 susceptae] B, suscejito NOL, sue accepto .1, sue suscepto M, 

sumpto If 20 fraiicos NM, francorinn IIA sex. f. milibus] P*, cum sex. f. milihus P^, sex. fere (ferme M) 
miliiim BNIIAMO arinatoriun] BNHL, arinatorum (armatos 0) copiis PAMO jiost armatoruin /(i.s. qui ad 
auxiiium venerant liaeresis Arrianae L 21 duce] emeritensium d. L gloriose BH^O euentu nuUaj ebente 
mullam B 22 uictoria om. P maior uel similis] raaior in bello u. s. AM, hella similis uel raayor uel 

similis 23 residua] r. uero AMO jrars ex. P espem B 24 fuga BO gotbis] totis 0, uotis L 

CHRONICA H. 37 



290 ISIDORI 

bus (MKsa vst. saepc etiain ct. laccrtos contra Romanas insolentias et inruptiones 

Vasconuni inovit, ubi non niagis bella tractasse quam potius gentem quasi in 

palaestrae ludo pro usu utilitatis videtur exercuisse. Provincias autem, quas pater j.') 

proelio conquisivit, iste pace conservavit, aequitate disposuit, moderaniine rexit. 

muHi quoque adversus euni tyrannidem lou. a. .sss. 590. 

adsmnere cuplentes deteeti sunt siiaeque 

inachinatiouis consilium inplerc non 

potuerunt. 

Fuit autcm placidus, mitis, egregiae bonitatis tantamque in vultu gratiani 
liabuit et tantam in animo benignitatem gessit, ut in onmium mentibus intluens 
ctiam malos ad affectum amoris sui adtraheret: adeo liberalis, ut opes privatorum 
ct ecclesiarum praedia, 'qiiae paterna labes fisco adsociaverat" (direpta a patrc et 
fisco adsociata P) iuri proprio restauraret (restitueret P): adeo (quoque ins.P) 
clemens (fuit ins. P), ut populi tributa saepe indulgentiae largitione laxaret 
(donaret F). Multos etiam ditavit rebus, plurimos sublimavit honoribus, opes 5() 
siias in miscris, thesauros suos in egenis recondens, sciens ad hoc illi fuisse con- 
latum regnuni , ut eo salubriter frueretur (uteretur P), bonis initiis bonum fineni 
adeptus. fidem enini rectae gloriae, quam 'initio regni" (primum P) percepit, 
novissiine pubHca confessione paenitentiae cumulavit. 'Toleto fiue pacifico transiit. 
qui regnauit annos XV' (quinto decimo anno Toloto morte propria decessit P). 

Aera DCXXXVIin (DCXL P) , anno 'imperii Maurici XVU' (om. P) post 7^1 
Recareduni regem (principem P) 'regnat Livva fihus eius' (fihus eius Livva regni 
suscepit sceptra P) annis duobus, ignobili quidem matre progenitus, sed virtutum 
indole insignitus. quem in primo flore adulescentiae Wittericus sumpta tyrannide 
innocuum regno deiecit praecisaque (eius ins. P) dextra occidit anno aetatis XX, 
regni (vero ins. P ) secundo. 

Aera DCXLI (DCXLII P), -anno imperii Maurici XX" (om. P) extincto r)b 

P sin., BNHAMO(L) dexiru. 

DEXTI!. : 1 post caesa est ins. Ilispaiiiae et Galliae legiia taiita beiiignitate rexit , ut omiies illiun 
|iatrein (iulcissimuni acclamarent. aiinu regiii sui se.xto Uottliicas leges oumpendiose lecit abbreviari L 

etiam om. M laceratos P, lactens J)J romanos M 1/2 et iuniptiones (ruptiones B) uasconum (uuasc- i') 
mouit] et urupfones nasoonum moruni M, eisdem deuictis irruptiouem in eorum urbibus fecit L potis M 
3 ludu BK, ludii P pro uso ffO, prorsu M ubi . . . exercuisse] tanta fuit gloria Gottliis illo tempore, ut 
uon viderentur bella tractare jiugiiando, sed quasi in palaestra lusibiis delectari, ubique enim persistebaiit victores. 
prudens et pius erat prineeps L quas om. P ]iater] propter H 4 pace] in pace A erexit NO, rex M 
9 placidius M tantumque B, taiita N in uultu (uulgn P) gratiani o»i. N 10 taiita NM in om. H 

