Skip to main content

Full text of "Cornelii Nepotis Vitae excellentium imperatorum : ad optimas editiones collatae : praemittuntur vita a G.J. Vossio scripta et notitia literaria : accedunt indices"

See other formats






SOLD BY 

Thomas Baker, 
72 Newman Street, 
LONDON.W. Eng. 























I 



















































CORNELII NEPOTIS 
Y l T M 
EXCELLENTIUM 

IMPERATORUM 

AD OPTIMAS EDITIONES COLLATU 
PRAEMITTUNTUR VITA A G. J. VOSSIO SCRIPTA 
ET NOTITIA LITERAKIA 
ACCEDUNT INDICES 

STUDIIS SOCIETATIS BIPONTIN^E 



EDITIO ACCURATA 


_ ?>o 

IPONTI V 


Ex Typographia Societ 

CIDI 3 CCLXXXVIII 


s — V 

& 

DOKESTIC 




UBRARY 




T4 

6515 

A*~ 


i i- n- is a A 



I 


CORNELII NEPOTIS 


VITA ET SCRIPTA 

EX G. J. VOSSII LIB. I 
DE HISTORICIS LATINIS 
C A P. XIV. 


C>ORNELlUS Nepos & ante Caefaris dicatu¬ 
ram, & eodiCatore,& poilea, vixit. Hieronymus 
in Chronico Eufebiano refert illum ad annum Au- 
gufti quartum. Nec cuiquam repugnem, colligenti 
inde, tum demum divulgare ea coepifle opera, qui¬ 
bus maxime inclaruit. Padi erat accola, tefte Plinio 
lib. III, cap. 18. unde Catullo, epigrammate pri¬ 
mo Italus; Aufonio autem, epift. xxiv Gallus vo¬ 
catur. nempe quia Italia Tranfpadana diceretur Gal¬ 
lia Togata. De urbe patria quidquam fe habere com¬ 
perti, negat Elias Vinetus in Aufon. Idyll. vii. At, 
Vercnenfem fuiffe, in Leandri Alberti Italia lego, 
uti 6 c inCofmographia optimi atque amicifTimiquon'- 
dam viri, Pauli Merulae. Immo ex Veronenfium hi- 
(loricorum fyllabo (quem do&iffimus ampliflimuf- 
Corn. A kp. a 



n 


CORNELII NEPOTIS 

que Alexander Beccllus, Veronenfis urbis Cancella¬ 
rius fecit, ac dludriflimus comes, Fernandus Noga- 
rola, vir, ut genere, italiterarum (ludio, nobil illi mus, 
cum V.CL Laurentio Pignorio, atque is mecum com¬ 
munica vi?) intelligo, natum fuide Nepotem in Hodi- 
lia: qui Veronenfium vicus ed, Tacito, Plinio, Caf- 
fiodoro,& Antonino in Itinerario memoratus, hodie* 
queecciedafticae Veronenfium jurisdiflioni fubditus. 
Hiftoricus hic Ciceronis amicus famil aris a Gellio 
vocatur lib. XV, cap. 28. Chronica fcripfide, tedis 
eft idem Gellius lib. XXVll, cap. 2f. In his pro tri¬ 
plici tempore, otbvi Ap, pvSmcp, xod 'urropixti, (de qui¬ 
bus ex Varrone &. aliis, libro de arte hidorica dixi¬ 
mus, ) tres videtur fcripfide libros, ac lingulis unius 
temporis narrationem ede complexus. Sane tres li«* 
bros fecide Nepotem, quibus omne aevum compre¬ 
henderit, liquido tedatur Catullus initio hendecafyl- 
laborum. Nec hidoricum tempus ab eo folum ede 
tranatum , indicio ed illud Aufonii: Apologos Titia¬ 
ni , & Nepotis Chronica , quajialios apologos , ( nam & 
ipfa injlar fabularum funt ) ad nobilitatem tuam mifi* 
Item ex eo, quod Tertullianus in Apologetico ad- 
verfusgentes (ubieum inter antiquitatum commen¬ 
tatores difertim reponit) dicit, haud aliud Satur¬ 
num , quam hominem , promulgade. Quod etiam 
La&antius tradit lib. I, cap f 13. Reliquit praeterea ' 
libros illudrium virorum , quorum Gellius meminit 
lib XI, cap. 8, & Servius in 1 yEneid. Eorum li¬ 
brum i, XV & XVI citat Charidus. E< his habemus 
viginti duos exterarum gentium imperatores. C.te¬ 
ris libris egide de Romanis, haec ejus verba oden- 



III 


V 1 T, A. 

dunt in extrema Hannibalis vita : Sed nos tempus eft 
hujus libri facere finem , & Romanorum explicare im¬ 
peratores : quo facilius , collutis utrorumque faclis , qui 
viri proferendi Jint , pojjit judicari . Operis ejus ge¬ 
nuina infcriptio patet ex ultimis hi (ce praefationis 
verbis : Quare ad propofitum veniemus , & in hoc ex¬ 
ponemus libro VITAS EXCELLENTIUM IMPERATO-! 
RUM. Praeter Imperatores feorfum exaraffe librum 
de regibus, argumento haec erunt, quae Timoleon¬ 
tis vitae (ubdit : Hi fere fuere Grcecice gentis duces , 
qui memoria digni videbantur , pro ter reges . Namque 
eos attingere noluimus , quod omnium res gefto fepara - 
tim fiunt relatce . neque tamen hi admodum fiunt multi . 
Externi Imperatores, quos habemus, jEmilii efle 
Probi a multis creduntur. Qui error inde provenit , 
quod librario id fuerit nomen, qui vitas eas, partim 
iua, partim patris & matris manu fcriptas, Theodo- 
fio obtulit. Hoc ita efle . oflendunt verfic.uli, qui vi¬ 
tis iftis praemitti in MSS. (olent. Ac nec jEmilium, 
nec Theodofiani aevi quemquam, eorum efle libro¬ 
rum au&orem, abunde arguit pura & Romana di- 
&io. Opinetur aliquis, ut Trogus ab Juflino, ita ab 
jEmilio , qui fub Theodoflo vixit, in compendium 
efle reda&um Nepotem. Sed aliud (uadet operis con¬ 
cinnitas, & illa praefandi ratio, quae efl in Epami¬ 
nondae vita, ac in Pelopida inprimis, ubi brevita¬ 
tem juflam pollicetur. Attamen fententia haec, licet 
erronea, minus periculi habeat, dummodo extra con- 
troverflam maneat, vEmilium omnia de purifTimis 
Nepotis fontibus hauflfle. Sane Tulliani efle aevi 
fcriptorem, neque alium, quam Nepotem , tum ve- 

a % 



IV 


CORNELII NEPOTIS 


terum aliquot librorum indicio cognofcitur; tum 
etiam, quod ad Pomponium Atticum (cujus idem ro¬ 
gatu de vita Catonis librum fecit) vitae iftae fcriban- 
tur: utcunque id in quarto Mifcellaneorum fuorum 
neget Hieronymus Magius , qui ipfa Nepotis praefa¬ 
tione fatis refellitur. Accedit & altera ratio. Nam his 
in libris ea legere eft, quae opus hoc fcriptum efte 
clamant, quo tempore Pompejus & Caefar plus pot¬ 
erant, quam libera in republica expediret. Ea Lam¬ 
bi nus loca congeftit, ut nihil attineat illa hic repo¬ 
nere. Nec libris iftis de viris illuftribus folum per- 
fecutus eft excellentes Imperatores; fed etiam com¬ 
mentationibus claros. Quod argumentum fignat B. 
Hieronymus, praefatione de fcriptoribus ecclefiafti- 
cis, ubi Nepotem inter eos refert, quorum exem¬ 
plo afhirus fit de iis, qui fcribendo claruerunt. Egit 
autem Nepos tum de Graecis fcriptoribus, tum de 
Latinis. De Graecis, colligo inde, quod in Dionis 
vita dicat, librum fe fecifle de illuftribus hiftoricis: 
in quo inter alia tra&arit de Philifto hiftorico. De 
Latinis, argumento funt plurima. Nam de Terentio 
egitTe, ex Suetonio fcimus in Terentii vita y Donaro 
perperam tributa. Ad haec primum de vita Cicero¬ 
nis librum Gellius citat lib. XV, cap. 28. Eoque 
ex op^re fragmentum Hieronymus affert epift. ad 
Pammachium. Imm® verifimile eft, inde efte tum 
vitam T. Pomponii Attici, quae exftat, tum vitam 
Catonis, quam iftis claudit verbis: Hujus devita & 
moribus plura m eo libro perfecuti fumus , quem fepara- 
tim de eo fecimus rogatu Titi Pomponii Attici Quare 
ftudiofos Calonis ad illud volumen relegamus . Aperte 


VITA. 


v 


indicat, eo nunc de Catone brevius fe agere, quia 
feparatim de eodem fcripferir. Ergo vita illa Cato¬ 
nis , quam paucis perftridam habemus, majoris pars 
eft voluminis, in quo Romanorum complurium 
vitae continerentur. Reliquit etiam exemplorum li¬ 
bros, quos citant Gellius lib. VJI, cap. 18, & Cha- 
rifius lib. I. Alia quoque ejusdem laudant veteres: 
fed non item, quae ad hidoriam pertineant. Nam ex 
epidola ejus ad Ciceronem quaedam Landantius af¬ 
fert lib. III Inditut. Divinar. cap. 15. Quemadmo¬ 
dum & Ciceronis ad Nepotem epidolae meminit 
Tranquillus in Julio cap. 55 , Ammianus Marcelli-! 
nus initio libri XXVI, ac Prifcianus lib, VIII. Immo 
& fecundum Ciceronis epidolarum librum ad Nepo¬ 
tem Macrobius citat lib. II Saturnal. cap. 1. Quod 
fi quis fragmenta omnia Nepotis defideret, longe iis 
colligendis priorum vicit indudriam Andreas Schot- 
tus. Hermolaus Barbarus, caligationibus in Plinii 
lib. XV, cap. 24 cenfet, libellum de viris illudri- 
bus, qui Plinio tribui folet, Cornelii Nepotis ede, 
haud Plinii; atque id veteribus codd. addrui podfe 
aiTeverat. Etiam Jani haec Parrhafii fententia fuit. 
Urrius fit, dubitari ait Vinetus, nec ea de re (la¬ 
tuere quidquam aufus eft. immo aliqui, aut Sueto¬ 
nium , aut Tacitum , ede audorem, putarunt: ut in¬ 
dicat Gyraldus dialogifmo XXVI. Sed omnino funt 
Sexti Aurelii Vidoris: ut fatis nunc condat ex edi¬ 
tione Andreae Schofti. Non dubito interim, quin 
pleraque ex Nepote Vfdor defumferit. Nam quod 
Ludovicus Vives lib. V de tradendis difciplinis* 
Nepotem, ait, de Graecis folum ducibus fcripdde : 

a 3 


VI CORN. NEP. FIT A. 

id fatis refellitur verbis Nepotis antea adducis. Vir 
doftiffimus, Jo. Maria Catanaeus, commentario in 
Plinii librum IV, epift. XXVIII, quae ad Severum 
fcripta eft, etiam Daretem Phrygium a Nepote 
translatum arbitratur. Nempe decepit eum vulgaris 
izirpaqvj. Attamen & hic aqua haeret Vineto, no¬ 
tis in Aufon. Idyll. VII. Negat effe,qui certi ali¬ 
quid de tralatione hac aufit affirmare. Atqui omnes, 
quibus ullum in hilce literis judicium eft, fatis vi¬ 
dent, nec Daretem illum efle genuinum , nec di¬ 
cionem ejus Augudeam fapere aetatern , fed recen- 
tiorem multo. Nepotem autem Caefaris Augufti obiif- 
fe aevo, Plinius tedatur lib. IX, cap. 39. Atque hoc 
fortade impulit Genebrardum , ut putaret, eum na* 
to jam Chrido fuperditem fuiffe: qui & Jacobum 
Gualterium, cum primum tabulas ederet chrono- 
graphicas, in eam fententiam pertraxit. Sed Ne¬ 
potem eo ufque aetatem prorogade, nemo temere 
dixerit, qui tanti eum in literis nominis jam Tul¬ 
lii, Attici, Catulli temporibus, fuiffe cogitarit. 



VII 


NOTITIA LITERARIA 

D E 

CORNELIO NEPOTE 


e x 

Jo. Alb. Fabricii Bibliotheca Latina a Jo. Aug. 
Ernefti au&ius edita T. I, cap. 6, 


Cornelii Nepotis cetas, 

Cornelius Nepos natus fertur in Hoftilia 1 , 
qui vicus eit Veronenfium in tranfpadana ItaEae par¬ 
te, quae antiquis Gallia tegata appellabatur. Padi ac¬ 
colam vocat Plin, 111, 5.8 HilL Scriptor ingenio, ftu- 
dio veritatis, fermomlque pura ac luccin&a elegan¬ 
tia laudatiflimus , Catulli, qui ei carmina fu a inlcri- 
piit, civis 6 i amicus, amicus etiam Ciceronis, & T. 
Pomponii Attici, cujus rebus domefticis faepe pro¬ 
pter familiaritatem interfuifle tellatur in ejus vita 
c.. 13. A Callifthene liberto 2 venems corruptus obiit 
primis annis principatus Augufli, hoc eft, poft an¬ 
num U. C. 724, qui fuit ante Chrilium natum XXX. 
De Nepote exftat fingularis diflertatio Dan. Gui- 
iemi Molleri, Altdorfii a. 1683, 4. cui jungen- 

1. Vide Voflium L. i / de tum omnium peritijfimum Ve~ 
lift. Lat. c. 14. Onuphrius ronenfem fuiffe traditur , cui in 
anvinius Veronenfisin cata- fumma cum C.itullo , Vitruvio 
go iiluftrium feriptorum Ve- & reliquis Veronenfibus illu- 
>nenfium libro fexto Antiqui- Jbibus etiam fiatua pofita ejl ex 
tt. Veronenf. p. 145: Con - publica auttorvate. 

'.ntijjimo civitatis noflrce te - 2,. Plutarchus in Lucullo, ex- 

venio Cornelium Nepotem tremo. 

'um dottijjimum & antiquitq - 

a 4 



VIII NOTITIA LITE RARI A 


dus Jo. N c. Funccius de virili aetate Latinae linguae," 
parte 2, p. 224 feq. 

Vita , exjlant. 

Ex flant ejus Vita Excellentium- Gracia Impera¬ 
torum Jive belli ducum XX, dicatae Pomponio Attico , 
atque uno volumine concluderegefiientes, quorum 
feparatim multis millibus verfuum complures feri- 
ptores ante eum explicaverant, ut ipfe ait in Epami¬ 
nonda cap. 4. Ducum intellige: 1, Miltiadis , 2 , The - 
mijloclis , 3 , Arijlidis , 4, Paufania , 5, Cimonis , 6 , 
Lyfandri , 7, Alcibiadis, 8, Thrafybuli , 9, Cononis , 
IO, Dionis , 11, Iphicratis , 12, Chabria , 13, 
mothei , 14, Datamis , 1^ , Epaminonda, 16, Pelo¬ 
pida , 17, Agefilai , 18, Eumenis , 19, Phocionis „ 
& 20 , Timoleontis. In quibufdam editionibus, ut 
Oxonienli a. 1675 & 1697, additur Vita Ariflome- 
nis MefTenii, non audore Nepote, fed Paufania , ex 
ejus Melfeniacis, graece ac latine. Imperatorum Grae¬ 
corum vitis Nepos fubjecit 21, brevem z/e Regibus 
Per (arum Graecorumque commemorationem, in cu¬ 
jus initio innuit, omnium ie res geflas feparatim re- 
tulifle, qui liber hodie non exflat. Sed exflat prae¬ 
terea Vita 22, Hamilcaris Barcae, & 23 , lilii ejus 
Hannibalis , Imperatorum Carthaginienfium. Roma¬ 
norum quoque belli ducum vitas fimiliter tradiderat 
Nepos, e quibus fola aetatem tulit 24, Catonis majo¬ 
ris , in cujus extremo teflatur, fe de Catone feparatim 
librum feciffe rogatu T. Pomponii Attici. Sed & ille 
pridem intercidit. Denique Nepote au&ore feriptam 
habemus hujus ipfius 25, Attici 1 vitam; quam in- 

1. In codice Gifanii ante vi- {loricis librum fe fecifle tefta* 
tam Attici legebatur: Ex libro tur Nepos in Dione, ut Voflio 
Cornelii Nepotis de latinis Hi- etiam animadverfum. Vitstn 
(loricis. Sane de jiluflribus Hi- Attici feparatim cum notis, 


DE CORN. NE P O TE. 


IX 


ter Ciceronis Epiftolas ad Atticum (ervatam notat 
Vinetus ad Aufonii ldyil. VII. Ejus priora duode¬ 
viginti capita Attico vivo Nepos edidit, cetera poft 
ejus obitum fubjunxit. Capite XVIII (cripta Attici 
commemorat, de quibus vide, ii placet, quae ibi 
annotarunt viri do&i: nihil enim eorum aetatem tu¬ 
lit, licet ad nos pervenifle , quae de familiis Roma¬ 
nis , quae de Magiiiratibus fer in fer at Atticus, etiam 
atque etiam erat optandum. Integrum nomen Attici y 
cujus vitam Nepos deferibit, eft T. Pomponius Alli¬ 
tus, & poftquam aQ Caecilio avunculo eum conti¬ 
git adoptari, Q Ccecilius Pomponianus Atticus , ut no¬ 
tatum Ezechieli Spanhemio T. 2 operis de ufu numif- 
matum p. 81. Epicureum fuiffe multa fuadent, etfi di- 
ferte hoc videtur negare Cicero XIII, 1 , Epift. ad 
familiar. Confer Petrum Vi&orium in caftigationibus 
ad Ciceronem p. 203. Abbatis de S. Pveal Caefario- 
nem, in ejus dialogis Hiftoricis Moralibus, p. 91 
feq. Guil. Templeum in differtat. de horto Epicuri 
Tom. 2 Opufculorum Gallice editorum p. 115, 
117, au&orem diflertationis infertam diario Hagenfi 
(Journal litteraire T. V, p. 141 feq.), denique 
Nic. Mongaltum, Epiftolarum Ciceronis ad Atti¬ 
cum interpretem Gallicum , & ex illo Petri Badii 
Novellas Reip. literariae a. 1686, p. 1405 feq. Me¬ 
morias Trevoltinas a. 1714, p. 1907, Jac. Bernar- 
dum in novellis Reip. literariae a. 1716, p. 298, 
& Henrici Chriftiani Crellii diff. de Attico nec forti 
nec ingenuo cive, Lipf. 1720, 4. 

Earum auclor diverfus ab JEmilio Probo . 

JEmilium Probum , ad quem veluti au&orem vi¬ 
tas Imperatorum variae editiones male referunt, 

gloflario & nomenclatore edi- 1658,8. Obiit Atticus A. U. 
dit Henricus Ernftius Amft. C. 722, aet. 77. 


X 


NOTITIA LITERAR 1 A 

conflat vixifle fub Theodofio Imperatore, cui Ne¬ 
potis volumen fua tk avi fcriptum ac recenfitum, 
matris manu ornatum forte &t expolitum , obtulit, 
ut colligere licet ex ipfis illis verfibus anriquo Co¬ 
dici praefixis, e quibus Probum au&orem harum vi¬ 
tarum facere viri do&i voluerunt: 

Vade liber no fler , fato meliore memento 
Cum leget haec dominus , te fciat effc meum* 

Ne timeas fulvo fl iclos diademate crineis 
Ridenteis blandum vel p'elate oculos . 

Communis cunelis , hominum fed regna tenere 
Se meminit , vincit hinc magis ille homines . 

Ornentur fleriles facilis techira libelli . 

Theodofio & docli , carmina nuda placent. 

Si rogat auclorem , paullatim detege nofirum 
Tunc Domino nomen v me fciat effe Probum. 

Corpore in hoc manus eflgenitricis , avique , meaque: 
Felices, Domini meruere manus . 

Diverfus ab j£milio Probo & junior efl Probus 
vir dofhis & illuflris, de quo Sirmondus ad £nno?, 
dii lib. VII, Epift. 27. 

Verfiones. 

Verfionem Vitarum Nepotis Graecam habuit Jol 
Chrijlophorus Wolfius , incerto audore. Initium efl: 
c Nlthridcdys tov K-ipc^voc, iz rijc roov 'AAyv&v noteccs vy 
TtotXxip yzvzerei zod rylb^cf, rtiv xpoysyevvjphoov &c. 

Verfiones vernaculas, puerorum caufa fcriptas 
Germanice, non attinet commemorare, nec libellos 
phrafeologicos, aut imitationum puerilium libros *. 
Belgice verius efl a Jo. Hilaride , Roterod. 1688, 12. 

1. Non eft praetereunda ta- Bergflreejfero, cum ejufdem an» 
jnen verfio noviflima, cete- notatt. quae prodiit Franco£ 
ris pneftantior, au&ore dar. ad M. 1783, 8, 



DE CORN. NEPOTE . 


XI 


Gallice a Bcrnardo Girardo , Parif. i 568,4, ab Ant* 
Pineto quem faspe a vero fenlu aberrade notar Co- 
lomdius ad Gyrald. p. 202. ab Ant. le Gras , Parif. 
1729 ,12, qua parum fidelis efle judicatur ab iplis 
Gallis. Vitam Attici vertit Jo. Franc. Saraf.nus in 
Opufculis, Prif. 1656, 1658,8. Hic eftSarafinus, 
qui lub Attici fecundi nomine fcripfit bellum para- 
fiticum, live Satiram in Petr. Monmorium. Anglicz 
a pluribus verfus eft Oxon. 1684, 8. Vitam Iphi¬ 
cratis vertit Andr. Aliam, tefte Woad Athen. Oxon. 
T. II, p. 595; Atucum Matth. Hale. Totus Nepos 
a Jo. Clarke , additis notis & indice, Lond. 1726, 
1732. Italice vertit Remigius Narninus Florent. Ve- 
net. 1550, 8. Etiam Veron. 173 2,4, una cum ver- 
fione Catonis & Attici a Dionyf. Rama^ino fada. 
v. Aft. Erud. nov. fuppl. p. 248. Hifpanicam & Polo- 
meam verfionem memorat D. G. Mollerus in DifT. de 
Nepote, §. 19. Hungarice vertit Georg. Ballog . v. 
Czwittirger in Hung. liter, p. 29, qui Sempronii 
editam hanc verfionem tradit. Danite interprete Jo, 
Dabergio prodiit Hafn. 1669,8. 

Libri , qui ad illujlrandum Nepotem pertinent. 

Ad illuftrandum Nepotem pertinet Jo. Scheferi 
fpecimen animadverf. in Nepotis Miltiadem Hamb. 
1675, & inter ejus praele&iones. 

Nepotem a Scioppio cum duobus MSS. collatum 
na&us Mich. Piccartus loca quaedam emendat in Pe¬ 
riculis criticis capite X. Nonnulla etiam caftigave- 
rat Scioppius ipfe in libris Verifimilium &c Sufpedis 
Le&ionibus. 

Jo. Mich. Heujingerus Ifenaci a. 1744, 4 edidit 
egregium Spicilegium Emendationum & Obferva- 
fionum ad Cornelii Nep. vitas XVili priores, quo 
plura menda corriguntur, loca obfcuriora explican- 


XII NOTITIA L 1 T ERARIA 


tur, alia a finidris interpretationibus vindicantur. In 
hoc Spicilegium animadverliones dedTt van Staverert 
in Obi. Miicell. Dorvill. pollerioribus T. VI, p. 5 13 
feq. in quibus fe adverfus ejusreprehenfiones defen¬ 
dere conatur. 

His addantur J. H. Schlegelii Obfervationes cri¬ 
ticae& hidoricae in Corn.Nep. cum chronologia rer. 
Grscar. & Perficar. Cartnagemenf. & Romanar. ad 
eundem au&orem dluftrandum, Hafn-ae 1778, 4, p. 
11 fq. Franc.Theodor Kohlius in comment, criticis,, 
Ha mb. & Kloni 1717, 8. i C S. explanatio ver¬ 
borum Nepotis, T. Pomponius Atticus ab ultima ori¬ 
gine ftirpis Romanae generatus, in Mifc. Lipf. nov. 
T. III, part. IV, p. 669. Schwabe , Re&oris Butt- 
Rad. comment. Periculum ad Corn. Epaminondam 
cap. VIII, 1780, 4. 

Scripta deperdita, 

Cornelii Nepotis feripta deperdita tum ab ipfo, 
tum ab aliis veteribus haec memorantur: 

Libellus , quo dijlinguit literatum ab erudito . Sueton* 
cap. IV de Grammaticis. 

Chronicorum libri tres 1 ; de quo opere Catullus % 
Jam tum , quum aufus es unus Italorum 
Omne cevum tribus explicare chartis , 

Dociis , Juppiter , & laboriojis. 

Exemplorum libri , quorum quintum laudat Gel¬ 
lius VII, 18. 


T. Aufonius Epifl. XVI: 
C Vineti edit. III.) Nepotis 
Chronica quafi alios apologos , 
nam & ipf a in flar funt fabula¬ 
rum , ad. nobilitatem tuam mi- 
Ji. Quod nimirum non minus 
jucunde narrarent afficerent- 
que le&orem, quam fabuls. 


Nnm fidei Nepotrs nihil vo- 
luiffe detrahere his verbis Au¬ 
lo nium , patet ex his, quas fub- 
jungit : Gaudens atque etiam 
glorians fore aliquid , quod ad 
inf initionem tuorum , fedulita « 
tis mea Jludio conferatur, 


DE CORA 7 , NEPOTE . 


XIII 


llluflrium Virorum libri complures, quorum un¬ 
decimum , decimum quintum , & decimum fextum al¬ 
legat Sofipaur Charifius iibro II. In his videntur fuif- 
fe Vita Regum Graecorum aliorumque, etiam z 7 /«- 
jlrium Romanorum , quas Nepos ipfe compoiuilTe ie 
teftatur , & liber de illuflribus Hijloricis , quem fcri- 
pfifle fe refert in Dione. Sic etiam ae illuflribus Poetis 
fcripfiffe colligas e Suetonio in Terentii vita , 6 i de 
Oratoribus illuflribus &CC. 

Liber de vita M. Porcii Catonis feparatim fcriptus 
rogatu Attici, ut Nepos ipfe au&or eft, in extremo 
brevis de Catone commemorationis, quae hodie 
exftaf. 

Libri de Vita Ciceronis , quorum primum laudat 
Gellius XV, 28. 

Libri Epiflolarum ad Ciceronem , quorum primus 
citatur a La&antio III, 15. quemadmodum & Ci¬ 
ceronis ad Nepotem Epiftolas commemorant Sue¬ 
tonius in Caefare cap. 55, Macrobius, itemque alii. 

In Catulli verlibus ad Nepotem , quum aufus es 
unus Italorum omne cevurn tribus explicare chartis % 
Petro Poflino in notis ad Nicetae Orat, de laudi¬ 
bus SS. Archangelorum p. 59 . unus , videtur idem ef- 
fe quod primus , perinde ut apud Hebraeos interdum 
echad , & apud Graecos eU. Sed (i primus fuit illo tem¬ 
pore Nepos, qui id aufus eft, facile etiam, cum Catul¬ 
lus fcriberet, (olus efle potuit: alloquitur enim Catul¬ 
lus eum ut aequalem. Magis placet praeftantiflirr.i viri 
Jo. Antonii Vulpii conje&ura, qui tribus chartis inter¬ 
pretatur libris non tribus praecife, fed paucis , vel 
brevibus. Vide, fi placet, ejus notas ad Catullum. 

Fragmenta , & de Cornelice matris Gracchorum 
Epijlola ad C. Gracchum. 

Fragmenta Nepotis ab Andrea Schotto diligenter 


XIV NOTITIA L 1 TERAR 1 A 

colle&a, atque inde in plenfqueCornelSi editionibus 
recufa funt,quibus fubjiciuntur etiam e veteri libro 
Abbatiae Faefulanae & altero Britannico per Ant. 
Auguftinum & Jac. Bongarfium A. Schotto tranf- 
niffa fragmenta duo ex Epiflola Corneliae , virtuti¬ 
bus & eloquentia clarifTimae feminae, quae Scipio¬ 
nis Africani filia, 1 Tiberii Gracchi Cenforis uxor, 
Gracchorurn vero Tiberii, 6l Caji, ac decem prae¬ 
terea liberorum, mater fuit. Scripta efl ad C. Grac¬ 
chum filium, ut eum deterreret a capeilenda Repu- 
blica,& vindicanda nece fratris Ti. Gracchi, licet 
ipfe quoque deinde fratre, qui ante trigefimum aera¬ 
tis annum obtruncatus fuerat, novem annis minor, 
fomnio monitus rem geflit, negie&a matris oppor¬ 
tuna dehortatione, potlque tribunatum occifus efl 
anno U. C. 63 3 , ante Ch. CXXI. Cornelia illa ma¬ 
luit vidua Romae curam gerere educationis libero¬ 
rum, quam cum Ptolemaeo ^Egypti rege, qui nu¬ 
ptias ejus ambibat, regnare, ut referr Plurarchus in 
vita Gracchorurn fratrum p. 8 24. Caji Gracchi librum 
memorat idem p. 828. Orationem pro Vettio p. 83 
Tir. Gracchi eloquentiae fpecimina quaedam exhi¬ 
bet p. 828,83 1 feq. C. Gracchi p. 836. ubi etiam 
de ejus in matrem veneratione, ftamaque Corneliae 
a filio pofita, quae tantam domus fuae cladem mi- 
ferofque filiorum cafus fortiflimoatque invido ani¬ 
mo tulit, ut, praeter Plutarchum p. 843, celebrat 


1. Quintilianus lib. 1, cap. 
i: Gracchorurn eloquentia mul¬ 
tum contuli(Je accepimus Come¬ 
bam. matrem , cujus dottijjimus 
fermo in pojleros quoque ejl E- 
piftolis traditus , & Lalli filia 
reddidijfe in loquendo paternam 
elegantiam dicitur , & Q. Hor- 


tenfiii filia Oratio apud Trium - 
viros habita legitur non tan¬ 
tum in fiexus honorem. De 
Gracchorurn eloquentia vide 
Plutarchum p. 825. Ep ; ftola- 
rum Corneliae ad filium Cajum 
quoque meminit p. 840. 


DE CORN. NEPOTE . 


xv 


Seneca confolatione ad Marciam cap. XVI. Eloquen¬ 
tiae Gracchorum teftimonium eft & hoc Mamerti 
Claudiani, Epiftota ad Sapaudum Rhetorem: Navius 
& Plautus tibi ad elegantiam , Cato ad gravitatem. Varro 
ad peritiam , Gracchus ad acrimoniam , Chryfippus ad 
difciplinaniy Fronto ad pompam , Cicero ad eloquentiam 
capejfendam ufui fint, 

Alia duo fragmenta e MS. B bliothecae Guelfer- 
bytanae edidit Cl. Heujingerus , Gymnafii Guelf. 
Reflor, ad calcem Theodori de Metris, & Nepoti 
vindicavit. Ea reperit in antiquo Cod Orationum 
Philippicarum Ciceronis, in cujus prima pagina feri- 
ptum eft primo elogium eloquentiae Ciceronis e 
La&antio, nominatim orationum Philippicarum; 
eique fubje&um aliud cum hoc titulo: Cornelius Ne¬ 
pos in libro de Hijloricis Latinis. Non abhorrere haec 
fragmenta a Nepotis, aut feculi iftius charaflere , 
difputat non improbabiliter. Nec tamen audeam pro 
certo aliquid decernere. 

Scripta Nepoti falfo tributa . 

i. Liber de viris illuflribus , incipiens a Proca rege 
Albanorum , non eft Nepotis, nec Plinii Secundi, ne¬ 
que dimilii Probi, nec Suetonii, neque Afconii Pe¬ 
diam. nec Taciti denique, fed Aurelii Victoris , u£ 
in Viflore dicam. Saepius tamen fub Nepotis nomi¬ 
ne eft editus, & confidentiftime quidem a Raphae• 
le Eglino Iconio Tiguri anno 1600, 8 , hoc titulo : 
Cornelii Nepotis de Viris illujlribus Uber , additamenta 
ex MSto auctus: antehac AEmiLio Probo , pojl Sueto¬ 
nio Tranquillo , diutijjime C. Plinio Caecilio Secundo , 
nuper SuX. Aurelio Victori , nunc liberali caufa Aucto¬ 
ri afjertas. Equidem Vicforem e Nepotis opere de 
Viris illuftribus multa in hunc fuum libellum deri- 
vaffe, libenter viris do&is affentiar, fed verum au&o- 


XVI NOTITIA LITE RARIA 

rem ex MSS codicum fide & A. Schotti argumentis 
exiftiinandum effe Vi&orem haud dubito. Sub Ne¬ 
potis nomine prodiit etiam Germanice Argentorati 
1535 fol. una cum Salluftio. 

i. Daretis Phrygii Hijloria Excidii Troja ,, quas la¬ 
ti ne circumfertur cum PfeudoDi&ye, five L. Septi¬ 
mii 1 Romani libris VI Ephemeridos belli Trojani 2 , 
etfi praefixam habet fub Nepotis nomine Epiftolam ad 
Sallujlium Crifpum, qua affirmat, fe Daretem e Grae¬ 
ca in latinam linguam Athenis tranftulifie; communi 
tamen eruditorum luffragio tam eleganti ac terfo feri- 
ptore indigna exiftimatur. Daretis librum 3 de bello 
Trojano ex perantiqua editione fine anni tk loci no- 
vel fupparem efle hunc fcri- 
ptorem five interpretem,verifi» 
milis eft Voflii conjedura IV, 
50 de Idololatria, quamquam 
Scioppius & alii longe antiqui¬ 
orem efle putaverint. At enim 
vel propter ftili naevos fequio- 
rem redolere aetatem demon, 
lirarunt viri do&iffimi.] o. Frid. 
Gronovius c. XXV obfervat. 
Ecclefiaft. & Jac. Perizonius in 
diff. deDi&yec. XXXVIII. 

3. De aliis Daretibus Reine. 
fius ad Infcriptiones veteres p. 
852. Hoc loco ille innuitur 
fcilicet, de quo Homerus I- 
liad. e, v. 9: 'Ey £4 ne kv Tpa. 
seret Actpve ot<pystbe , bpv- 
p.cov , 'Ipeu? 'Hipct/fiTTo/o &C. 
Vide lib. 1 Bibi. Graecae cap. 

5; ubi etiam de Didlye. Ci¬ 
tatur Dares antiquis in lcholiis 
ineditis ad Perfii I, 51. vide 
Jofephi NVaffe Bibliothecam 
literar. Anglice editam Lond« 
I 7 2 4 ? 4 j num. VI, p. 5. 


1. Alii Quintum Septimium 
vocant, ut Barthius LVII, 7, 
LV 1 II, 11, Voflius de Hift. 
lat. p. 742, & Tho. Bartho¬ 
linus de legendis libris p. 93. 
Notas in Septimium hunc pro- 
mifit idem Barthius, quem vi¬ 
de fis ad Gratii Cynegetic. 
v. 21. Profper vero Mandofls 
Tomo 2 Bibi. Romanae anno 
1692 edito p. 26 laudat editio¬ 
nem nuperam juxta MSS. Co¬ 
dices emendatam , quce Lutetia 
prodiit apud Rob. Stephanum. 