II etiain] et J/ eftectuin J/ amori lainoribus /J) sui] sui (sue /-"*) am. P opis P, per eu O priuator P, 
priuataruni P.l 12 et om. P jiraeda P" post associaverat (-la B) iiis. cuin augmento multiplici L 

1.3 iure BNAM proprio] populo M 14 populo tribuba M indulgetie -1 largitionem B laxaret] 

lazorum M 15 post honoribus ins. antiquos Hispanos et Komanos sibi subditos uiia cum Gottliis eiusdem 

condicioiiis esse instituit nuUiusque captivi Cliristiani filiuiu iugo servitutis oppriini passus est /. IG suas] 

suos i/ iniseris] misis J/, in. pauperuni A' suos om. N lioc] hec J/ 16,17 collatuin] cumulatuin C 

ITregnoJ/ eo] eas po«< bonis initiis i/is. et bonis inediis decoratus /. 18 fidem] finem -■! iii iiiitio iVO 

percipit 19 publica confessione] couf. publice // coleto A, leto B 20 fiiiem (' patificu B 

qui (om. A) regnauit aiin. xu NAMO, om. B: addit post eu et propria infirmitate diein clausit extremum 
toleto O^ 21 dcxxxuiiii] dcxiii P mauricis /> xuii] xuiii //, decinio uouo /. 22 reccbaradum J, 

reccaderetiuin B, recaredum M regein ante rec. // regnauit NH liuba B (Itic, postea liuua) NHMO 
23 aiinis duobus] anno uno mensibus quinque L igiiobile quedem B matreni B, iiiatri .1 proie- 
iiitiis 31 uirtute BAM '24 insignitus] iu aiinis I), annis L ad flore // uuittericus] plevumque 

(uitaricum c, .59) B, item hic et c. 59 (uicteric- c, 58) -I, uitiricus hic, uitericus c, 57, 59 N, uictericus semper 
H semper, uuitericus {sed uuitteric c. 58) M sunito B, suinpto NHO 25 iuuocuum (innocium M) 

regno] r. i. H praecisaque dextra] quem ^V aetatis] a. suae xx] xxi M, xui /. et sic Vasaeus 

f. 106: 'quamquam in Alcobaciensi codice erat 20'. 20 regni om. B 27 dcxli] dcxi HO, dcxiiii L 

uicesimo BNHL, xxuiii 0, uicesimo prirao A ext. liuuane (liubane 0) om. N 



HISTORIA GOTHORVM. 291 

Livvane Wittericus regniim, quod vivente illo invaserat, (sibi ins. P) vindicat annis 
VII, vir ([uidem strenuus iu armorum arte, sed tamen expers victoriae. namque 
adversus militem Romanum proelium (bella F) saepe molitus nihil satis gloriae 
g-essit praeter (juod milites quosdam 8agontia per duces obtinuit. hic in vita plurima 
.'. inlicita fecit, in morte auteni, quia gladio operatus fuerat, gladio periit. mors quippe 
innocentis inulta in illo non fuit: inter epulas enim prandii coniuratione quorundani 
(suorum P) est interfectus. corpus (vero liis.-P) eius viliter est exportatum atque 

sepultum. 

Aera DCXLVIII 'anno imperii Pocatia sexto' (om. P) Gimdemarus post 59 

1" Vittericum regnat (princeps efficitur V^ annis II. hic Wascones una expeditione 
vastavit, alia militem Uonianum obsedit, morte propria Toleto decessit. 

Aera DCL (DCLI P) 'anno imperii Heraclii II' (om. P) Sisebutus post Gunde- (iO 
marum regali fastigio evocatur, regnans annis VIII mensibus VI. qui in initio regni ismI..,,, 
(sui ms. P) Inilaros ad fidcm Chrisflanam pcrmorms aemuhitionem quideni (dei 

is ins. P) liabuit, sed non secundum scientiam : potestate enim conpulit, quos provo- 
care fidei ratione oportuit. sed, sicut scriptum est, sive per occasionem sive per 
veritatem Christus adnuntietur. fuit autem eloquio ( lingua P ) nitidus , 'sententia 
doctus' (om. P), scientia litterarum 'ex parte' (litterarum studiis ex parte P) inbutus. 

In bellicis quoque 'documentis ac victoriis clarus' (causis favorem habuit (Jl 

20 proeliorum P). Astures enim rebellantes misso exercitu (per ducem suum Richi- 
lanem ins. P) in dicionem suani reduxit. Roccones montibus arduis undique con- 
aaeptos (circumsaeptos similiter P) per duces devicit. de Bomanis quoque prae- 
sens his (om. P) feliciter triumphavit rf quasdam rorum (om. P) iirbes jmgnando 
\sihi snhiecit' (subegit P): adeo post victoriam clemens, ut multos (paenc 

2-, omnes P) ab exercitu suo hostili praeda in servitutem redactos pretio dato 
absolveret eiusque thesaurus redemptio existeret captivoriuii. luuic alii proprio 

P sin., BNffAMO(L) dextra. 

DEXTR • 1 qucid uiuente] nue uCiinite .1/ 2 streiuios 31 artem JTAMO uictore M 

3 aduersmu -IJ/ rom. mil. P uil £.V gloriae] PZJOi, gloriose -V/7J^/ 4 gessit] egit // 

militis/J sagoutia]P.l, sangonciam/J, segoutiaAW,, saugoucia il/, sangontia // obtimmt J/ 

5 posl feeit ins. et liaeresim Arrianam imlucere temtauit /, quippe om. K 6 iuulta (ultra M) in iUo (illa A) 

uon fuit] inulta u. f. iu illo -V, iu iUo inulta n. f. H eniu.] ei M 7 uiliterl ualiter K, uiriliter JIO 

est] PHAM, ovi. SXO asportatum // 8 post sepultum ins. pcr idem tempus Roinae templmu, quod 

al. antiquis Pai.tl.eon dicebatur, a glorioso Bouifacio papa coiisccratur iu honore omi.ium martyrum Cliristi /, 

<l dexluiii] dcxuiiii 0, dcli /, focati sexto] uii -V gundenarius M 10 uascones B, nascones M 

U aliam O m. pr. toleto (leto B)] BNHAMO, tol. pr. m. P discessit 0, descessit M 12 dcl] dcliii /. 

cradii .1, eraclei // secundo] primo /. post sisebutus ins. cliristianissimus //.4, a'nissimus .1/ 

12/13 gundemaro B, gundemcl A, gundem M 13 regali fastigio] ad regale fastigium .1,1/ euocatus A' 

mens. ui om. L in om. BNH 14 christiana M promoueus />'//, penuanens M .luidem om. N 

I.O sed] et B sciencia M potestatem BHMO compellit M 16 sed o«i. N sicut om. A 

17 christus aduuntietur]P/,, donec christus annuncietur AWO, donec chr. adnuntiatur /.'.1: cf. Pmdus od 

Phi/ipp 1, IS: dum omni modo sive per occasionem sive per veritatem christus adnuntietur autem] enim 

.1// eloquium />' seutentia] suia J/ 18 doctus] iustus /, scientia] suia M ex parte] magna 

ex p. ML post imbutus. ins. in iudiciis iustitia et pieUte streuuus ac praestantissimus, mente benignus, 

splendore rcgni praecipuus HAM 19 iu belliois] iubecillis P^H documeiitis ac] doc. promptus /, 

quoque om. A 20 austures .1 21 dicioue sua .V roccones] P, roccmis B, ruccones NHMO, 

rncchones .1, rucones Oi^et. (EmiL), uascones Oi-et. (Alh.) ard. mont. P, mont. aradius M 22 duces 

euicit NHAMO, ducere uicit B 23 expugnaudo HA 24 subegit PN post subiecit ,«,-. residuas 

iutraus (iiiter .1.1/) fretum .mines exinaniuit, quas gentes (gens AM) Gotborum post in dicionem {-ne M) 

suam (sua M) faoile redegerunt fredegit AM) HAM adco,.. post B clem. post uict. P 2i) ostile B 

seruitute NHA, seriiit item O reddatos .1/ pretio] et pr. .1, pr. ill.jrum domii.is L 2h t(h)e.sau- 

rum /,'V.4J/0 capt. ex. P post captiuorum (sU- L) rel post locum p. 291, 14 sic mutatum: iste p.itestate 

iudeus ad fideni riiristi perduxit (sic epit. Orel.) lus. ecclesiam .sanctae Leocadiae Tolet,. opere mir„ fm.dau.t 

37* 



I^itluni'^ rlinm.4ir.. 