2. Auftor eas infcripfit Q. 
Aradio Rufino, qui fub Imp. 
Conftantino confulatum gef- 
fit, A. C. 316, aitque, Di&yn 
opus fuum confcripfifle pri¬ 
mum literis Punicis, oratione 
Graeca. Poftea a nefcio quo 
Praxi five Eupraxide literis 
Atticis tranfcriptum oblatum- 
que efle Neroni Imp. atque in¬ 
de a fe verfum latine. Cete¬ 
rum S. Ambroiio aequalem 




DE CORN . NEPOTE. XVIt 

latione in 4, cum tribus carminibus Prudentii fervat 
Bibi. Paullina Liplienfis, ut me monuit cl. Schcertge- 
nius, qui etiam de Di&yeCafp. Barthii judicium ju¬ 
bet confuleread Gratii Cynegeticum v. 21. Antiquif- 
fima editio horum fcriptorum latina (Graeca enim 
pridem periere) eft Mediolanenfts anno 1477. Inde 
commemoranda venit Veneta Franc. Faragonii an¬ 
no 1499. Prodiere etiam Vitebergae 1512, apud Jo* 
Grunebergium five Viridimontanum, apud Augulli- 
nianos: bz cum tribus Libanii declamationibus con- 
fimilis argumenti, Lugduni apud Gryphium 1552 , 
12. (& Dares feoriim 1516, 4 ibidem, tk idem 
1608, 8 Antv. apud joach. Trognaefium; Duaci, 
fumtibus Balth. Belleri 1632, 8. Una cum Didye 
Balil. 1529,8 ab Erafm. Roterod. ibid. 1573,8 pet 1 
Pet. Pernam. Arr.il. apud Guilieim. Blaeu, 1630,16.) 
Praetereo editionem Daretis Di&yifque Pariiienfem 
a. 1560, 8. & Lugdunenfem a. 1569, 8. nec mi¬ 
nus verfionem Gallicam Joannis de la Lande Parif. 
1556,8 . bc Italicam Tho. Porcacchino au&ore ex- 
culam Venet. 1543, 8. Gallice ex verfione Caroli 
Bourguille prodiit Dares Cadomi 1573. Di&yn Gal¬ 
lica velle donare molitus eft Burdelinus. Vide Dia¬ 
rium Londinenfe, thehillory of the Works of the lear- 
ned a. 1703 , p. 222. Dares Germanice ex interpreta¬ 
tione Marci Tatii, Auguftae Vind. 1536, fol. cum 
iconibus. Noviflime Paridis vidit lucem Mythologia 
five hidoria Deorum ' cum verfione Gallica Daretis 
a Puteano (par Mr. Dupuy) Parif. 1731,12.*Di$ys 
Germanice redditus a Joanne Heroldo, Bafil. 1554, 
fol. Etiam RuJjice Diftys & Dares excufus Molcuae 
a. 1712,8. Vide A&a Erud. 1714, p. 488. Prodiit 

1. Journal des Sav. 1732, Mars p. 291. Lettres ferieufet 
& baclir.es T. 6, p. 191. 

Corrt, Nep . 


b 


XVm NOTITIA L 1 T E RARI A 


erian* Dares cum Homero Spondam, adjunSa Pfetido_ 
Pindari 1 Thebani Epitoma Iliados, latino carmine 
Hexametro fcripta Bafil. 1583, fol. Dares item Di- 
£iyfque fubje&us Diodoro Siculo ex Poggii verfione 
ed:to latine ibid. 1578, fol. Ab eo tempore Jojias 
Mercerus , eiegantiflimi vir ingenii, St exquifitae do- 

; ise, Daretem cum Di&ye ad binos MSS. codices 
Petri Danielis & Pauli Petavii caftigato, notifque il- 
luftrato, emendatius in lucem dedit Parii. 1618, iz„ 
Mercerianam editionem fecuta Amftelodamenfisan¬ 
no 1631, forma minore. Digni quoque hi duo fcri- 
ptores habiti funt, qui in ufum Delphini illuftraren- 
tur, uti fa&urn eft haud infeliciter ab Anna , 'Tan. 
Fabri filia , Parif. 1680,4. Hinc cum JoJi<z Merceri , 
Cafp, Barthii , Ulrici Obrcchti Praetoris Regii , qui 
vetus MS. Argentoratenfe contulit, Paullique Vindin - 
gii ad Diflyn notis, Dares recenfitus eft a V. C. Sa- 
muele Artopxo , cujus diligentia index etiam infignis 
accefiit Argentorat. 1691,8. Denique Amfteloda- 
menfes an. 1701 in quarta St o&ava forma Dare¬ 
tem St Diftyn, utinam fatis emendate, recuderunt 
ex editione in ufum Delphini, cui praeter notas uni- 
verfas ex edifone Argentoratenft repetitas, adjunxe* 
re nunquam priuseditam Jac. Perizonii viri eruditif- 
fimi differtationem de Difiye, in cujus extrema parte 
varia hujus fcriptoris loca llluftrantur: tum numos 
quofdam gemmafque veteres ad illuftrandum Diftyn 

i. Allegatur a Lutatio ad cenfet 3 nec dubitat Jofepho Tf. 
Statii VI Thebaid. v. 120, cano Devonio profer e. A 
ubi vide, fi juvat, Lindenbro- Laurentio Valla inepte ante- 
giutn, itemque Barthium T. latus eft ipft Virgilio, ut no- 
3 >P* 393 f e q* qui auftorem tavit Jovianus Fontanus lib. 
vetuftum bonique ingenii ap- 1 de fermone cap. 18. Pii- 
pellatLVlll, 14&LIX, 1 &. mus edidit Laurentius Abfte- 
i 5 Averlar. ubi integrum re- mius tefte Voftio. Antiquam 



DE CORN. NEPOTE , 


xtx 


a Ludo vico Smids V. C. colle&as, denique Jofephi 
Ifcani 1 Devonii, Exceftrenfis, poetae, pro aetate 
illa, non inelegantis, poema Heroicum in fex libros 
diftin&um de bello Trojano , cum notis Samuelis Dre - 
femii Dithmarfi, per lingulas paginas fubflratis. Indi¬ 
cem quoque Dareti 6l Di&yi fubjunxerunt, non 
qualem locutionum minus obviarum, ufufque voca¬ 
bulorum lingularis adornavit clarilT. Artopoeus t 
fed qualis in editione Delphini occurrit, index om¬ 
nium vocabulorum. Jofephi quoque Ifcani poema ex¬ 
hiberi poterat ex emendatiore fk integriore Joannis 
Mori editione Londinenfi a. 1675, 8. Drefemius 
enim,qui hoc poema refte Jofepho llcano reftituit, <$£ 
eruditis notis illuftravit Francof. 1613,4, nullis codi¬ 
cibus MStis, fed tantum tribus editionibus anteriori¬ 
bus 2 ufus fuerat, quibushi libri, majore adhuc infci- 


Florentinam editionem in 4 
memorat Joannes Cinellus in 
Bibi, volante T. 7, p. 66, fub 
titulo: 'Homerus de bello Tro¬ 
jano . In MSS. Bibi. Annae- 
bergenfis infcribitur: Home r us 
per P indor um infignem Orato¬ 
rem de Graeco in Latinum tra - 
dubius. Vide Chriftiani Gott- 
hold Willifchii arcana Bibi. 
Annaebergenlis p. 18. 

1. Jofephus Ifcanus poema 
fuum de bello Trojano dica¬ 
vit ThorrKE Balduino Archi- 
Epifcopo Cantiorum ftve Can- 
tuarienfi. De Ilcani porro 
rugis amatoriis vide Menagii 
Anti Bailletum T. 2, p. 325. 
De bello ejus Antiocheno li¬ 
ve Antiochide &. aliis fcri- 
ptis Jo. Lelandum defcriptori- 
bus Britannicis editum nuper 


ab Antonio Hall,Oxon. 1709, 
8, p. 237. Alia de eo Chri- 
ftianus Daumius notis ad Ber- 
nardum Geyftenfem p. 73. 

2. Prima editio eit ab Alba¬ 
no Torino Bafil. 1341,8 cura 
Pieudo Pindari epitome Ilia¬ 
dis, Darete profario , & Ho¬ 
meri Iliade ex latina Nicolai 
Vallae & Vinc.Obfopoei ver- 
fione. Tam corrupte autem 
vulgata eft notante Jo. Lelan- 
do p. 239 de fcriptoribus Bri¬ 
tannicis, ut fi pater ipfie in 
prolem redivivus oculos conver¬ 
teret tam informem , cognofceret 
plane nunquam. Hanc fecuta 
eft editio Henifchii Bafil. 1 573 , 
8. Altera exftat ad calcem Ho¬ 
meri grsece & latine editi &c 
illuftrati a joanne Spondano , 
Balil. 1583,8 , & 1603 ’ f°l* 

b % 


XX NOTITIA LITE RARI A 

tia, quam profarius Dares, Cornelii Nepotis tanquam 
sudoris, nomen gerunt praefixum. In omnibus vero 
iftis editionibus omifli funt poft lib. i, v. 32, hi ver- 
fus, quibus continetur encomium Balduini , cui poeH 
ma hoc fuum pro illa temporum fuorum barbarie fa¬ 
cundam & comtum audor dicavit, Archi^Epifcopi 
Cantuarienfis, fubfinem feculi a natoCh. duodecimi. 
Verfus illos primus, quod fciam, e MSto codice pro¬ 
duxit Tan. Faber in notis ad Longinum p. 169 edit, 
praeclarae Tollianae: 

In numerum jam crefcit honos , te tertia pofcit 
Infula , jam meminit Wigornia , Cantia difcit , 
Romanus meditatur apex , & naufraga Petri 
Ductorem in mediis exfpeclat cymba procellis . 

Tu tamen occiduo degis contentus ovili , 

Tertius a Thoma , (Cantuarienfi) Thomafque fei 
eundus & alter , 

Sol oriens , rebus fuccefbr y moribus heres . 

Felices , quos non trahit ambitus &C. 

Pfeudo Daretis duos Codices MSS. unum Cano¬ 
nicorum Lateranenfium Patavii, alterum Aloyfii 
Corradini laudat Jo. Rhodius in notis ad Scribo¬ 
nium Largum p. 60. Citatur Dares a Freculfo lib. 
2 Chronici cap. 17. 

Tertiam denique ab Alexan¬ 
dro Carolo Trognefio editam 
Drelemius memorat, quam 
non vidi. Ceterutn non vide¬ 
tur elle dubitandum, quod Jo- 
fephus [(canusargumentum li¬ 
ve periocham poematis fui ad- 
fciverit Daretem latinum pro- 
farium , unde deinde fa£tum 
eft , ut quemadmodum liber 
ipfe pfeudo Daretis, ita etiam 
Ifcani poema Cornelio Nepoti 


tribueretur. Scripfit & alia ifte 
Ifcanus Devooius, fed quod 
fciam nondum edita, Antio - 
chndem , cujus in Britannia me¬ 
minit Cambdenus, magni eum 
cum viveret inter fuos habi¬ 
tum teftatus. Videjohannam 
Prince in Anglico opere de il- 
luftribus Devoniis, vel fi liber 
ille ad manus non fit, confu- 
lantur A£ta Eruditor, anni 
1702, p. 289. 



DE CORN . N EP 0 TE. 


XXI 


Praeter novam Gallicam Daretis verfionem ob¬ 
viam in libro edito Parii. 1751,11, Mythologie & 
1 hiftoire des Dieux, des demi Dieux & des plus illu- 
ftres He os de 1 ’antiquite payenne par Mr. Dupuy , 
cii l’on fait voir, que le culte , les Myfteres. les Sa¬ 
crifices, & les autres Ceremonies du Paganifme ne 
Pont que des copies imparfaites de 1 ’Hiftoire fainte > 
Daretem Gallica profa verterat feculo jam tertiode- 
cimo. Gotofredus de Waterfordia , H bernus, Ord a 
Praedicatorum. Vide Jac. Echardum de fcriptoribus 
Ordinis Dorninicani T. 1, p. 467. Non omittendum, 
quod Dares Gallico etiam metro adltri&us exftat in 
codice feculi XII membranaceo bibliothecas Ambro- 
fianae Mediolanenfis. Vide V. C. EL j rnhardi de Mont- 
faucon Diarium Italicum p. 19 , & Palaeographiam 
Graecam p. 138, ubi habes verius quofdam Meta- 
phrafi illi prsemiffos. Conferenda itidem Hiftoria 
Trcjana feripta a Guidone de Columna Meflanenli a. 
C. 1287, atque edita Argentinae 1486 & 1489, fol. 
Urraque editio ad manus mihi fft. incipit: Licet coti¬ 
die vetera recentibus obruantur. In ejus prologo haec 
verba leguntur, in quibus latinus Diflyos interpres 
multa Graeci omifiire arguitur. Ea quee per Ditem (le¬ 
ge Dicfyn ) Grcecum & Phrygium Daretem , qui tem - 
pore Trojani belli continue in eorum exercitibus fuere; 
prcefentes , & horum , quee viderunt , funt fideljjimi 
relatores , & in prce jentem libellum per me judicem Gui- 
donern de Columna Mejfana tranfumta legentur , prouQ 
in duobus libris eorum inferiptum quafunavocis confo¬ 
rtantia inventum ejl Athenis. Quamquam autem hos 
libellos quidam Romanus , Cornelius nomine , Salluflii 
magni nepos in latinum transferre curaverit , tamen 
dum laboraret nimium brevis ejfe particularia hijlori<z 
ipfius , quee magis pojfunt allicere animos audito¬ 
rum 3 pree nimia brevitate indecenter omijit . In hac 

*> l 


xxn NOTITIA LITE RAR1A 

Igitur ferie libelli totum invenitur infcriptum , quod de 
tota hif oria univerfahter & particulariter gefium fuit , 
Idem icnptor ad calcem operis: Et ego Guido de Co¬ 
lumna judex de Me [fana prcediclum Ditem ( Diciyn ) 
Grcecum in omnibus fum fecutus , pro eo quod ipfe Dites 
(Di&ys) perfectum & completum fecit in omnibus opus 
fuum ad Hierarum videlicet fotadum , ut veram notitiam 
habeant prcefentis Hiflorice , & ut magis delectentur in 
ipfa . Et ego hif oriam ipfam ornafjem diclamine pul¬ 
chriori per ampliores metaphoras & colores , & per trans - 
grefpones occurrentes , quce ipfius diclaminis funtpictu¬ 
ra . Sed territus ex magnitudine operis &c. Non inter- 
mifit tamen Guido varia ex fuo leculique fui ingenio 
attexere, ut ledori attento facile patebit. Italice lu¬ 
cem vidit Venetiis 1481, fol. Germanica verfionis 
MS. in Bibi. Caefarea, meminit Lambecius T. 2 , p. 
948. Latinos Codices MSS. laudat Mongitor T. I 
Bibi. Siculas, p. 266. 

In Lucae Dacherii fpicilegio Toni. IV, p. 485, 
Hif oria Homeri , ubi dicit & Dares , legendum ubi 
Dictys & Daresy ut jam notatum Paullo Colomefto 
in Bibi, fele&a p. 168. 

3. Falfoquoque uti ad Alexandrum M, au&orem, fic 
ad Cornelium Nepotem tanquam interpretem refer¬ 
tur commentitia Epfola de mirabilibus Indice , cum 
infcriptione : Alexander Magnus Arfoteli prceceptori 
fuoJalutem dicit . Graece nunquam vidit lucem, larine 
vero praeter eclitiones in Bibliotheca Graeca lib. II, c. 
X, fe&. 17, a me memoratas excufa eft nuper GiefTae 
Hafforum 1706,8, curante Andrea Paullino , qui nec 
de au&ore, nec de interprete ambigendum ratus, in 
fchola Darmftadienfi eam praelegere difcipulis fuis 
inftituit. Quamquam vero certum eft, in hac Epiftola 
legi pleraque hujufcemodi, qualia de Indiae mi¬ 
rabilibus vel commentati vel commenti olim funt 



DE CORN. NEPOTE. XX213 


Oneficritus, Orthagoras, & alii rerum geftarum 
Alexandri (criptores ; tamen hanc Epiftolam ab 
Alexandro icriptam, vel a Nepote vertam, minime 
nnhi perfuadeo. 

Plures Cornelii /criptores. 

Petrus Nannius Alcmarianiis librum lingularem de 
claris Corneliis feriptit ad Cornelium Mufium Del- 
phium , eumque luae praeclarae Nepotis editioni in- 
feruit A. Schottus. In illo libro caput V eft de Corne¬ 
lius fcriptoribus/Sunt autem praeter Nepo f em no- 
tlrum hi: Cornelius Gallus , &r Cornelius Tacitus 9 
Cornelius Calvus orator. 61 Cornelius Severus, ac 
Cornelius Licinius Calvus , poetae H s addi poliunt 
non paucioresalii,utCornelius Thufcus quem in (ua* 
foriis deridet Seneca: Cornelius Alpinus apud Horat* 
quem cum Gallo confundunt nonnulli: Cornelius Ca* 
pitolinus laudatus Trebell o Pollioni in Odenato: L» 
Cornelius Sulla di&ator, ejufque libertus Cornelius 
Epicadus, qui librum, quem de gefiis fuis patronus 
fcriplerat, fupplevit, tefieSuetonio. Vide fis Voffium 
de Hift. latinis, apud quem habes etiam de Cornelio 
Boccho & Cornelio Valeriano , quos allegat Plinius* 
Ex Corneliani libro contra Beronicem nonnulla affert 
Stobaeus fermone IV. Alios Cornelios praeter Nan- 
nium retulit Jo. Glandorpius in Gnomaftico Roma¬ 
no, & qui de familiis Romanis fcripferunt Antonius 
Auguftinus , Rich. Sfreinius, & alii. Adde fis T. Cor¬ 
nelium Nepotem Archite£him, cujus Monogramma 
ex templo S. Vitalis Ra vennenfis refert idem vir do- 
ftifiimus MontfaiiconusinD ario Italico p. 98. Nepos 
apud Horatium Epod. 1,31, di/cindus ut perdam A 7 e- 
pos , nomen proprium, fi credimus viro do&o M ch. 
iaRoche T, V new memoirs of literature p, fq. 


XXIV 


INDEX 

EDITIONUM CORNELII NEPOTIS 

AUCTIOR FABRICIANO 

4 

ET IN V £TATES DIGESTUS. 


AETAS I NATALIS f. JENS 0 N 1 ANA 
an. 1471—1490—1520. 

A principe editione Veneta I Nic. Jenfon typographi, qui ex 
codice bono fumma fide & fuperltitione fub nomi¬ 
ne iEmilii Probi (veteris tranfcriptoris aevo Theo- 
dofii Imp.) vitas virorum excellentium ablque illis 
Catonis & Attici edidit an. 1471, & bis recudit an. 
1473 & M76. Idem Jenfonus Attici vitam in calce 
Epp. Ciceronis ad Atticum, Brutum & Q_. fratrem 
an. 1470 ediderat, iterumque cum virorum illu- 
ftrium vitis ex Plutarcho grsco in lat. verfis 1478. 
Sed ante Jenfonum Mediolanenfes, & primus qui¬ 
dem Franc. Philelphus , dein Jac. Bechetus vitam At¬ 
tici ediderant. Jenfonianas vero fecuta eft Parmenfis 
1480, Maittario tefte, fed a nullo editore adhuc 
collata. Roma, dein vita Attici per Corn. Nepotem 
cum Ciceronis Epp. ad Atticum cett. 1490 prodiit; 
quam Brixienfis 1498 a Jac. Britannico curata cete¬ 
ris vitis addidit. Plenior etiam & optima-notae eft 
Alediolanenfis Petri Corneri f. a. & 1 . quae nefcio an 
ante 1496, vel 1499 ^ cern viderit. Sed & Veneta 
IV recula eft 1499. Carnerianam imitata eft Argea- 
toratenjis f. Schureriana. Hanc vel Brixienfcm & vi¬ 
cinam Venetam excipit Parifina Jod. Badii Afcenfit 
I 1513 & II 1520. In his omnibus dominata ma¬ 
xime Jenfaniana, fed inde a Coinero emendatior 
exftitit,. 




NOT. L1T. DE CORN. NEPOTE, xxv 


£471 Veneta I princeps fol. JEmilii Probi viri clarijjlmi de 
vita virorum excellentium liber incipit feliciter. — In 
calce legitur: Probi JEmilii de virorum excellentium 
vita per Nicolaum Jenfon. Venedis opus feliciter ex- 
preffum efl anno a Chrijli incarnatione M. CCCC. LXXL 
V 111 Idus Martias.— Laudata quidem eft haec Mait- 
tario & Fabricio in Suppi. Vol. ait. an. 1721, fed 
a nemine infpecta ante Vulpios, curatores Patavinae 
1720, & cl. Fifcherum, qui denuo contulit , & ex 
bono codice fumma fide h. e. fuperftitiofe expref. 
lam oftendit. Fuit in bibliotheca Jo. Dan. Ritteri 
I&i, hinc in Kappiana. 

* Hac principe longe antiquiora duo diverfa 
exempla vitse Attici, & circiter an. 1462 exferipta 
cenlet cl. Jo. Henr. Schlegelius in Obf. hift. & erit, 
in Corn. Nepotem pag. 28—49. Forfanifta prodie¬ 
runt primum cura Franc. Philelphi ante annum 
1475, alterum Jac. Beched ; cujus utriufque epp. 
excipiunt vitam Attici in ed. Corneriana f. a. & I. 
vid. infra fub an. 1499. Schlegelius tertium exem¬ 
plum profert, quod in calce hunc epilogum habet: 
M. Tullii Ciceronis ad Atticum , Brutum & Quin¬ 
tum fratrem cum ipfius Attici vita feliciter expliciunt 
MCCCCLXX Venedis per Nic. Jenfonum. Quartum 
exemplum a Schlegelio laudatum referemus anno 
fuo 1478. Cf. cl. Harlefii Introd. in notitiam lit. 
Rom. P. I, p. 384. 

1473 Veneta II fol ab ipfo Jenfono recufa. Infpe&a Jo. 
Savaroni, editori Nepotis 1602. 

1476 Veneta III fol. Jenfoni , collata Hier. Magio, editori 
M 6 3 - 

1478. Venetus, fol. Vita Attici cum virorum illuftrium vi¬ 
tis ex Plutarcho graeco in lat. verfis — per Nicol. 
Jenfon Gallicum Venedis impreffz MCCCCLXXVIll 
d. XI Januar. Harlefius 1 . c. ex Schlegelio. 

1480 Parmenfis ,fol. iEmilii Probi vitse &c. indice Maittario. 

J490 Romce , fol. Vita Attici per Mafiflrum Eucharium Sil - 
ber alias Franch . Adje&a ad calcem Epp. Ciceronis 
«d Brutum, Q. fratrem, Octavium & Atticum, (Ne- 
fcio an haec fit illa Romana fsepe laudata J. A. Bo¬ 
jo, quae in Bibliotheca Acad. Jenenfi fervata de- 
J2U0 profuit J, M. Heu/ingero.) 


XXVI NOTITIA LITERARIA 


f. 1. & a. Exempli hujus Romani repetitio fada per Bar - 
thol. Salketum Bonon. & Cvrn. Regium , fed corre- 
dione adhibita, quae videtur elfe Pomp. Lati. (Ne- 
fcio an Venedis prodiit.) 

1498 Brixia , per Jac. Britannicum an. MCCCCUCdmpreJJa, 
Sic Boeclerus, qui eam contulit, in notis fecundis ad 
cap. 14 Datamis pag. m ed. 1648 eam defignat. 

1499 Veneta IV, quam nonnifi ex jo. Savaronis Aniinad. 
cognitam habemus. 

£ a. & 1 . 8. Mediolinenfis f. Corneriana , quae quidem fluxit e 
Jenfoniana, fed emendatior eft, virafque Caconis & 
Attici compleditur. In fronte elt epiltola Petri Corneri 
ad Theodorum Piatum patricium Mediolanenfem. 
Attici vitam excipit Ep. Jac. Becheti ad eundem Pia¬ 
tum; & ad eundem Ep. Franc. Philelphi Mediolani 
IV Nonas Januarias fcripta in calce libri legitur, hinc 
cl. Fifchero MdioUnenfis vocatur. Sed Philelphus jam 
d. 31 Jul. 1481 Florentiae obierat. Vixit is ab anno 
1440 Mediolani, indeque abiit 147^ Romam, hinc 
rurfus Florentiam. Necefle igitur eft priorem aliquam 
Philelphinam vita? Att. editionem fuiffe. Hanc totius 
Nep. vero, quam Jac. Frid. Heuflngerus, Jo. Michj 
ex fratre nepos, in lingulari libello de Bibi. Guelfer- 
bytana? aliquot fubfidiis de Corn. Nepote bene me¬ 
rendi, ad calcem edit. Fifoherianai recufo , Corneri a- 
nam redius dixit, & odojuges chartas ad magnitu¬ 
dinem quaternionum accedentes habere docuit; un¬ 
de eam poft Maittarium in Annal.' typogr. T. I, P. 
pofter. p. 762, & Saxium in hift. liter, typogr. Me- 
diolan. etiam Fifcherus quaternionibus prodiifle haud 
adeo accurate edixerat. Saxius eam ultimo decen¬ 
nio fec. XV excufam jconjicit Mediolani, Heufin- 
gerus certe ante annum 1496 cenfet; unde colligi¬ 
mus , vitam Attici ex prioribus Franc. PBilelphi & 
Jac. Becheti acceflTtfle editionibus, de quibus fupra. 
— Exftat non modo in Bibi. Guelferbytana, fed & 
in Bibi, collegii*Paullini Lipfienfis, unde eam denuo 
contulit Fifcherus. Bofius jam ante- & Jo. Mich. 
Heufingerus ejus ledionibus ufi erant. 

1506 Argentorati , 4. JEmilii Probi vita excellentium Impe¬ 
ratorum; Titi Pomponii Attici per Corn. Nepotem de- 
fcripta : Plutarchi liber de illuflr , mulierum virtutibus; 



DE CORN. NEPOTE. xxvii 


ejufdem parallela. Argentorati in aedibus Schurerianis . 
linde his, qui eam contulere, dicitur vel Argentb - 
ratenfis vel Schureriana; cui quidem cum Lambi no 
Fifcherus primas defert bonitatis, unde profecerint 
ed. fqq. Verum fic potius Comeriaruz deferendas fuiffe 
cenfemus, quippe quam fequitur maxime haec Ar- 
gentoratenfis. 

1511 Pari fis , fol. Vita Titi Pomponii Attici praemiffa ope¬ 
ribus epiftolicis Ciceronis. 

1513 Parifis , fol. Afcenfana I Plutarchi parallelis, antea 
a Pylade Brixiano editis, adjecit vitas Nepotis. In 
Epift. ad Hier. Alexandrum Motenfem laudat Ger- 
hardi fui Vercellani diligentiam, quae num etiam in 
Nepote Badium juverit, nefcimus. Onriftt vero Ba¬ 
dius Catonem inter vitas, tefte Jo. Mich. Heufingero 
in Praef. qui eam tradavit, & praeter lectiones in ad- 
notationibus adjedas praefationi fpicilegium omifla- 
rum adjecit, ex qua & Fifcheriana collatione patet, 
editioni huic praeluxilfe Argentoratenfem. 

1515 Taurini, 4. Cornelius de viris illuitribus. Taurini, 
in aedibus Nicolai de Benedictis. — Librum de viris 
illuitribus, olim fub nomine vel iEmilii Probi, vei 
Nepotis, vel Plinii jun. vel Suetonii editum, proba¬ 
bilius S. Aurelio Victori vindicavit Andr. Schottus. 

1520 ( Parifis ) Afcenfana II, fol. Plutarchi & AEmilii 

Probi Vitae illuftrium virorum. Ex chalcographia 
Afcenfana. Sic eft in Cat. Bibi. Schwarzianae P. I, 
p. 81, n. 1341= Contulit eam cl. Fifcherus. 

JETAS II ALDINA 1522 — 1569. 

Aldinae fcil. curator Francifcus Afuimus, Aldi ipfe affinis, 
quo modo in Salluftio, & Livio, & Juftino eden¬ 
dis, etiam in Nepote ufus eft, hoc eft , non fcriptos 
folum & imprefibs confuluifte videtur, fed & ex 
ingenio liberaliori f. fanavit f. mutavit lectiones; at¬ 
que fic faepe profuit, fed & ab his, qui in fuperfti- 
tione gaudent, ftepius notatur. Aldinum tamen tex¬ 
tum, paucis locis exceptis, triennio poft Juntina re¬ 
petiit 1525. Secutae inde funt Ultrajettinn 1542, 
curante Ant. Cauchio, & Colonienfs 1543 Gyb. Lon¬ 
go lii, qui ufus MSto & edd. fed in fcholiis morte 
interceptus, laudem reperit infignem. Neque con- 




XXVIII NOTITIA LITE RA R IA 

temnendae funt edd Gryphii & H .Stephani. LongoKum 
vero annotationibus & hiftoricis & criticis uberiori¬ 
bus fcribendis fuperare ftuduit, in textu conferen.Io 
cum edd. opera Pompeji Nutu ufus, Hier. Magus; 
qupe in Vitis virorum illuftrium Bafil. 1363 cuin vi¬ 
tis excell. Impp. primum locum habent. Sexennio 
vero poft lumen actulit Nepoti Lambinus , novae aeta¬ 
tis princeps futurus 

S522 Venalis , 8. Aldina. /EmUii Probi vitae externorum 
Imperatorum (una cum .Juftino ) Venedis, in aedi¬ 
bus Aldi & Andr. Afulani.—Editio haec emendatior 
ett vel libri? adhibitis, vel ingenii beneficio. 

1525 Florentina f. Juntina ,8. Aldinam 1522 imitatur, nili 
in paucioribus locis. 

1542 Ultra] Clina , quam Andr. Schottus , a Canteris Cau¬ 
chi ifve curatam dicit, fed praeter ipfum editorum 
nemo contulit. Antonium quidem Cauchium novi¬ 
mus, Philologum Ultraject qui animadverllones in 
C'c. de officiis fcriplit & Gramm. Lat. Lipfio lau¬ 
datam ; fed C.interos haud novimus, nili fratres li¬ 
te ratiffi mos Wilhelmum & Theodorum Ultrajecti- 
nos, natos 1542 & 1545, patre fortean literato. 
Membranae tamen huic editioni inferviiife videntur, 
quod ex Schotti notis pacet, etiam paftim a Boe- 
clero in ed. III 1648 excerptis. 

1543 Colonienfis , 8. cum fcholiis Gyberti Longolii. Colon, 
apud Gymnicum. — Longolius MSro, ut videtur, 
ufus eft, & edd. Jenfon. & Argentorat. Ejus fcholia 
optima definunt in Timoleonte. 

1344 Argentorati ,8. Corn. Nepos de viris illuftribus, cuni 
Jo. Boccatii geftis Rom. & iEn. Sylvii de ortu imp. 
Rom, 

1547 Lugduni , 8. Corn. Nepos de viris illuftribus-.—Gry- 
phiana, nec nili vitam Attici cum ceteris, quas A* 
Schottus dein reddidit S. Aur. Vieftori, habere 
videtur. 

1560 Parijiis , 8. edente Henr .Siepkano, adcalc.em vitarum 
Plutarchi ex verlione Herm. Cruferii , tefte Fabricio. 

-- -[Parijiis , 12. Epitome vitarum Plutarchi—per Da¬ 
rium Tiberium , Equitem Caefenatem, 1492 edita, 
ab Oporino Bafil. 1541, Parifiis ap. Hier, de Mar- 
nefj; $6 q (quae ed.nobis eft ad manus) & Lugdum 



DE CORN. NEPOTE . xxrx 


ap. Jac. Stoer 1573 & 1590, 12 habet quidem vi¬ 
tam Attici, neque vero textum ipfum Nepotis, quod 
Hauptmannus putavit, fed a Tiberto epitomatum.(J 

- - ■ Lugduni , 8. Gryphiana. 

1563 Bafilecz , fol. Vita; virorum illuftrium. (colledtore 
Herm. IVidtkindo ) Continentur JEmilius Probus de 
vit. excell. Itnpp. cum annott. Hier. Magii, & ejufd. 
Mugit Epift. de aetate Probi, G. Cu(fandri viri ali¬ 
quot illuftres, qui ante Procam in Latio fuere, Pli¬ 
nii Sec. de viris illuftr. liber, cum appendice Ge. 
Cajfandri , C. Suetonii de claris Grammaticis liber, 
Fr. Petrarcha rerum memor, feu de viris illuftribus 
cum fupplem. Lobardi Sirichii , FI. Ph loftrati He¬ 
roicus live Dial. de viris illuftr. & de vitis Sophi- 
ftarum, cum verf. Steph. Nigri , & Caefarum vitas 
ex Suida .—Pompejus Nudus juvit Mugiunt in con¬ 
ferendis edd. Jenioniana, Aldina, & Colonienfi f, 
Longoliana. 

7 ETAS III LAMB 1 NIANA 1569-1648. 

Dion. Lambinus, excellens ingenio, acumine & doctrina li¬ 
beraliori, hinc a fuperftitione alienus, Cornelianum 
textum pluribus edd. prifcis poft Longolium & Ma¬ 
gium collatis, adhibita quoque aliorum, ut Cl. Pu¬ 
teani, follertia, & cum fcriptis Codd. collatione, 

• cum dedilfet novum 1569, facile ejus fidem fecuti 
funt editores per LXX 1 X annos, primus quidem 
Henr. Stephanus 1 572 in edendis cum Plutarchi vi¬ 
tis etiam iEm. Probi f. Corn. Nepotis vitis. Praeter 
eum recenfuit Nepotem Nathan Chytrcws , fed ejus 
editio non egrelfa eft Germaniam. Laudatior eft Jo. 
Savaro , qui tribus fcriptis libris adjutus notas bre¬ 
viores edidit Parifiis 1602, repetitis in Francofur- 
tenfi. Lumbiniana notis Longolii, Magii & Savaro- 
nis, & excerptis Cod. MS. Dan. auda ap. Cl. Mar- 
nium 1608. !Anno poft Andr. Schottus fuas in Nepo¬ 
tem Annott. novas & in Fragmenta a fe primum 
collecta Operibus Cornelii Nepotis ab eodem Mar- 
nio editis junxit, fed & qui vulgo Cornelii nomine 
ferebatur liber de Viris illuftribus, eum potius S. 
Aurelio Vitftori jure poftliminii redditum jam ante 



XXX N OTITI A L 1 TERAR 1 A 

Duaci 1577 & Parifi nunc repetiit. Interim Nepos 
cum fcholiis Longolii 1612, cum notis M.igii & Sa - 
varonis 1628, & cum Longolianis 1642 reddi me¬ 
ritus eft. Textus Lambinianus novos etiam vel fcri- 
ptores notarum, ut Jo. Rave 1635, (rep. 1648 & 
1677) vel commentatores politicos pro feculi ge¬ 
nio invenit, ut Loccenium Suecum 1638 (rep.1648, 
1654 & 1673) & Jo. Henr. Bceclerum Prof. Argen- 
toratenfem in edd. Nepotis 1638 & 1640. Juveni¬ 
liter vero Lambinum, atque fic quidquid boni ad 
tuendam Nepotis lectionem in ed. Lugd. Bat. 1642, 
Amftel. 1662 repetita, injuriis contaminavit. Vita 
Attici, credo ex lectione Gryphiana , legitur ad cal¬ 
cem Cic. Epp. ad Atticum ex rec. Simeonis Bofii , 
certe in ed. Rapheleng. 1 592. Sed multo plus pro¬ 
futurus fuit & vitte Attici & ceteris Henr. Emfl f. 
E nefli Ictus, qui in itinere Italico duos Mediceos 
contulit, & in Gallia libi ipfe unum comparando, 
nifi ipfi curatores, quibus Hafniae primum 1629, 
dein Amftel. 1637 vitam Attici cum notis ejus eden¬ 
di partes dederat, negligentiie nomine acculandi 
fuifient. Itaque apparatum fuum dein legavit Jo. 
Andr. Bofio redtius utendum. 

1569 Parijiis , 4. Cornelii Nepotis feu JEmilii Probi liber 
devita excellentium Imperatorum, a Dionyfio Lam - 
bino pluribus locis emendatus & Comment. expli¬ 
catus. Lutetis ap. Benenatum. 

1572 Henrici Stephani II, 8. cum vitis Plutarchi Latinis, 
Lambinum maxime fequitur. 

1573 Bafilea , fol. cum Plutarchi vitis virorum illuftrium. 

1577 . Francofurti, 4. ex rec. Nath. C/iytrcei. 

- - —(D«<zci, 4. de viris illuftribus urbis Roms ab Andr. 

Schotto emendatus & auctus.) Libellus hic, qui an¬ 
tea vel Plinii, vel Corn. Nepotis nomine venire fo- 
lebat, Schottus vett. librorum fide & rationum mo¬ 
mentis Vindicavit S. Aur. Viftori. Sed Vidtor tamen 
pleraque ex volumine Nepotis Me viris illuftribus 
Roni. defumfifte videtur, de quo Vollius. Repetita 
vero eft ed. Schotti Parifiis. 

1579 Panfiis , 4. cum Conim. L.imbini repetita. 

1580 Francofurti , fol. Vitae Plut. adjedtas habent JEm. 
Probi f. Corn. Nepotis vitas. 



DE CORN. NEPOTE . xxxi 


1581 Lcmovici ,8. Attici vita ad calcem Epp. Cic. ad At* 
ticurn ex rec. Sim. Bofii legitur. 

1582 Amverpice ., 8. eadem in Epp. ad Atticum. 

1590 Bardi Pomeran. 8. vita: excellentium lmpp. ex rec. 
Chytrcei. 

1592 Lugduni Bat. i 6 . in Epp. Cic. ad Atticum vita ejus 
legitur. Ex offic. Rapheleng. 

1593 Ingolftadii. Schoppio memoratur in libris verifimilium, 

1594 Bardi Pomeran. 8. Chytrcei rep. 

1600 Tiguri. ( de viris illuitr. ) 

1602 Pari/iis, 24. cum caftigg. & notis Jo. Savaronis , ap. 
Perrier. 

1608 Francofurti ad M. fol. Corn. Nepotis vulgo TEmilii 
Probi de vita excellentium Imperatorum Graecorum 
& Romanorum. Cum commentariis Dionyf. Lam¬ 
bi ni Monftrolienfis auctis nuper atque emendatis. 
Acceflerunt commentarii, adnotationes'& notae Gy- 
berti Longolii , Hieron. Magii , & Jo. Savaronis , cum 
excerptis e vetulto Codice MS. P. Danielis. Pratixa 
Chronologia lmpp. Graecia apud Probum, per Olym- 
piadas. Cum indicibus. Francof. ap. Cl. Marnium & 
hered. Jo. Aubrii.— Cl. Alarnius praefatus eft. Con¬ 
textus elt Lambinianus. 

1609 Francofurti , fol. Corn. Nepotis opera, quae quidem 
exftant, biltorica virorum domi militiaque illuftrium 
Gracorum Romanorumque explicata pridem (ludip 
Andr. Schotti. Nunc denuo dodorum hominum ac- 
cellionibus auda. Francof. ap. Cl. Marnium & he¬ 
red. Jo. Aubrii.-—Continet Aur. Vidoris duos libel¬ 
los, de origine geniis Romanae , & de viris illufiribtis , 
fragmenta Nepotis cum Schotti annott. in eadem 
& in vitas, P. Nannii de claris Corneliis, & L. Si - 
gonii de vita & rebus geftis Scipionis JEmiiiani. 

1612 Lugduni Bat. 12 cum fcnoliis Longolii. 

1620 Pari/iis , 8. ed. Flieron. Magii 1563 repetita. 

1628 Lubecce , 12. ex ed. Savaronis Parifina. 

—- Lugduni Bat. 8 . 

1629 Hafnice. Vita Attici cum notis per Iienr. Ernfliumi 
Valde corrupt. 

1634 Lugduni Bat. 24. iEmilius Probus al. Corn. Nepos 
de vitis lmpp. Gr. 

1635 Ence, 8. c. n. Jo. Rave. Editio haud contemnecda* 



XXXII NOTITIA LITE RARI A 


1637 Amflelodami ap. Janjfon. 16. Vita Tit. Pomp. Attici 
audiore Corn. Nepote, cum notis, glofiTario & no¬ 
menclatore Henr. Emjlii , additis notis Chriftiani 
Heidmanni . 

1638 Argentorati , 8. 

- Holmice , 12. cum Loccenii notis politicis & indice 

philologico. 