292 



ISIDORI 



25 



(oni. P) moibo, 'alii inmoderato medicamenti haustu' (alii ueneno P) asserunt 

interfectum. 

relicto Recaredo filio parvulo, qui post 

patris obitum princeps paucorum dierum 

,r, i morte interveniente habetur. 

Ili sunt anni Gothorum regum ab ex- 

ordio Atlianarici regis usque ad istum 

Sisebutum anni VVIA aera DOLXVI. 

Aera DCLVIIII, anno imperii Ileraclii fi2 

10 10 X gloriosissimus Suintiiila gratia divina 

regni suscepit sceptra. iste sub rege 

Sisebuto ducis nanctus officium Romana 

castra perdomuit, Ruccones superavit. 

postquam vero apicem fastigii regalis 

16 1", conscendit, urhcs residims, quas in isidonischron.jn;. 

Ilispaniis Romanfi manus agebat, proelio 

conserto obtinuit auctamque triumphi 

gloriam prae ceteris regibus felicitate 

mirabili reportavit, totius S2>aniae 

20 20 intra oceani fretum monarchium rcijni 

primus idem potitus, quod nulli retro 

principum est conhxtum. auxit eo 

proelio virtutis eius tituhim duorum 

patriciorum obtentus, quorum alterum 

25 prudentia suum fecit, alterum virtute 

sibi subiecit. Habuit quoque et initio 03 

regni expeditionem contra incursus 

Vasconum Tarraconensem provinciam 

infestantium, ubi adeo montivagi populi 

:io terrore adventus eius perculsi sunt, ut 

confestim quasi debita iura noscentes 

remissis telis et expeditis ad precem 

P shi., BNnAMO(L) dexira. 

SIN.: 8 acra dclxui] requlrUur aera DCLVII Kselmli exlrema. 

epU. Oret. smiUkerque L, Uera post haec (sic Ij) rel posl 2 tulseruiit iiiterlectuiu (sic, mldeiis sulj Iiuperatore 
Eraclio, epit. Ovel.) ins. tuiic nelandus Mahomat (alj Hisijauia turpiter tugatiis mldil I.) iu .\frica uequitiaui legis 
stultis populis praedicauit epit. Ovet. similiterque L liuuc] liuic 

DEXTR, : 1 alii ium. m. haustu] BNMOL^'', alii ueueno P, al. inm. m. Ii. al. ueueno HAMIj^ post 
intertectum ins. cuius exitus uon modo religiouis sed etiam optimis laicis ininodice (om. H) extitit (erant M ) 
luctuosus HAM 4 obitum] obtimum M paucorum dieruni] septem mensium L b liabetur] 

abitur i' post liabetur ins. hic cum patre duobus anniB reguauit i. 9 era dcluiii .1, era dclxi /., 

om. H 2>osl dcluiiii ins. Keccaredus regnauit menses III et mortuus est. Sliitbila regnauit auuos X et mortuus 
est. Sisuaudiis regnauit aunos III et mortuus est eradii .1 10 x] post aiiuo H, uiii L, om. O glorio- 

sissimi B suintila AM, siuthila 0, uintlla N, cintila L post suintbila ins. filius Uecaredi regis gloriosi 

supra noininati // 11 post sceptra ins. ann. \\ H , qui regnauit aunis decein / iste] istiuc (?) />' 

12 nactus NO, natus M olHcio BNAMOL , offitia H 13 perdomuit NO ruccones] reccones -V, 

rucchones ^l, rucones ilf 15 concendit -1, concedit iu om. 16 agebat] detlnebat L 17 auctain- 

que] auctam H, actamque 18 felicitatem mirabilem (-le B-) B, telicitate miserabili A 20 intra] iS'[0], 
infra BHAMOL mouarcliia // 21 potius B^O, ptus N, potito A quod] que M nullura N 

22 piiucipiuiu /;' consolatum M 24 patriciorum] NHAMOL, prefectorum B 24 obtentos B 

2^1 uirtutl B, uirtute belli X 2G iu iiiltio N, initium 28 terracoueusem BHA, terragoiiensein .V 