5640 Argentorati , 8. Bcecleriana I. Corn. Nepotis vulgo 
iEmilii Probi de excellentibus viris quae exftant* 
cura Jo. Henr. Boecleri. Impenfis Frid. Sporii. — 
Lambini textum fequitur unum. 

— —Bajilece, 24. Liber iEmilii Probi f. Corn. Nepotis de 
vita excellentium Imperatorum, cum indice rerum 
mem. locupletiifimo. Baf. impenfis Ludovici Regis. 

1642 Lugduni Bat. 12. cum Longolii & Savaronis notis* 
Ex offic. Jo. Maire. 

1644 Amflelodami, 12. ap. Janjfon , cujn Jani Gebhardi fpi- 
cilegio notarum. Repetita dein 1662. 

-—- Argentorati , 8. Bcecleriana II. Idem Boeclerus Difif. 

Acad. fuo modo & ftilo Agelilaum, Eparrrinondam 
& Themiftoclem imaginatus eft, quae recufie in Opp. 
ejus Tomo II n. XIII, XIV & XXVIII leguntur. 
Sed haec ad textum Nepotis minime pertinent, & 
iunt pro feculi ingenio politica. 

1645 Hamburgi , 12. Ravii ed. repetita. 

1647 Lugduni Bat. 8. 

1648 Hamburgi , 12. Editio Jo. Ravii repetita ex Jenenfi 
1635. 

— -Amflelodami , 8. illa Loccenii repetita ex Holmienfi. 
iETAS IV BtECLERO—BOSlANA 1648—1733. 

Jo. Henr. Boeclerus, qui in prioribus fuis edd. nonnifi Lam- 
binum fecutus fuo diflertandi modo in Nepotem 
icripferat Commentarium (quafi Sympofiacum) & 
notas poft Magium & Lambinuni, nactus a Jo* 
Scheffero ( cujus nomen ubique filet inhonellej Co¬ 
dicem optimae notce, fed fine vita Attici, tertiani 
1648 edidit haud paulo emendatiorem cum notis 
aliis ad ledtionem & fcripturam pertinentibus ex 
illo Codice praefertim (ad quas paffim edd. Brixien- 
fem, Regii, Lambini, Schotti, Gebhardi., Rutgerfii 






T>E CORK. NEPOTE . xatxnt 


fcett. vel animadverfiones contulerat, neque tamen 
curiofe fatis tradaffe vifus eft Schejfiero in Speci¬ 
mine AnimadverlT. in Miltiadem Hamb. 167? & 
in Adver. 1 T pofthumis T. VIII & IX Mifcell. Belg.) 
Tertiam hanc bis, Boeckro in Suecia per tres an¬ 
nos abfente, a typographo Argentoratenfi dillimulata 
repetitionis nota, recufam non fine erratis, eaque 
etiam in Lipfienfi an. 1653, quse Boeclerianis curis 
Gtbhardi illas & Ernjlii in vitam Attici adjundtas ha¬ 
bet , retenta & aufta efle queritur Bceclerus in praef. 
ed. fextce. 1656, qua: proprie dicenda foret quarta 
eaque ultima Bcecleri Argentoratum reverfi. Vidit ta¬ 
men mox homo impatiens & fuperciliofus, fe ha¬ 
biturum laudis in curando Nepote participes. Jam 
enim 1657 Jo. Andr. Bofius notis Boecleri, cujus 
exemplum fervavit, Gebhardianas & in Atticum 
Erneftinas & aliorum (ut Buchneri fuafque) fapien- 
ter junxit; Gebhardi autem veftigia fere fecutus ell 
Rob. Keuchenius in edit. Lugdun. 1658, rep. 1667, 
cum notis Varr. epitomatis fuifque; Jo. Vorjlius cu¬ 
ras fuas addidit Boeclero, ac pra?fertim indicem fe¬ 
cit emendatiorem & au&iorem in ed. Lipf, 1659, 
iubirafcente Boeclero in praefatione Velleji fui 1663. 
Sed Bolii recenfio obtinuit in Vorflianis , Rutgeri 
Hermannidce 1665, rep. 1683, 1692, Kirchmajeri 
1665, & Hildcbrandina 1666, rep. 1680. Keuohenia - 
na nunc Hackiar.a c. n. Varr. emendatior 1673, 
cumque iconibus 1687 & 1697, (adde his egregiam 
J. G. Grcevii recenlionem vita: Attici c. n. Varr. in 
Greeviana ed. Epp. Ciceronis ad Atticum Vol. II). 
Bcecletiana 1669 & 1681, Locceniana 1673 re petitae, 
& Aug. Buchneri Comm. 1674 primum editus, rep. 
1688, 1693, 1705 & 1721. Rediit interea Bofius ad 
recognofcendum iterum Nepotem, multis editionis 
I fublatis, luas notas auxit, textumque etiam emen¬ 
davit, & indicem Boeclerianum poft Loccenii Vor- 
ftiique curas locupletavit 1675, * ta ut nemo edito¬ 
rum ab ejus exemplo recedere deinceps auderet. 
Eodem anno tamen etiam prodiere in Anglia Ne¬ 
pos ad MSS. collatus Oxonii , rep. 1687, 1697 & 
1708, denique ex rec. Maittarii 1715, & in Gallia 
Nic. Curtini opera in ufum Dellini* rep. Londini 
Corn. Nep t c 


XXXIV NOTITIA L 1 T ERARIA 

1691 & 1720, quem excepere alii, & noviffime St. A. 
Philippe 1745. In Batavis Hackiatuz Keuchenii fuc- 
ceffit IVetjleniana c. n. Varr. & icon. Impp. 1707, 
praeter eamque novae: exftitere minores c. n. Herm. 
E (feni i 1691 & 1705, & Dav. Hoopftratani 1691 & 
auctior 1706, quas cum repetitis Rutg. Hermannida 

1692 & 1706 certarent. In Germania praeter Chri- 
ftoph. Cellarii curas, juventuti ftudiofae profuturas 
1689, repetitas 1694, 1699 & J 737, auctas a Chr. 
Schcettgenio 1711 & Andr. Stuhclio 1720, pcenitet 
ceteros nominare poft Bolium & Buchnerum. In 
Italia vicit Vulpiorum induliria in recenfendis edd. 
Patavinis 1720, 1721,1727 & 1733. 

5648 Argentorati, 8. Bcecleriana III, eaque ex Cod. AIS. 
emendatior: Com. Nepotis vulgo JE milii Probi qua 
ex(lant. Editio tertia cura Jo. Henr. Boecleri. Impenfis 
Friderici Sporii. Argentor . MDCXLVlll. — In hac 
quidem ed. poft priores notas leguntur pag. 99 — 
124 alias notae ad lediflnem & fcripturam pertinen¬ 
tes ex MSto praefertim noflro. (dicere debuit a viro 
humaniftimo Jo. Scheffero nobifcum communicato.) 
Cetera fupra diximus. Bis haec repetita h. a. abfente 
& infcio Bceclero; unde has repetitiones quartam & 
quintam ed. ridicule dixit 2 

E652 Lipfuz , 4. Corn. Nepotis Themifocles, cum commen¬ 
tario Cafp. Lilii, 

1633 Lipfuz, 8. Jac. Mylii ed. quae adjundas habet no¬ 
tas Boecleri & Gebhardi in omnes vitas, & Ernftii 
in Atticum. 

1654 Holmice , 8. repetitio Loccenianae. 

1656 Argentorati , 8. Boecleriana VI, tertia recufa. 

1657 Lipfuz , 8. Corn. Nepos—cum notis Boecleri, Geb¬ 
hardi, Ernftii aliorumque, e Alufeo Jo. Andr. Bofii, 
Acc. in margine varietas ledionis Cod. Scheffero^ 
Boecleriani & exempli Gebhardiani. 

1658 Lugduni Bat. 8. Keuchenii I, c. n. Varr. 

1659 Lipfuz , 8. repetitio Boeclerianae tertiae, adjundis cu-; 
ris Jo. Vorjlu. 

1661 Baflecz , 12. 

1662 Lipficc , 8. ed. Jo. Vofii , qui indicem Boeclerianum 
emendatiorem & audiorem dedit. 

*—-- Amfelodami , 12. recufa ex Amftel. 1644. 




DE CORN. NEPOTE . xxxv 


- Norimfrerga, 12. c. n. Gerrn. Abr. Schulteti. 

1663 Colberga, 4. Petri Larfon von Bhimenfeldt annota^ 
tiones hiftorico-politicce in Corn. Nepotem, ex va¬ 
riis hiitoricis, politicis, antiquariis, jure publico 
privato infigni commodo fuccindse erues &c. Colb. 
fumtibus audoris. 

1664 Aug. Munat. (Bafil.) 18. 

-- ibid, 18. 

*- Argentorati, 16. 

1665 Amflelodami, 12. ex recenfione Rutgeri Hermannida 5 
qui notas & indicem addidit e Boecleriano contractum» 

— - UltfajeHi , 12. 

--— Wittekerga, 8. cum notis philolog. hift. erit. & 

polic. additis tabellis analyt. & chronol. cum indd» 
uberr. Georg. Cbrilt. Kirchmajeri. — Exprimit Bolii 
edit. Pueris tantum aptata, ut & fequens. Pr&fatio 
inferipta Ducibus Saxonire. 

1666 Lipficc , 12. Frid. Hildebrandi. 

1667 Lugduni Bat. 8. Keuchenii II c. n. Varr. Sequitur 
ed. 1658. 

1668 Lutetia. , 4. iEmilii Probi feu Cornelii Nepotis libes 
de Vita excellentium Imperatorum. 

1669 Lipjice , 8. 

1673 Hamburgi , 12. Repetitio Loccenians 1638. 

1674 ibidem , 8. cum comm. Aug. Buchneri . 

1675 Jencty 8. Corn. Nepotis vulgo iEm. Probi quae eb¬ 
itant, emendata & illufbrata annotationibus ac lu¬ 
cubrationibus fecundis Jo. Andres Bofii. Accedunt 
feorfim notae Henr. Ernjlii, & liber commentarius 
Jo. Henr. Bcecleri. Jenae, imp. Chrift. Kirchneri, bi¬ 
bliopolas Lipfienfis, excudebat jo. Nifius. —Bofius 
fervavit exemplar Boeclerianum, nonnulla tamen fi¬ 
de librorum rede mutavit. Sequentes Nepotis edi¬ 
tores five parum, fi ve plane non recedunt ab ejus 
ledione. 

i—-— Lugduni Bat. 8 . Keuchenii III, ap. Hackios, c. n. 

Varr. Locupletior etiam ed. 1658. Laudat Keuche - 
nius in Praef. nova prid. Id. Apr. 167 f, confultum 
fibi Cod. Dan. in Marniana 1608,& MS. Everhardi 
Sluisken; ceterum melioribus a Lambino ad Bofiuni 
ufque obfecutum effe. 

— - Parijiis , 4. Cornelius Nepos de vita excellentium 

C X 








XXXVI NOTITIA LITE RARI A 

Imperatorum. Interpretatione & notis ilkiftravit Ni* 
colaus Curtin, in ufum Delphini. Parif. ap. Frederi- 
cum Leonard. — Schotti chronologiam per Olym- 
piadas digeitam fervavit. 

~- Oxmii , 12. e theatr. Sheldon.e MSS. recenfita, ad¬ 

dita e Paufaniae MelTeniacis vita Ariftomenis Mef- 
fenii graece & latine. 

1677 Hamburgi , 12. c. n. Jo .Rave, repetita ex ed. 1648. 

1680 Lipjice, 12. ed. Fr. Hildebrandi. 

——Lipjicc & Wittebergoz , 8. cuin notis philolog. erit. 
& polit, additis tabellis analyt. & chronol. cum 
indd. uberr. a Georg. Cafp. Kirchmajero. Infgripta 
J. B. Coiberto. Rep. ed. 1665. 

1681 Argentorati , 8. Repetitio Boeclerianae, qute ejus VII 
audit. 

~- —Franco furti , 8. cum Comm. duplici Buchneri. 

1685 Amftelodami , 12. ex rec. Rutg. Hermannidcc. Rep, 
ed. 1665. 

-- B.afikcz , 18. fine notis. 

1687 Lugduni Bat. ap. Hackios. Keuchenii IV cum notis 
Varr. ex ed. 1675. Convenit cum feq. 

— - Amftelodami , 8. Eadem. Cornelii Nepotis vitee ex¬ 

cellentium Imperatorum obfervationibus ac notis 
commentatorum, quotquot adhuc innotuere, illu- 
ftratcE. AccefiTerunt huic editioni praecipuorum Grae¬ 
ciae Imperatorum icones aeri incifae, ut & index 
rerum & verborum praecedenti multo auctior & 
emendatior. Amft. ex typographia P. & J. Blaeu. Ce¬ 
terum eft repetita Hackiana Keuchenii 1675. 

— - Oxonii , 12. Repetitio ed. 1675. 

1688 Hamburgi , 8. cum notis Aug. Buchneri , ad tironum 
maxime captum comparatis. 

-- Lipficz,$. Repetitio Amftelodamenfis 1687. Accedit 

triplex in Nepotem clavis, chronologica, geographi¬ 
ca & ftathmica, quae monetae atque menfurae vete¬ 
ris convenientiam cum noftrate exhibet, auctore 
M. P. L. S. Additus quoque index duplex, alter 
Boecleri latinus, alter locutionum germanicarum. 

1689 Lipfia , 12. cum perfpicuis notis tabulifque chrono- 
logicis ac geographicis Chriftoph. Cellarii. 

1691 Londini , 8. cum ind. & notis Nic, CurtinL Reper¬ 
tio ed, in ufum Delphini 1675. 







DE CORN. NEPOTE. xxxvit 


*- Trajefti , 12. cum Hermanni EJfenii animadverff. 

perquam nitide excufa. 

fc —~—Am 'elodami , 12, cum notis feledis Davidis Hoog - 
jlratani , 

1692 Amjlelodami , 1.2. ex edit, llutgeri Hermannidce. Re¬ 
petitio ed. 1665. 

1693 Lipfi(z y 8. cum notis Aug. Buchneri. recufa ex ed. 

1688. 

— - Francofurii , 12. lat. germ. cum notis Abr. Schulteti. 

1694 Lipjicc , 12. ed. Chriftoph. Cellarii repetita ex ed. 

1689. 

1697 Oxonii , 8. e theatro Sheldon. Repetitio ed. 1675. 

*-- Francofurii y 8. cum Chrift. Grunbergii notis philolog. 

hiftor. & geographicis, phrafiumque elegandorum 
annotatione & variatione. 

t-»- - Hamburgi , 8■ e recenfione Joach. Henningii, Conr. 

Hamb. adjundo indice Hermannidis, hinc inde lo* 
cupletato. 

-- —Lugduni Bat. 8 , Keuchenii V. 

1699 Eipfuzy 12. ed. Chriftoph. Cellarii , ex illa 1689. 

— -- ibidem , 12. c. n. ad modum Minellii. 

1700 JParifeis , 12. 

1703 Hamburgi , 8. Lat. Gall. & Germ. 

1704 Bemce , 18. ex ed. Jo. Andr. Bofii, fine notis. Cum 
praefatione Ad. Rechenberg. & ind. loc. 

•- Amjlelodami , 24. 

- Lipfuz , 12. c. n. ad modum Minellii. 

1705 TrajeEli, 12. Exprimit ed. Eftenii an. 1691. 

-- Fr anco furti & Lipfia, 8. c. n. Buchneri , per Ad. 

chenbergium amplificata. 

1706 Amjlelodami, 12. Repetitio ed. Hermannidae 1685. 
- -ibidem. 12. Repetitio audior ed. Hoogftrac. 1691. 

1707 Amjlelodami , 8 maj. Cornelii Nepotis Vitae excel¬ 
lendum Imperatorum, obfervationibus & notis com¬ 
mentatorum omnium, quotquot*hadenus innotue¬ 
re, illuftratae. Accefterunt huic editioni praecipua¬ 
rum Graeciae Imperatorum icones, aeri incifae, ut & 
index rerum & verborum audior & emendatior. 
Amft. apud Wetften. 

-- Lugduni , 16. apud Lud. de Ciauftre. 

1708 Oxonii, 8. 

f—— Lipfuz , 12. cura Minellii 

c 3 












XXXVIII NOTITIA LITE RARI A 

1709 Oxonii, 8. Repetitio ed. 1697. 

— - —Francofurti , 8. c. n. Germ. Grunherfh. 

1711 Lipficc , 12. ed. Chriftoph. Cellarii repetita, additis 
in tironum ufus fcholiis Chrift. Scheettgenii. 

1715 Londini^ 12. Cornelii Nepotis excellentium Impera¬ 
torum vitte, curante Mich. Maittaire. Londini,ex 
officina Jac. Tonfon & Joh. Watfs. 

1717 Hala, 12. Germ. cum phrafibus Lat. 

1718 Rothomapi , 12. Cornelius Nepos notis felectiflimis 
variorum illuftratus. Rothomagi, ap. Richard. & 
Nic. Alemannum. 

1720 Londini , 8. editio in ufum Delphini repetita. 

-- Lipficc , 12. cum Cellarii notis fuppleris ab Andr. 

S tube lio. 

y - Patavii , 8. Cornelii Nepotis quae exftant omnia. Pa- 

tavii, excudebat Jofephus Cominus. — Editio haec 
accurata & nitida debetur curae Vulpiorum [ Jo. An¬ 
tonii praecipue') habetque indicem elegandorum lo¬ 
cutionum, & varr. ledt. edd. Venetarum 1471 & 
1522. 

1721 Drefdce, 8. cum notis Buchneri. 

— - Patavii , 8. ex rec. Vutpiorum , repetita ex ed. 1720. 

«- Gothcc,8. cum notis Chr. M. Ffchbeck. 

1722 Francofurti, 8. Germ. explicat, opera J. C. MAfcKii. 

1723 Lipfia, ii. cum notis ad modum Minellii. 

1724 Bafilecc , 12. fine notis, cura Mich. Maittaire. 

1726 Lipficc , 12. cum notis ad modum Minellii. 

— - Londini , 8. Lat. & Angi. c. Jo. Clarke. 

1727 Patavii , 8. ex rec. Vulpiorum,exc. Jof. Cominus. 

——— Wratislavice., 8. Succus & fanguis Cornelianus, i. e. 

Cornelius Nepos de vita excellentium Imperatorum, 
vulgo jEmilius Probus, at perperam dictus, nova 
arte, nativa tamen, multoque commodiore enuclea¬ 
tus a Jo. Jdoach. Ungnad , Seehufa-Palieo-Alarch, 
■Wratisl. ap. Mich. Hubert. 

1728 cum Abr. Kriegehi explicationibus Germ. 8. 

.-cum notis Germ. Em. Sinceri. 8 . 

1729 Brandeburgi , 8. cuin Cafp. Gottfchlingii notis phil* 
mor. & hift. 

1733 Patavii , 8. ap. Jof. Cominum, ex rec. Vulpioruttu 

- Berolini , 8. cum notis Germ. Em. Sinceri. 

rr—■— Lipfuz , 12. cum notivS ad modum Minellii , 












DE CORN. NEPOTE . 


XXXIX 


iETAS V S TA VERIO-HE US INGERI ANA 

i 734-I747- i 75 5 - i 7 89. 

Conjungimus adverfarios, quorum certamina profuere le¬ 
di oni Bo fi anae, quamvis in paucis emendandas. Sci¬ 
licet Augultin. van Staveren , qui non modo aliqui¬ 
bus Codd, MSS. praeter jam collatas a fuperioribus 
editt. quamvis haud fatis diligenter ufus, fed &pro 
excerptis a Keuchenio integras variorum notas col¬ 
ligere voluit, iifque fuas addidit an. 1734. In qua 
locupletiori editione quid fibi difpliceret, cumjo. 
Midi. Heufmgerus , Redor Ifenacenfis, in Spici¬ 
legio Emendd. an. 1744 oftendiffet, rixari coepit 
Staverius in Oblf. Mifcell. Dorvillianis. Heufmgerus 
vero etiam inllrudior a collationibus MS. Axeniani 
& edd. prifcis, haud tamen Afcenfianam 1 & Aldi- 
nam fuperantibus, nifi in vita Attici ed. Rom. 1490, 
accedit ad Bofianam II denuo recenfendam, ab ea 
rarius diffentiens, ceterum fic illuftravit notis & 
auctiori Bofiano Indice, ut quoad criticam ratio¬ 
nem palmam praeripuilfe Staverio fere videretur 
1747 & 1755. Neque tamen ille poit Heufingeri fa¬ 
tum , naevos edit. I fuae in altera 1753 abfterfit, 
fed & quali Heufingerianam non viderit, convicia 
priora repetiit, notarum farraginem novis auxit. 
Haud inutilem poft hos duumviros operam coo- 
fumfit clar. Jo. Frid. Fifcher , Prof. Lipf. in libello 
variarum ledionum repetitae Bofii editioni an. 1759 
cum illuftr. praef.de Codd. & edditt. Nepotis, frag- 
. mentis duobus ex Cod. Guelferbyt. a Jac. Frid. 
Heujingero, ex fratre Jo. Mich. nepote, addito; quee 
iterum prodiit 1768 audior. Interim Staverianam 
II clar. Jo. Kappii notis fuifque locupletatam reddi¬ 
dit philologus celebris Theoph. Chr. Harles Erlangae 
1774, quam ad ed. uberiores notas criticas fcripfit 
idem Kappius. Alii interea Bofii recenlionem fecud 
vel Cellarii notas, ut adolefcentibus utiliores, re¬ 
petierunt, ut Chr. Aug. Krigel Lipf. 1774, vel Keu- 
chenianum exemplar c. n. Keuchenii abfcifiTis & fuis, 
ut B. C. Sandwig Hafniae 1776, vel cum notis a de- 


238 ia 


xl NOTITIA UTERAR 1 A 

ledu laudatis, ut J. S. Ith , Bernenfis, vel ctmi fui* 
notis in ufum fcholarum, pro fuo cujufque fenfu 
dederunt. Ceterae repetitae vel leviores, ut ex Gallis 
PhUippei, ex indice nofcuntur. 

1734 Lugduni Bat. 8 maj Cornelii Nepotis vitae excellen. 
tium Imperatorum cum integris notis Jani Gebhar- 
di, Henr. Ernftii, & Jo. Andr. Bolii, & feledis 
Andr. Schotti, Dion. Lambini, Gilb. Longolii, Hie- 
ron. Magii, Jo. Savaronis, aliorumque doctorum, 
nec non excerptis P. Danielis. Accedit locupletiffi. 
mus omnium vocabulorum index, ftudio & opera 
Jo. Andr. Bofii, curante Auguftino van Staveren , qui 
& fuas notas addidit. Lugd. Bat. ap. Sam. Lucht- 
mans. — Locupletiffima huc ufque editio. Bafis eft 
exemplar Bofianum. Ceterum Staverius ufus elt 
MStis & edd. melioribus. De ejus corredionibus in. 
ter eum & Heufingerum controverfia nata elt. 

1736 Berolini , 12. cum indice. 

1737 Regiomonti, 12. cum notis Cellarii . 

— - Lipjia , 12. cum notis &c. Cellariu 

- - Berolini , 12. cura Mu^elii. 

-- Onoldi , 12. cum notis Germ. (Ederi . 

1742 Veneriis , 12. 

2744 Ifenaci , 4. Spicilegium emendatt. & obfervationutn 
ad Corn. Nepotis vitas XVIII priores. — Huic Spi¬ 
cilegio oppofuit Staverius AnimadverlT. in ObfT. 
mifcell. Dorvill. pofterioribus T. VI, pag. 513 fqq. 

——- Londini , 12. Cornelii' Nepotis excellentium Impera* 

y torum vitee. Lond. typis Jo. Brindley. 

1743 Hala, 12. fine notis. 

—— Amjlelodami, 16. Corn. Nepotis vitae excellentium 
Imperatorum. Editio nova emendatior—ap. J. Wet- 
ftenium. 

——— Parljils , 12. ex recognitione Steph. Andr. Philippe. 
Lutet. Parif. fumtibus Mich. Steph. David. 

—— -—Amflelodami , cum interpretatione Gallica & ob(T. 
hift. geogr. & erit. 

— Gcettingce , 8. Enchiridion five prudentia privata & 
civilis T. Pomp. Attici a Corn. Nepote deferipta, 
recenfuit Jo. Matth. Gefner. 

1746 Berolini , 8. Corn. Nepotis vitee excellentium Impera¬ 
torum. Accedit verfio Gall. cerante Jo. Petr. MUlero . 











DE CORN. NEPOTE . 


XU 


1747 Ifenaci & Lipftiz , 8. Cornelii Nepotis de vita excel¬ 
lentium Imperatorum liber cum amillbrum operum 
Fragmentis, fola vetuftilT. exemplarium fide recen- 
fitus, perpetuifque emendationibus criticis emenda¬ 
tus a Jo. Mich. Heufingero. Accedunt chronologijr 
omnium Imperatorum , omniumque vocabulorum 
ac rerum index Bofianus, multo quam antea ple¬ 
nior & audior. Ifenaci & Lipf. fumtu & typis Jo. 
Chriftoph. Krugii. — Heulingerus & ipfe confuluit 
exempla qutedam vetera, & a Frid. Noodt difcre- 
pantem fcripturam ex optimae nota; membranis Axe- 
r.ianis in exemplaris Noodtiani marginibus adnota- 
tani accepit. Jn conllituenda contextus lectione ra¬ 
rius dififentit a Bofio: in animadverfionibus potiffi- 
mum de lectionis varietate & veritate, interdum 
quoque de poteftate & vi verborum ac fententia- 
rum, breviter quidem, at acute intelligenterque dif- 
putat. Index eft egregius ac plenus, & vicem com¬ 
mentarii frequenter praeftat. 

m ». — Auguftcc Vindel. 8. cum notis Em. Sinceri Germ. re¬ 
petita ex ed, 1728. 

1748 JVratislavicz , 8. ap. Mich. Hubert. Succus & fan= 
guis Cornelianus &c. Rep. ed. 1727. 

3749 Franco furti , 8. cum notis Germ. Em. Sinceri„ 

E —-— Glafguce, 24. ex ed. Oxonieiifi. 

-- Berolini , 8 . 

1750 Augujhz Vindel. 8. 

1754 Parifiis , t2. ex recognitione Steph. Andr. Philippei 
ap. Barbou. 

1755 Ifenaci & Lipfice , 8. fumtibus Gottl. Griesbachii. 
Editio Heu/ingeri 1747, mutata tantum tituli pagina. 

*- Lugduni Bat. 8. Cornelii Nepotis vitae excellen¬ 

tium Imperatorum iconibus ornatte, & nonnullis 
animadverfionibus, partim criticis, partim hiftorL- 
cis, illuftratae. Lugd. Bat. apud S. Luchtmanns & 
fil.—Notam negligentiae ab Heufingero inultam, in 
hac ed. delere ituduit Staverius . 

3756 Berolini , cur. Petr. Miller > cum verfione Gall. emen¬ 
datior quam illa 1746. 

-- Ifenaci & Lipfice, 8. Ileufingeri ed. repetita 4 

1757 Parifiis , 12. ches Brocas & Barbou. Corn. Nep. La* 

Corn, Nep, d 




Xlii NOTITIA LITE RA RIA 

tin & Franqois avec des notes geogr. hiftor. & cri" 
tiques par le Gras. 

1759 idem, 8. 

— Lipfict , 8. ex recenfione atque cum nnimadverfioni- 
bus Jo. Andr. Bofii. Libellum variarum lectionum 
& praefationem addidit Jo. Frid. Fifcherus. 

1761 Glafguot , 8. 

-- Norimbergce, 12. cum phrafibus Latinis & praefatio¬ 
ne Gottfchlingii. 

.-— Brandeburgi. Eadem editio. 

1762 Francofurti , 8. cum notis Em. Sinceri. 

3764 Lemgovice , 8. Corn. Nepotis vitae excellentium Im¬ 
peratorum ad exemplum optimarum editionum ex- 
preflk, notifque maxime geographicis & hiftoricis 
iliuftratae a Juft. Conr. Menfching. 

1765 Parifiis , 8. 

1768 Parifiis , 12. 

i- Francofurti , 8. cum notis Germ. Em. Sinceri, 

- Lipfict , 8. Corn. Nepotis vitae excellentium Impe¬ 
ratorum ex recenfione atque cum animadverfioni- 
bus Jo. Andr. Bofii. Libellum variarum lectionum 
& praefationem addidit Jo. Frid. Fifcherus. Lipf. in 
libraria Weidmania. — Rep. ed. 1759. 

-—-— Londini , 8. ed. in ufum Delphini repetita. 

1773 Halet Sax. 8. Uberiores in Cornelium Nepotem 
ObfT. criticae Jo. Kappii Prof. Baruthini in Harlefii 
Opufc. varii argumenti exferiptae funt. 

1774 Erlangce, 8. Corn. Nepotis vitae excellentium Impe¬ 
ratorum , cum animadverfionibus partim criticis, par- 
tim hiftoricis Auguftini van Staveren, cura Theoph. 
Chriftoph. Harles , qui & fuas & Jo. Kappii V. CL 
notas adjecit. Erlang. ex offic. Waltheria. 

■ ■ — ■ - Lipft e, 8. Corn. Nepotis vitae exc. Impp. una cum 

Fragmentis, e recenfione Jo. Andr. Bofii, cum anim¬ 
adverfionibus integris Chriftoph. Cellarii, indicibus 
hiftorico ac latinitatis. — Editor Chrift. Aug. Kriegel 
notis Cellarianis & fuas addidit, in quibus praeci¬ 
pue de lectionis varietate difputat. 

■ - Francofurti , 8. cum notis Germ. Em. Sinceri. 

1775 Halat , 12. 

-- Be r olini , 8. curante Jo. Petr. Miller. Vid. an. 1746 

& I75 6. 








DE CORN. NEPOTE\ 


XLIII 


1776 Hafnicz 3 8. ad exemplar Keuchenianum, in ufum 
fcholarum Daniae & Norvagiae, (cura Barthold. 
Chriit. Sandwig . 

•- -Norimberece , 12. 

1778 Manharn, 8 min. 

1779 Bemce. & Laufanruz , 8. ap. focietatem typographi- 
cam. Cornelii Nepotis vitae excellentium Imperato¬ 
rum, textui ad optimarum editionum fidem recen- 
fito acceirerunt illuftrationes breviffimae, vel ex aliis 
felectae, vel recens additae. Curavit J. S. lth Biblio¬ 
thecae reipublicae praefectus. 

1780 Monachii , 8. Cornelii Nepotis feledae vitae excellen¬ 
tium Imperatorum. Subjedis interpretum animad- 
verfionibusfuafquead ufum fcholarum adjecit Henr. 
Braun. 

-- Geneva, 12. ex recognitione Steph. Philippe. 

1782 Biponti , 8. ftudiis Societatis Sipontinae. 

1787 Colonia , 8. 

1788 Lipfia , 8. e. rec, Jo. Andr. Bofii . 










. 

: i 





CORNELII NEPOTIS 

V I T JE 

EXCELLENTIUM IMPERATORUM. 





3 


PRjEFATIO. 


Non dubito fore plerofque, Attice, qui hoc ge¬ 
nus fcripturae, leve, & non fatis dignum fummorum 
virorum perfonis judicent, cum relatum legent, quis 
muficam docuerit Epaminondam ; aut in ejus virtu¬ 
tibus commemorari, faltaffe eum commode, fcien- 
terque tibiis caniaffe. Sed hi erunt fere, qui expertes 
literarum Graecarum, nihil re&um, nili quod ipfo- 
rum moribus conveniat, putabunt. Hi fi didicerint, 
non eadem omnibus effe honefta atque turpia, fed 
omnia majorum inffitutis judicari: non admirabun¬ 
tur, nos in Grajorum virtutibus exponendis mores 
eorum fecutos. Neque enim Cimoni fuit turpe, A*he- 
nienfium fummo viro, fororem germanam habere 
in matrimonio: quippe cum ejus cives eodem ute-?’ 
rentur inftituto. at id quidem noftris moribus nefas 
habetur. Laudi in Graecia ducitur adolefcentulis, 
quam plurimos habere amatores. Nulla Lacedaemoni 
tam eft nobilis vidua, quae non ad fcenam eat mer- 
cede condu&a. Magnis in laudibus tota fere fuit Grae¬ 
cia, vi&orem Olympiae citari, in fcenam vero prod¬ 
ire , $1 populo effe fpe&aculo, nemini in eifdem 
gentibus fuit turpitudini, quae omnia apud nos par- 
Corn, Nep. A z 


P R A F A T I O. 


4 

tim infamia, partim humilia, atque ab honeflate re¬ 
mota ponuntur. Contra ea pleraque noftris moribus 
funt decora, quae apud illos turpia putantur. Quem 
enim Romanorum pudet uxorem ducere in convi¬ 
vium ? aut cujus mater familias non primum locum 
tenet sedium, atque in celebritate verfatur ? quod 
multo fit aliter in Graecia, nam neque in convivium 
adhibetur, nifi propinquorum; neque fedet, nifi in 
interiore parte aedium , quae gynaconitis appellatur, 
quo nemo accedit, nifi propinqua cognatione con- 
|un&us. Sed plura perfequi tum magnitudo volumi¬ 
nis prohibet, tum feftinatio,ut ea explicem, quae 
exorfus fum. Quare ad propofituin veniemus, & 
in hoc exponemus libro de vita excellentium lm - 
peratorum. 




5 


I. 

MILTIADES. 

JVJiltiades, Cimonis filius, Athenienfis, cum & 
antiquitate generis, & gloria majorum, & fua rno- 
defiia, unus omnium maxime floreret; eaque eflet 
aetate, ut non jam folum de eo bene fperare, fed 
etiam confidere cives pofient fui, talem futurum, 
qualem cognitum judicarunt: accidir, ut Arhenienfes 
Cherfonefum colonos vellent mittere. Cujus gene¬ 
ris cum magnus numerus effef, & multi ejus de¬ 
migrationis peterent focietatem : ex his dele&i Del¬ 
phos deliberatum mifii funt, qui confulerent Apol¬ 
linem , quo potiflimum duce uterentur, nam tum 
Thraces eas regiones tenebant, cum quibus armis 
erat dimicandum. His confidentibus nominatim Py¬ 
thia praecepit, ut Miltiadem Jibi imperatorem fume - 
rent . id fi fecijfent , incepta profpera futura. Hoc ora¬ 
culi refponfo Miltiades, cum dele&a manu claffe 
Cherfonefum profe&us, cum accefiiflet Lemnum, 
& incolas ejus infulae fub potefiatem redigere vellet 
Athenienfuim, idque Lemnii fua fponte facerent, 
poftulafiet: illi irridentes refponderunt, tum id fe 
facturos , cum ille , domo navibus proficifcens , vento 

A 3 


6 


CORNELII NEPOTIS 




aqullom venijjet Lernnum, hic enim ventus, a fe- 
ptemtrioriibus oriens, adverfum tener Athenis profi- 
cifcenribus. Miltiades, morandi tempus non habens, 
curfum direxit, quo tendebat, pervenitque Cherfo- 
2. nefum. Ibi brevi tempore barbarorum copiis disje- 
dis, tota regione, quam petierat, potitus, loca ca¬ 
mellis idonea communivit: multitudinem , quam fe¬ 
cum duxerat, in agris collocavit, crebrifque excur- 
lionibus locupletavit. Neque minus in ea re pruden¬ 
tia, quam felicitate adjutus eft. nam cum virtute mi¬ 
litum deviciffet hoftium exercitus, fumma aequitate 
res conftituit, atque ipfe ibidem manere decrevit, 
erat enim inter eos dignitate regia, quamvis care¬ 
bat nomine : neque id magis imperio, quam juftitia, 
confecutus. neque eo fecius Athenienfibus, a quibus 
erat profe&us, officia praedabat. Quibus rebus fie¬ 
bat, ut non minus eorum voluntate perpetuo im¬ 
perium obtineret, qui miferant, quam illorum , cum 
quibus erat profe&us. Cherfoneio tali modo con- 
ftituta, Lernnum revertitur, & ex pado poftulat, ut 
libi urbem tradant, illi enim dixerant, cum , vento bo¬ 
rea domo profectus 9 eo perveni ffet, fefe dedituros : fe au¬ 
tem domum Cherfonefi habere. Cares, qui tum Lem« 
xuim incolebant, etfi praeter opinionem res ceciderat, 
tamen, non dido, fed fecunda fortuna adverfariorum 
capti, refiftere aufi non funt, atque ex infula demi¬ 
grarunt. Pari felicitate ceteras infulas, quae Cycla¬ 
des nominantur, fub Athenienfium redegit potefla- 
3 tern. Esfdem temporibus Perfarum rex Darius, ex 
Alia in Europam exercitu trajedo, Scythis bellum 
inferre decrevit. Pontem fecit in Iftro flumine, qua 




MILTIADES. 


7 


copias traduceret. Ejus pontis, dum ipfe abeffet, 
cudodes reliquit principes, quos fecum ex Jonia 6c 
iEolide duxerat: quibus fingulis ipfarum urbium 
perpetua dederat imperia, fic enim putavit, facillime 
fe Graeca lingua loquentes, qui Afiam incolerent , 
fub fua retenturum poiedate, fi amicis fuis oppida 
tuenda tradidiffet: quibus, fe oppreflb, nulla fpes 
lalutis. relinqueretur. In h^c fuit tum numero Mil¬ 
tiades , cui illa cudodia crederetur. Hic, cum crebri 
afferrent nuntii, male rem gerere Darium, premi* 
que ab Scythis; Miltiades hortatus ed pontis cudo¬ 
des,/7£ a fortuna datam occafionem liberanda Gra- 
eia dimitterent, nam , fi cum his copiis , quas fecum 
tranfportaverat , interiffet Darius , non folum Europam 
fore tutam , fed etiam eos , qui Afiam incolerent Graci 
genere , liberos a Perfarum futuros dominatione & pe¬ 
riculo. Id & facile ejfici poffe ponte enim rejcijfo , regem 
vel hofiium ferro , vel inopia , paucis diebus interitu - 
rum . Ad hoc confilium cum plerique accederent; 
Hidiaeus Milelius, ne res conficeretur, obditit, di¬ 
cens, non idem ipfis , qui fummas imperii tenerent , ex¬ 
pedire , & multitudini; quod Darii regno ipforum nite¬ 
retur dominatio : quo exfiinclo , ipfos potefiate expulfos 
civibus fuis poenas daturos. Itaque adeo fe abhorrere a 
ceterorum confilio , ut nihil putet ipfis utilius , quam con¬ 
firmari regnum Perfarum . Hujus cum fententiam plu¬ 
rimi effent fecuti: Miltiades, non dubitans, tam mul¬ 
tis confdis ad regis aures confilia fua perventura, 
Cherfonefum reliquit, ac rurfus Athenas demigravit. 
Cujus ratio etfi non valuit, tamen msgnopere eft 
laudandarum amicior omnium libertati, quam luse 

A 4 


f 


CORNELII NEPOTIS 


S 

4 fuerit dominationi. Darius autem, cum ex Europa 
in Afiam rediffet, hortantibus amicis, ut Graeciam 
redigerer in fuam poteffatem , clafTem quingentarum 
navium comparavit, eique Datim praefecit & Ar¬ 
taphernem; hifque ducenta peditum, decem millia 
equitum dedit: caufam interferens, fe hojlem effi 
Athenienfibus , quod eorum auxilio Jones Sardiis ex- 
pugnaffent , fuaquepmfidia interfeciffent. Illi praefe&i 
regii, claffe ad Euboeam appulfa, celeriter Eretriam 
ceperunt, omnefque ejus gentis cives abreptos in 
Afiam ad regem miferunt. Inde ad Atticam acceffei 
runt, ac fuas copias in campum Marathona deduxe¬ 
runt. Is abeft ab oppido circiter millia pafTuum de*« 
cem. Hoc tumultu Athenienfes tam propinquo, 
tamque magno permoti, auxilium nufquam , nifi a 
Lacedaemoniis, petiverunt; Philippidemque curfo- 
rem ejus generis, qui hemerodromi vocantur, Lace- 
daemonem miferunt, ut nuntiaret,quam celeri opus 
effet auxilio. Domi autem creant decem praetores, 
qui exercitui praeeffent, in eis Miltiadem, inter quos 
magna fuit contentio, utrum moenibus fe defende¬ 
rent, an obviam irenthoftibus,acieque decernerent. 
Unus Miltiades maxime nitebatur, ut primo quoque 
tempore cajlra fierent . id fi facium effet , & civibus ani¬ 
mum accejfurum , cum viderent , de eorum virtute nort 
defperari: &hofles eadem re fore tardiores, fi animadver¬ 
terent , audere adverfus fe tam exiguis copiis dimicare . 

5 Hoc in tempore nulla civitas Athenienfibus auxilio 
fuit, praeter Plataeenfes. ea mille mifit militum. Ita¬ 
que horum adventu decem millia armatorum com¬ 
pleta funt: quas manus mirabili flagrabat pugnandi 



MILTIADES. 


9 


cupiditate, quo fa&um eft, ut plus, quam collegae, 
Miltiades valuerit, ejus enim au&oritateimpulfi Athe¬ 
nienfes copias ex urbe eduxerunt, locoque idoneo 
caftra fecerunt, deinde portero die fub montis radi¬ 
cibus , acie e regione inftru&a, nova arte, vi fumma 
proeliumcommiferunt, (namque arbores multis lo¬ 
cis erant rarae) hoc confilio , ut & montium tegeren¬ 
tur altitudine, & arborum tra£hi equitatus hoftium 
impediretur, ne multitudine clauderentur. Datis, etfl 
non aequum locum videbat fuis, tamen, fretus nume¬ 
ro copiarum fuarum, confligere cupiebat: eoque rr a- 
gis, quod, priufquam Lacedaemonii fubfidio venirent, 
dimicare utile arbitrabatur. Iraque in aciem peditum 
centum, equitum decem millia produxit, proelium¬ 
que commifit. in quo tanto plus virtute valuerunt 
Athenienfes, ut decemplicem numerum hoftium pro¬ 
fligarent: adeoque perterruerunt, ut Perfae non ca- 
flra, fed naves, peterent. Qua pugna nihil adhuc e(l 
nobilius, nulla enim unquam tam exigua manus tan¬ 
tas opes proftravit. Cujus viftoriae, non alienum vi» 6 
detur, quale praemium Miltiadi fit tributum, doce¬ 
re: quo facilius intelligi poflit, eandem omnium ci¬ 
vitatum efTe naturam. Ut enim populi noftri honores 
quondam fuerunt rari & tenues, ob eamque caufam 
gloriofi; nunc autem effufi atque obfoleti: fic olim 
apud Athenienfes fuiffereperimus. namque huic Mil¬ 
tiadi, qui Athenas, totamque Graeciam liberarat, 
talis honos tributus efl in porticu , quae Pczcilc vo¬ 
catur, cum pugna depingeretur Marathonia, ut ia 
decem praetorum numero prima ejus imago pone¬ 
retur, ifque hortaretur milites, proeliumque commit- 


xo 


CORNELII NEPOTIS 


teret. Idem ille populus,pofleaquam majus imperium 
efl na&us, & largitione magiflrafitum corruprus eft, 
7 trecentas flatuas Demetrio Phalereo decrevit. Poft 
hoc proelium claffem feptuaginfa navium A h j nien- 
fes eidem Miltiadi dederunt, ut infulas, quae barba¬ 
ros adjuverant t bello perfequeretur. quo imperio 
plerafque ad officium redire coeg r, nonnullas vi ex¬ 
pugnavit. Ex his Parum infulam, opibus elatam , 
cum oratione reconciliare non poffet; copias e na¬ 
vibus eduxit, urbem operibus clauflt, omnique com¬ 
meatu privavit: deinde vineis ac teftudinibus confli- 
tutis, propius muros acceffit. Cum jam in eo effiet, 
ut oppido potiretur .* procul in continenti lucus, qui 
ex infula confpiciebatur, nefcio quo cafu, no&ur- 
no tempore incenfus eft. cujus flamma ut ab oppi¬ 
danis Si oppugnatoribus eft vifa , utrifque venit in 
opinionem, Agnum a claffiariis regiis datum, quo 
fa&um efl, ut Si Parii a deditione deterrerentur, Sc 
Miltiades, timens ne claffis regia adventaret, incenfls 
operibus, quae ftatuerat, cum totidem navibus, at¬ 
que erat profefhis, Athenas magna cum offenhone 
civium fuorum rediret. Accufatus ergo proditionis, 
quod, cum Parum expugnare poffet, a rege cor¬ 
ruptus, infechs rebus a pugna difceffiffet. Eo tem¬ 
pore aeger erat vulneribus, quae in oppugnando op¬ 
pedo acceperat. Itaque, quoniam ipfe pro fe dicere 
non poffet, verba pro eo fecit frater ejus Tifagoras. 
Caufa cognita, capitis abfolutus, pecunia multatus 
efl: eaque lis quinquaginta talentis aeflimata efl, 
quantus in claffem fumtus fa&us erat. Hanc pecuniam 
quod folvere in praelentia non poterat, in vincula 



MILTIADES. ii 

publica conje&us eft, ibique diem obiit fupremum. 
Hic etfi crimine Pario eft accufatus; tamen alia fuit 8 
caufa damnationis. Nam Athenienfes, propter Piti- 
ftrati tyrannidem, quas paucis annis ante fuerat , 
omnium fuorum civium potentiam extimefcebant. 
Miltiades, multum in imperiis mcgiftratibufque ver- 
fatus, non videbatur pofTe efle privatus: praefertim 
cum confuetudine ad in perii cupiditatem trahi vi¬ 
deretur. Nam Cherionefl omnes illos, quos habi- 
tarat, annos perpetuam obtinuerat dominationem, 
tyrannufque fuerat appellatus, fed juftus. non erat 
enim vi confecutus, fed fuorum voluntate; eamque 
poteftatem bonitate retinuerat. Omnes autem & ha¬ 
bentur &c dicuntur tyranni, qui poteftate funt per¬ 
petua in ea civitate, quse libertate ufa ert. Sed in 
Miltiade erat cum fumma humanitas, tum mira co¬ 
mitas; ut nemo tam humilis eflet, cui non ad eum 
aditus pateret: magna auftoritas apud omnes civita¬ 
tes , nobile nomen , laus rei militaris maxima. Haec 
populus refpiciens, maluit eum innoxium ple&i, 
quam fe diutius efle in timore. 





I L 

THEMISTOCLES. 

1 Themistocles , Neocli filius, Athcnienfis. Hujus 
vitia ineuntis adolefcentiae magnis funt emendata 
virtutibus: adeo ut anteferatur huic nemo, pauci 
pares putentur. Sed ab initio eft ordiendum. Pater 
ejus Neocles generofus fuit. Is uxorem Acharna¬ 
nam civem duxit, ex qua natus eft Themiftocles. qua 
cum minus effet probatus parentibus, quod Sc li« 
berius vivebat, & rem familiarem negligebat, a pa¬ 
tre exheredatus eft. Quae contumelia non fregit eum, 
fed erexit. Nam cum judicaffet, line fumma indu- 
flria non poffe eam exftingui; totum fe dedit reipu- 
blicae, diligentius amicis famaeque ferviens. Multum 
in judiciis privatis verfabatur, faepe in concionem 
populi prodibat, nulla res major (ine eo gerebatur, 
celeriterque, quae opus erant, reperiebat. Neque mi¬ 
nus in rebus gerendis promtus, quam excogitandis, 
erat: quod & de inflantibus (ut ait Thucydides) ve- 
riflime judicabat , & de futuris callidijjime conjiciebat . 

2 Quo fa&um eft, ut brevi tempore illuftraretur. Pri¬ 
mus autem gradus fuit capeffendae reipublicac bello 
Corcyraeo; ad quod gerendum praetor a populo 


CORN. NEP. THEMISTOCLES. 


1 5 

fa£his, non folum praefenti bello, fed etiam reliquo 
tempcre, ferociorem reddidit civitatem. Nam cum 
pecunia publica, quae ex metallis redibat, largitio¬ 
ne magiilratuum quotannis interiret: ille perfuafit 
populo, ut ea pecunia claflis centum navium aedi¬ 
ficaretur. Qua celeriter effe&a, primum Corcyraeos 
fregit; deinde, maritimos praedones confe&ando , 
mare tutum reddidit. In quo cum divitiis ornavit, 
tum etiam peritiflimos belli navalis fecit Athenien- 
fes. Id quantae faluti fuerit univerfae Graeciae, bello 
cognitum eft Perbco , cum Xerxes & mari & terra 
bellum univerfae inferret Europae cum tantis copiis, 
quantas neque antea, neque poflea habuit quifquam. 
hujus enim clafTis mille & ducentarum navium lon¬ 
garum fuit, quam duo millia onerariarum fequeban- 
tur: terreftres autem exercitus feptingentorum mil¬ 
lium peditum, equitum quadringentorum millium 
fuerunt. Cujus de adventu cum fama in Graeciam 
effet perlata, & maxime Athenienfes peti dicerentur^ 
propter pugnam Marathoniam : miferunt Delphos 
confultum, quidnam facerent de rebus fuis. Delibe¬ 
rantibus Pythia refpondit, ut moenibus ligneis fe mu- 
nirent. Id refponfum quo valeret, cum intelligeret 
nemo : Themiftocles perfuafit, conjilium ejfe Apol¬ 
linis , ut in naves fe fuaque conferrent, eum enim a Deo 
fignificari murum ligneum. Tali confilio probato, ad¬ 
dunt ad fuperiores totidem naves triremes; fuaque 
omnia, quae moveri poterant, partim Salamina, 
partim Troezena afportant: arcem facerdotibus pau- 
cifquemajoribus natu, ac lacraprocuranda tradunt, 
reliquum oppidum relinquunt. Hujus confilium ple- | 



i 4 CORNELII NEPOTIS 

rifque civitatibus difplicebar, & in terra dimicari ma¬ 
gis placebar. Itaque miffi funt dele&i cum Leonida , 
Lacedaemoniorum rege, qui Thermopylas occupa¬ 
rent, longiufque barbaros progredi non paterentur. 
Hi vim hoilium non fuftinuerunt, eoque loco omnes 
interierunt. At claffis communis Graeciae trecen¬ 
tarum navium, in qua ducentae erant Athenienfium, 
primum apud Artemifium, inter Euboeam continen¬ 
temque terram cum claffiariis regis conflixit, an- 
guftias enim Themiftocles quaerebat, ne multitudine 
circumiretur. Hic etli pari proelio difcefferant, ta¬ 
men eodem loco non funt aufi manere: quod erat 
periculum, ne, fi pars navium adverfariorum Eu¬ 
boeam fuperafTet, ancipiti premerentur periculo. 
Quo fa&um efl, ut ab Artemifio difcederent, &£ exad- 
verfurn Athenas apud Salamina claiTem fuam confti- 
4 tuerent. At Xerxes, Thermopylis expugnatis, proti¬ 
nus acce/Tit aftu , idque nullis defendentibus, interfe- 
£lis facerdotibus, quos in arce invenerat, incendio 
delevit. Cujus fama perterriti daffiarii cum manere 
non auderent, & plurimi hortarentur, ut domos fuas 
difcederent, mxnibufque fe defenderent; Themiflocles 
unus reftitit, &, univerfos ejje pares , ajebat, difperfos 
tefiabatur perituros . idque Eurybiadi, regi Lacedae¬ 
moniorum , qui tum fummae imperii praeerat, fore 
affirmabat. Quem cum minus, quam vellet, move¬ 
ret, no£hi de fervis fuis, quem habuit fideliffimum, 
ad regem mifit, ut ei nuntiaret fuis verbis: adverfa - 
rios ejus in fuga effe. qui fi difceffiffent , majore cum 
labore , & longinquiore tempore bellum confecturum , 
cum fingulos conficiar i cogeretur . quos fi fidtim aggre • 



THEMISTOCLES. 


*5 

deretur , brevi, univerfos opprcjfurum . Hoc eo valebat , 
ut ingratiis ad depugnandum omnes cogerentur. Hac 
re audita, barbarus, nihil doli fubelTe credens, poflri- 
d‘;e alieniflimo Abi loco, contra opportuniflimo ho- 
ftibus,adeo angufto mari conflixit, ut ejus multi¬ 
tudo navium explicari non potuerit. Vidlus ergo efl: 
magis confilio Themifloclis, quam armis Graeciae. 
Hic etfl male rem geflerat, tamen tantas habebat re- 5 
liquias copiarum , ut etiam cum his opprimere pof- 
fet hoftes. Interim ab eodem gradu depulfus efl. Nam 
Themiflocles, verens, ne bellare perfeveraret, cer¬ 
tiorem eum fecit, id agi , ut pons , quem ille in Hei - 
lefponto fecerat , dijfolverctur , ac reditu in A Jiam ex» 
eluderetur: idque ei perfuaflt. Itaque, qua fex men- 
fibus iter fecerat, eadem minus diebus triginta in 
Afiam reverfusefl, feque a Themiflocle non fupe- 
ratum, fed confervatum judicavit. Sic unius viri pru¬ 
dentia Graecia liberata efl, Europseque fuccubuit 
Afla. Haec altera vidloria, quae cum Marathonio 
peflit comparari tropaeo, nam pari modo apnd Sa¬ 
lamina parvo numero navium maxima poft homi¬ 
num memoriam claflis efl dtvidla. Magnus hoc bel- 6 
lo Themiflocles fuit, nec minor in pace. Cum enim 
Phalerico portu, neque magno neque bono,Athe- 
nienfes uterentur; hujus confilio triplex Piraeei por¬ 
tus conflitutus efl, ifque moenibus circumdatus , ut 
ipfam urbem dignitate aequipararet, utilitate fupera- 
rcr. Idemque muros Athenienfium reftituit praecipuo 
periculo fuo. Namque Lacedaemonii, caufam ido¬ 
neam nadli, propter barbarorum excurfiones. qua ne¬ 
garent, oportere extra Peloponnefum ullam urbem habe - 


CORNELII NEPOTIS 


16 

77 , ne efient loca munita , quae hofles pojffiderent , Athe- 
nienfes aedificantes prohibere funt conati. Hoc longe 
alio fpedabat, atque videri volebant. Athenienfes 
enim duabus vidoriis, Marathonia & Salaminia, tan¬ 
tam gloriam apud omnes gentes erant confecuti, ut 
intelligerent Lacedaemonii, de principatu fibi cum 
his certamen fore, quare eos quam infirmiftimos e(Te 
volebant. Poftquam autem audierunt, muros inftrui: 
legatos Athenas miferunt,qui id fieri vetarent. His 
praefentibus defierunt, ac fe de ea re legatos ad eos 
miiTuros dixerunt. Hanc legationem fufcepit Themi- 
flocles, &’folus primo profedus eft: reliqui legati ut 
tum exirent, cum fatis altitudo muri exflrucla videretur , 
praecepit, interitu omnes fervi atque liberi opus facerent; 
neque ulli loco parcerent y five facer ejjet y five profanus , 
five privatus , five publicus ; & undique , quod idoneum ad 
muniendum putarent , congererent. Quo fadum eft, ut 
Athenienfium muri ex facellis fepulcrifque confla- 
7 rent. Themiftocles autem, utLacedaemonem venit, 
adire ad magiftratus noluit, & dedit operam, ut quam 
longiftime tempus duceret: caufam interponens, fe 
collegas exfpedare. Cum Lacedaemonii quererentur, 
opus nihilo minus fieri, eumque in ea re conari fal¬ 
lere ; interim reliqui legati funt confecuti. a quibus 
cum audiffet, non multum fuperefie munitionis; ad 
ephoros Lacedaemoniorum acceftit, penes quos 
fummum imperium erat: atque apud eos contendit, 
falfa his ejfe delata . quare ce quum ejfe % illos viros bonos 
nobilefque mittere , quibus fides haberetur , qui rem ex¬ 
plorarent : interea fe obfidem retinerent. Geftus eft ei 
mos, trefque legati, fundi fummis honoribus, Athe- 





THEMISTOCLES. 


l 7 

nas mifti funt. Cum hi^ collegas fuos Themiftocles 
juflit proficifci; eifque praedixit, ut neprius Lacedcz- 
monicrum legatos dimitterent , quam ipfe effet remiffusl 
Hos poftquam Athenas perveniffe ratus eft, ad ma- 
giftratum fenatumque Lacedaemoniorum adiit, & 
apud eos liberrime profeffus eft: Athenienfes fuo con - 
filio, quod communi jure gentium facere pojfient, Deos 
publicos , fuofque patrios ac penates , quo facilius ab 
hofie pojfient defendere, muris fiepfi(fie. neque eo , quod in• 
utile effiet Grceciae , fieciffie. nam illorum urbem , ut pro - 
pugnaculum oppofitum efifie barbaris , apud quam jam 
bis claffies regias fieciffie naufragium . Lacedcemonios au¬ 
tem male & inju fle facere , qui id potius intuerentur , 
quod ipfiorum dominationi , quam quod iiniverfice Grce- 
cice utile effet. Quare, fi fuos legatos recipere vellent , 

!i quos Athenas miferant,fie remitterent: aliter illos nun* 
v quam in patriam effent recepturi . Tamen non effugit ci- 8 
!! vium Tuorum invidiam, namque ob eundem timo- 
n,: rem, quo damnatus erat Miltiades, teftarum fuffragiis 
u* e civitate eje&us, Argos habitatum conceffit. Hic cum 
” propter multas ejus virtutes magna cum dignitate vi- 
)tn veret, Lacedaemonii legatos Athenas miferunt, qui 
ifi eum abfentem accufarent, quodfiocietatem cum rege 
lii); Perfiarum ad Graeciam opprimendam fieciffiet. Hoc cri- 
>;« mine abfens proditionis eft damnatus. Id ut audivit, 
que quod non fatis tutum fe Argis videbat, Corcyram 
adi demigravit. Ibi cum ejus principes civitatis animad- 
0 vertiffet timere, ne propter fe bellum his Lacedae- 
i iis monii & Athenienfes indicerent; ad Admetum, Mo- 
»11 i lofforum regem, cum quo ei hofpitium fuerat, can- 
Tugit. Huc cum veniffet, Sc in pr&fentia rex abeffet: 

Corn, Nep, B 


CORNELII NEPOTIS 


18 

quo majore religione fe receptum tueretur, Eliam 
ejus parvulam arripuit, & cum ea fe in facrarium, 
quod fumrra colebatur caerimonia, conjecit, inde 
non prius egreflus e(l,quam rex eum data dextra 
in fidem reciperet: quam praeftitir. nam cum ab 
Athenienfibus & Lacedaemoniis expofceretur publi¬ 
ce, fupplicem non prodidit; monuitque, ut confule- 
ret fibi. difficile enim effie , in tam propinquo Loco tuto 
eum verfari. Itaque Pydnam eum deduci jufiit, & 
quod fatis efiet praefidii dedit. Hac re audita, hic in 
navem omnibus ignotus nautis efcendit. quae cum 
tempeftate maxima Naxum ferretur, ubi tum Athe- 
nienfium erat exercitus; fenfit Themiftocles, fi eo 
perveniflet, fibi efle pereundum. hac neceffitate coa- 
cius, domino navis, qui fit, aperit, multa pollicens, fi 
fe confervaflet. At ille, clariflimi viri captus miferi- 
cordia, diem no&emque procul ab infula in lalo na¬ 
vem tenuit in ancoris, neque quemquam ex ea exire 
pafius eft. Inde Ephefmn pervenit, ibique Themifio- 
clem exponit: cui ille pro meritis gratiam pofiea 
9 retulit. Scio plerofque ita fcripfifie, Themifioclem 
Xerxe regnante in Afiam tranfifle. Sed ego potifii- 
mum Thucydidi credo, qui aetate proximus de his, 
qui illorum temporum hi fioriam reliquerunt, &ejuf* 
dem civitatis fuit. Is autem ait, aci Artaxerxem eum 
veniffe,atque his verbisepifiolam mififie: Themifio- 
cies veni ad te , qui plurima mala omnium Grajorum in 
domum tuam intuli , cum mihi necefe fuit adverfurn pd m 
trem tuum bellare , patriamque meam defendere . Idem 
multo plura bona feci , pofquam in tuto ipfe , & ille in 
periculo effie coepit , Nam cum in Afiam reverti vellet , 





THEMISTOCLES: 


19 

proelio apud Salamina facio ; literis eum certiorem fe¬ 
ci , id agi, ut pons , quem in Hellefponto fecerat , dijfofa 
veretur , atque ab hofibus circumiretur . quo nuntio ille 
periculo efl liberatus . Nunc autem ad te confugi , exa¬ 
gitatus a cunela Grcecia , tuam petens amicitiam : quam 
Ji ero adeptus , non minus me bonum amicum habebis , 
quam fortem inimicum ille expertus efl . Ea autem rogo , 
ut de his rebus , de quibus tecum colloqui volo, annum 
mihi temporis des , eoque tranfaclo , me ad te venire pa¬ 
tiaris. Hujus rex animi magnitudinem admirans, cu- 
1 pienfque talem virum libi conciliari, veniam dedit. 10 
1E Ille omne illud tempus literis fermonique Perfarum 
E dedit: quibus adeo eruditus eft , ut multo commo- 
Oi dius dicatur apud regem verba fecifle, quam hi pot- 
$, erant, qui in Perfide erant nati. Hic cum multa 
.tt regi eftet pollicitus 9 gratiftimumque illud fluis uti 
ni conflliis vellet , illum Graeciam bello opprejfurum: ma¬ 
li gnis muneribus ab Artaxerxe donatus in Aliam rediit, 
ii domiciliumque Magnehae fibi conftituit. Namque 
)i hanc urbem ei rex donarat, his ufus verbis, quee ei 
clei panem praeberet ; (ex qua regione quinquaginta ei ta- 
tifl lenta quotannis redibant)’ Lampfacum, unde vinum 
hii fumeret; LMyuntem, ex qua opfonium haberet . Hujus 
;eji ad noftram memoriam monumenta manferunt duo: 
em fepulcrum prope oppidum, in quo eft fepultus; fta- 
fi tuae in foro Magnefiae. De cujus morte multimodis 
- iip • apud plerofque feriptum eft: fed nos eundem po- 
/r if tiftimum Thucydidem auftorem probamus: qui il¬ 
li lum ait MagTufice morbo mortuum ; neque negat ^fuiffe 
illi', famam , venenum fua fponte fumfiffe y cumfe y quae regi 
$ de Grcecia opprimenda pollicitus efflet y prceftare poffc 

B 2 


20 CORN. NEP. THEMISTOCLES. 

defperaret . Idem, offa ejus clam in Attica ab amicit 
effe fepulta , quoniam legibus non concederetur , quod 
proditionis ejfet damnatus , memorias prodidir. 







21 


III. 

ARISTIDES. 

Aristides, Lyfimachi filius, Athenienfis, aequa- i 
lis fere fuit Themiftocli. itaque cum eo de princi¬ 
patu contendit, namque obtre&arunt inter fe. In his 
autem cognitum efi , quanto antiftarct eloquentia in¬ 
nocentiae. quamquam enim adeo excellebat Arifiides 
abflinentia, ut unus poft hominum memoriam, quod 
quidem nos audierimus, cognomine Jtijlus fit appel¬ 
latus; tamen, a Themiltocle collabefa&us teflula il¬ 
la , exfilio decem annorum multatus eft. Qui quidem 
cum intelligeret, reprimi concitatam multitudinem 
non poiTe, cedenique animadverteret quendam Icri- 
bentem ,ut patria pelleretur; quaefiife ab eo dicitur, 
quare id faceret , aut quid Arifiides commifijfet , cur 
tanta poena dignus duceretur ? Cui ille refpondit, fe 
ignorare Ariflidem ; fed fibi non placere , quod tam cu¬ 
pide elaborajfet , ut prceter ceteros Juflus appellaretur . 
Hic decem annorum legitimam poenam non pertu¬ 
lit. nam poftquam Xerxes in Graeciam defcendit, 
fexto fere anno, quam erat expulfus, populifcito in 
patriam reftitutus eft. Interfuit autem pugnae nava- 2 
li apud Salamina, quae fa&a eft prius, quam poena 

B 3 


i* CORNELII NEPOTIS ARISTIDES. 

liberaretur. Idem praetor fuit Athenienfium apud 
Plataeas in proelio, quo Mardonius fufus, barbaro¬ 
rumque exercitus interfe&us eII. Neque aliud e(I ul¬ 
lum hujus in re militari illulire fa&urn, quam hujus 
imperii memoria : juftitia; vero, & aequitatis , & 
innocentiae, multa. In primis, quod ejus aequitate 
faflum eft, cum in communi clafte efTet Graeciae fi- 
mul cum Paufania, quo duce Mardonius erat fuga¬ 
tus , ut fumma imperii maritimi ab Lacedaemoniis 
transferretur ad Athenienfes. namque ante id tempus 
& mari & terra duces erant Lacedaemonii, tum au¬ 
tem & intemperantia Paufaniae, & juftitia faftum elt 
Ariftidis, ut omnes fere civitates Graeciae ad Athe- 
nienlium focieratem fe applicarent, & adverfus bar- 
3 baros hos duces deligerent libi. Quos quo facilius 
repellerent, fi forte bellum renovare conarentur; ad 
clafies aedificandas, exercitufque comparandos quan¬ 
tum pecuniae quaeque civitas daret, Ariflides dele¬ 
mus eft, qui conftitueret. ejus arbitrio quadringena & 
fexagena talenta quotannis Delum funt collata. id 
enim commune aerarium efte voluerunt, quae omnis 
pecunia poftero tempore Athenas translata eft. Hic 
qua fuerit abftinentia , nullum eft certius indicium, 
quam quod, cum tantis rebus praefuiftat, in tanta 
paupertate deceflit, ut, qui efferretur, vix relique¬ 
rit. Quo faflura eft, ut filiae ejus publice aleren¬ 
tur, &,de communi aerario dotibus datis collocaren¬ 
tur. Deceflit autem fere poft annum quartum, quam 
Themiftocles Athenis erat expulfus» 




a 3 


V 


IV. 

PAUSANIAS. 

Pausanias, Lacedaemonius, magnus homo, fed a 
varius in omni genere vitae fuit, nam, ut virtuti¬ 
bus eluxit, fic vitiis eft obrutus. Hujus illuftriftimum 
eft proelium apud Plaraeas. namque illo duce Mar¬ 
donius , fatrapes regius, natione Medus, regis gener* 
in primis omnium Perfarum & manu fortis & con- 
filii plenus, cum ducentis millibus peditum, quos 
viritim legerat, & viginti millibus equitum, haud ita 
magna manu Graecia fugatus eft; eoque ipfe dux ce¬ 
cidit proelio. Qua vi&oria elatus plurima mifcere 
coepit, & majora concupifcere. Sed primum in eo 
eft reprehenfus, quod ex praeda tripodem aureum 
Delphis pofuiftet, epigrammate fcripto, in quo erat 
haec fententia, SUO DUCTU BARBAROS 
APUD PLATAEAS ESSE DELETOS, EJUSQUE 
VICTORIA ERGO APOLLINI DONUM DEDIS¬ 
SE. hos verfus Lacedaemonii exfculpferunt, neque 
aliud fcripferunt, quam nomina earum civitatum* 
quarum auxilio Perfae erant vi£ii. Poft id proelium 2 . 
eundem Paufaniam cum clafle communi Cyprum at¬ 
que Hellelpontum miferunt 5 ut ex his regionibus 

B 4 . 


\ 


CORNELII NEPOTIS 


M 

barbarorum praefidia depelleret. Pari felicitate in ea 
re ufus, elatius fe gerere coepit, majorefque appe¬ 
tere res. Nam cum, Byzantio expugnato, cepiflet 
compluresPerfarum nobiles, atque in his nonnullos 
regis propinquos: hos clam Xerxi remifit, fimulans, 
ex vinculis publicis effugifle; tk cum his Gongylum 
Eretrienfem , qui literas regi redderer, in quibus haec 
fuifle fcripta Thucydides memoriae prodidit: Pau 
fanias , dux Spartee , quos Byzantii ceperat, poflquam 
propinquos tuos cognovit , tibi muneri mifit; feque te - 
cum affinitate conjungi cupit . quare, fi tibi videtur , des 
ei filiam tuam nuptum . IdJi feceris , & Spartam, & cete - 
ram Graeciam fub tuam potefiatem fe, adjuvante te, redar 
cturum pollicetur . His de rebus fi quid geri volueris , cer¬ 
tum hominem ad eum mittas face, cum quo colloqua¬ 
tur . Rex tot hominum falute tam libi neceffariorum 
magnopere gavifus, confeftim cumepiftola Artaba¬ 
zum ad Paufaniam mittit: in qua eum collaudat, ac 
petit, ne cui rei parcat ad ea perficienda, quae pol¬ 
licetur. Si fecerit, nullius rei a fe repulfam laturum* 
Hujus Paufanias voluntate cognita, alacrior ad rem 
gerendam fa&us, in fufpicionem cecidit Lacedaemo¬ 
niorum. In quo fa&o domum revocatus, accufatus 
capitis, abfolvitur; multatur tamen pecunia, quam ob 
3 caufam ad clafTem remiffus non eft. At ille poR non 
multo fua fponte ad exercitum rediit, & ibi non cal¬ 
lida , fed dementi ratione, cogitata patefecit. Non 
enim mores patrios folum, fed etiam cultum, vefti- 
tumque mutavit. Apparatu regio utebatur, vefle Me¬ 
dica: fatellites Medi & ^Egyptii fequebantur: epu¬ 
labatur more Perfarum luxurioiius, quam, qui ade^ 



/ PAUSANIAS. 25 

rant, perpeti pollent: aditum petentibus convenien¬ 
di non dabat: fuperbe refpondebat, & crudeliter 
imperabat. Spartam redire nolebat: Colonas, qui 
locus in agro Troadis efl, fe contulerat; ibi confllia , 
cum patriae, tum fibi inimica, capiebat. Id poflquam 
Lacedaemonii refciverunt, legatos ad eum cum fcy- 
tala miferunt;in qua more illorum erat fcriptum, 
rufi domum revertemur , fe capitis eum damnaturos. Hoc 
nuntio commotus, fperans, fe etiam tum pecunia &C 
potentia inflans periculum pofle depellere, domum 
rediit. Huc ut venit, ab ephoris in vincula publica 
conje&us efl. (licet enim legibus eorum cuivis epho¬ 
ro hoc facere regi.) hinc tamen fe expedivit: neque 
eo magis carebat fufpicione. nam opinio manebat, 
eum cum rege habere focietatem. Efl genus quoddam 
hominum, quod Helotes vocatur, quorum magna, 
multitudo agros Lacedaemoniorum colit,fervorum¬ 
que munere fungitur, hos quoque follicitare fpe li¬ 
bertatis exiflimabatur. fed, quod harum rerum nul¬ 
lum erat apertum crimen, quo argui pollet, non 
putabant de tali tamque claro viro fufpicionibus 
oportere judicari,& exfpe&andum ,dum fe ipfa res 
aperiret. Interim Argilius quidam adolefcentulus, 4 
quem puerum Paufanias amore venereo dilexerat, 
cum epiftolam ab eo ad Artabazum accepiflet, eique 
in fufpicionem veniflet, aliquid in ea de fe efle feri- 
ptum , quod nemo eorum rediiflet, qui fuper tali cau- 
fa ebdem mifli erant; vincula epiflolas laceravit, fi- 
gnoquedetra&o cognovit, fi pertuliflet, flbi efle per¬ 
eundum. Erant in eadem epiftola, quas ad ea per¬ 
tinebant, quas inter regem Paufaniamque convene- 


CORNELII NEPOTIS 


16 

rant, Has ille literas ephoris tradidit. Non efl: prae- 
tereunda gravitas Lacedaemoniorum hoc loco, nam 
ne hujus quidem indicio impulfi funt, ut Paufaniam 
comprehenderent: neque prius vim adhibendam pu¬ 
taverunt, quam fe ipfeindicafifet. Itaque huic indici, 
quid fieri vellent, praeceperunt. Fanum Neptuni eft 
Taenari, quod violari nefas putant Graeci. Eo ille 
index confugit: in ara confedit. hanc juxta locum 
fecerunt fub terra, ex quo pofTer audiri, fi quis quid 
loqueretur cum Argilio, huc ex ephoris quidam de-j 
fcenderunt. Paufanias,u?audivit, Argilium confugif- 
fe in aram , perturbatus eo venit: quem cum fup- 
plicem Dei videret in ara fedentem, quaerit, caufae 
quid fit tam repentino confilio. huic ille, quid ex 
lireris comperiflet, aperit. Tanto magis Paufanias 
perturbatus orare coepit, ne enuntiaret , nec /e, me¬ 
ritum de illo optime , proderet . quod ji eam veniam jibi 
dedijjet , tantifque implicitum rebus fublevajfet , magno 
5 ejfe ei prcemio futurum . His rebus ephori cognitis , 
latius putaverunt, in urbe eum comprehendi, quo 
cum effent profedli, & Paufanias, placato Argilio, 
ut putabat, Lacedsemonem reverteretur; in itinere, 
cum jam in eo eflet, ut comprehenderetur, e vultu 
cujufdam ephori, qui eum admonere cupiebat, in- 
fidias fibi fieri intellexit. Itaque paucis ante gradibus, 
quam qui fequebantur, in aedem Minervae, quae 
Ckalcioecos vocatur, confugit. Hinc ne exire poffet , 
flaiim ephori valvas ejus aedis obftruxerunt, tedfurn- 
que funt demoliti, quo facilius fub divo interiret.. 
Dicitur, eo tempore matrem Paufanias vixiffe, eam- 
que jam magno natu, poftquam de fcelere filii conar 



PAUSANIAS. 27 

perit, in primis, ad filium claudendum , lapidem ad 
introitum aedis attuliffe. Sic Paufanias magnam belli 
gloriam turpi morte maculavit. Hic cum femianimis 
de templo elatus effer, confeftim animam efflavit. 
Cujus mortui corpus cum eodem nonnulli dicerent 
inferri oportere, quo hi, qui ad fupplicium effent 
dati; difplicuit pluribus : 6 z procul ab eo loco info¬ 
derunt, quo erat mortuus. Inde pofferius Dei Del- 
phici refponfo erutus, atque eodem loco fepultus, 
ubi vitam pofuerat. 



i8 


V. 


CIMO N. 