29 adeo] ad euin B inontiuagio B, muniti uagi 30 eiiis] est A percussi AL, perclusi M 

31 debita»* B 32 remissis] dimissis L teli B expeditis] expansls L 



HISTORIA GOTHOllVM. 203 

manibus supplices ei colla submitterent , obsides 
darent, Ologicus civitatem Gothorum stipendiis 
suis et laboribus conderent, pollicentes eius regno 
dicionique parere et quicquid imporaretur effi- 
;. cere. Praeter has militaris gloriac laudes plurimao 04 
in eo regiae maiestatis virtutes : fides , prudentia, 
industria, in iudiciis examinatio strenua, in regendo 
regno cura praecipua, circa omnes munificentia, 
largus erga indigentes et inopes, misericordia satis 

in promptus, ita ut non solum princeps populorum, 
sed etiani pater pauperum vocari sit dignus. 
Huius filius Riccimirus in consortio regni ad- (')."» 
sumptus pari cum patre solio conUietatur, in cuius 
infantia ita sacrae indoHs splendor emicat, ut in 

if. eo et meritis et vultu paternarum virtutum effigies 
praenotetur. pro quo exorandus est caeh atque 
humani generis rector, ut sicut extat consensu 
patrio socius, ita post longaevum parentis im- 
perium sit et regni successione dignissimus. 

20 Computatis igitur Gothorum regum temporibus 
ab exordio Athanarici regis usque ad quintum 
gloriosissimi Suinthihxni principis annum regnum 
Gothorum per annos CCLVI deo favente reperitur 
esse porrectum. 

RECAPITVLATIO. 
Gothi de Magog lafeth filio orti cum Scythis una probantur origine sati, unde 66 
nec longe a vocabulo discrepant. demutata enim ae detracta Httera Getae quasi 
Scythae sunt nuncupati. hi igitur occidentis glaciaha iuga inhabitantes quaequae 



BNHAMO (Jinit 11 in digmis) (/.; deficiunl 12 liuius ... 24 porrectum) , ilein inde a v. 25 WXYZ 

DEXTR. : 1 obsidens J/ 2 ologicus] 5, ologiciis iVO, ologitis i7L;lilf, et loget Z 3 conderent] 

crederent eius] (s\ M 4 parare et] ac U quicquid] quid iniparetur A Ajb ellicere 

praeter] officerit preter B, efficeretur M, efficitur .1 5 laudis M 6 maiestates B uirtute O 

8 circa] et circa H 10 ita uin. NO 11 iii dignus finit 0, subidens rei/um posteriorum latercu- 

lum inde a ThI;/u (vide supra p. 263) /lost diguus ins. fine proprio Toleto decessit tempore imperaforis 

Heraclii relictis duubus filiis Sisnando et Cindasainto quos de Tlieodora filia Sisebuti regis susceperat L 
fquae sequuntiir iii ed. Schotti noii hnliet rodex) 12 riccimiros B, reccimerus N, recimlrus HA, 

ricumirus J/ consortio] sorcio jU 13 patre] pare J/ solido i> 14 emicat om. M 15 et 

meritis] emeritis M uultu] M, uuilti A, uultura B pateruornm M ettugies .1 IG pernotatur M 

caeli] dei M bumano M 17 ut] ubi A concesso AM, concessu H 18 patria M socios B 

carentis A 19 sit] sic M successioni M 20 regum] regnum M, regnum u -V 21 atanarici N 

regis om. N quintum om. N 22 gloriosimi A suntbilani B, snmptilani ^l, nlntllanl -V, suln- 

tllani M annum om. N 23 fouente M 25 recapitubitlo \V, recapltulatlo ciilus supra de orlglue 

gotborum M, capltubatio B, de gottorum laude H, oiii. iV.l.Yl';^ 2G gotbl de magog lafetb (iafel Z, 

om. IC) filio orti (nati Y) cnm scytbis (sitls B^, Iscitis Y) una proliantur (proliatnr 1'^)] BNHWYZ, 
gotboruni anticjulsslma (om. H) origo de magog filio iapbet fult unde (sic H , unde vel une liber yloss. 
unum .1, inun M) et scytharum genus extitit (om. 11) nam (et ins. H et lib. yloss.) iidem gotbl scytblca 
probantur HMA et lib. gloss. (p, 261), gotborum antlqulssima origo de magog iaflfet filio orti cnm scitis una 
probantur / origini Z 27 demumutat;i Z enimj el M getae] iete W quasl] qua M 28 iscite 1' 

nuncupata//' hii AXYZW occideutls] (-tes A'j?) BNf.'"XYZ, septentrionis yy-lJ//s, et liber yloss., 
septentrionls bac occidentis W gladialia .1 jiusl lubabitaiites ins. circa scytbica regua HAM et lilier 