1 Cimon, Miltiadis filius, Athenienfis, duroadmoS 
dum initio ufus eft adolefcentiae. nam cum pater ejus 
litem aeflimatam populo fol vere non potuiflet, ob 
eamque caufam in vinculis publicis decefliflet; Ci¬ 
mon eadem cuflodia tenebatur, neque legibus Athe-! 
nienflbus emitti poterat, nifi pecuniam, qua pater 
multatus eflet, folvifTet. Habebat autem in matrimo¬ 
nio fororem germanam fuam, RomineElpinicen,non 
magis amore,quam more,du£his. nam Athenienfibus 
licet eodem patre natas uxores ducere. Hujus conju¬ 
gii cupidus Callias quidam, non tam generofus, quam 
pecuniofus, qui magnas pecunias ex metallis fecerat^ 
egit cum Cimone, ut eam fibi uxorem daret: id fi 
impetraflet, fe pro illo pecuniam foluturum.. Is cum 
talem conditionem afpernaretur; Elpinice negavit* 
fe paflfuram } Miltiadis progeniem in vinculis publicis 
interire, quoniam prohibere poflet; feque Callifae 

2 nupturam, fi ea , quae polliceretur, praediti flet. Tali 
modo cuftodia liberatus Cimon , celeriter ad princi¬ 
patum pervenit. Habebat enim fatis eloquentiae, fum- 
mam iiberalitatem } magnam prudentiam cum ju3 



CORNELII NEPOTIS CIMON. i 9 

ris civilis, tum rei militaris; quod cum patre a pue¬ 
ro in exercitibus fuerat verfatus. Itaque hic & po¬ 
pulum urbanum in fua tenuit poteflate, & apud exer¬ 
citum plurimum valuit auctoritate. Primum impera¬ 
tor, apud flumen Strymona magnas copias Thracum 
fugavit*: oppidum Amphipolim conflituit, eoque de¬ 
cem millia Athenienfium in coloniam mifit. Idem ite¬ 
rum apud Mycalen Cypriorum & Phoenicum du¬ 
centarum navium cladem devi&am cepit: eodemque 
die pari fortuna in terra ufus ed. namque hodium 
navibus captis, flarim ex clade copias fuas eduxit, 
barbarorum uno concurfu maximam vim prodra- 
vit. Qua vi&oria magna praeda potitus, cum domum 
reverteretur, quod jam nonnullae infulse, propter 
acerbitatem imperii, defecerant, bene animatas con¬ 
firmavit, alienatas ad odicium redire coegit. Scyrum, 
quam eo tempore Dolopes incolebant, quod contu¬ 
macius fe gederant, vacuefecit, fedores veteres urbe 
infulaque ejecit, agros civibus divifit. Thados, opu¬ 
lentia fretos, fuo adventu fregit. His ex manubiis 
Athenarum arx, qua ad meridiem vergit, ed ornata. 
Quibus rebus cum unus in civitate maxime flore¬ 
ret, incidit in eandem invidiam, quam pater fuus 
ceterique Athenienfiunrprincipes. nam teflarum fuf- 
fragiis, quod illi ojlracifmum vocant, decem anno¬ 
rum exfllio multatus efl. Cujus fatti celerius Athe- 
nienfes, quam ipfum, poenituit. Nam cum ille for¬ 
ti animo invidias ingratorum civium cefliflet, bel¬ 
lumque Lacedaemonii Atheniendbus indixiflent ; 
confedim notae ejus virtutis deflderiurn confecutum 
ed, Itaque poft annum quintum, quam expulfus erat, 


CORN. NE P. CIMON. 


30 

in patriam revocatus ed. Ille, quod hofpitio Lace¬ 
daemoniorum utebatur, fatiusexiftimans, contende¬ 
re Lacedaemonem, fua fponte ed profe&us, pacem¬ 
que inter duas potentiilimas civitates conciliavit. 
Pod neque ita multo , Cyprum cum ducentis navi¬ 
bus imperator miflus, cum ejus majorem partem in¬ 
fulae deviciiTet, in morbum implicitus, in oppido 
4 Citio ed mortuus. Hunc Athenienfes non folum in 
bello, fedin pace diu defideraverunt. Fuit enim tan¬ 
ta liberalitate, cum compluribus locis praedia hor- 
tofque haberet, ut nunquam in eis cudodem im« 
pofuerit fru&us fervandi gratia, ne quis impedire¬ 
tur, quo minus ejus rebus, quibus quifque vellet, 
frueretur. Semper eum pedifequi cum numis lunt 
fecuti, ut, ii quis opis ejus indigeret, haberet, quod 
ilatim daret, ne differendo videretur negare. Saepe, 
cum aliquem ofFenfum fortuna videret minus bene 
veditum, fuum amiculum dedit. Quotidie fic coena 
ei coquebatur, ut, quos invocatos vidiffet in foro, 
omnes devocaret: quod facere nullum diem prae¬ 
termittebat. Nulli fides ejus, nulli opera, nulli res 
familiaris defuit, multos locupletavit: complures 
pauperes mortuos, qui, unde efferrentur, non re- 
liquiffent, fuo fumtu extulit. Sic fe gerendo, mi¬ 
nime ed mirandum, fi di vita ejus fuit fecura, & 
mors acerba. 






3 * 




VI. 

LYSANDER. 

Lysander, Lacedaemonius, magnam reliquit fui i * 
famam, magis felicitate, quam virtute, partam. Athe- 
nienfes enim , in Peloponnefios fexto Sc vicefimo 
anno bellum gerentes, confeciffe apparer. Id qua ra¬ 
tione confecutus fit, latet, non enim virrute fui exer¬ 
citus , fed immodeftia fadum efl: adverfariorum: qui, 
quod dido audientes imperatoribus fuis non erant, 
difpalati in agris, relidis navibus, in hoftium vene¬ 
runt poteftatem. quo fado Athenienfes fe Lacedae¬ 
moniis dediderunt. Hac vidoria Lyfander elatus , 
cum antea femper fadiofus audaxque fuiffet, lic fibi 
indulfit, ut ejus opera in maximum odium Grajcias 
Lacedaemonii pervenerint. Nam cum hanc caufam 
Lacedaemonii diditaffent fibi ede belli, ut Arne- 
nienfium impotentem dominationem refringerent : 
poftquam apud .Egos flumen Lyfander claflis ho- 
dium efl potitus, nihil aliud molitus efl , quam 
ut omnes civitates in fua teneret poteftate ; cum 
id fe Lacedaemoniorum caufa facere fimularet. nam¬ 
que undique, qui Athenienfium rebus fluduiffent, 
ejedis, decem delegerat in unaquaque civitate, qui* 


CORNELII NEPOTIS 


3 * 

bus fummum imperium poteflatemque omnium re¬ 
rum committerer. horum in numerum nemo admit¬ 
tebatur, nifi qui aut ejus hofpitio contineretur,aut 
fe illius fore proprium fide conhrmarat. Ita decem¬ 
virali poteflatein omnibus urbibus conftituta, ipfius 
nutu omnia gerebantur, cujus de crudelitate ac per¬ 
fidia fatis efl unam rem , exempli gratia, profer¬ 
re, ne de eodem plura enumerando, defatigemus 
lettores. Viflor ex Atia cum reverteretur, Thafum- 
que devertiffet: quod ea civitas praecipua fide fue¬ 
rat erga Athenienfes, proinde ac ii iidem firmiflimi 
folerern effe amici, qui conllantes fuiffent inimici, 
eam pervertere concupivit, vidit autem, nili in eo 
occultafTet voluntatem, futurum , ut Thafii dilabe- 
rentnr, confulerentque rebus fuis. Itaque *** de¬ 
cemviralem fuam poteftatem fui ab illo conflitutam 
fuftulerunt. quo dolore incenfus iniit confilia, reges 
Lacedaemoniorum tollere, fed fentiebat, id fe fine 
ope Deorum facere non poffe ; quod Lacedaemonii 
omnia ad oracula referre confueverant. Primum Del¬ 
phos corrumpere eft conatus. Cum id non potuiffet, 
Dodonam adortus eft. Hinc quoque repulfus, dixit, 
fe vota fufcepifle, quae Jovi Ammoni folveret, exi- 
{limans, fe Afros facilius corrupturum. Hac fpecuffl 
profedlus effet in Africam, multum eum antiffe 
Jovis fefellerunt, nam non folum corrumpi non po¬ 
tuerunt; fed etiam legatos Lacedaemona miferunt, 
qui Lyfandrum accufarent, quod facerdotes fani cor¬ 
rumpere conatus effet. Accufatus hoc crimine, ju¬ 
dicumque abfolutus fententiis, Orchomeniis miffus 
fubfidio, occifus eff a Thebanis apud Haliartum- 






LYSANDER. 


33 

Quam vere de eo foret judicatum, oratio indicio 
fuit, quae poft mortem in domo ejus reperta eft ; 
in qua fuadet Lacedaemoniis, ut, regia poteftate dif- 
foluta, ex omnibus dux deligatur ad bellum geren¬ 
dum ; fedita fcripta, ut Deorum videretur congruere 
fententiae, quam ille fe habiturum , pecunia fidens , 
non dubitabat, hanc ei fcripflfle Cleon Halicarnaflfeus 
dicitur. Atque hoc loco non efl: praetereundum fa- 4 
dum Pharnabazi, fatrapis regii, nam cum Lyfander, 
praefedus claflis, in bello multa crudeliter avareque 
feciffet, deque his rebus fufpicaretur ad cives fuos 
efle perlatum: petiit a Pharnabazo, ut ad. ephoros 
flbi teftimonium daret, quanta fanditate bellum gef- 
fiflet, fociofque tradaflet, deque ea re accurate fcri- 
beret. m3gnam enim ejus audoritatem in ea re fu- 
11 turam. Huic ille liberaliter pollicetur: librum gravem 
k multis verbis confcripflt, in quo fummis eum fert lau- 
■ dibus. quem cum legiflet probafletque, dum obfi- 
® gnatur, alterum pari magnitudine, tanta flmilitudine, 

»1 ut difcerni non poflet, Agnatum fubjecit; in quo ac- 
1 curatiflime ejus avaritiam perfidiamque accufarat. 

4 Hinc Lyfander domum cum rediflet, poflquam de 
, fuis rebus geftis apud maximum magiftratum, quse 
e( voluerat, dixerat: teftimonii loco librum a Pharna- 
[ii bazo datum tradidit. Hunc , fubmoto Lyfandro , 

>n: cum ephori cognoflent, ipfl legendum dederunt. It-a 

19 ille imprudens ipfe fuus fuit accufator. 

iit 

e, —-— 

i 

in 


Corn. Nep, 


c 



VII. 


ALCIBIADES. 

1 Alcibiades, Cliniae filius, Athenienfis. In hoc 
natura, quid efficere poffit, videtur experta. Conftat 
enim inter omnes, qui de eo memoriae prodiderunt, 
nihil eo fuhTe excellentius, vel in vitiis, vel in vir¬ 
tutibus. Natus in ampliffima civitate, lummo gene¬ 
re , omnium aetatis fuae multo formoliffimus, ad 
omnes res aptus, confiliique plenus: ( namque impe¬ 
rator fuit fummus & mari & terra) difertus, ut in 
primis dicendo valeret: (quod tanta erat commenda¬ 
tio oris atque orationis, ut nemo ei dicendo poffet 
refiflere) deinde, cum tempus pofceret,laboriofus, 
patiens, liberalis, fplendidus, non minus in vita, 
quam vi£hi: affabilis, blandus, temporibus callidiffi- 
me inferviens. Idem, fimul ac fe remiferat, neque 
caufa fuberat, quare animi laborem perferret, luxu- 
riofus, diffolutus, libidinofus, intemperans reperie- 
batur; ut omnes admirarentur, in uno homine tan¬ 
tam iriefTe diffimilitudinem, tamque diverfam natu- 

2 ram. Educatus eft in domo Periclis, ( privignus enim 
ejus fuiffe dicitur) eruditus a Socrate: focerum ha¬ 
buit Hipponicum, omnium Graea lingua loquenr 



CORN. NEP. ALCIBIADES. 


35 

tium divitiflimum: ut fi ipfe fingere vellet, neque 
plura bona reminifci, neque majora pollet confe- 
qui, quam vel fortuna vel natura tribuerat. Ineunte 
adolefcentia amatus efl a multis more Graecorum: in 
eis a Socrate, de quo mentionem facit Plato in Sym - 
pofio. Namque eum induxit commemorantem y fc 
pernoctare cum Socrate , neque aliter ab eo furrexijje , 
ac filius a parente debuerit. Pofteaquam robuflior efl 
fa&us, non minus multos amavit: in quorum amo¬ 
re, quoad licitum efl, odiofa multa delicate jocofe- 
que fecit: quae referremus, nifi majora potioraque 
haberemus. Bello Peloponnefio hujus conlilio atque £ 
au&orirate Athenienfes bellum Syracufanis indixe¬ 
runt; ad quod gerendum ipfe dux dele&us efl. Duo 
praeterea collegae dati, Nicias & Lamachus. Id cum 
appararetur, prius, quam claffis exiret, accidit, ut 
una nofle omnes Hermae, qui in oppido erant 
Athenis, dejicerentur, praeter unum, qui ante januam 
erat Andocidis. Itaque ille pollea Mercurius Ando¬ 
cidis vocitatus efl. hoc, cum appareret, non fine 
magna multorum confenfione efTe faflum, quod non 
ad privatam , fed ad publicam rem pertineret: ma¬ 
gnus multitudini timor efl injeflus, ne qua repentina 
vis in civitate exfifleret, quae libertatem opprime¬ 
ret populi. Hocmaxime convenire in Alcibiadem vi¬ 
debatur ; quod & potentior, & major, quam priva¬ 
tus, exiflimabatur. Multos enim liberalitate devinxe-* 
rat, plures etiam opera forenfi fuosreddiderat. Quare 
fiebat, ut omnium oculos, quotiefcunque in publi¬ 
cum prodifTet, ad fe converteret, neque ei par quif- 
quam in civitate poneretur. Itaque non folum fpem 

G 2 


CORNELII NEPOTIS 

an eo habebant maximam, fed etiam timorem: quod 
Sc obeffe plurimum & prodeffe poterat. Adfpergeba- 
tur etiam infamia , quod in domo fua facere myfte- 
ria dicebatur; quod nefas erat more Athenienfium : 
idque non ad religionem , fed ad conjurationem per- 
4 tinere exiftimabatur. Hoc crimine in concione ab 
inimicis compellabatur. Sed inflabat tempus ad bel¬ 
lum proficifcendi. Id illeintuens, neque ignorans ci¬ 
vium fuorum confuetudinem, poltulabat, ut ,Jiquid 
de fe agi vellent, potius de prafente qucefho haberetur , 
quam abfens invidia crimine accufaretur. Inimici ve¬ 
ro ejus quiefcendum in praefenti, quia noceri non 
polle intelligebant, &: illud tempus exfpecfandum 
decreverunt, quo exiiTet: ut lic abfentem aggrede¬ 
rentur. itaque fecerunt. Nam, pollquam in Siciliam 
eum perveniffe crediderunt, abfentem, quod facra 
violalTet, reum fecerunt, qua de re cum ei nun¬ 
tius a magiftratu in Siciliam milius effet, ut domum 
ad caufam dicendam rediret; elfetque in magna fpe 
provincia bene adminidrandae: non parere noluit, 
& in triremem , quae ad eum deportandum erat mif- 
fa, adfcendit. Hac Thurios in Italiam pervecfus, mul¬ 
ta fecum reputans de immoderata civium fuorum li¬ 
centia, crudelitateque erga nobiles, utilHIimum ra¬ 
tus, impendentem evitare tempeftatem, clam fe a cu- 
Rodibus fubduxit, & inde primum Elidem , deinde 
Thebas venit. Pollquam autem fe capitis damnatum, 
bonis publicatis, audivit; &, id quod ufu venerat, 
Eumolpidas facerdotes a populo coa&os, ut fe de¬ 
voverent, ejufque devotionis, quo teffatior efietme¬ 
moria , exemplum, in pila lapidea incifum, elie poli* 





ALCIBIADES, 


37 

tum in publico: Lacedaemonem demigravit. Ibi, ut 
ipfe praedicare confueverat, non adverfus patriam, 
fed inimicos fuos, bellum gefiit; quod iidcm hojles ef¬ 
fient civitati . nam , cum intelligerent , fie plurimum prod - 
ejjc pojfie reipublicce , ex ea ejecijfe , plufquc irce fuce , 
quam utilitati communi , paruiffe. Itaque hujus confilio 
Lacedaemonii cum Perfarum rege amicitiam fece¬ 
runt: deinde Deceliam in Attica munierunt, praefi- 
dioque perpetuo ibi pofito in obfidione Athenas te¬ 
nuerunt. Ejufdem opera Ioniam a focietate averte¬ 
runt Athenienfium :quo fa&o, multo fuperiores bel¬ 
lo ede coeperunt. Neque vero his rebus tam amici 5 
Alcibiadi funt fa&i, quam timore ab eo alienati. Nam, 
cum acerrimi viri praedantem prudentiam in omni¬ 
bus rebus cognofcerent, pertimuerunt, ne, caritate 
patriae du&us, aliquando ab ipfis defcifceret, & cum 
fuis in gratiam rediret. Itaque tempus ejus interfi¬ 
ciendi quaerere inftituerunt. Id Alcibiadi diutius ce¬ 
lari non potuit, erat enim ea fagacitate, ut decipi 
non poffet, praefertim cum animum attendiffet ad 
cavendum. Itaque ad TifTaphernem , praefeftum re¬ 
gis Darii, fe contulit. Cujus cum in intimam amici¬ 
tiam perveniflet, & Athenienfium, malegefiisin Si¬ 
cilia rebus, opes fenefcere, contra Lacedaemonio¬ 
rum crefcere videret: initio cum Pifandro praetore 9 
qui apud Samum exercitum habebat, per internun¬ 
tios colloquitur, & de reditu fuo facit mentionerru 
Erat enim eodem, quo Alcibiades, fenfu, populi po¬ 
tentiae non amicus, & optimatum fautor. Ab hoc de- 
flitutus, primum per Thrafybulum, Lycei filium, ab 
exercitu recipitur, praetorque fit apud Samum j pofi» 

C 3 


3 e CORNELII NEPOTIS 

fnffraganteTheramene, populifcito reftituitur, pari¬ 
que abfens imperio praeficitur fimul cum Thrafybu- 
lo & Theramene. Horum in imperio tanta commu¬ 
tatio rerum fa£la eft, wt Lacedaemonii, qui paulo 
ante vi&ores viguerant, perterriti pacem peterent, 
vidi enim erant quinque proeliis terrefiribus, tribus 
navalibus: in quibus ducentas naves triremes amife- 
rant,quae captae in hoftium venerant poteftatem. Al¬ 
cibiades fimul cum collegis receperat Ioniam, Hellef- 
pontum, multas praeterea urbes Graeeas, qua^ in 
ora fitae funt Afiae, quarum expugnarant complu¬ 
res; in his Byzantium, neque minus multas confilio 
ad amicitiam adjunxerant, quod in captos clemen- 
tia fuerant ufi. Inde praeda onufti, locupletato exer- 
6 citu, maximis rebus geftis, Athenas venerunt. His 
cum obviam univerfa civitas in Piraeeum defcen- 
difiet, tanta fuit omnium exfpe&atio vifendi Alci¬ 
biadis, ut ad ejus triremem vulgus conflueret, perin¬ 
de ac fi folus adveniflet. fic enim populo erat per- 
fuafum, & adverfas fuperiores, & praefentes fecun¬ 
das res accidifle ejus opera. Itaque & Siciliae amif- 
fum, & Lacedaemoniorum viclorias culpae fuae tri¬ 
buebant : quod talem virum e civitate expulifient. Ne¬ 
que id fine caufa arbitrari videbantur, nam poftquam 
exercitui praeefie coeperat, neque terra neque mari 
hoftes pares efle potuerant. Hic ut navi egrefius eft, 
quamquam Theramenes & Thrafybulus eifdem re¬ 
bus praefuerant,fimulquevenerant in Piraeeum:ta¬ 
men illum unum omnes profequebantur; &, id quod 
nunquam antea ufu venerat, nifi Olympiae vido- 
ribus, coronis aureis seneifque vulgo donabatur. Ille 




ALCIBIADES. 


39 

lacrimans talem benevolentiam civium fuorum ac¬ 
cipiebat , reminifcens priftini temporis acerbitatem. 
Poftquam aftu venit, concione advocata fic verba 
fecit, ut nemo tam ferus fuerit, quin ejus cafum Ia- 
crimarit, inimicumque his fe oftenderit, quorum 
opera patria pulfus fuerat: proinde ac fi alius popu¬ 
lus, non ille ipfe, qui tum flebat, eum facrilegii da- 
mnaffiet. Reftituta ergo huic funt publice bona : 
iidemque illi Eumolpidae facerdotes rurfus refacrare 
funt coafti, qui eum devoverant: pilaeque illae, in 
quibus devotio fuerat fcripta, in mare praecipitatae. 
Haec Alcibiadi laetitia non nimis fuit diuturna, nam 7 
cum ei omnes effient honores decreti, totaque ref- 
publica domi bellique tradita, ut unius arbitrio ge¬ 
reretur; & ipfe poffiulaffet, ut duo fibi collegae da¬ 
rentur, Thrafybulus & Adimantus; neque id nega¬ 
tum efTet: claffe jam in Aliam profe$us,quod apud 
Cymen minus ex fententiarem geffierat, in invidiam 
recidit, nihil enim eum non efficere poffie ducebant, 
ex quo fiebat, ut omnia minus profpere gefta ejus 
culpae tribuerent; cum eum aut negligenter, aut ma- 
litiofe feeiffie loquerentur, ficut tum accidit, nam 5 
corruptum a rege capere Cymen noluiffe, arguebant. 
Itaque huic maxime putamus malo fuiffie nimiam opi¬ 
nionem ingenii atque virtutis, timebatur enim non 
minus, quam diligebatur: ne, fecunda fortuna , ma- 
gnifque opibus elatus, tyrannidem concupifceret. 
Quibus re-busfa&um eft, utabfenti magiftratum abro¬ 
garent, & alium in ejus locum fubftituerent. Id ille ut 
audivit, domum reverti noluit, & fe Pa&yen con¬ 
tulit, ibique tria caftella communivit, Bornos, Bi- 

C 4 


CORNELII NEPOTIS 


40 

fanthen, Neontichos: manuque colle&a primus Grae¬ 
ciae civitatis in Thraciam introiit, glorioiius exifti- 
mans, barbarorum praeda locupletari, quam Grajo¬ 
rum. Qua ex re creverat cum fama, tum opibus, ma- 
gnamque amicitiam fibicum quibufdam regibusThra- 
S ciae pepererat. Neque tamen a caritate patriae po¬ 
tuit recedere, nam cum apud ALgos flumen Philocles, 
praetor Athenienfium, clafTem conftituiffet fuam; ne¬ 
que longe abeffet Lyfander, praetor Lacedaemonio¬ 
rum, qui in eo erat occupatus, ut bellum quam diu- 
tiflime duceret, quod ipfis pecunia a rege fuppedita- 
batur, contra Athenienfibus exhauftis, praeter arma 
& naves, nihil erat fuper: Alcibiades ad exercitum 
venit Athenienfium, ibique praefente vulgo agere 
coepit: f vellent y fc coaclurum Lyfandrum aut dimica• 
re , aut pacem petere: Lacedaemonios eo nolle confugere 
clajfe , quod pedefribus copiis plus , quam navibus , va¬ 
lerent : fibi autem ejfe facile , Seuthen , regem Thracum t 
deducere , ut eos terra depelleret; quo facio , necejfario 
aut claffe conficturos , aut bellum compofturos . Id etli 
vere di&umPhilocles animadvertebat, tamen poflu- 
3 ata facere noluit; quod fentiebat,y£, Alcibiade re¬ 
cepto , nullius momenti apud exercitum futurum ;& ,fi 
quid fecundi evenijfet , nullam in ea re fuam partem fo¬ 
re ; contra ea,fi quid adverfi accidijfet , fe unum ejus de¬ 
licii futurum reum . Ab hoc difcedens Alcibiades, quo¬ 
niam > inquit, viclorice patrice repugnas , illud moneo , 
juxta hofles cafira habeas nautica . periculum eft enim , 
ne immodefiia militum nof rorum occafo detur Lyfan- 
dro noflri opprimendi exercitus . Neque ea res illum fer 
fellit. nam Lyfander, cum per fpeculatores compe-i 



ALCIBIADES. 


4* 

riflet, vulgum Athenienfium in terram praedatum 
exiffe, navefque paene inanes relidas, tempus rei 
gerendae non dimifit, eoque impetu totum bellum 
delevit. At Alcibiades, vi&is Athenienfibus, non fa- 9 
tis tuta eadem loca (ibi arbitratus, penitus in Thra¬ 
ciam fe fupra Propontidem abdidit, fperans ibi fa¬ 
cillime fuam fortunam occuli poffe. Falfo, nam Thra¬ 
ces, ppftquam eum cum magna pecunia veniffe fenfe- 
runt, infidias ei fecerunr: qui ea,quae apportarat, abf- 
tulerunt, ipfum capere non potuerunt. Ille cernens, 
milium loci\m (ibi tutum in Graecia, propter poten¬ 
tiam Lacedaemoniorum, ad Pharnabazum in Afiam 
tranfiit. quem quidem adeo fua cepit humanitate, ut 
eum nemo in amicitia antecederet, namque ei Gru- 
nium dederat, in Phrygia caflrum , ex quo quinqua¬ 
gena talenta vedigalis capiebat. Qua fortuna Alcibia¬ 
des non erat contentus , neque Athenas vidas Lace¬ 
daemoniis fervire poterat pati. Itaque ad patriam 
liberandam omni ferebatur cogitatione, fed videbat, 
id fine rege Perfarum non poffe fieri: ideoque eum 
amicum fibi cupiebat adjungi, neque dubitabat, fa¬ 
cile fe confecuturum, fi modo ejus conveniendi ha- 
buiffet poteftatem. nam Cyrum fratrem ei bellum 
clam parare, Lacedaemoniis adjuvantibus, fciebat : 
idfi[ei] aperuiffet, magnam fe [abeo] initurum 
gratiam videbat. Haec cum moliretur, peteretque a 10 
Pharnabazo, ut ad regem mitteretur: eodem tempo¬ 
re Critias ceterique tyranni Athenienfium certos ho¬ 
mines ad Lyfandrum in Afiam miferunt, qui eum 
certiorem facerent, niji Alcibiadem fufiulijfet , nihil 
earum rerum fore ratum , ynas ipfe Athenis conjiituijfet • 




41 CORNELII NEPOTIS 

Quare , fi fuas res geflas manere vellet , zV/zzw perfeque• 
retur. His Laco rebus commotus (latuit, accuratius 
fibi agendum cum Pharnabazo. Huic ergo renuntiat, 
quce regi cum Lacedcemoniis effent , irrita futura , nifi 
Alcibiadem vivum , aut mortuum tradidijjet . Non tu¬ 
lit hoc fatrapes,& violare clementiam,quam regis 
opes minui, maluit. Itaque mifit Syfamithren dz Ba- 
gaeum ad Alcibiadem interficiendum, cum ille effet 
in Phrygia, iterque ad regem compararet. Midi clam 
vicinitati, in qua tum Alcibiades erat, dant nego¬ 
tium , ut eum interficiant. Illi, cum eum ferro ag¬ 
gredi non auderent, no&u ligna contulerunt circa ca- 
fam eam , in qua quiefcebat, eamque fuccenderunt; 
ut incendio conficerent, quem manu fuperari pofle 
diffidebant. Ille autem ut fonitu flammae eft excitatus, 
etfi gladius ei erat fubdu&us, familiaris fui fubalare 
telum eripuit. Namque erat cum eo quidam ex Ar¬ 
cadia hofpes, qui nunquam difcedere voluerat. Hunc 
fequi fe jubet, 6 c id, quod in praefentia veftimento- 
rum fuit, arripuit, his in ignem eje&is, flammae vim 
tranfiit. quem ut barbari incendium effugifle [emi¬ 
nus] viderunt, telis miflis interfecerunt, caputque 
ejus ad Pharnabazum retulerunt. At mulier, quae cum 
eo vivere confuerat, muliebri fua vefte contedlum, 
aedificii incendio mortuum cremavit, quod ad vi¬ 
vum interimendum erat comparatum. Sic Alcibiades, 
annos circiter quadraginta natus, diem obiit fupre- 
11 mum. Hunc, infamatum a plerifque, tres graviflimi 
hi(torici fummis laudibus extulerunt: Thucydides, 
qui ejufdem aetatis fuit; Theopompus , qui fuit 
pofi; aliquanto natus; & Timasus: qui quidem duo 





ALCIBIADES. 


43 

maledicentiflimi, nefcio quo modo, in ilio uno lau¬ 
dando confenferunt. Nam ea, quaefupra diximus, 
de eo praedicarunt, atque hoc amplius, cum Athe - 
nis , fpUndidijJlma civitate , natus ejfet , omnes \Athe- 
nienfes] fplendore ac dignitate vitee fu per a (fc: pofl- 
quam inde expulfits Thebas venerit , adeo fludiis eo - 
rum in ferviJfe> ut nemo eum labore corpcrifque viribus 
poffet cequiparare . omnes enim Boeotii magis firmitati 
corporis, quam ingenii acumini, inferviunt. Eundem 
apud Lacedaemonios , quorum moribus fumma virtus in 
patientia ponebatur ,fc duritia fe dedijfe y utparfmo - 
nia vicius atque cultus omnes Lacedaemonios vinceret . 
fuiffe apud Thracas , homines vinolentos , rebufque Ve¬ 
nereis deditos : hos quoque in his rebus anteccfpffe . ve - 
nijje ad Perfas , quos fumma laus ejfet fortiter ve¬ 
nari, luxuriof e vivere: horum fic imitatum confuetudi- 
hem , ut illi ipf eum in his maxime admirarentur • Qui¬ 
bus rebus efjecifje , apud quofcunque ef et , princeps 

poneretur , habereturque cariffimus » Sed fatis de hoc: 
reliquos ordiamur. 




4 i 


VIII. 

THRASYBULUS. 

, Thrasybulus, Lyci filius, Athenienfis. Si per 
fe virtus fine fortuna ponderanda fit: dubito, an 
hunc primum omnium ponam. Illud fine dubio: ne¬ 
minem huic praefero fide, conflantia, magnitudine 
animi, in patriam amore, nam quod multi volue¬ 
runt, pauci potuerunt, ab uno tyranno patriam libe¬ 
rare ; huic contigit, ut a triginta oppreffam tyrannis 
ex fervitute in libertatem vindicaret. Sed , nefcio 
quo modo, cum eum nemo anteiret his virtutibus, 
multi nobilitate praecucurrerunt. Primum Pelopon- 
nefio bello multa hic fine Alcibiade geflit; ille nullam 
rem fine hoc: quae ille univerfa naturali quodam 
t bono fecit lucri. Sed illa tamen omnia communia im¬ 
peratoribus cum militibus & fortuna: quod in proelii 
concurfu abit res a confilio ad vires, vimque pugnan¬ 
tium. Itaque jure fuo nonnulla ab imperatore miles, 
plurima vero fortuna vindicat, feque hic plus valuif- 
fe, quam ducis prudentiam, vere poteft praedicare. 
Quare illud magnificentiflirnum fafhim proprium efl 
Thrafybuli. nam cum triginta tyranni, praepofiti a 
Lacedaemoniis , fervitute oppreffas tenerent Athe¬ 
nas ; plurimos cives, quibus in bello parferat fortu¬ 
na, partim patria expuliffent, partim interfeciffent. 



CORN. NEP. THRASYBULUS. 


45 

plurimorum bona publicata inter fe divififTent: non 
folum princeps, fed & folus initio, bellum his in¬ 
dixit. Hic enim cum Phylen confugiflet, quod eft ca- 2 
ftellum in Attica munitiflimum, non plus habuit fe¬ 
cum, quam triginta de fuis. Hoc initium fuit falu- 
tis A&aeorum; hoc robur libertatis clariffimae civi¬ 
tatis. Neque vero hic non conterritus eft primo a ty¬ 
rannis, atque ejus folitudo. quae quidem res & illis 
contemnentibus pernicii; & huic defpedo faluti fuit, 
haec enim illos ad perfequendum fegnes, hos autem , 
tempore ad comparandum dato, fecit robuftiores. 
Quo magis praeceptum illud omnium in animis effe 
debet, Nihil in bello oportere contemni: nec fine cau- 
fa dici, Matrem timidi flere non folere. Neque tamen 
pro opinione Thrafybuli au&ae funt opes, nam jam 
tum illis temporibus fortius boni pro libertate loque¬ 
bantur, quam pugnabant. Hinc in Piraeeum tranf- 
iit, Munychiamque munivit. Hanc bis tyranni op¬ 
pugnare funt adorti: ab eaque turpiter repulii, pr«~ 
tinus in urbem, armis impedimentifque amiffis, re-» 
fugerunt. UfuseftThrafybulus non minus prudentia, 
quam fortitudine, nam cedentes violari vetuit, cives 
enim civibus parcere aequum cenfebat. neque quif- 
quam eft vulneratus, nili qui prior impugnare voluit, 
reminem jacentem vefte fpoliavit: nil attigit, nili ar¬ 
ma, quorum indigebat, &quae ad vi&um pertine¬ 
bant. In fecundo proelio cecidit Critias, dux ty¬ 
rannorum, cum quidem exadverfus Thrafybulum 
fortiflime pugnaret. Hoc deje&o, Paufanias venit At- j 
ticis auxilio, rex Lacedaemoniorum. Is inter Thra¬ 
sybulum , & eos, qui urbem tenebant, fecit pacem, 


46 CORN. NEP. THRASYBULUS. 

his conditionibus : ne qui, prceter triginta tyrannos ^ . 
& decem , qui pofiea prcetores creati , fuperions more 
crudelitatis erant ufi , afficerentur ex filio , neve bona 
publicarentur ; reipublicce procuratio populo redderetur , 
Praeclarum hoc quoque Thrafybuli, quod, reconci¬ 
liata pace, cum plurimum in civitate poffet, legem 
tulit, ne quis anteaclarum rerum accufaretur , neve mul¬ 
taretur : eamque illi [legem ] oblivionis appellarunt, 
neque vero hanc tantum ferendam curavit ;fedetiam, 
ut valeret, effecit, nam cum quidam ex his, qui fi- 
mul cum eo in exfilio fuerant, caedem facere eorum 
vellent, cum quibus in gratiam reditum erat: pu¬ 
blice prohibuit, & id, quod pollicitus erat, praeftitit, 

4 Huic, pro tantis meritis, honoris corona a populo 
data eft, facta duabus virgulis oleaginis: quam quod 
amor civium , non vis exprefferat, nullam habuit in¬ 
vidiam, magnaque fuit gloria. Bene ergo Pittacus ille, 
qui feptem fapientum numero eft habitus, cum ei 
Mitylenaei multa millia jugerum agri muneri darent, 
Nolite , oro vos , inquit, id mihi dare , quod multi invi¬ 
deant , plures etiam concupifcant. quare ex ifiis nolo am¬ 
plius , quam centum jugera , qua. & meam animi aequi - 
tatem , & vefiram voluntatem indicent . Nam parva, mu¬ 
nera, diutina: locupletia, non propria efte confueve- 
runt. Illa igitur corona contentus Th^dfybulus, ne* 
que amplius requiftvit, neque quemquam honore (e 
antecefliffe exiftimavit. Hic fequenti tempore, cum 
praetor ciaftem ad Ciliciam appnliftet, neque fatis I 
diligenter in caftris ejus agerentur vigilia:, a barba¬ 
ris , ex oppido no&u eruptione fa&a, in tabernaculo 
interfectus eft. 





47 


I X. 

CONON. 

Conon, Athenienfis, Peloponnefio bello accedit i 
ad rempublicam, in eoque ejus opera magni fuit, 
nam & praetor pedeftribus exercitibus praefuit, 
praefe&us claflis res magnas mari geftif. Quas ob cau¬ 
las praecipuus ei honos habitus eft. namque omnibus 
unus infulis praefuit, in qua poteftate Pheras cepit, 
coloniam Lacedaemoniorum. Fuit etiam extremo Pe- 
loponnefio bello praetor, cum apud Eigos flumen 
copiae Athenienfiutn a Lyfandro funt devi&ae. Sed 
tum abfuit, eoque pejus res adminiftrata eft. nam Sc. 
prudens rei militaris, & diligens erat imperii. Itaque 
nemini erat his temporibus dubium, fi affuiftet, il¬ 
lam Athenienfes calamitatem accepturos non fuifle. 
Rebus autem aftli&is cum patriam obfideri audiftet, % 
non quaefivit, ubi ipfe tuto viveret, fed unde prae¬ 
sidio poftet efle civibus fuis. Itaque contulit fe ad 
Pharnabazum, fatrapen Joniae & Lydiae, eundem- 
que generum regis 6 1 propinquum : apud quem ut 
multum gratia valeret, multo labore multifque effe¬ 
cit periculis. Nam cum Lacedaemonii, Arhenienfibus 
devi&isjin focieiate non manerem, quam cum Arta- 


A S CORNELII NEPOTIS 

xerxe fecerant, Agefilaumque bellatum mififlentin 
Afiam; maxime impulfi a Tiflapherne, qui ex intimis 
regis ab amicitia ejus defecerat, & cum Lacedaemo¬ 
niis coierat focietatem : hunc adverfus Pharnabazus 
habitus eft imperator; re quidem vera exercitui prae¬ 
fuit Conon, ejiifque omnia arbitrio gefta funt. Hic 
inultum ducem fummum Agefilauin impedivit, faepe* 
que ejus confiliis obftitit. neque vero non fuit aper¬ 
tum , fi ille non fuiflet, Agefiiaum Afiam Tauro te¬ 
nus regi fuiffe erepturum. Qui pofteaquam domum 
a fuis civibus revocatus eft, quod Boeotii & Athe- 
nienfes Lacedaemoniis bellum indixerant: Conon ni¬ 
hilo fecius apud praefe&os regis verfabatur, hifque 
3 omnibus maximo erat ufui. Defecerat a rege Tifla- 
phernes, neque id tam Artaxerxi, quam ceteris, erat 
apertum, multis enim magnifque meritis apud regem, 
etiam cum in officio non maneret, valebat. Neque 
id mirandum , fi non facile ad credendum adduceba¬ 
tur, reminifcens, ejus fe opera Cyrum fratrem fupe- 
rafle. Hujus accufandi gratia Conon a Pharnabazo ad 
regem miftus, pofieaquam venit, primum ex more 
Perfarum ad chiliarchum, qui fecundum gradum im¬ 
perii tenebat, Tithrauften acc effit, feque oftenditcaw 
rege colloqui velle, nemo enim fine hoc admittitur, 
Huic ille, nulla , inquit, mora eft: fed tu delibera ., 
utrum colloqui malis , an per liter as agere , quce cogi - 
tas. neceffe ejl enim , Ji in confpeclum veneris , venerari 
te regem . (quod npoffxvveTv illi vocant.) hoc Ji tibi gra¬ 
ve cjl , per me nihilo fecius editis mandatis conficies i 
quodfiudes . Tum Conon, Enimvero , inquit, non ejl 
grave , quemvis honorem habere regi: fed vereor , ne civi i 




CONON. 


49 

lati meje fit opprobrio ,Ji 9 cum ex ea Jim profeclus , qutz 
ceteris gentibus imperare confueverit ,potius barbarorum , 
quam illius more fungar . Itaque huic, quae volebat, 
fcripta tradidit. Quibus cognitis, rex tantum au&ori- 4 
late ejus motus eft, ut & Tififaphernem hoftem ju¬ 
dicaverit , & Lacedaemonios bello perfequi jufierit, 

& ei permiferit, quem vellet, eligere ad difpenfan- 
dam pecuniam, id arbitrium Conon negavit fui effe 
conjilii , fid ipjius , qui optime fuos nojfe deberet: fecL 
fe fuadere , Pharnabazo id negotii daret. Hinc magnis 
muneribus donatus ad mare efl mifius, ut Cypriis , 

& Phoenicibus , ceterifque maritimis civitatibus na¬ 
ves longas imperaret, clafiemque , qua proxima 
aeftate mare tueri potfet, compararet; dato adjutore 
Pharnabazo , ficut ipfe voluerat. Id ut Lacedaemoniis 
eft nuntiatum, non fine cura rem adminiftrarunt, 
quod majus bellum imminere arbitrabantur, quam ii 
cum barbaro folum contenderent. Nam ducem for*- 
tem & prudentem regiis opibus praefaturum, ac feH 
cum dimicaturum videbant: quem neque confilio , 
neque copiis fuperare poffent. Hac mente magnam 
contrahunt claffem, proficifcuntur Pifandro duce. 
Hos Conon, apud Cnidum adortus,«magno proelio 
fugat, multas naves capit, complures deprimit. Qua 
vidoria non folum Athenae, fed etiam eunda Grae- 
cia, quae fub Lacedaemoniorum fuerat imperio, libe¬ 
rata eft. Conon cum parte navium in patriam venit: 
muros dirutos a Lyfandro, utrofque & Piraeei & 
Athenarum, reficiendos curat: pecuniaeque quinqua¬ 
ginta talenta, quae a Pharnabazo acceperat, civibus 
fuis donat. Accidit huic, quod ceteris mortalibus, ut $ 
Corri. Nep, D 



50 CORNEEI! NEPOTIS CONON. 

inconfideratior in fecunda, quam in adverfa eflet 
fortuna. Nam , claffie Peloponnefiorum devita, cum 
ultum fe injurias patris putaret, plura concupivit, 
quam efficere potuit, neque tamen €a non pia <k pro¬ 
banda fuerunt: quod potius patris opes augeri, 
quam regis, maluit.Nam cum magnam au&oritatem 
fibi pugna ilia navali, quam apud Cnidum fecerat, 
conftituiflet, non folum inter barbaros* fed etiam in¬ 
ter omnes Grscis civitates: clam dare operam coe¬ 
pit, ut Ioniam & /Eoliam reftitueret Athenienfibus. 
Id cum minus diligenter effiet celatum, Tmbazus, qui 
Sardibus prserat, Cononem evocavit, limulans, ad 
regem eum fe mittere velle, magna de re. hujus nun¬ 
tio parens cum veniiTet,in vincula conje&us eft:in 
quibus aliquamdiu fuit. Inde nonnulli eum ad regem 
abdu&um, ibique periiffe, fcriptum reliquerunt.Con« 
tra ea Dinon hilloricus, cui nos plurimum de Per¬ 
ficis rebus credimus,effugiffe fcripfit: illud addubi¬ 
tat, utrum Tiribazo fciente, an imprudente, fitfa- 
aum. 





X. 


DION. 


jOiON, Hipparini filius, Syracufanus, nobili ge- i 
nere natus, utraque implicatus tyrannide Dionyfio- 
rum. namque ille fuperior Arifiomachen, fororem 
Dionis, habuit in matrimonio : ex qua duos filios, 
Hipparinum & Nyfseum, procreavit; totidemque fi¬ 
lias , nomine Sophrofynen & Areten. quarum prio¬ 
rem Dionyfio filio, eidem, cui regnum reliquit, nu¬ 
ptum dedit; alteram, Areten, Dioni. Dion autem, 
praeter nobilem propinquitatem, generofamque ma¬ 
jorum famam, multa alia ab natura habuit bona: in 
bis ingenium docile, come, aptum ad artes optimas; 
magnam corporis dignitatem, quae non minimum 
commendatur; magnas praeterea divitias a patre re- 
li&as, quas ipfe tyranni muneribus auxerat. Erat in* 
timus Dionyfio priori, neque minus propter mores, 
quam affinitatem, namque etfi Dionyfii crudelitas ei 
difplicebat, tamen falvum [effie] propter neceffitu- 
dinem , magis etiam fuorum caufa, findebat, aderat 
in magnis rebus: ejufque confilio multum moveba¬ 
tur tyrannus, nifi qua in re major ipfius cupiditas in- 
# terceffierat. Legationes vero, qite' effient illufiriores, 

D i 


CORNELII NEPOTIS 


5 * 

per Dionem adminiftrabantur: quas quidem ille di¬ 
ligenter obeundo, fideliter adminiftrando, crudeliffi. 
mum nomen tyranni Tua humanitate tegebat. Hunc, 
a Dionyfio mifTum, Carthaginienfes fufpexerunt, ut 
neminem unquam Graeca lingua loquentem magis fint 

2 admirati.Neque vero haec Dionyfium fugiebant, nam 
quanto efTet libi ornamento, fentiebat. quo fiebat, 
ut uni huic maxime indulgeret, neque eum lecus di¬ 
ligeret, ac filium. qui quidem , cum Platonem Ta¬ 
rentum venifle fama in Siciliam efTet perlata, ado- 
lefcenti negare non potuit, quin eum arcefTeret, 
cum Dion ejus audiendi cupiditate flagraret. Dedit 
ergo huic veniam, magnaque eum ambitione Syra- 
cufas perduxit, quem Dion adeo admiratus eft, at- 
que adamavit, ut fe totum ei traderet. Neque vero 
minus Plato deleCtatus eiT Dione. Itaque cum a Dio- 
ny(io tyranno crudeliter violatus efTet; quippe quent 
venundari jufliffet: tamen eodem rediit, ejufciem 
Dionis precibus adduCtus. Interim in morbum incidit 
Dionyfius. quo cum gravi conflictaretur: quaefivit 
a medicis Dion, quemadmodum fe haberet ? fimul- 
que ab his petiit, fi forte majori ejfiet periculo , utfibi 
faterentur, nam velle fe cum eo colloqui de partiendo 
regno: quod for oris fuce, filios , ex illo natos , parum 
regni putabat debere habere . id medici non tacuerunt, 
& ad Dionyfium filium Termonem retulerunt, quo 
ille commotus, ne agendi cum eo efTet Dioni pote- 
Itas, patri foporem medicos dare coegit. Hoc aeger 

3 fumto, ut Tomno fopitus, diem obiit fupremum. Ta¬ 
le initium fuit Dionis 6 c Dionyfii fimultaris, eaque 
multis rebus auCta eft: fed tamen primis temporibus 





DION, 


55 

aliquamdiu fimulata inter eos amicitia manfit. cum¬ 
que Dion non defifieret obfecrare Dionyfium, ut 
Platonem Athenis arcejjeret> & ejus confiliis uteretur “ 
ille, qui in aliqua re vellet patrem imitari, morem 
ei geflit. eodemque temporePhiliflum hiftoricum Sy- 
racufas reduxit, hominem amicum non magis tyran¬ 
no, quam tyrannidi. Sed de hoc in eo meo libro plura 
funt expofita, qui de hifioricis confcriptus efl. Plato 
autem tantum apud Dionyfium aw£loritate potuit , 
valuitque eloquentia, ut ei perfuaferit, tyrannidis fa¬ 
cere finem, libertatemque reddere Syracufanis. a qua 
voluntate Philifti confjiio deterritus, aliquanto cru¬ 
delior effe coepit. Qui quidem cum a Dione fe fu pe- 4 
rari videret ingenio,au&oritate,amore populi: ve«* 
rens, ne, fi eum fecum haberet, aliquam occafionem 
fui daret opprimendi, navem ei triremem dedit, qua 
Corinthum deveheretur; offendens, fe id utriufque 
facere caufa y ne , cum inter fe timerent , alteruter alterum 
prceoccuparet. Id .cum fa£him multi indignarentur, 
inagnaeque effet invidiae tyranno: Dionyfiusomnia, 
quae moveri poterant Dionis, in naves impofuit, 
ad eumque mifit. Sic enim exiftimari volebat, id fi 
non odio hominis , fed fuce falutis fecijfe caufa > Poflea 
vero quam audivit, eum in Peloponneio manum 
comparare, fibique bellum facere conari; Areten, 
Dionis uxorem, alii nuptum dedit, filiumque ejus 
iic educari juffit, ut iodulgendo turpiflimis imbue- 
retur cupiditatibus. Nam puero, priufquam pubes ef- 
fet, fcorta adducebantur: vino epulifque obrueba¬ 
tur, neque ullum tempus fobrio relinquebatur. Is 
ufque eo vitas flatum commutatum ferre non po- 

D 3 


54 CORNELII NEPOTIS 

fuit, poflquam in patriam rediit pater, ( namque ap- 
pofiti erant cuftodes,qui eum a priftino vi 61 u de¬ 
ducerent) ut fe de fuperiore parte aedium dejece- 
5 rit, atque ita interierit. Sed illuc revertor. Poftquam 
Corinthum pervenit Dion, & eodem perfugit He¬ 
raclides, ab eodem expulfus Dionyfio, qui praefe- 
£lus fuerat equitum : omni ratione bellum comparare 
coeperunt, fed non multum proficiebant, quod mul¬ 
torum annorum tyrannis magnarum opum putaba¬ 
tur. quam ob caufam pauci ad focietatem periculi 
perducebantur. Sed Dion, fretus non tam fuis co¬ 
piis, quam odio tyranni, maximo animo, duabus 
onerariis navibus, quinquaginta annorum imperium, 
munitum quingentis longis navibus, decem equitum, 
centum peditum millibus, profe&us oppugnatum, 
quod omnibus gentibus admirabile eft vifum, adeo 
facile perculit, ut poft diem tertium, quam Siciliam 
attigerat, Syracufas introierit. Ex quo intelligi pot- 
eft , nullum ejje imperium tutum , nifi benevolentia 
munitum . Eo tempore aberat Dionyfius, & in Italia 
claffem opperiebatur,adverfariorum ratus neminem 
line magnis copiis ad fe venturum, quae res eum fe¬ 
fellit. Nam Dion iis ipfis, qui fub adverfarii fuerant 
poteftate, regios fpiritus reprefiit, totiufque ejus par¬ 
tis SiclNas potitus eft, quae fub poteflateDionyfii fue¬ 
rat : parique modo urbis Syracufarum, praeter arcem, 
&C infulam adjun&am oppido; eoque rem perduxit, 
ut talibus pa&ionibus pacem tyrannus facere vellet: 
Siciliam Dion obtineret , Italiam Dionyjius , Syracu¬ 
fas Apollocrates , cui maximam fidem uni habebat 
[ Dion. ] Has tam prcfperas, tamque inopinatas 



DION. 


5f 

res confecuta eft fubita commutatio : quod fortuna 
fua mobilitate, quem paulo ante extulerat, demer¬ 
gere eft adorta. Primum in filio, de quo commemo¬ 
ravi fupra,fuam vim exercuit, nam cum uxorem 
reduxiflet, quas alii fuerat tradita; filiumque vellet 
revocare ad virtutem a perdita luxuria: accepit gra- 
viflimum parens vulnus morte filii, deinde orta di£— 
fenfio efl inter eum & Heraclidem: qui, quod prin¬ 
cipatum non concedebat, fa&ionem comparavit, ne¬ 
que is minus valebat apud optimates; quorum con- 
fenfu praeerat clafti, cum Dion exercitum pedeftrem 
teneret. Non tulit hoc animo aequo Dion, & ver- 
fum illum Homeri retulit ex fecunda rhapfodia, in 
quo haec fententia eft : Non pojfe bene, geri rempublicam 
multorum imperiis. Quod di&um magna invidia con¬ 
fecuta eft. namque aperuifle videbatur, [fe] omnsa 
an fua poteftate efle velle. Hanc ille non lenire ob- 
fequio, fed acerbitate opprimere ftuduit, Heraclidem- 
que, cum Syracufas veniflet, interficiendum cura¬ 
vit. Quod fa&um omnibus maximum timorem inje- 7 
cit. nemo enim, illo interfe&o, fe tutum putabat. Ille 
autem, adverfario remoto, licentius eorum bona, 
quos fciebat adverfus fe fentifle, militibus difperti- 
vit. Quibus divitis, cum quotidiani maximi fierent 
fumtus, celeriter pecunia deefle coepit: neque, quo 
manus porrigeret, fuppetebat, niti in amicorum pof- 
feftiones. Id hujufmodi erat, ut, cum militesrecon- 
ciliaftet, amitteret optimates. Quarum rerum cura 
frangebatur, &, infuetus male audiendi, non aequo 
animo ferebat, de fe ab iis male exiftimari, quorum 
paulo ante in coelum fuerat elatus laudibus, vulgus 

D 4 


•j 6 CORNELII NEPOTIS 

autem, offenfa in eum militum voluntate, liberius 
loquebatur, & tyrannum non ferendum diftitabat. 

8 Haec ille intuens, cum, quemadmodum iedaret, ne- 
fciret, & quorfum evaderent, timeret: Callicrates 
quidam, civis Athenienfis, qui fimtil cum eo ex Pelo- 
ponnefo in Siciliam venerar, homo & callidus, & ad 
fraudem acutus, fine ulla religione ac fide, adit ad 
Dionem, & ait: eum [ in ] magno periculo efjipropter 
ejfenfionem populi & odium militum ; quod nullo modo 
evitare poffet , nifi alicui fuorum negotium daret , qui fefii* 
mularet illi inimicum, quem fi inveniffet idoneum, facile 
omnium animos cogniturum , adverfariofque fablaturum; 
quod inimici ejus diffidenti fuos fenfus aperturi forent . 
Tali confilio probato, excepit has partes ipfe Calli¬ 
crates, & fe armat imprudentia Dionis: ad eum inter¬ 
ficiendum focios conquirit: adverfarios ejus conve¬ 
nit, conjurationem confirmat, res, multis confciis, 
quae gereretur, elata defertur ad Ariftomachen, foro- 
rem Dionis, uxoremque Areten. Illae, timore perterri¬ 
tae conveniunt,cujus de periculo timebant. At ille ne¬ 
gat, a Callicrate fieri (ibi infidias, fed illa, quae ageren¬ 
tur, feri praecepto fuo. Mulieres nihilo fecius Calli- 
cratem in aedem Proferpinae deducunt, ac jurare co¬ 
gunt, nihil ab illo periculi fore Dioni . Ille hac religione 
non modo [ ab incepto ] non deterritus, fed ad matu¬ 
randum concitatus eft, verens, ne prius confilium 

9 fuum aperiretur, quam conata perfeciffet. Hac mente 
proximo die fefto, cum a conventu remotum fe Dion 
domi teneret, atque in conclavi edito recubuifTet; 
confciis loca munitiora oppidi tradit, domum cufto- 
dibus fepitj a foribus qui non difcedant 3 certos prsefi- 




DION. 


57 

cit: navem triremen armatis ornat, Philoflratoque, 
fratri fuo, tradit: eamque in portu agitari jubet, ut ii 
exercere remiges vellet; cogitans, fi forte confiliis 
obftitifiet fortuna, ut haberet,quo fugeret ad falutem. 
Suorum autem e numero Zacynthios adolefcentes 
quofdam eligit, cum audaciflimos, tum viribus ma¬ 
ximis: hifque dat negotium, [ut] ad Dionem eant 
inermes, iic uti conveniendi ejus gratia viderentur 
venire, hi propter notitiam funt intromifli. At illi, 
ut limen ejus intrarunt, foribus obferatis,in le&o 
cubantem invadunt: colligant: ht flrepitus, adeo ut 
exaudiri poflet foris. Hic, ficutante di£lum eft, quam 
invifa fit lingularis potentia, & miferanda vita, qui 
fe metui, quam amari malunt, cuivis facile intelle&u 
fuit. Namque illi ipfi cuftodes, fi propitia fuiffent vo¬ 
luntate, foribus effraftis, fervare eum potuiffent; 
quod illi inermes, telum foris flagitantes, vivum te¬ 
nebant, cui cum fuccurreret nemo, Lyco quidam 
Syracufanus per feneftras gladium dedit, quo Dion 
interfeftus eft.Confe&a csede, cum multitudo vifen- io 
di gratia introillet, nonnulli ab infciis pro noxiis con¬ 
ciduntur. nam, celeri rumore dilato ,T$ioni vim al¬ 
latam, multi concurrerant, quibus tale trinus difpli» 
cebat. Hi,falfa fufpicione du&i, immerentes,ut fce- 
leratos, occidunt. Hujus de morte ut palam fa&um 
eft, mirabiliter vulgi mutata eft voluntas. Nam,qui 
vivum eum tyrannum vocitarant, eundem libirats- 
rem patrice, tyrannique expulforem praedicabant. Sic 
fubito raifericordia odio fuccefTerat, ut eum fuo fan«J 
guine, fipofTent, ab Acheronte cuperent redimere. 
Itaque in urbe, celeberrimo loco, elatus publice. 


5 8 CORNELII NEPOTIS DION. 

fepulcri monumento donatus eft. diem obiit circi¬ 
ter annos quinquaginta quinque natus ; quartum 
pofl annum, quam ex Peloponnefo in Siciliam red- 




59 


X I. 

IPHICRATES. 


Iphicrates, Athenienfis, non tam magnitudine i 
rerum geftarum, quam difciplina militari, nobilita¬ 
tus eft. Fuit enim talis dux, ut non folum aetatis fuae 
cum primis compararetur, fed ne de majoribus natu 
quidem quifquam anteponeretur. Multum vero in 
bello eft verfatus, faepe exercitibus praefuit; nuf- 
quam culpa [fua] male rem geffit; femper confilio 
vicit; tantumque eo valuit, ut multa in re militari 
partim nova attulerit, partim meliora fecerit, nam¬ 
que ille pedeftria arma mutavit, cum ante illum im¬ 
peratorem maximis clypeis , brevibus haftis, mi¬ 
nutis gladiis uterentur. Ille e contrario peltam pro 
parma fecit, (a quo poftea pdtafix pedites appellan¬ 
tur) ut ad motus concurfufque effient leviores: haftae 
modum duplicavit: gladios longiores fecit, idem ge¬ 
nus loricarum mutavit, & pro fertis atque aeneis lin¬ 
teas dedit. Quo faflo expeditiores milites reddidit, 
nam, pondere detra&o, quod aeque corpus tegeret, 

& leve effiet, curavit. Bellum cum Thracibits geffit: z 
Seuthen, focium Athenienffiim , in regnum reftituir. 
Apud Corinthum tanta feverirate exercitui pras- 



60 CORNELII NEPOTIS 

fuit, ut nullae unquam in Graecia neque exercita¬ 
tiores copiae, neque magis di&o audientes fuerint du¬ 
ci: in eamque confuetudinem adduxit, ut, cum proe¬ 
lii fignum ab imperatore effet datum, fine ducis ope¬ 
ra fic ordinatae confiderent, utfinguiiab peritiftimo 
imperatore difpofiti viderentur. Hoc exercitu mo¬ 
ram Lacedaemoniorum intercepit: quod maxime to¬ 
ta celebratum eft Graecia. Iterum eodem bello 
omnes copias eorum fugavit, quo fa&o magnam ade¬ 
ptus eft gloriam. Cum Artaxerxes ^Egyptio regi bel¬ 
lum inferre voluit, Iphicratem ab Athenienfibus pe¬ 
tivit ducem, quem praeficeret exercitui condu&itio, 
cujus numerus duodecim millium fuit, quem quidem 
fic omnidifciplina militari erudivit, ut» quemadmo¬ 
dum quondam Fabiani milites Romani appellati funt, 
fic lphicraunfes apud Graecos in fumma laude fue¬ 
rint. Idem, lubfidio Lacedaemoniis profectus, Epa¬ 
minondae retardavit impetus, nam, nifi ejus adven¬ 
tus appropinquafifet, non prius Thebani Sparta abf- 
3 cefliftent, quam captam incendio deleftent. Fuit au¬ 
tem & animo magno & corpore, imperatoriaque 
forma, ut ipfo afpe&u cuivis injiceret admiratio¬ 
nem fui. fed in labore remiflus nimis, parumque pa¬ 
tiens , ut Theopompus memoriae prodidit: bonus ve¬ 
ro civis, fideque magna, quod cum in aliis rebus de¬ 
claravit, tum maxime in Amyntae Macedonis liberis 
tuendis, namque Eurydice, mater Perdiccae & Phi¬ 
lippi, cum his duobus pueris, Amynta mortuo, ad 
Iphicratem confugit, ejufque opibus defenfa eft. Vi¬ 
xit ad fenechitem, placatis in fe fuorum civium ani¬ 
mis. caufam capitis femel dixit, bello fociaii, fimul 





IPHICRATES. 


61 


cum TimoHieo, eoque judicio eft abfolutus. Mene- 
fthea filium reliquit, ex Threffa natum , Cotyis regis 
fili?. Is cum interrogaretur , utrum pluris patrem , ma - 
tretnne , faceret; Matrem , inquit. Id cum omnibus mi¬ 
rum videretur: at ille, merito , inquit, facio . nampa~ 
ter , quantum in fe fuit , Thracem me genuit: contra ea 
mater Athenienjem . 




6i 


XII. 

CHABRIAS. 

i Chabrias Athenienfis. Hic quoque in (intimis 
habitus eft: ducibus, refque multas memoria dignas 
geilit. Sed ex his elucet maxime inventum ejus in 
proelio, quod apud Thebas fecit, cum Boeotiis fubfi- 
dio venifter. namque in eo, vi&oria fidente furrrmo 
duce Agefilao, fugatis jam ab eo condu&itiis cater¬ 
vis, reliquam phalangem loco vetuit cedere, obnixo- 
que genu fcuto, proje&a [que] hafta impetum ex¬ 
cipere hoftium docuit. Id novum Agefilaus contuens, 
progredi non eftaufus, fuofque jam incurrentes tu¬ 
ba revocavit. Hoc ufque eo tota Graecia fama celebra¬ 
tum eft, ut illo ftatu Chabrias fibi ftatuam fieri volue¬ 
rit, quae publice ei ab Athenienfibus in foro conditu- 
ta eft. Ex quo fa&um eft, ut poftea athletae, ceteri- 
que artifices, his ftatibus in ftatuis ponendis uteren- 
% tur, in quibus vi&oriam eflent adepti. Chabrias au¬ 
tem multa in Europa bella adminiftravit, cum dux 
Athenienfium eflet: in -dEgypto fua fponte gefiif. 
nam Neftanabin adjutum profe&us, regnum ei con- 
ftituit. Fecit idem Cypri, fed publice ab Athenienfi¬ 
bus Evagorae adjutor datus: neque prius inde difcef- 


' * 




CORNELII NEPOTIS CHABRIAS. -63 

fit, quam totam infulam bello devinceret, qua ex re 
Athenienfes magnam gloriam funt adepti. Interim 
bellum inter Jigyptios JU Perfas conflatum eft. 
Athenienfes cum Artaxerxe fopetatem habebant, 
Lacedaemonii cum iEgyptiis : a quibus magnas prae¬ 
das Ageiilaus, rex eorum, faciebat. Idintuens Cha¬ 
brias, cum in re nulla Agefilao cederet, fua fponte 
eos adjutum profe&us, iEgyptiae clafti praefuit: pe- 
deftribus copiis Agefilaus. Tum praefefti regis Per- 3 
fiae legatos miferunt Athenas queftum,quod Cha¬ 
brias adverfum regem bellum gereret cum /Egyptiis. 
Athenienfes diem certam Chabriae prasftituerunt, 
quam ante domum niji redijjet , capitis fe illum damna¬ 
turos denuntiarunt. Hoc ille nuntio Athenas rediit; 
neque ibi diutius eft moratus, quam fuit neceffe. 
Non enim libenter erat ante oculos civium fuorum: 
quod & vivebat laute, & indulgebat fibi liberalius, 
quam ut invidiam vulgi poftet effugere: Eft enim hoc 
commune vitium in magnis liberifque civitatibus, 
ut invidia gloriae comes fit, & libenter de his detra¬ 
hant, quos eminere videant altius: neque animo 
aequo pauperes alienam opulentium intuuntur fortu¬ 
nam. Itaque Chabrias, quoad ei licebat, plurimum 
aberat. Neque vero folus ille aberat Athenis liben¬ 
ter; fed omnes fere principes fecerunt idem : quod 
tantum fe ab invidia putabant futuros, quantum a 
confpe&u fuorum receftiftent. Itaque Conon pluri¬ 
mum Cypri vixit, Iphicrates in Thracia,Timotheus 
Lesbi, Chares in Sigaeo. Diftimilis quidem Chares 
horum & fa&is 6 c moribus, fed tamen Athenis & 
honoratus & potens. Chabrias autem periit bello fo* 4 


64 CORNELII NEPOTIS CHABRIAS. 

ciali tali modo. Oppugnabant Athenienfes Chium; 
erat in clafle Chabrias privatus, fed omnes, qui in 
magiRratu erant, au&oritate anteibat; eumque magis 
milites, quam qui praeerant, afpiciebant. Quae res ei 
maturavit mortem, nam dum primus Rudet portum 
intrare, & gubernatorem jubet eo dirigere navem, 
ipfe libi perniciei fuit. Cum enim eo penetraflet, 
ceterae non funt fecutae. Quo fa&o circumfufus ho« 
Rium concurfu, cum fortiffime pugnaret, navis ro- 
Rro percufla, coepit fidere, hinc refugere cum pof- 
fet, fi fe in mare dejeciflet, quod fuberat claflis 
Athenienfium, quae exciperet natantis: perire ma¬ 
luit, quam armis abje£Iis navem relinquere, in qua 
fuerat veflus. Id ceteri facere noluerunt, qui nando 
in tutum pervenerunt, at ille praeRare honefiam 
mortem exifiimans turpi vitae, cominus pugnans 
telis hoRium interfe&us eR. 





65 


XIII. 

TIMOTHEUS. 

Timotheus , Cononis filius, Athenienfis. Hic i 
a patre acceptam gloriam multis auxit virtutibus, 
fuit enim difertus, impiger, laboriofus, rei militaris 
peritus, neque minus civitatis regendae. Multa hujus 
funt praeclare fa£Ia, fed haec maxime illuftria. Olyn¬ 
thios & Byzantios bello fubegit. Samum cepit: in 
qua oppugnanda fuperiore bello Athenienfes mille &C 
ducenta talenta confumferant. id ille fine ulla publi¬ 
ca impenfa populo reftituit. Adverfum Cotym bella 
geflit, ab eoque mille & ducenta talenta praedae in 
publicum retulit.Cyzicum obfidione liberavit. Ario¬ 
barzani fimul cum Agefilao auxilio profe&us eft. a 
quo cum Laco pecuniam numeratam accepiffet, ille 
cives fuos agro atque urbibus augeri maluit, quam 
id fumere, cujus partem domum fuam ferre pof- 
fet. Itaque accepit Crithoten & Seftum. Idem, clafli z 
praefe&us, circum vehens Peloponnefum, Laconicam 
populatus, claffem eorum fugavit. Corcyram fub im-; 
perium Athenienfium redegit: fociofque idem adjun¬ 
xit Epirctas, Athamanas , Chaonas, omnefque eas 
Corn, Ncjj. E 




66 CORNELII NEPOTIS 

gentes, quae mare illud adjacent. Quo fa&o Lacedae¬ 
monii de diutina contentione dePiterunt,& fua fpon* 
te Athenienfibus imperii maritimi principatum con¬ 
ceperunt; pacemque his legibus conPituerunt, ut 
Athenienfes mari duas ejjint. Quae vi&oria tantae fuit 
Atticis laetitiae, ut tum primum arae Paci publice 
fint fa&ae, eique Deae pulvinar lit inPitutum. Cujus 
laudis ut memoria maneret, Timotheo publice Pa- 
tuam in foro pofuerunt: qui honos huic uni ante id 
tempus contigit: ut, cum patri populus Patuam po- 
fuiPet, Plio quoque daret. Sic juxta pofita recens fi- 
3 lii, veterem patris renovavit memoriam. Hic cum 
,ePet magno natu, & magiPratus gerere dePPet: bel¬ 
lo Athenienfes undique premi funt coepti. Defece¬ 
rat Samus rdefcierat Hellefpontus: Philippus jam tum 
valens [Macedo] multa moliebatur: cui oppofitus 
Chares cum ePet, non fatis in eo praefidii puta¬ 
batur. Fit MenePheus praetor, hiius Iphicratis, ge¬ 
ner Timothei, &, ut ad bellum proficifcatur, de¬ 
cernitur.. Huic in confilium dantur duo ufu & fapien- 
tia proflantes, [quorum confilio uteretur, ] pater & 
focer: quod in his tanta erat au&oritas, ut magna 
fpes ePet, per eos amiffa poPe recuperari. Hi cum 
Samum profe&i ePent, tk eodem Chares , adventu 
eorum cognito, cum fuis copiis proficifceretur, ne 
quid abfemefe gePum videretur: accidit, cum ad in¬ 
fulam appropinquarent, ut magna tempeftas orire¬ 
tur ; quam evitare duo veteres imperatores utile ar¬ 
bitrati , luam claPem fupprePerunt. At ille, temera¬ 
ria ufus ratione, non cePit majorum natu au&ori- 
tati: ik , ut in fua navi ePet fortuna, quo eonten- 




TIMOTHEUS. 67 

derat, pervenit; eodemqueut fequerentur, ad Timo¬ 
theum & Iphicratem nuntium mifit. hinc, male re 
gefta, compluribus amittis navibus, eodem, unde erat 
profe&us, Te recepit, literafque Athenas publice mi- 
fit 9 Jibi proclive fuijffe , Samum capere , nifi a Timotheo 
& Iphicrate defertus ejjet. Ob eam rem in crimen vo¬ 
cabantur. populus acer, fufpicax, mobilis, adverfa- 
rius , invidus etiam potentiae , domum revocat: ac- 
cufantur proditionis. Hoc judicio damnatur Timo¬ 
theus, lifque ejus aeftimatur centum talentis. Ille, 
odio ingratae civitatis coa&us, Chalcidem fe con¬ 
tulit. Hujus poft mortem cum populum judicii fui 4 
poeniterer, multae novem partes detraxit, & decem 
talenta Cononem, filium ejus, ad muri quandam 
partem reficiendam juflit dare. In quo fortunae va¬ 
rietas eft animadverfa. Nam quos avus Conon mu¬ 
ros ex hoftium praeda patriae reftituerat, eofdem 
nepos, cum fumma ignominia familiae, ex fua re fa¬ 
miliari reficere coa&us eft. Timothei autem modera¬ 
tae fapientifque vitae cum pleraque poftimus proferre 
teftimonia, uno erimus contenti; quod ex eo facile 
conjici poterit, quam carus fuis fuerit. Cum Athe¬ 
nis adolefcentulus caufam dicerer, non folum amici 
privatique hofpites ad eum defendendum convene¬ 
runt; fed etiam in eis Jafon tyrannus, qui illo tem¬ 
pore fuit omnium potentiftimus. Hic cum in patria 
fine fatellitibus fe tutum non arbitraretur, Athenas 
line ullo praefidio venit: tantique hofpitem fecit, ut 
mallet fe capitis periculum adire, quam Timotheo , 
de fama dimicanti, deefle. Hunc adverfus tamen Ti¬ 
motheus poftea, populi juftu, bellum geftit: patrias- 

E 2. 



CORN. NEP. TIMOTHEUS. 


68 

que fandiora jura, quam hofpitii, effe duxit. Hsc 
extrema fuit astas imperatorum Athenienlium, Iphi¬ 
cratis , Chabrias, Timothei: neque poit illorum obi¬ 
tum quiiquam dux in illa urbe fuit dignus memoria. 





9 


XIV. 

DATA M E S. 

\ T . . v 

ENIO nunc ad fortiflimum virum, tnaximique * 
confilii omnium barbarorum; exceptis duobus Car- 
thaginienfibus, Hamilcare & Hannibale, de quo hoc 
plura referemus, quod & obfcuriora funt ejus gefta 
pleraque; & ea, quae profpere ei cefferunt, non ma¬ 
gnitudine copiarum, fed confilii, quo tantum non 
omnes fuperabat,acciderunt. quorum nifi ratio expli¬ 
cata fuerit, res apparere non poterunt. DATAMES, 
patre Camifiare, natione Care, matre Scy thifia natus, 
primum militum numero fuit apud Artaxerxem eo¬ 
rum, qui regiam tuebantur, pater ejus Camifiares, 
quod & manu fortis , & bello ftrenuus, & regi multis 
locis fidelis erat repertus, habuit provinciam partem 
Ciliciae juxta Cappadociam, quam incolunt Leucofy- 
ri. Datames militare munus fungens primum,qua¬ 
lis eflet, apparuit in bello, quod rex adverfus Cadu- 
fios gefiit, namque hic multis millibus regiorum in- 
terfeftis, magni fuit ejus opera, quo fadum eft, ut, 
cum in eo bello cecidiffet Camiflares, paterna ei tra¬ 
deretur provincia. Pari fe virtute poftea praebuit, i 
cum Autophradates juffu regis bello perfequeretur 

E 3 


yo CORNELII NEPOTIS 

eos, qui defecerant, namque hujus opera hoftes, cum 
caflra jam intraflent, profligati funt, exercitufquere- 
liquus confervatus regis eft. qua ex re majoribus re¬ 
bus praeefle coepit. Erat eo tempore Thyiis dynafles 
Paphlagoniae, antiquo genere natus a Pylaemene il¬ 
lo , quem Homerus Troico bello a Patroclo interfe- 
dum ait. Is regi dido audiens non erat, quam ob cau- 
fam bello eum perfequi conftituit, eique rei praefe¬ 
cit Datamem, propinquum Paphlagonis, namque ex 
fratre & forore erant nati, quam ob caufam Datames 
omnia primum experiri voluit, ut line armis propin¬ 
quum ad officium reduceret. Ad quem cum veniflet 
fine pradidio, quod ab amico nullas vereretur infi- 
dias, paene interiit, nam Thyus eum clam interfice¬ 
re voluit. Erat mater cum Datame, amita Paphlago¬ 
nis. ea, quid ageretur, refciit, filiumque monuit, ille 
fuga periculum evitavit, bellumque indixit Thyo, 
in quo cum ab Ariobarzane, praefedo Lydiae & Ju¬ 
niae totiufque Phrygiae , defertus effiet : nihilo fe- 
gnius perfeveravit, vivumque Thyum cepit cum 
3 uxore & liberis. Cujus fadi ne prius fama ad regem, 
quam ipfe, perveniret, dedit operam. Itaque omnibus 
infciis,eo,ubierat rex, venitrpofteroquedieThyum, 
hominem maximi corporis, terribilique facie, quod 
& niger, & capillo longo, barbaque erat promifTa, 
optima vefte texit, quam fatrapae regii gerere confue- 
verant: ornavitque etiam torque, & armillis aureis, 
ceteroque regio cultu, ipfe agrefli duplici amiculo 
circumdatus, hirtaque tunica, gerens in capite galeam 
venatoriam , dextra manu clavam, flniftra copulam, 
qua vinctum ante fe Thyum agebat, ut fi feram be^ 




DATAMES. 


°ri 


ftiam captam duceret. Quem omnes cum adfpicerent 
propter novitatem ornatus, ignotamque formam, ob 
eamque rem magnus effet concurfus: fuit non nemo, 
qui agnofceret Thyum, regique nuntiaret. Primo non 
accredidit. Itaque Pharnabazum mifit exploratum, a 
quo ut rem geftam comperit, (tetim admitti juffit, 
magnopere dele&atus cum fa&o, tum ornatu: in pri¬ 
mis quod nobilis rex in poteftatem inopinanti vene¬ 
rat. Itaque magnifice Datamem donatum ad exercitum 
mifir, qui tum contrahebatur, duce Pharnabazo 
Tithraufle, ad bellum jEgyptiurr; parique eum, at¬ 
que illos, imperio effe jufiit. poftea vero quam Phar¬ 
nabazum rex revocavit, illi fumma imperii tradita 
eft. Hic cum maximo ftudio compararet exercitum, 4 
iEgyptumque proficifci pararet: fubito a rege lite- 
rae lunt ei miffae, uti Afpim aggrederetur f qniCatao*» 
niam tenebat, quae gens jacet fupra Ciliciam, con¬ 
finis Cappadociae, namque Afpis, faltuofam regio¬ 
nem , caftellifque munitam incolens, non folum im¬ 
perio regis non parebat, fed etiam finitimas regiones 
vexabat, &, quae regi portarentur, abripiebat. Da¬ 
tames , etfi longe aberat ab his regionibus, & a ma¬ 
jore re abftrahebatur, tamen regis voluntati morem 
gerendum putavit. Itaque cum paucis, fed viris for¬ 
tibus, navem confcendit, exiftimans, id quod acci¬ 
dit, facilius fe imprudentem parva manu oppreflu- 
rum, quam paratum, quamvis magno exercitu. Hac 
delatus in Ciliciam, egreflus inde, dies no&efque iter 
faciens, Taurum tranfit, eoque, quo ftuduerat, ve¬ 
nit : quaerit, quibus locis fit Afpis: cognofcit, haud 
Jonge abefie, orofeflumque eum venatum, quem dum 

E 4 



CORNELI! NEPOTIS 


7 * 

fpeculatur, adventus ejus caufa cognofcitur. Pifidas 
cum iis, quos fecum habebat, ad reddendum Afpis 
comparat. Id Datames ubi audivit, arma fumit, fuof- 
que fequi jubet: ipfe equo concitato ad hoftem ve¬ 
hitur. quem procul Afpis confpiciens ad fe ferentem, 
pertimefcit, atque a conatu relidendi deterritus, fe- 
fe dedit. Hunc Datames vin&um ad regem ducern 
5 dum tradit Mithridati. Haec dum geruntur, Artaxer¬ 
xes, reminifcens, a quanto bello, ad quam parvam 
rem, principem ducum mififfet; fe ipfe reprehendit,& 
nuntium ad exercitum Acen mifit, quod nondum Da¬ 
tamem profe£um putabat, qui diceret, ne ab exerci¬ 
tu difcederet. Hic, priufquam perveniret, quo erat 
profe&us, in itinere convenit, qui Afpim ducebant» 
Qua celeritate cum magnam benevolentiam regis Da¬ 
tames confecutuseflet; non minorem invidiam auli¬ 
corum excepit, qui illum unum pluris, quam fe 
omnes, fieri videbant, quofacfo cun&iadeum oppri¬ 
mendum confenferunt. Haec Pandates, gazae cuftos 
regiae, amicus Datami, perfcripta ei mittit, in qui¬ 
bus docet, eum magno fore periculo 9 fi quid illo impf 
rante in JEgypto adverji accidijfet, namque eam ejfe con- 
fuetudinem regiam , ut cafus adverfos hominibus tri¬ 
buant , fecundos fortuna fuce . quo fieri , ut facile im¬ 
pellantur ad eorum perniciem, quorum duclu'res male 
gcfice nuntientur . illum hoc majore fore in difcrimine , 
quod\ quibus rex maxime obediat , eos habeat inimi- 
cijjimos. Talibus ille literis cognitis, cum jam ad exer¬ 
citum Acen veniflet, quod non ignorabat, ea vere 
fcripta, defcifcere a rege condituit, neque tamen 
quidquam fecit, quod fide fua eifet indignum, nam 




DATAMES. 