(jloss. quaeque A^ 



294 ISIDOBl 

sunt ardua montiuni cum ceteris gentibus possidebant. quibus sedibus inpetu gentis 
Hunoruiii pulsi Danuvium transeunt, Romanis se dedunt. sed dum iniurias eorum non 
sustinerent, indignati arma sumunt, Thraciani inruunt, Italiam vastant, obsessam urbem 
capiunt, Gallias adgrediuntur patefactisque Pyrenaeis montibus Spanias usque perveniunt 

:, ibique sedem vitae atque imperium locaverunt. Populi natura pernices, ingenio alacres, 67 
conscientiae viribus freti, roborc corporis validi, staturae proceritate ardui, gestu 
habituque conspicui, manu prompti, duri vulneribus, iuxta quod ait poeta de ipsis; 
mortem contemnunt laudato vuluere Getae. quibus tanta extitit magnitudo bellorum 
et tam excellens gloriosae victoriae virtus, ut Roma ipsa victrix omninm populorum 

111 subacta captivitatis iugo Geticis triumpliis adcederct et domina cunctarum gentium illis 
ut fanmia deserviret. Hos Europae omnes tremuere gentes. Alpium liis cessere obices. fiS 
Wuudalica et ipsa crebro opinata barbaries non tantum praesentia eorum exterrita 
<[uam opinione fugata est. Gothorum vigore Alani extincti sunt. Suevi quoque hactenus 
intra inaccessos Spaniarum angulos coartati etiam nunc eorum armis periculum finis ex- 

ir, perti sunt ot regno , quod desidioso torpore tenuerunt, turpiori nunc dispendio carue- 
runt. quamquani tenuisse luic usque valde sit mirum, quod sine experimento defensionis 
carere potuerunt. Sed quis poterit tantum Geticae gentis edicere virium magnitudinem, 69 
quandoquidem multis gentiVius vix precum causa et munerum regnare licuerit, his 
tameu libertas magis de congressione quam de petita contigit pace atque ubi sese 

•jii necessitas bellandi opposuit, vires eos potius adhibuisse quam preces. porro in armo- 
rum artibus satis spectabiles sunt et non solum hastis, sed et iacidis equitando con- 
fiigunt, nec equestri tantum proelio, sed et pedestri incedunt, verumtamen magis 
oquitum praepeti cursu confidunt, unde et poeta: Getes, inquit, quo pergit equo. Exer- 70 
cere enim sese telis ac proeliis praeludere maxime diligunt. ludorum certamina usu 

2,') cotidinno gerunt. hac sola tantum armorum experientia hucusque carebant, quod 

]iNHAM{L)K {jiiilt. r. .; iii li)c;ibei-uut) XYZ 

DEXTR.: 1 adu.i J/ possidebunt X» cedibu.s -1 inpctu] tempestatibus et impetu 7> gentea YZ^ 
fjenti* -Y» 2 liuuoruni] -U-Y''!', uunoruin B*, huunorum /?•=, ugnorum //.1 ?(',?, ungnoruni -V, sunorum .Y» 

depulsi M danubium (danudbium W) transeunt] yWXYX. danubium transeuntcs 11/., transgressoque (que 
oiii. /l ) Ammhhi Jf-i.U et liher f/luss. romani -V dedunt] -V// ir,Y)'Z. dcdcriint i<.ljl/A, debunt rel dimt lih. 
yloss. incurias IF' eoruni uin. II 3 indignitati /j* nrma suuuuit] regem sibi ex sua turba lcgunt 

(elegerunt JI) HAil et liher ijloss. tracia -1 obessam Z, obseusani A 4 patefactique iJ" pirinei 11', 

pi**«tiJ', principes Z spanias usque] hispanias usque NY et liher (jloss., m spaiiias usque X, in spanias- 
que M, in in hispanias A. yspanias hucusqnc H .5 sede M longauerunt -V pernicies li, prompti 7y 

G consc. niribus] consuctudine niribusque I^ corpore -Y statere •'/ ardui] magni uel raedii /, gesti -V 

7 po.it couspicni ins. eloquio elari /- niagnu ,1/ dirl XY quod] que M poeta] iijnolus de oiii. '/. 

8 laudate i' gntbe .l/ ext. t.ant. Y 9 et tamj etiam YZ. «»*amA'a, et etlain X'' excellens] /-, 
e.vtollciis lihri uiriiis Z uitrix Z 10 sublata M iugo geticis (goticis -V) tr. accederet (adcederit B) 
om. XY cuiHtoruin // ' illic //' 11 de.serui Z, descruit .1 eurupe Z triuere iJ, pertimuere L 

alpheuni -I hiis .1, om. Jill cescere -4, «*»sreX'' 11/12 obices (abietes .V) uu. et ipsa (ipso .?) 

cr. opinata (opinita M) barbaries (-riis />, -ries et -I, baduries .V)] duricies ct inopinabilis euandalic;i barbaries L 
12 taiitiim] tiim A, tainen 3f exterpita M 13 catenis -Y 14 iiitra om. Z inacce.ssus IIXZ, incessos 31 

angiilis /j 14/1:') experiti J/ 1.") regiuun JjXJfXYZ quod| que .1/ turpore A', corpore ^ 

1() quaquam /> liuiic 1' defesionis .1/ 17 tanta -Vjl/ geticae] /^i/jU, gentice -V, getici (?) £', getii?-!", 
getae -Y'', gothicae A, iuc. -Y» gentes ZX^, geiius X edicere (edire -Y'*) uirium] liberalitatis et uiriuni 
dicere L 18 quandoquidem] scj-i^Jst, quandoque duin BAMXYZ, quandoquedam -Vi/, etenim L uix (iuxta.l) 
precum causa (causain i>) et m. regnare licueiit (regna reliquerit iJ", reliquerunt [o«i. regna] A')] non soluin larga 
munera contulerunt, scd et magua reliquerunt gentium preeibus inclinati L hiis .'l 19 liheratas M 

quani] quid .1/ contiiigit .V lit/20 sese (se .V//) nec. bell.] nec. bellandi (-dis 1') sese (esse -Y) XYZ 

adibuitse Z, om. X in om. M 21 expectabiles BNIIAMXY^, expectabilis -Y», expectapiles Z^^, 

expectales >?* et non] ut nou A et iac. (aaculis /iT")! iac. -l euitando .V 22 et om. A incen- 

dunt BN 23 praepeti] prepiti B, praeceleri /, cursus .1/ confidunt] conflignnt L poeta] ignotiis 

gothes -1 quo pergit equo] NHAMZ, quod pergit equo B, quo pergit quo 1', quo pergit quaeeo X"-, 

eqmi p. cu -1'' 24 tolis .1/ praeludare .1/ ludeiiriini .1/ 25 cotidiana Z^ liaee X^YZ arinarum A 



HISTORIA GOTHORVM. 



295 



classica bclla in inari gcrcrc non .studcbant. scd postquam Siscbutus princcps 
regni sumpsit sceptra, ad tantam fclicitatis virtutem provccti sunt, ut non sokim 
terras, sed ct ipsa maria suis armis adeant subactusquc serviat iliis Komanus 
miles, quibus scrvirc tot gentcs ct ipsam Spaniam videt. 

HISTORIA WANDALORVM. 

Aera CCCCXLIIII anti: hifniiiiiiii 7 1 orus. , i», 3. 
innqitionis Bomanue nrbis cxcitatac pcr 
Stiliconem geiites Alanormn, Sucvorwn 
ct Wandalorum transiccto Wicno Gallias 

lu innmnt, Francos protcrunt directoque 

impetu ad Pyrenaeum usquc pcrvcniunt, oius. 7, lu, 5. 

cuius ohice per Didymum et Verinianum 
Romanos nohiUssimos ac potentissimos 
fratres ab Spania tribus annis repulsi 

15 per circumiacentcs Galliae pronincias 
vagcdjantur. scd postqiiam iidem frafres, 
qui privato pracsidio 1'yrcnari claustra 
tuehantur , oh suspiciomm tyrannidis 
insontes et nulla culpa obnoxii a Con- 

20 stantio Cacsare intcrfecti sunt, memo- 
ratae getites Spaniarum prmincias in- 
rumpunt. 