73 

Mandroclem Magnetem exercitui praefecit: ipfe cum 
fuis in Cappadociam difcedit, conjunflamque huic 
Paphlagoniam occupat, celans, qua voluntare efiet in 
regem ; clam cum Ariobarzane facit amicitiam, ma¬ 
num comparat, urbes munitas fuis tuendas tradit. Sed 6 
haec propter hiemale tempus minus profpere proce¬ 
debant. Audit, Pifidas quafdam copias adverfus fe pa¬ 
rare. hlium eo Arfidaeum cum exercitu mittit, cadit 
in proelio adolefcens: proficifcitur eo pater, non ita 
cum magna manu, celans, quantum vulnus accepif- 
fet; quod prius ad hoftem pervenire cupiebat, quam 
de re male gefta fama ad fuos perveniret: ne, co¬ 
gnita filii morte, animi debilitarentur militum. Quo 
contenderat, pervenit, hifque locis cafira ponit, ut 
neque circuiri multitudineadverfariorum pollet, ne¬ 
que impediri, quo minus ad dimicandum manum ha¬ 
beret expeditam. Erat cum eo Mithrobarzanes, focer 
ejus, praefe&us equitum. Is, defperatis generi rebus, 
ad hoftes transfugit. Id Datames ut audivit, fenfit, Ii 
in turbam exiffet, ab homine tam neceflario fe reli- 
£him, futurum ut ceteri confilium fequerentur, in 
vulgus edi t,fuo juffu Mithrobar^anem profectum pro 
perfuga , quo facilius receptus interficeret hojles . quare 
relinqui eum non par effe^fed omnes confefiim fequi, quod 
fi animo firenuo feciffent , futurum , ut adverfarii non. 
pofferu rejifiere, cum & intra vallum & foris ccederen - 
tur . Hac re probata, exercitum educit, Mithrobar- 
zanem perfequitur. qui tantum quod ad hoftes per¬ 
venerat, Datames figna inferri jubet. Pifidae, nova 
re commoti, in opinionem adducuntur, perfugas ma¬ 
la fide compofitoque feciffe, ut recepti, eflent ma- 


7 4 CORNELII NEPOTIS 

jori calamitati: primum eos adoriuntur. Illi cum quid 
ageretur, aut quare fieret, ignorarent, coa&i funt cum 
eis pugnare, ad quos tranfierant; ab hifque flare, 
quos reliquerant, quibus cum neutri parcerent, cele¬ 
riter funt concifl. Reliquos Pifldas refiftentes Data¬ 
mes invadit: primo impetu pellit, fugientes perfequi^ 
tur, multos interficit, caflra hoflium capit. Tali con- 
filio uno tempore proditores perculit, & hoftes 
profligavit: quod ad perniciem fuerat cogitatum, 

idadfalntem convertit. Quo neque acutius ullius im¬ 
peratoris cogitatum , neque celerius fa&um ufquam 
7 legimus. Ab hoc tamen viro Scifmas, maximo natu 
filius, defciit, ad regemque tranfiit, & de defe&io- 
ne patris detulit, quo nuntio Artaxerxes commotus, 
quod intelligebat, fibi cum viro forti ac flrenuo ne¬ 
gotium efle, qui, cum cogitaffet, facere auderet,& 
prius cogitare, quam conari confueflet: Autophrada- 
tem in Cappadociam mittit. Hic ne intrare pollet, fal- 
tum, in quo Cilicias portae funt fitae, Datames praeoc¬ 
cupare fluduit. Sed tam fubito copias contrahere non 
potuit, a qua re depulfus, cum ea manu , quam con¬ 
traxerat , locum delegit talem, ut neque circumiretur 
ab hoftibus, neque praeteriret adverfarius, quin an- 
cipitibus locis premeretur: 6 c , fi dimicare cum eo 
vellet, non multum obefle multitudo hoflium fu» 
$ paucitati pollet. Haec etfi Autophradates videbat, ta¬ 
men ftatuit congredi, quam cum tantis copiis refu¬ 
gere , aut tam diu uno loco federe. Habebat barbaro¬ 
rum equitum viginti, peditum centum millia ; quos 
illi Cardacas appellant; ejufdeniquegenerisIII fun¬ 
ditorum ; praeterea Cappadocum ocio, Armeniorum 




DATAME S. 


75 

decem,Paphlagonum quinque, Phrygum decem, Ly¬ 
dorum quinque, Afpendiorum & Pifidarum circirer 
tria, Cilicum duo, Captianorum totidem, ex Graecia 
condu&orum tria [millia]: levis armaturae maximum 
numerum. Has adverfus copias fpes omnis confifte- 
bat Datar j in fe locique natura, namque hujus par¬ 
tem non habebat vicefimam militum. Quibus fretus 
conflixit, adverfariorumque multa millia concidit; 
cum de ipflus exercitu non amplius hominum mille 
cecidiffet. quam ob caufam poftero die tropaeum po- 
fuit, quo loco pridie pugnatum erat. Hinc cum ca- 
ftra moviffet, femperque inferior copiis, fuperior 
omnibus proeliis difcederet, quod nunquam manum 
confereret, nifi cum adverfarios locorum angufliis 
claufiflet: ( quod perito regionum callideque cogi¬ 
tanti faepe accidebat:) Autophradates, cum bellum 
duci majore regis calamitate, quam adverfariorum, 
videret, ad pacem amicitiamque hortatus eft, ut cum 
rege in gratiam rediret. Quam ille etfi fidam non fore 
putabat; tamen conditionem accepit, feque ad Arta¬ 
xerxem legatos miflurum dixit. Sic bellum, quod rex 
adverfus Datamem fufceperat, fedatum: Autophrada¬ 
tes in Phrygiam fe recepit. At rex, quod implacabile 9 
odium in Datamem fufceperat, poftquambello eum 
opprimi non pofle animadvertit, infidiis interficere 
fluduit. quas ille plerafque vitavit, ficut cum nuntia¬ 
tum eflet, quofdam fibi infidiari, qui in amicorum 
erant numero: (de quibus, quod inimici detulerant, 
neque credendum, neque negligendum putavit:) ex¬ 
periri voluit, verum falfumne effet relatum. Itaque 
eo profe&us efl, quo itinere futuras infidias dixerant, 


7 6 CORNELII NEPOTIS 

Sed elegit corpore & datura {imillimum fui, elque ve- 
ditum fuum dedit, atque eo loco ire, quo ipfe con- 
fueverat, judit. Ipfe autem ornatu [ vedituque] mi¬ 
litari inter corporis cudodes iter facere coepit. At 
infidiatores, podquam in eum locum agmen perve¬ 
nit , decepti ordine atque veditu, in eum faciunt im¬ 
petum, qui fuppofitus erat. Praedixerat autem his 
Datames, cum quibus iter faciebat, ut parati edent 
facere, quod ipfum vidident. Ipfe, ut concurrentes 
infidiatores animadvertit, tela in eos conjecit, hoc 
idem cum univerd fecident, priufquam pervenirent 
ad eum, quem aggredi volebant, confixi ceciderunt. 

10 Hic tamen tam callidus vir extremo tempore captus 
edMithridatis, Ariobarzanis filii, dolo, namque is pol¬ 
licitus ed regi, fe eum interfecturum ^Ji ei rex permitteret, 
ut , quodcunque vellet , Liceret impune facere : fidemque de 
ea re , more Perfarum , dextra dediffet. Hanc ut recepit 
a rege miflam, copias parat, & abfens amicitiam cura 
Datame facit, regis provincias vexat, cadella expu¬ 
gnat, magnas praedas capit: quarum partem fuis dif- 
periit, partem ad Datamem mittit, pari modo com¬ 
plura cadella ei tradit. Haec diu faciendo perfuafu 
homini, fe infinitum adverfus regem fufcepide bel¬ 
lum : cum nihilo magis, ne quam fufpicionem illi 
praeberet infidiarum, neque colloquium ejus petivit, 
neque in confpe&um venire duduit. Sic abfens ami¬ 
citiam gerebat, ut non beneficiis mutuis, fed odio 
communi, quod erga regem fufceperant, contineri 

11 viderentur. Id cum fatis fe condrmade arbitratus eft, 
certiorem facit Datamem, tempus effemajores exerci - 
tus parari t bellum cum ipfo reg: fufcipi: deque ea n> 




DATAME S. 


77 

ji ei videretur , quo loco vellet , z 7 z colloquium veniret . 
Probata re, colloquendi tempus fumitur, locufque, 
quo conveniretur. Huc Mithridates cum uno , cui 
maximam habebat fidem, ante aliquot dies venit, 
compluribufque locis feparatim gladios obruit, ea- 
que loca diligenter notat. Ipfo autem colloquendi die 
utrique, locum qui explorarent, atque ipfos fcruta- 
rentur, mittunt. Deinde ipfi funt congredi. Hic cum 
aliquamdiu in colloquio fuiffent, & diverfi difceflif- 
fent, jamque procul Datames abeffet: Mithridates, 
priufquam ad luos perveniret, nequam fufpicionem 
pareret, in eundem locum revertitur, atque ibi, ubi 
telum erat impolitum , refedit, ut fi a lafTitudine cu- 
peret acquiefcere; Datamemque revocavit, {inudans, 
Pe quiddam in colloquio efTe oblitum. Interim telum, 
quod latebat, protulit, nudatumque vagina vefle te¬ 
xit , ac Datami venienti ait, digredientem fe animad- 
vertiffe locum quendam, qui erat in confpe&u, ad 
caftra ponenda efTe idoneum, quem cum digito de- 
inonflraret, 8 >c ille confpiceret: averfum ferro tranf- 
fixit; priufque, quam quifquam poffet fuccurrere , 
interfecit. Ita vir, qui multos confilio, neminem per¬ 
fidia ceperat, fimulata captus eft amicitia. 





X V. 

EPAMINONDAS. 

i Epaminondas, Polymni filius, Thebanus. De 
hoc priufguam icribamus, haec praecipienda viden- 
tur ledoribus, ne alienos mores ad fuos referant; 
ne ve ea, quas ipfis leviora funt, pari modo apud ce¬ 
teros fuifle arbitrentur. Scimus enim, muficen no- 
Eris moribus abeffe a principis perfona; faltare vero 
etiam in vitiis poni, quae omnia apud Graecos & 
grata, & laude digna ducuntur. Cum autem expri¬ 
mere imaginem confuetudinis atque vitae velimus 
Epaminondae: nihil videmur debere praetermittere, 
quod pertineat ad eam declarandam. Quare dicemus 
primo de genere ejus: deinde quibus difciplinis,& 
^ quibus, fit eruditus: tum de moribus, ingeniique 
facultatibus, & fi qua alia digna memoria erunt: po- 
Eremo de rebus geftis, quae a plurimis omnium an- 
a teponuntur virtutibus. Natus igitur patre, quo dixi¬ 
mus, honefto genere, pauper jam a majoribus reli¬ 
sus: eruditus autem fic, ut nemo Thebanus magis, 
nam & citharizare, & cantare ad chordarum fonuffl 
eiodus eE a Dionyfio; qui non minore fuit in mu- 
iicis gloria, quam Damon, aut Lamprus, quorum per- 



CORN. NEP. EPAMINONDAS. 79 

vulgata funt nomina: carmina cantare tibiis ab Olyni- 
piodoro, faltare a Calliphrone. At philofophia^ prae¬ 
ceptorem habuit Lyfim Tarentinum, Pythagoreum: 
cui quidem fic fuit deditus, ut adolefcens triftem &: 

<everum fenem omnibus aequalibus fuis in familiari¬ 
tate antepofuerit; neque prius eum a fe' dimiferit, 
quam in do&rinis tanto antecefferit condifcipulos, 
ut facile intelligi pollet, pari modo fuperaturum 
omnes in ceteris artibus. Atque haec ad noftram con- 
fuetudinem funt levia, & potius contemnenda: at in 
Graecia utique oiim magnae laudi erant. Poftquam 
ephebus fa&us eft, & palaeftrae dare operam coepit: 
non tam magnitudini virium fervivit, quam veloci¬ 
tati. illam enim ad athletarum ufum, hanc ad belli 
exiftimabat utilitatem pertinere. Itaque exercebatur 
plurimum currendo & lu&ando, ad eum finem, quo¬ 
ad ftans comple&i poffet, atque contendere. In armis 
plurimum ftudii confumebat. Ad hanc corporis fir- $ 
mirarem plura etiam animi bona acceflerant. erat 
enim modeftus, prudens, gravis, temporibus fapien- 
ter utens, peritus belli, fortis manu, animo maxi¬ 
mo; adeo veritatis diligens, ut ne joco quidem men¬ 
tiretur. Idem continens, clemens, patienfque admi¬ 
randum in modum: non folum populi, fed etiam 
amicorum ferens injurias: in primifque commifla ce¬ 
lans ; ( quod interdum non minus prodefi, quam di- 
ferte dicere: ) ftudiofus audiendi, ex hoc enim facil—i 
lime dilci arbitrabatur. Itaque cum in circulum ve- 
niflet, in quo aut de republica difputaretur, aut de 
philofophia fermo haberetur: nunquam inde prius 
dilcefiit, quam ad finem fermo effet addu&us.Pau- 


8o 



CORNELII NEPOTIS 

perfarem adeo facile perpefTus eft, ut de republica ni* 
hil, praeter gloriam , ceperit, amicorum in fe tuen¬ 
do caruit facultatibus: fide ad alios fublevandos fe* 
pe fic ufus eft, ut pofli.t judicari, omnia ei cum ami¬ 
cis fuiffe communia. Nam cum aut civium fuorum 
aliquis ab hodibus effet captus, aut virgo amici nu¬ 
bilis propter paupertatem collocari non pollet: ami¬ 
corum concilium habebat, & quantum quifque'da¬ 
ret, pro cujufque facultatibus imperabat, eamque 
fummam cum fecerat, priufquam acciperet pecuniam, 
adducebat eum, qui quaerebat, ad eos qui confere¬ 
bant : eique ut ipfi numerarent, faciebat; ut ille,ad 
quem ea res perveniebat, fciret, quantum cuique de- 
4 beret. Tentata autem ejus eft abflinentia a Diome- 
donte Cyziceno, namque is rogatu Artaxerxis Epa¬ 
minondan! pecunia corrumpendum fufceperat. hic 
magno cum pondere auri Thebas venit, & Micy¬ 
thum adolefcentuluin quinque talentis ad fuam per¬ 
duxit voluntatem: quem tum Epaminondas pluri¬ 
mum diligebat. Micythus Epaminondam convenit,& 
caufam adventus Diomedontis oftendit. At ille, Dio- 
medonte coram, nihil, inquit, opus pe.cuniae.fi, namji 
ea rex vult, quce Thebanis fint utilia, gratis facere fum 
paratus : fin autem contraria , non habet auri atque argenti 
fatis, namque orbis terrarum divitias accipere nolo pro 
patrici caritate. Tu quod me incognitum tentafii , tui' 
que fimilem exifiimafli , non miror , tibique ignofco: feti 
egredere propere , ne alios corrumpas , cum me non potu • 
ris. Tu , Micythe , argentum huic redde: nifi id confejlim 
facis , ego te tradam magfiratui. Hunc Diomedon 
cum rogafet, ut tuto exire, fuaque , quce attulijfet , H’ 





E P AMINONDAS, 81 

ctret efferre: iftud , inquit, faciam; neque tua canfa,fed 
mea : ne, fi tibi fit pecunia ademta , aliquis dicat , id 
ad me ereptum perveniffe , quod delatum accipere noluif- 
fem. a quo cum quaefiflet, quo fe deduci vellet; & 
ille, Athenas , dixillet: praefidium dedit, ut eo tuto 
perveniret, neque vero id fatis habuit, fed etiam, 
ut inviolatus in navem afcenderet, per Chabriam 
Athenienfem, de quo fupra mentionem fecimus, ef¬ 
fecit. Abftinentiae erit hoc fatis teftimonium. Pluri¬ 
ma quidem proferre poflemus, fed modus adhiben¬ 
dus eft: quoniam uno hoc volumine vitas excellen¬ 
tium virorum concludere conftituimus; quorum fepa- 
ratim multis millibus verfuum complures fcriptores 
ante nos explicarunt. Fuit etiam difertus.ut nemo 
Thebanus ei par effet eloquentia : neque minus con¬ 
cinnus in brevitate relpondendi, quam in perpetua 
oratione ornatus. Habuit obrre&atorem Meneclidem 
quendam indidem Thebis, & ad verfarium in admi- 
mftranda republica, fatis exercitatum in dicendo, ut 
Thebanum fcilicer. namque illi genti plus ineft vi¬ 
rium, quain ingenii. Is, quod in re militari florere 
Epaminondam videbat, hortari folebat Thebanos, 
ut pacem bello anteferrent, ne illius imperatoris ope¬ 
ra defideraretur. Huic ille, fallis , inquit , verbo cives 
tuos , quod hos a bello avocas, otii enim nomine fervi - 
tutem concilias. Nam paritur pax bello. Itaque qui ea. 
diutina volunt frui, bello exercitati effe debent. Quare fi 
principes Grcecia effe vultis , cafiris eft vobis utendum , 
nonpaLcfira. Idem ille Meneclides cum huic objice¬ 
ret , quod liberos non haberet , neque uxorem duxiffet; 
maximeque infolentiam , quod Jibi Agamemnonis belli 
Corn, Nep , p 




8 z CORNELII NEPOTIS 

gloriam videretur confecutus: at ille , dejine, inquit, 
Meneclida , de uxore mihi exprobrare, nam nullius in 
ijia re minus uti conjilio volo. Habebat enim Mene¬ 
clides Lufpicionem adulterii. Quod autem me Aga* 
memnonem cernulari putas , falleris, namque ille cum 
univerfa Grcecia vix decem annis unam cepit urbem: 
ego contra ea , una urbe noflra , dieque uno , totam Grn* 
C ciam , Lacedcemoniis fugatis , liberavi. Idem cum in 
conventum veniflet Arcadum, petens, ut focietatm 
cum Thebanis & Argivis facerent : contraque Cal- 
liftratus, Athenienlium legatus , qui eloquentia 
omnes eo praedabat tempore, podularet, ut potius 
amicitiam fequerentur Atticorum ; & in oratione fua 
multa inve&us effet in Thebanos & Argivos, io 
eifque hoc pofuidet, animadvertere debere Arcada$ ) 
quales utraque civitas cives procreajfetq ex quibus it 
ceteris pojfent judicare. Argivos enim fui fle Orejlm 
& Alcmceonem , matricidas: Thebis (Rdrpum nam , 
qui, cum patrem fuum inter feci flet , ex matre liberos 
procreaflet. Hic in refpondendo Epaminondas, cum 
<le ceteris peroraffet, podquam ad illa duo oppro¬ 
bria pervenit: admirari fe , dixit , fultitiam rhetoris 
Attici , qui non animadverterit , innocentes illos natos; 
domi fcelere admiflo , cum patria ejfent expulfi , receptos 
efle ab Athenienfibus. Sed maxime ejus eloquentia elu¬ 
xit Spartae [legati, ante pugnam Leu&ricam.] quo 
cum omnium fociorum convenident legati, coram 
frequentidimo legationum conventu iic Lacedaemo-: 
niorum tyrannidem coarguit,ut non minus il)a ora¬ 
tione opes eorum concuderit, auam L^u#rica pu¬ 
gna. Tum enim perfecit, quod poft apparuit, ut auxi- 



EPAMINONDAS. S 3 

lio fociorum Lacedaemonii privarentur. Fui fle pa- 7 
fientem . fuorumque injurias ferentem civium, quod 
fe patriae irafci nefas efle duceret, haec funr tefti- 
monia. Cum eum propter invidiam cives praeficere 
exercitui noluiflent; duxque eflet dele&us belli im¬ 
peritus, cujus errore eo eflet dedu&a illa multitudo 
militum, ut omnes de falute pertimefcerent, quod 
locorum angufliis claufl ab hoflibus oblidebantur: 
deflderari coepta efl Epaminondae diligentia, erat 
enim ibi privatus, numero militis, a quo cum pete¬ 
rent opem, nullam adhibuit memoriam contume¬ 
lia; & exercitum , obfldione liberatum, domum re¬ 
duxit incolumem. Neque vero hoc femel fecit, fed 
fas pius, maxime autem fuitilluflre, cum in Pelopon- 
jielum exercitum duxiflet adverfus Lacedaemonios , 
haberetque collegas duos, quorum alter erat Pelopi¬ 
das , vir foriis ac ftrenuus. hic cum criminibus ad- 
verfariorum omnes in invidiam veniflent, ob eam- 
que rem imperium his eflet abrogatum, atque in eo¬ 
rum locum alii praetores fuccefliflent: Epaminon¬ 
das populifcito non paruit, idemque ut facerent, per- 
fuafit collegis, tk bellum, quod fufceperat, geflit. 
namque animadvertebat, nili id fecifler, totum exer¬ 
citum propter praetorum imprudentiam infcientiam- 
que belli periturum. Lex erat Thebis, quae morte 
multabat , fi quis imperium diutius retinui fiet , quam 
lege praefinitum foret. hanc Epaminondas, cu«;a reipu- 
blicae confervandae caufa latam videret; ad perniciem 
civitatis conferre noluit; & quatir^ rpenfihus diu¬ 
tius, quam populus* juflerat, geflit imperium. Pofl- § 
quam domum reditum efl, collegae ejus hoc crimine 

F 2 


24 CORNELII NEPOTIS 

accufabantur. quibus ille permifit, ut omnem caufam 
in fe transferrent, fuaque opera faflum contenderent, 
ut legi non obedirent. qua defenftone illis periculo li- 
betatis, nemo Epaminondam refponfurum putabat; 
quod, quid diceret, non haberet. At ille in judicium 
venit; nihil eorum negavit, quae adverfarii crimini 
dabant, omniaque, quae collegae dixerant, confertus 
eft; neque recufavit, quo minus legis poenam fubi- 
ret: fed unum ab iis petivit, ut in periculo fuo in- 
fcriberent : EPAMINONDAS A THEBANIS 
MORTE MULTATUS EST, QUOD EOS 
COEGIT APUD LEUCTRA SUPERARE 
LACEDAEMONIOS, QUOS ANTE SE 
IMPERATOREM NEMO BCEOTIORUM 
AUSUS FUIT ADSPICERE IN ACIE: 
QUODQUE UNO PR(ELIO NON S 0 - 
LUM THEBAS AB INTERITU RETRAXIT, 
SED ETIAM UNIVERSAM GRaECIAM 
IN LIBERTATEM VINDICAVIT, EOQUE 
RES UTRORUMQUE PERDUXIT, UT 
THEBANI SPARTAM OPPUGNARENT, LAi 
CED/EMONII SATIS HABERENT, Sl SAL-i 
VI ESSE POSSENT: NEQUE PRIUS BEL¬ 
LARE DESTITIT, QUAM MESSENE CON¬ 
STITUTA URBEM EORUM OBSIDIONE 
CLAUSU. Haec cum dixiftet, rifus omnium cum 
hilaritate coortus eft; neque quifquam judex aufus 
eft de eo ferre fuffragium. Sic a judicio capitis maxi- 
9 ma difceffit gloria. Hic extremo tempore imperator 
apud Mantineam, cum acie inftrttfla audacius tn- 
liaret hoftes, cognitus a Lacedaemoniis, quod ia 




EPAMINONDAS. 85 

unius pernicie ejus patriae litam putabant falutem, 
univerfi in unum impetum fecerunt; neque prius abf- 
cefferunr, quam magna caede fa&a, multifque occi- 
iis, fortiflime ipfum Epaminondam pugnantem, fpa- 
ro eminus percuffum, concidere viderunt. Hujus cafu 
aliquantum retardati funtBoeotii: neque tamen prius 
pugna excefTerunt, quam repugnantes profligarunt. 

Ai Epaminondas cum animadverteret, mortiferum 
fe vulnus accepifre,fimulque,‘fj ferrum,quod ex hafti- 
li in corpore remanferat, extraxiffet, animam ftatirn 
emifiurum: ufque eo retinuit, quoad renuntiatum eft, 
viciffe Boeotios. Id poftquam audivit, fatis, inquit, 
vixi: invictus enim morior . Tum ferro extra&o, confe- 
flim exanimatus efl. Hic uxorem nunquam duxit, in 10 
quo cum reprehenderetur [quod liberos non relin¬ 
queret] a Pelopida, quifilium habebatinfamem: male* 
que eum in eo patrice confulere diceret: vide , inquit, ne 
tu pejus confulas , qui talem ex te natum relicturus Jis . 
neque vero Jiirps mihi potefl deeffe. namque ex me na¬ 
tam relinquo pugnam LeuHricam , quae non modo mihi 
fuperjtes ,fed etiam immortalis Jit necejfe ejl. Quo tem¬ 
pore duce Pelopida exfules Thebas occuparunt, &£ 
praefidium Lacedaemoniorum ex arce expulerunt, 
Epaminondas, quamdiu fa&a eft caedes civium, do¬ 
mo fe tenuit: quod neque malos defendere volebat, 
neque impugnare, ne manus fuorum fanguine cruen¬ 
taret. namque omnem civilem vi&oriam funeftam pu¬ 
tabat. Idem, poftquam apud Cadmeam pugnari cum 
Lacedaemoniis coepit, in primis ftetit. Hujus de vir¬ 
tutibus vitaque fatis erit di&um, li hoc unum adjun¬ 
xero , quod nemo eat infitias, Thebas & ante Epa- 

F 3 


86 


CORN. NEP. EPAMINONDAS. 

minondam natum, & poft ejus interitum, perpetuo 
alieno paruifTe imperio, contra ea, quamdiu ille prae- 
fuerit reipublicae , caput fuifle totius Graeciae, ex 
quo intelligi poteft,unum hominem pluris, quam 
civitatem, fuifle. 




87 


1 ! 


XVI. 

PELOPIDAS, 

Pelopidas Thebanus magis hiftoricis, quam vul- i 
go notus, cujus de virtutibus, dubito, quemadmodum 
exponam, quod vereor, ne, fi res explicare incipiam, 
non vitam ejus enarrare, fed hiftoriam videar fcribe- 
re: fi tantummodo fummas attigero, ne rudibus litera- 
rum Graecarum minus lucide appareat, quantus fue¬ 
rit ille vir. Itaque utrique rei occurram, quantum 
potero; & medebor cum fatietati, tum ignorantiae 
ledorum. Phoebidas Lacedaemonius, cum exerci¬ 
tum Olynthum duceret, iterque per Thebas facerer, 
arcem oppidi, quae Cadmea nominatur, occupavit 
impulfu perpaucorum Thebanorum, qui, adverfa- 
riae fa&ioni quo facilius refifterent, Laconum rebus 
Audebant; idque fuo privato, non publico, fecit 
confilio. quo fado eum Lacedaemonii ab exercitu re¬ 
moverunt, pecuniaque multarunt, neque eo magis 
arcem Thebanis reddiderunt: quod, fufceptis inimi¬ 
citiis, fatius ducebant, eos obfideri,quam liberari. 
Nam poft Peloponnefium bellum Athenafque devi- 
das, cum Thebanis fibi rem efie exiftimabant: &c eos 
efle folos, qui adverfus refiftere auderent. Hac mente 

F 4 




88 CORNELII NEPOTIS 

amicis fuis fummas poteftates dederant, alteriufque 
fa&ionis principes partim interfecerant, alios in ex- 
filium ejecerant: in quibus Pelopidas hic, de quo 
2 fcribere exorfl fumus , pulfus patria carebat. Hi 
omnes fere A;henas fe contulerant, non, quo feque- 
renttar otium, fed ut, quemque ex proximo locum 
fors obruliflet, eo patriam recuperare niterentur. Ita¬ 
que cum tempus eft vifum rei gerendas, communiter 
cum his, qui Thebis idem fentiebant, diem delege¬ 
runt , ad inimicos opprimendos civitatemque libe¬ 
randam ,eum,quo maximi magiftratus flmul confue- 
verant epulari. Magnae faepe res non ita magnis co¬ 
piis funt geftae : fed profedo nunquam ab tam tenui 
initio tantae opes funt profligatas, nam duodecim 
adolefcentuli coierunt ex his, qui exfllio erant mul¬ 
tati, cum omnino non eflent amplius centum, qui 
tanto fe offerrent periculo, qua paucitate perculfa 
eft Lacedaemoniorum potentia. Hi enim non magis 
adverfariorum fa&ioni, quam Spartanis, eo tempo¬ 
re bellum intulerunt, qui principes erant totius Gfae- 
cias. quorum imperii majertas, neque ita multo pcfl, 
Leu&rica pugna, ab hoc initio perculfa, concidit. Illi 
igitur duodecim, quorum erat dux Pelopidas, cum 
Athenis interdiu exiflent, ut vefperafcente coelo The¬ 
bas poflent pervenire, cum canibus venaticis exie¬ 
runt, retia ferentes, veftitu agrefti, quo minore fufpi- 
cione facerent iter, quicum tempore ipfo, quo ftudue- 
rant, perveniffent, domum Charonis devenerunt, a 
£ quo & tempus & dies erat datus. Hoc loco libet inter¬ 
ponere, etfi fejun&um ab re propofita efl, nimia fi¬ 
ducia quantae calamitati foleat efle. Nam magiflra- 







PELOPIDAS. 


89 

tuum Thebanorum flatim ad aures pervenit, exfules 
is urbem devenifle. id illi, vino epulifque dediti, uf- 
que eo defpexerunt, ut ne quaerere quidem de tanta 
re laborarint. accedit etiam , quod magis aperiret eo¬ 
rum dementiam, allata eft enim epiftola Athenis ab 
Archia hierophante, uni ex his, Archiae, qui tum 
maximum magiftratum Thebis obtinebat : in qua 
omnia de profe&ione exfulum perfcripta erant, quae 
cum jam accubanti in convivio edet data , ficut erat 
fignata , fub pulvinum fubjiciens, in crafiinum , in¬ 
quit, differo res feveras. At illi omnes, cum jam nox 
procedi det, vinolenti ab exfulibus duce Pelopida funt 
interfe&i. Quibus rebus confeftis, vulgo ad arma 
libertatemque vocato, non folum qui in urbe erant, 
fed etiam undique ex agris concurrerunt, praefidium 
Lacedaemoniorum ex arce pepulerunt, patriam ob- 
fidione liberaverunt, au&ores Cadmeae occupandae 
partim occiderunt, partim in exfilium ejecerunt. Hoc 4 
tam turbido tempore, ficut fupra docuimus, Epami¬ 
nondas, quoad cum civibus dimicatum ed, domi 
quietus fuit. Itaque haec liberandarum Thebarum pro¬ 
pria laus eft Pelopidae: ceterae fere omnes commu¬ 
nes cum Epaminonda, namque Leu&rica pugna, im¬ 
peratore Epaminonda, hic fuit dux dele&ae manus , 
quae prima phalangem proftravit Laconum. omni¬ 
bus praeterea periculis affuit, ficut Spartam cum op¬ 
pugnavit, alterum tenuit cornu: quoque Meffena ce¬ 
lerius reftitueretur, legatus in Perfas eft profe&us. 
Denique haec fuit altera perfona Thebis , fed famen 
fecunda, ita ut proxima edet Epaminondae. Confli- 5 
£atus autem efl cum adverfa fortuna, nam & initio, 


CORN. NEP. PELOPIDAS. 


9° 

ficut oftendimus, exful patria caruit; & cum ThefTa- 
liam in poteftatem Thebanorum cuperet redigere, 
legationifque jure fatis tedum fe arbitraretur, quod 
apud omnes gentes fandum efle confueffet; a tyran¬ 
no Alexandro Pheraeo iimul cum Ifmenia compre- 
henfus, in vincula conjedus eft. Hunc Epaminondas 
recuperavit, bello perfequens Alexandrum. Poft id 
fa&um nunquam is animo placari potuit in eum , a 
quo erat violatus. Iraque perfuaiit Thebanis, ut fub- 
fidio Theffaliae prohcifcerentur , tyrannofque ejus 
expellerent. Cujus belli cum ei fumma effet dara, 
eoque cum exercitu profedus efTet: non dubitavit, 
fimulac confpexit hoftem , confligere. In quo proelio 
Alexandrum ut animadvertit, incenfus ira equum in 
eum concitavit, proculquedegreflus a fuis, conjedu 
telorum confoffus concidit. Atque hoc fecunda vi¬ 
soria accidit, nam jam inclinatae erant tyranno¬ 
rum copiae. Quo fado omnes TheEaliae civitates in- 
terfedum Pelopidam coronis aureis, & ftatuis aeneis, 
liberofque ejus inulto agro donarunt. 





9 X 


XVII. 

AGESILAUS. 