Acra CCCCXLVI Wandali, Alani ct 72 Hyu. c. 42. 
Stievi Spanias occupantes neccs vasta- oros. 7, 40, lu. 

, tionesque crucntis discursihus faciunt, Hja. c. 48. 

urbes incendunt, suhstcmtiam direptam 
cxhauriunt , ita ut humanae carncs vi 
famis devorarentur a 2^opulis. edebant 
filios suosmatres: hestiac quoquc morien- 
I tium gladio, famc ac peste cadaveribus 
adsuetac etiam in vivorum cfferebantur 
interitum atquc ita rpiatttior plagis pcr 



Wandali cum Alanis ct Sucvis pariter 
Spanias ingrediuntur. 



P sin., JjNHAM(L) et lul v. 1—4 XYZ, inde a c. 5 Eod. (> dexirti. 

DEXTR.: 1 clausica Z^ sisebtiis A'", slsebadiis Z pual piiiiceps ins. uaelestl giatla HAM 

2 seieptra />*, 2>osl sceptra ins. elus studlls XH.\M tanta B uirtute B, om. N pruuectl] scripsi. pro- 

lecti plerique, perfecti H 3 ipsani niaris B subactique B, subactisque Z, subiectisque L 4 niilex Z 

ipsa spauia C uiilit ii.l, uideat il/ G aera] de .1 ccccxliiii] JV7/^1.1/ iJorf., quadrageutesima quarta i>, 
cccxxii 0, ccccxiiii L 7 iurumptiuuis liod., interruptiouis rome N Bod. cxcitati B 8 stilliconem B. 
stiligonem H, 8tiliconem duceni Runianuni /. geutis B'-, geus // suebiirum llod. 9 naudabiruiu N 

semper et hic (non 2>ostea) Rod., euaudaluruin /, sem.per rethuo M, rehtuo .1 , reguo N Bod., rheuo tlu- 

mine O 10 irruerunt AM prosteruuut // 12 ubices M ueriuianum] sic Orosius, uerimianum B, 

ueraniauum NHAMO Eod., uereanianum L V6 uuullissinios Rod. ac poteutissimos om. N Eod. 

14 post fratres ins. occupat A, occupati M 1(5 uacabantur O idem BAM 18 tirannides M 

19 nulla (in nuUa f) culpa] nuUa //', nuUu //- 19/20 constautinu iVf- Rod., oonstauto /> 20 caesare] 
imperatore occideutis /> i>ost sunt iiis. aera ccccxlui (cccclxui A) .IM 21 gentlbus -I* jirouiuciam 

21/22 inrupunt B post disrumpuut (sic) ins. Sueui a Germauils dlxerunt (sic) uriginem qui a fiumlue 

Ueno (sic) nomiuantur. Kvaudali a Galllls veueruut et a Vindilico fluvlo iiuniiuaiitur. .\Iani ab Ugnis 
orti sunt et Lauus tiuvius eis uomen impusuit L 23 ccccxlui] cccxl (/, ccclul AM, ccccxuii L alanl 

oni. N Eod. 2b cruentibus .1/ discursibus] BNH Rod. cum Orosio, discursionibus AMO 27 carnes ui] 
carnis ue B 28 deuorentur B 31 etiara] et N in uiu.] ulu. HO 32 inteiitu H 



296 ISIDORl 

oninem Spamam saevieittibns divinae ira- 

cundiae per propketas scripta olim jJrae- 

mmtiatio adiupletttr. 

lli p;ico intcr se inita sorte ad inha- Aera CCGCXLVIIII post playarum 73 Hyd. c. 49. 

5 bitanduni provinciarum dividunt rcgio- :-, dirain perniciem, quibtis Spania caesa 

nes. est, fandem barhari ad paeem ineundain 

deo miserante conversi sorte in pmssessio- 
nem sibi eius provincias dividunt. 
GaUiciam enim (om. F) Wandali et Suevi occupant. Alani Lusitaniam et Car- 
lu tliu</inensem provincias , Waiidali uutem cognomine Silingi Baeticatn sortitiutur. 
Spa-ui uutem per civitates