Agesilaus, Lacedaemonius, cum a ceteris feri- i 
pforibus, tum eximie a Xenophonte Socratico col¬ 
laudatus eft. eo enim ufus eft familiariftime. Hic pri¬ 
mum de regno cum Leotychide, fratris filio, habuit 
contentionem. Mos eft enim a majoribus Lacedaemo¬ 
niis traditus, ut duos haberent femper reges, nomi¬ 
ne magis quam imperio, ex duabus familiis Procli 
& Euryfthenis; qui principes ex progenie Herculis 
Spartae reges fuerunt, horum ex altera in alterius fa¬ 
miliae locum fieri non licebat, itaque utraque fuum 
retinebat ordinem. Primum ratio habebatur, qui maxi¬ 
mus natu effet ex liberis ejus, qui regnans deceftiflet. 
fin is virilem fexum non reliquiffet, tum deligeba¬ 
tur, qui proximus effet propinquitate. Mortuus erat 
Agis rex, frater Agefilai. filium reliquerat Leotychi- 
dem, quem ille natum non agnorat: eundem mo- 
riens fuum effe dixerat. Is de honore regni cum Age- 
filao, fuo patruo, contendit: neque id, quod peti¬ 
vit, confecutus eft. Nam Lyfandro fuffragante, ho¬ 
mine , uqoftendimus fupra, fa&iofo, & his tempori¬ 
bus potente, Agelilaus antelatus eft, Hic, fimulatque 2 


9 x CORNELII NEPOTIS 

imperii potitus eft, perfuafit Lacedaemoniis, utexer- 
citum emitterent in Aliam , bellumque regi facerent: 
docens ,fatius ejfe, in A fla , quam in Europa , dimi¬ 
cari. namque fama exierat, Artaxerxem comparare 
claffes, pedeftrefque exercitus, quos in Graeciam 
mitteret. Data poteflate, tanta celeritate ufuseft, 
ut prius in Afiarn cum copiis pervenerit, quam re¬ 
gii fatrapaeeum fcirent profeftum. Quo fafhim eft, 
ut omnes imparatos imprudentefque offenderer. Id 
ut cognovit Tyiaphernes, qui fummum imperium 
tum inter praefe&os habebat regios, inducias a La¬ 
cone petivit, fimulans, fe dare operam , ut Lacedae¬ 
moniis cum rege conveniret; re autem vera ad co¬ 
pias comparandas : eafque impetravit trimeftres. Ju¬ 
ravit autem uterque, fe fine dolo inducias conierva- 
turum. in qua pa&ione fumma fide manfit Agefdaus: 
contra ea TiiTaphernes nihil aliud , quam bellum 
comparavit. Id etfi fentiebat Laco, tamen jusjuran* 
dum fervabat, multum que in eo fe confequi dicebat: 
quod Tiffapkernes perjurio fuo & homines fuis rebus 
abalienaret , & Deos Jibi iratos redderet, fe autem , fer* 
rata religione , confirmare exercitum , cum animadver¬ 
teret, Deorum numen facere fecum : hominefque Jibi con¬ 
ciliari amiciores , quod his jludere confuefjent , quos con- 
3 fervarefidem viderent. Poftquam induciarum praeteriit 
dies, barbarus non dubitans, quod ipfius erant plu¬ 
rima domicilia in Caria, & ea regio his temporibus 
multo putabatur locupletiflima, eo potiflimum ho- 
Res impetum facluros: omnes fuas copias eo contra¬ 
xerat. At Agefdaus in Phrygiam fe convertit, eam- 
que prius depopulatus eft 3 quam Tiffaphernes ufc 



AGESILAUS. 93 

quam fe moveret. Magna praecia militibus locuple¬ 
tatis, Ephefum hiematum exercitum reduxit: atque, 
ibi officinis armorum inffiitutis, magna induftria bel¬ 
lum apparavit. & quo ffiudicfius armarentur, inffi- 
gniufque ornarentur, praemia propofuit, quibus do¬ 
narentur, quorum egregia in ea re fuiffet induffiria. 
Fecit idem in exercitationum generibus , ut, qui ce¬ 
teris praeftitiflent, eos magnis afficeret muneribus. 
His igitur rebus effiecit, ut 6 t ornatiffimum & exer- 
citatiffimum haberet exercitum. Huic cum tempus 
effiet vifurn, copias extrahere ex hibernaculis: vidit, 
ii, quo effiet iter faturus, palam pronuntiaffiet, ho- 
ffies non credituros , aliafque regiones prasfidiis oc¬ 
cupaturos , nec dubitaturos, aliud effis fa&urum , ac 
pronuntiaffiet. Itaque, cum ille Sardis iturum fe dixif- 
fet, Tiffiaphernes eandem Cariam defendendam pu¬ 
tavit. In quo cum eum opinio fefelliffiet, vi&um- 
que fe vidiffet conlilio: fero fuis prsefidio profe&us 
effi. nam cum illo veniffet, jam Agelilaus, multis lo¬ 
cis expugnatis, magna erat prasda potitus. Laco au¬ 
tem, cum videret, hoffies equitatu fuperare, nun¬ 
quam in campo fui fecit poteftatem, & his locis ma¬ 
num conferuit, quibus plus pedeffires copias valerent. 
Pepulit ergo, quotiefcunque congreffus effi, multo 
majores adverfariorum copias, St fic in Alia verfa- 
tus effi, ut omnium opinione vi&or duceretur. Hic 4 
cum jam animo meditaretur proficifci in Per fas , St 
ipfum regem adoriri: nuntius ei domo venit epho¬ 
rum miffu, bellum Athenienfes & Boeotios indixiffie 
Lacedaemoniis; quare venire ne dubitaret. In hoc 
non minus [ejus] pieras fufpicienda effi , quam vir- 



CORNELII NEPOTIS 


94 

tus bellica : qui, cum vidori praeefiet exercitui, 
maximamque haberer fiduciam regni Perfarum po- 
tiundi, tanta modeftia dido audiens fuit ju/Tis ab- 
fentium magiftraruum, ut fi privatus in comitio ef¬ 
fiet Spartae, cujus exemplum utinam imperatores 
noftri fequi voluiflent! Sed illuc redeamus. Agefi- 
laus opulentifiimo regno praepofuit bonam exifii- 
mationem ; multoque gloriofius duxit, fi indituris 
patriae paruiflet, quam fi bello fuperafiet Afiam. 
Hac igitur mente Hellefponturn copias trajecit, tan¬ 
taque ufus eft celeritate, ut, quod iter Xerxes an¬ 
no vertente confecerat, hic tranfierit triginta die¬ 
bus. Cum jam haud ita longe abeffet a Pelopon- 
nefo, obfiftere ei conati fiunt Athenienfes & Boeo- 
tii, ceterique eorum focii, apud Coroneam : quos 
omnes gravi proelio vicit. Hujus vidoriaevel maxi¬ 
ma fuit laus, quod, cum plerique ex fuga fe in tem¬ 
plum Minervae conjecifient, quaerereturque ab eo, 
quid his fieri vellet; etfi aliquot vulnera acceperat 
eo proelio, tk iratus videbatur omnibus, qui adverfus 
arma tulerant, tamen antetulit irae religionem, eos 
vetuit violari. Neque vero hoc folum in Graecia fe¬ 
cit, ut templa Deorum fanda haberet: fed etiam 
apud barbaros fumma religione omnia fimulacra 
arafque confervavit. Itaque praedicabat , mirari fe f 
non facrilegorum numero haberi , qui fuppLicibus eorum 
nocuijjent: aut non gravioribus poenis ajjici 3 qui reti - 
5 gionem minuerent , quam qui fana fpo liarent. Poft hoc 
proelium collatum eft omne bellum circa Corinthum, 
ideoque Corinthium eft appellatum. H : c cum una 
pugna decem millia hoRium, Agefilao duce, cecidif- 



AGESILAUS. 


95 

fent; eoque fa&o opes adverrariorum debilitatae vi¬ 
derentur : tantum abfuit ab infolentia gloriae, ut com- 
miferatus fit fortunam Graeciae, quod tam multi a fe 
victi vitio adverjariorum concidiffent: namque, illa mul¬ 
titudine, ji fana mens effet Grcecice , fupp licium Per fas 
dairc potuiffe . Idem cum adverfarios intra moenia 
compuliffet, & , ut Corinthum oppugnaret, multi 
hortarentur: negavit, id fuce virtuti convenire, fe enim 
tum effe , dixit, qui ad officium peccantes redire cogeret 9 
non qui urbes nobiliffimas expugnaret Grcecice. nam fi y , 
inquit, eos exflinguere voluerimus , qui nobifeum ad - 
verfus barbaros fleterunt , nofmetipfi nos expugnaveri¬ 
mus , illis quiefeentibus . quo facio fine negotio , cum 
voluerint , nos oppriment. Interim accidit illa calami- 6 
las apud Leu&ra Lacedaemoniis: quo ne proficifce- 
retur, cum a plerifque ad exeundum premeretur, ut 
ii de exitu divinaret, exire noluit. Idem, cum Epa¬ 
minondas Spartam oppugnaret, efletque fine muris 
oppidum, talem fe imperatorem praebuit, ut eo tem¬ 
pore omnibus apparuerit, nifi ille fuiffet, Spartam 
futuram non fuiffe. In quo quidem difcriminc cele¬ 
ritas ejus confilii faluti fuit univerfis. nam cum qui¬ 
dam adolefcentuli, hoflium adventu perterriti, ad 
Thebanos transfugere vellent, & locum extra urbem 
editum cepiflent: Agefilaus, qui perniciofiflimum 
fore videret, li animadverfum effet, quernquam ad 
hoftes transfugere conari, cum fuis eo venit, atque, 
ut fi bono animo feciffent, laudavit confilium eorum, 
quod eum locum occupaffent, & fe id quoque fieri de¬ 
bere animadvertifle. Sic adolefcentulos fimulata lau¬ 
datione recuperavit, &, adjundis de fuis comitibus. 


96 CORNELII NEPOTIS 

locum tutum reliquit, namque illi,audo numero eo 
rurn, qui expertes erant confilii, commovere fe non 
funt aufi, eoque libentium, quod latere arbitrabantur, 

7 quae cogitarant. Sine dubio poft Leu&ricam pugnam 
Lacedaemonii fe nunquam refecerunt, neque prifti- 
num imperium recuperarunt: cum inferim Agefilaus 
non defiitit, quibufcunque rebus poffet, patriam ju¬ 
vare. nam cum praecipue Lacedaemonii indigerent 
pecunia: ille omnibus, qui a rege defecerant, prae- 
iidio fuit, a quibus magna donatus pecunia, patriam 
fublevavit. Atque in hoc illud inprimis fuit admi¬ 
rabile, cum maxima munera ei ab regibus, fk dyna- 
ffis, civitatibufqueconferrentur: nihil unquam [in] 
domum fuam contulit, nihil de vi£fu, nihil de ve- 
Ritu Laconum mutavit. Domo eadem fuit contentus, 
qua Euryfthenes, progenitor rnajorum fuorum, fue¬ 
rat ufus: quam qui intrarat,nullumfignum libidinis, 
nullum luxuriae videre poterat; contra ea plurima 
patientiae atque abftinentiae. Sic enim erat inftruda, 
ut nulla in re differret a cujufvis inopis atque privati. 

8 Atque hic tantus vir, ut naturam fautricem habuerat 
in tribuendis animi virtutibus, fic maleficam na&us 
eft in corpore fingendo, nam tk flatura fuit humili, 
tk corpore exiguo , & claudus altero pede. Quae res 
etiam nonnullam afferebat deformitatem : atque 
ignoti faciem ejus cum intueremur, contemnebant: 
qui autem virtutes noverant, non poterant admirari 
fatis. Quod ei ufu venit, cum annorum o&oginta fub- 
fidio Tacho in iEgyptum iffet, &. in a£h cum luis 
accubuiffet, fine ullo tefto : Rratumque haberet tale, 
ut terra te&a effet Rramentis; neque huc amplius. 




A G E S 1 L A U S. 97 

quam pellis effer injeda: eodemque comites omnes 
accubuiffent, veffitu humili atque obfoleto,ut eorum 
ornatus non modo in his regem neminem fignifi- 
caret, fed hominis non beatiffimi fufpicionem prae- 
beret. Hujus de adventu fama cum ad regios effet 
perlata, celeriter munera eo cujufque generis funt 
allata. His, quaerentibus Agefilaum , vix fides fada 
eft, unum effe ex his, qui tum accubabant. Qui cum 
regis verbis, quae attulerant, dediffent: ille, praeter 
vitulina, & hujufmodi genera obfonii, quae praefens 
tempusdefiderabat, nihil accepit; unguenta, coronas, 
fecundamque menfam fervis difpertiit; cetera referri 
juffn. Quo fado eum barbari magis etiam contem- 
ferunt: quod eum ignorantia bonarum rerum illa po- 
tiffimum fumfuTe arbitrabantur. Hic cum ex Jlgy- 
pto reverteretur, donatus a rege Nedanabide ducen¬ 
tis viginti talentis, quae ille muneri populo fuo da¬ 
ret ; veniffetque in portum, qui Menelai vocatur, ja¬ 
cens inter Cyrenas & jEgyprum: in morbum impli¬ 
citus deceffit. ibi eum amici, quo Spartam facilius 
perferre poffent, quod mei non habebant, cera cir¬ 
cumfuderunt; atque ita domum retulerunt. 


Corn. Nep . 


5 



$8 


XVIII. 

EUMENES. 

i Eumenes Cardianus. Hujus fi virtuti par data 
eflet fort-una : non ille quidem major, fed multo il- 
luftrior, atque etiam honoratior; quod magnos ho¬ 
mines virtute metimur, non fortuna. Nam cum 
aetas ejus incidiflet in ea tempora, quibus Macedones 
florerent: multum ei detraxit inter hos viventi, quod 
alienae erat civitatis; neque aliud huic defuit, quam 
generofa ftirps. Etfi ille domeftico fummo genere 
erat: tamen Macedones eum fibi aliquando anteponi 
indigne ferebant; neque tamen non patiebantur, vin¬ 
cebat enim omnes cura, vigilantia,patientia,callidita¬ 
te, & celeritateingenii. Hic peradolefcentulusadami¬ 
citiam acceffit Philippi, Amyntae filii: brevique tem¬ 
pore in intimam pervenit familiaritatem. Fulgebat 
enim jam in adolefcentulo indoles virtutis. Itaque 
eum habuit ad manum fcribae loco : quod multo 
apud Grajos honorificentius efr, quam apud Roma¬ 
nos. nam apud nos revera, ficut funt, mercenarii 
fcribae exiftimantur: at apud illos contrario nemo 
ad id officium admittitur, nifi honefto loco, & fide 
& indufiria cognita; quod neceffe efl, omnium con- 




CORNELII NEPOTIS EUMENES. 93 

filiorum eum efle participem. Hunc locum tenuit 
amicitiae apud Philippum annos feptem. Illo interfe- 
$o, eodem gradu fuit apud Alexandrum annos tre- 
decim. Noviflimo tempore praefuit etiam altera; 
equitum alae, quae hetaerice appellabatur. Utrique 
autem in confilio femper affuit, &L omnium rerum 
habitus ed particeps. Alexandro Babylone mortuo, X 
cum regna lingulis familiaribus dilpartirentur, 6c 
fumma rerum tradita elfet tuenda eidem, cui Alex¬ 
ander moriens annulum fuum dederat, Perdiccae; 
«x quo omnes conjecerant, eum regnum ei commen* 
dafle, quoad liberi ejus in fuam tutelam pervenifient: 
(aberant enim Craterus & Antipater,qui antecede¬ 
re hunc videbantur: mortuus erat Hephaedio, quem 
linum Alexander, quod facile rntelligi pollet, pluri¬ 
mi fecerat:) hoc tempore data eft Eumeni Cap«4 
padocia, five potius di£la. nam tum in hoftium erat 
potellate. Hunc fibi Perdiccas adjunxerat magno ftu- 
dio, quod in homine fidem oc induflriam magnam 
•videbat: non dubitans, fi eum pellexiffet, magno ufui 
fore fibi in his rebus,quas apparabat. Cogitabat enim, 
quod fere omnes in magnis imperiis concupifcunt, 
omnium'partes corripere atque comple&i. Neque 
vero hoc ille folus fecit; fed ceteri quoque'omnes, 
qui Alexandri fuerant amici. Primus Leonnatus Ma¬ 
cedoniam praeoccupare deftinaverat. Is multis ma^ 
gnis pollicitationibus perfuadere Eumeni ftuduit, ut 
Perdiccam defereret, ac fecum faceret focietatem. 
Cum perducere eum non poflet, interficere conatus 
ed : & feciffet, nifi ille clam noffu ex praefidiis ejus 
effugiffet. Interim conflata funt illa bella, quae ad in- 3 

G 2. 


200 


CORNELII NEPOTIS 

tfernecionem pofl Alexandri mortem gefta funt, om« 
nefque concurrerunt ad Perdiccam opprimendum, 
quem etfi infirmum videbat, quod unus omnibus re- 
Mere cogebatur: tamen amicum non deferuit, ne¬ 
que falutis, quam fidei, fuit cupidior. Praefecerat 
eum Perdiccas ei parti Afiae, quae inter Taurum 
montem jacet atque Hellefpontum ; & illum unum 
oppofuerat Europaeis adverfariis : ipfe jEgyptum 
oppugnatum adverfus Ptolemaeum erat profe&us, 
Eumenes cum neque magnas copias, neque firmas 
haberet, quod inexercitatae, &c non multo ante erai# 
contra&ae; adventare autem dicerentur , Hellefpon- 
tumque tranfiffe Antipater & Craterus magno cum 
exercitu Macedonum, viri cum claritate, tum ufu 
belli praedantes: (Macedones vero milites ea tunc 
erant fama, qua nunc Romani feruntur: etenim fem- 
per habiti funt fortifiimi, qui fummam imperii poti¬ 
rentur: ) Eumenes intelligebat, fi copiae fuae cognof- 
fent, adverfus quos ducerentur, non modo non itu¬ 
ras, fed fimul cum nuntio dilapfuras. Itaque hoc ejus 
fuit prudentifiimum confilium, ut deviis itineribus 
milites duceret, in quibus vera audire non pollent; 
& his perfuaderet, fe contra quofdam barbaros pro 
ficifci. Itaque tenuit hoc propofitum, & prius in 
aciem exercitum eduxit, proeliumque commifit, 
quam milites fui fcirent, cum quibus arma confer¬ 
rent. Effecit etiam illud locorum praeoccupatione, 
ut equitatu potius dimicaret, quo plus valebat, quam 
4 peditatu , quo erat deterior. Quorum acerrimo con- 
curfu cum magnam partem diei effet pugnarum,ca¬ 
dit Craterus dux, Neoptolemus, qui fecundum 




EUMENES. 


101 


locum Imperii tenebat, cum hoc concurrit ipfe Eu¬ 
menes. Qui cum inter fe complexi, in terram ex 
equis decidiflent, ut facile intelligi podet, inimica 
mente contendide, animoque magis etiam pugnaflfe* 
quam corpore : non prius didra&i funt, quam alte¬ 
rum anima reliquerit. Ab hoc aliquot plagis Eume¬ 
nes vulneratur, neque eo magis ex proelio excedit* 
fed acrius hodis inditit. Hic equitibus prodigatis * 
interfe&o duce Cratero, multis praeterea Si maxime 
nobilibus captis, pedefter exercitus, quod in ea lo¬ 
ca erat dedud^us, ut invite Eumene elabi non pofTer* 
pacem ab eo petiit, quam cum impetraffet, in fide 
non rr.andt. Si fe, dmulac potuit, ad Antipatrum re¬ 
cepit. Eumenes Craterum , ex acie femivivum ela¬ 
tum, recreare fhiduit. cum id non pdfTet, pro ho¬ 
minis dignitate, proque priftina amiciria , (namque 
illo ufus erat, Alexandro vivo, familiariter) amplo 
funere extulit, odaque in Macedoniam uxori ejus ac 
liberis remifit. Haec dum apud Hellefpontum gerun- ^ 
tur, Perdiccas apud dumen Nilum interficitur a Se¬ 
leuco Si Antigono: rerumque fummaad Antipatrum 
defertur. Hic, qui deferuerant, exercitu fuffragium 
ferente, capitis abfentes damnantur, in his Eumenes» 
Hac ille perculfus plaga non fuccubuit, neque eo fe-t 
cius bellum adminidravit. fed exiles res animi ma¬ 
gnitudinem, etfi non frangebant, tamen imminue¬ 
bant. Hunc perfequens Antigonus, cum omni genere 
copiarum abundaret, faepe in itineribus vexabatur: 
neque unquam ad manum accedere licebat, niti his 
locis, quibus pauci poffent multis reddere. Sed ex¬ 
tremo tempore ? cum condlio capi non podet> raul- 

g ? 


_ 



102 


CORNELII NEPOTIS 

titudine circumventus eft, hinc tamen, multis fuis 
amifiis, feexpedivit, & in caftellum Phrygiae,quod 
Nora appellatur, confugit. In quo cum circumfede- 
retur, & vereretur, ne uno loco manens equos mi¬ 
litares perderet; quod fpatium non eflet agitandi: 
callidum fuit ejus inventum, quemadmodum ftans 
jumentum calefieri exercerique pollet, quo libentius 
& cibo uteretur, & a corporis motu non remove¬ 
retur. Subftringebat caput loro altius, quam ut prio¬ 
ribus pedibus plane terram pollet attingere, deinde 
poft verberibus cogebat exfultare, & calces remitte¬ 
re. qui motus non minus fudorem excutiebat, quam 
fi in fpatio decurreret. Quo faftum eft, quod omni¬ 
bus mirabile eft vifum , ut jumenta aeque nitida ex 
caftello educeret, cum complures menfes in obfidio- 
ne fuiflet,ac fi iu campeftribus ea locis habuiflef. 
In hacconclufione, quotiefcunque voluit, apparatum 
& munitiones Antigoni alias incendit, alias disjecit. 
Tenuit autem fe uno loco, quamdiu fuit hiems. quod 
caftrum fubfidia habere non poterat, ver appropin¬ 
quabat: fimulata deditione , dum de conditionibus 
tra&at, praefe&is Antigoni impofuit, feque ac fuos 
6 omnes extraxit incolumes. Ad hunc Olympias, ma¬ 
ter quae fuerat Alexandri, cum literas &: nuntios mi- 
fiffetin Afiam, confultum, utrum repetitum Macedo - 
niam veniret, (nam tum in Epiro habitabat) & eas res 
occuparet: huic ille primum fuafit, ne fe moveret , & 
exfpeclaret , quoad Alexandri filius regnum adipifcere¬ 
tur. fin aliqua cupiditate raperetur in Macedoniam , 
omnium injuriarum oblivifceretur, & in neminem acer* 
hiore uteretur imperio , Horum nihil ea fecit, nam & 




EUMENES. 


iOJ 

in Macedoniam profe&a ert, & ibi crudellflime fe 
geflit. Petiit autem ab Eumene abfente , ne pateretur 
Philippi domus & familia inirniciffimos fiirpem quoque 
interimere, ferretque opem liberis Alexandri, quam ve¬ 
niam fi fibi daret , quam primum exercitus pararet , quos 
fibi fubfidio adduceret, id quo facilius faceret,fe omnibus 
prafeclis , qui in officio manebant, mififfie literas , ut 
ei parerent , ejufque confiliis uterentur. His rebus Eu¬ 
menes permotus, fatius duxit, (i ita tuliflet fortuna,, 
perire bene meritis referentem gratiam, quam ingra¬ 
tum vivere. Itaque copias contraxit, bellum adver- 7 
fus Antigonum comparavit, quod una erant Macedo¬ 
nes complures nobiles, in hisPeuceftes, qui corpo¬ 
ris curtos fuerat Alexandri, tum autem obtinebat Per- 
rtdem, Antigenes, cujus fub imperio phalanx era t 
Macedonum : invidiam verens, (quam tamen effu¬ 
gere non potuit,) fi potius ipfe alienigena fummi im¬ 
perii potiretur, quam alii Macedonum, quorum ibi 
erat multitudo: in principiis nomine Alexandri rta- 
tuit tabernaculum, in eoque feliam auream cum fce- 
ptro ac diademate jurtit poni, eoque omnes quotidie 
convenire, ut ibi de fummis rebus confilia caperem* 
tur: credens, minore fe invidia fore, fi fpecie impe¬ 
rii , nominifique fimulatione Alexandri, bellum vide¬ 
retur adminirtrare. quod Sc fecit, nam, cum non ad 
Eumenis principia, fed ad regia conveniretur, atque 
ibi de rebus deliberaretur,quodammodo latebar: cum 
tamen per eum unum gererentur omnia. Hic in Pa- 8 
rsetacis cum Antigono conflixit, non acie inrtrudla , 
fed in itinere: eumque male acceptum in Mediam 
hiematum coegit redire, ipfe in finitima regione Per^ 

G 4 



104 CORNELII NEPOTIS 

fidis hiematum copias divifit, non ut voluit, fed ut 
militum cogebat voluntas, namque illa phalanx Alex¬ 
andri Magni, quae Aliam peragrarat, deviceratque 
Perfas, inveterata cum gloria, tum etiam licentia, 
non parere fe ducibus, fed imperare poftulabat: ut 
nunc veterani faciunt [noftri.] Itaque periculum 
eft , ne faciant, quod illi fecerunt, fua intemperan¬ 
tia nimiaque licentia ut omnia perdant; neque mi¬ 
nus eos, cum quibus fleterint, quam adverfus 
quos fecerint, quod fi quis illorum veteranorum le^ 
gat fa&a; paria horum cognofcat: neque rem ul¬ 
lam, nili tempus, interefife judicet, fed ad illos re¬ 
vertar. Hiberna fumferaot non ad ufum belli, fed 
ad ipforum luxuriam ; longeque inter fe difcede- 
rant. Hoc Antigonus cum comperiffet, intelligeret- 
que, fe parem non efle paratis adverfariis: ftatuit 
aliquid fibi conlilii novi elfe capiendum. Duae erant 
viae, qua ex Medis, ubi ille hiemabat, ad adverfa- 
riorum hibernacula pollet perveniri, quarum brevior 
per loca deferta, quae nemo incolebat propter aquae 
inopiam , ceterum dierum erat fere decem: illa au¬ 
tem , qua omnes commeabant, altero tanto longio¬ 
rem habebat anfraflum; fed erat copiofa, omnium-* 
que rerum abundans, hac (i proficifceretur, intellige- 
bat, prius adverfarios refcituros de fuo adventu, 
quam ip(e tertiam partem confeciffet itineris, fin per 
loca fola contenderet, fperabat, fe imprudentem 
holiem opprefTiirum. Ad hanc rem conficiendam, 
imperavit, quam plurimos utres atque etiam culleos 
comparari; poli haec pabulum ; praeterea cibaria 
cofta dierum decem; utque quam minime fieret ignis 




EUMENES, 


105 

in cafiris: iter, quod habebat, omnes celat. Sic para¬ 
tus, qua conflituerat, proficifcitur. Dimidium fere 9 
ipatuim confecerat, cum ex fumo cartrorum ejus fu- 
Ipicio allata eft ad Eumenem , hortem appropinqua* 
re. conveniunt duces : quaeritur, quid opus rtt fado* 
intelligebant omnes, tam celeriter copias ipforum 
contiahi non poffe,quam i\ntigonus affuturus vide¬ 
batur. Hic, omnibus titubantibus, & de rebus furr- 
mis defperantibus, Eumenes ai t,Ji celeritatem velint 
adhibere , & imperata facere , quod ante non fecerint , 
fe rem expediturum . nam , quod diebus quinque hoflis 
tranfiffe pojfetyfe effecturum , ut non minus totidem 
dierum fpatio retardaretur': quare circumirent 9 fuas quif- 
que copias contraheret. Ad Antigoni autem refrenan- . 
dum impetum, tale capit conrtlium. Certos mittit 
homines ad infimos montes, qui obvii erant itineri 
adverfariorum; hifque praecepit, ut prima node , 
quam latiflime portint, ignes faciant quam maximos, 
atque hos fecunda vigilia minuant, tertia perexiguos 
reddant; &, artimulata cartrorum confuetudine, fu- 
fpicionem injiciant hoftibus, his locis effe caflra, ac de 
eorum adventu effe praenuntiatum; idemque portera 
node faciant. Quibus imperatum erat, diligenter prae¬ 
ceptum curant. Antigonus, tenebris obortis, ignes 
confpicatur: credit de fwo adventu effe auditum, & 
adverfarios illuc fuas contraxiffe copias, mutat con- 
filium, &, quoniam imprudentes adoriri non poffer, 
fledit iter 1'uum , & illum anfradum longiorem co- 
piofae vise capit, ibique diem unum opperitur, ad 
lartitudinem fedandam militum, ac reficienda jumen¬ 
ta, quo integriore exercitu decerneret. Hic Eume- 10 


io 6 CORNELII NEPOTIS 


nes callidum imperatorem vicit con filio, celeritatem-' 
que impedivit ejus: neque tarnen multum profecit, 
nam invidia ducum, cum quibus erat, perfidiaque 
[ militum ] Macedonum veteranorum, cum fupe- 
rior proelio difceflifTet, Antigono eft deditus: cum 
exercitus ei ter ante feparatis temporibus juraffet, fe 
eum defenfurum, nec unquam deferturum. Sed tanta 
fuit nonnullorum virtutis obfreftntio, ut fidem amit¬ 
tere mallent, quam eum non prodere. Atque hunc 
Antigonus, cum ei fuiffetinfeftiflimus, confervafiet, 
fi per fuos effet licitum: quod ab nullo fe plus ad¬ 
juvari poffe intelligebat in his rebus, quas impende- 
re jam apparebat ompibus.’ Imminebant enim Seleu¬ 
cus, Lyfimachus, Ptolemaeus, opibus jam valentes: 
cum quibus ei de fummis rebus erat dimicandum, 
fed non pafii funt hi, qui circa erant: quod vide¬ 
bant, Eumene recepto, omnes prae illo parvi futur 
ros. Ipfe autem Antigonus adeo erat incenfus,ut, 
nifi magna fpe maximarum rerum, leniri non pollet, 
ffi Itaque, cum eum in cuftodiam dediflet, & praefa¬ 
tus cuftodum quaefitfet, quemadmodum fervari vel • 
Ut? ut acerrimum , inquit, Iconem , aut ferocijjimim 
elephantum, nondum enim (latuerat, fervaret eum, 
nec ne. Veniebat autem ad Eumenem utrumque ge- 
nus hominum: & qui propter oduim fru£lum oculis 
ex ejus cafu capere vellent; qui propter veterem 
amicitiam colloqui, confolarique cuperent: multi 
etiam, qui ejus formam cognofcere (ludebant, qualis 
eflet, quem tamdiu, tamque valde timuiflent, cujus 
in pernicie pofitam fpem habuiffent vi&oriae. At Eu¬ 
menes, cum diutius in vinculis effet, ait Qnomarcho, 




E U M E N E S. 


107 

penes quem fumma imperii erat cuftodia i,fe mirari , 
quare jam tertium diem Jic teneretur, non enim hoc con¬ 
venire Antigoni prudenti ce , ut jic deuteretur victo, quin 
aut interfici , aut mijjiim jieri juberet . Hic cum ferocius 
Onomarcho loqui videretur, quid? tu, inqui Inanimo 
ji [flo eras , cur non in proelio cecidijii potius , quam in 
potejiat em inimici venires? Huic Eumenes, utinam 
quidem iflud evenijfet! [inquit:] fed eo non accidit , 
quod nunquam cum fortiore fum congrejfus. non enim 
cum quoquam arma contuli , quin is mihi fuccubuerit * 
non enim virtute hojlium, fed amicorum perfidia decidi . 
Neque id falfum. * nam & dignitate fuit honefta, & 
viribus ad laborem ferendum firmis, neque tam ma¬ 
gno corpore, quam figura venufla. De hoc Antigo- 1 
nus cum folus conftituere non auderet, ad confilium 
retulit. Hic, cum plerique omnes primo perturbati 
admirarentur, non jam de eo fumtum effe fupplicium , 
a quo tot annos adeo effient male habiti , ut fkpe ad de - 
Jperationem forent adducti ; quique maximos duces in¬ 
ter feci jj et; denique in quo uno ejfiet tantum , *//, quoad 
ille viveret , ipfi fecuri ejje non pojfent , interfecto nihil 
habituri negotii effent: poftremo ,ji illi redderet falu- 
tem , quaerebant , quibus amicis ejjet ufurus ? fefe enim 
cum Eumene apud eum non futuros. Hic, cognita con- 
filii voluntate, tamen ufque adfeptimum diem deli¬ 
berandi fibi fpatium reliquit, tum autem, cum jam 
vereretur, ne qua feditio exercitus oriretur, vetuit 
ad eum quemquam admitti, & quotidianum vi$um 
amoveri jufTit. Nam negabat, fe ei vim allaturum , 
qui aliquando fuifTet amicus.Hic tamen non amplius, 
quam triduum, fame fatigatus,cum caftra moveren- 




CORN. NEP. EUMENES. 


108 

tur, infciente Antigono, jugulatus eft a cuflodibus, 
13 Sic Eumenes annorum quinque & quadraginta, cum 
ab anno vigefimo, uti fupra offendimus, feptem an? 
nos Philippo apparuifTet; tredecim apud Alexan¬ 
drum eundem locum obtinuiffet, in his uni equirum 
ais praefuiflet, poft autem Alexandri Magui mortem 
imperator exercitus duxiflet, fummofque duces par- 
tim repuliffet, partim interfecifTet: captus non An¬ 
tigoni virtute, fed Macedonum perjurio, talem ha¬ 
buit exitum vitae. In quo quanta fuerit omnium opi¬ 
nio eorum, qui poff Alexandrum Magnum reges funt 
appellati, ex hoc facillime poteft judicari, quod ne¬ 
mo Eumene vivo rex appellatus eft, fed praefe&us, 
iidem poft hujus occafum, Ratim regium ornatum 
nomenque fumferunt: neque, quod initio praedica¬ 
runt,^ Alexandri liberis regnum fer vare , id prae flare 
voluerunt; &, uno propugnatore fublato, quid fen- 
tirent, aperuerunt. Hujus (celeris principes fuerunt 
Antigonus, Ptolemaeus, Seleucus, Lyfimachus, Caf- 
fander. Antigonus autem Eumenem mortuum pro¬ 
pinquis ejus fepeliendum tradidit, hi militari hone- 
flo funere, comitante toto exercitu, humaverunt: 
offaque ejus in Cappadociam ad matrem atque uxo» 
rem liberofque ejus deportanda curarunt. 





10Q 


X 1 X. 

PHOCION. 

P hocion, Athenienfis , etfi faepe exercitibus i 
praefuit, fummofque magiftratus cepit; tamen mul¬ 
io ejus notior integritas eft vitae , quam rei milita¬ 
ris labor. Itaque hujus memoria eft nulla, illius au¬ 
tem magna fama : ex quo cognomine Bonus eft ap¬ 
pellatus. Fuit enim perpetuo pauper, cum divitiftl- 
imis effe pofiet, propter frequentes delatos honores, 
poteftatefque fummas, quae eia populo dabantur* 
Hic cum a rege Philippo munera magnae pecuniae 
repudiaret, legatique hortarentur accipere, fimulque 
admonerent, fi ipfe his facile careret, liberis tamen 
luis profpiceret, quibus difficile eflet, in fumma pau¬ 
pertate tantam paternam tueri gloriam : his ille, Ji mei 
Ji miles erunt , idem hic , inquit, agellus illos alet , qui 
me ad hanc dignitatem perduxit: jin dijjimiles funt fu¬ 
turi , nolo meis impenjis illorum ali augerique luxuriam . 
Idem cum prope ad annum o&ogefimum profpera i 
perveniflet fortuna, extremis temporibus magnum 
in odium pervenit fuorum civium. Primo [quod] 
cum Demade de urbe tradenda Antipatro confenfe- 
rat; ejufque confilio Demcfthenes cum ceteris, qui 


110 


CORNELII NEPOTIS 


bene de republica mereri exiftimabantur, populifcito 
in exfiiium erant expulfi. Neque in eo folum offen¬ 
derat, quod patriae male confuluerat; fed etiam, 
quod amicitiae fidem non praeftiterat. namque, au- 
&us adjutufque a Demofthene, eum , quem tenebat, 
alcenderat gradum, cum adverfus Charetem eum 
jfubornaret: ab eodem in judiciis, cum capitis cau- 
fam dicerer, defenfus, aliquoties liberatus difceffe- 
rat. hunc non folum in periculis non detendit, fed 
etiam prodidit. Concidit autem maxime uno crimi¬ 
ne: quod, cum apud eum fummum effet imperium 
populi, & Nicanorem,Caffandri praefe&um, intidiari 
Piraeeo Athenicnfium a Dercyllo moneretur; idem- 
que poftularet, ut provideret t ne commeatibus civitas 
privaretur: hic, audiente populo, Phocion negavit ej[t 
periculum,/'eque ejus rei obfidem fore pollicitus eft. ne¬ 
que ita multo poft Nicanor Piraeeo eft potitus, ad 
quem recuperandum cum populus armatus concur- 
riffet: ille non modo neminem ad arma vocavit, 
fed ne armatis quidem praeeffe voluit, [fine quo Athe- 
3 nae omnino effe non polTunt. ] Erant eo tempore 
Athenis duae fa&iones : quarum una populi caufam 
agebat, altera optimatum, in hac erat Phocion & De¬ 
metrius Phalereus, harum utraque Macedonum pa¬ 
trociniis nitebatur, nam populares Polyfperchonti 
favebant: optimates cum Caliandro fentiebant. In- 
terim a Polyfperchonte Caffander Macedonia pul- 
fus eft. quo fa&o populus fuperior fa&us , flatim 
duces adverfariae fadionis capitis damnatos patria 
pepulit; in his Phocionem & Demetrium Phalereum: 
deque ea re legatos ad Pelyfperchontem mifit, qui 




PHOCION. 


111 


ab eo peterent, ut fua decreta, confirmaret. Huc eo¬ 
dem profe&us eft Phocion, quo ut venit, caufam 
apud Philippum regem verbo, re ipfa quidem apud 
Polyfperchontem juflus eft dicere, namque is tum 
regis rebus praeerat. Hic ab Agnonide accufatus, 
quod Piraeeum [Nicanovi] prodidiftet, ex confilii 
fententia in cuftodiam conje&us , Athenas deduftus 
eft, ut ibi de eo legibus fieret judicium. Huc ubi per- 4 
ventum eft, cum propter aetatem pedibus jam non 
valeret, vehiculoque porraretur : magni concurfus 
funt fa&i; cum alii, reminifcentes veteris famae , 
setatis mifererentur; plurimi vero ira exacuerentur, 
propter proditionis fufpicionem Piraeei, maximc- 
que, quod ad verfus populi commoda in feneftute fte- 
terat. Qua de re ne perorandi quidem ei data eft 
facultas, & dicendi caufam. Inde judicio, legitimis 
quibufdam confe&is, damnatus, traditus eft unde¬ 
cim viris, quibus ad ftipplicium, more Aihenien- 
fuun, publice damnati tradi folent. Hic cum ad mor¬ 
tem duceretur, obvius ei fuit Emphyletus, quo fa¬ 
miliariter fuerat ufus. Is cum lacrimans dixiftet, O 
quam indigna perpeteris , Phocion ! huic ille, At non 
inopinata , inquit, hunc enim exitum plerique clari viri 
habuerunt Athenienfes . In hoc tantum fuit odium mul¬ 
titudinis , ut nemo aufus fit eum liber fepelire, itaque 
a fervis fepuitus eft. 


v 




512 


X X. 

TIMOLEON. 

i 1 imoleon Corinthius. Sine dubio magnus 
omnium judicio hic vir exftitit. namque huic uni con¬ 
tigit, quod nefcio an ulli, ut & patriam , in qua erat 
natus, oppreflam a tyranno liberaret; & a Syracu- 
fis, quibus auxilio erat miffus, inveteratam fervitu- 
tem depelleret, totamque Siciliam, multos annos bel¬ 
lo vexatam, a barbarifque oppreflam, fuo adven¬ 
tu in priftinum reftitueret. Sed in his rebus non fim- 
plici fortuna confli&atus eft, &, id quod difficilius 
putatur, multo fapientius tulit fecundam, quam ad- 
verfam fortunam. Nam cum frater ejus Timopha- 
nes, dux a Corinthiis dele&us, tyrannidem permi¬ 
lites mercenarios occupaflet, particepfque regni pol* 
fet eflfe: tantum abfuit a focietate fceleris, ut antetu¬ 
lerit fuorum civium libertatem fratris faluti; &pa- 
trije parere legibus, quam imperare, fatius duxerit, 
Hac mente per harufpicem, communemque affinem, 
cui foror, ex eifdem parentibus nata, nupta erat, 
fratrem tyrannum interficiendum curavit. Ipfe non 
modo manus non attulit, fed ne adfpicere quidem 
fraternum fanguinem voluit, nam, dum res confii 




CORN. NEP. TIMOLEON. 


ceretur, procul inpraeildio fuit, nequisfatelles pof- 
fet fuccurrere. Hoc praeclariftimum ejus facinus non 
pari modo probatum eft ab omnibus, nonnulli enim 
Iccfam ab eo pietatem putabant, & invidia laudem 
virtutis obterebant. Mater vero poft id fa&um, ne¬ 
que domum ad fe filium admifit, neque adfpexit, 
quin eum fratricidam impiumque deteftans compel¬ 
laret. Quibus rebus ille adeo eft commotus, ut non- 
nunquam vitae finem facere voluerit, atque ex ingra¬ 
torum hominum confpe&u morte decedere. Interim i 
Dione Syracufis interfe&o, Dionyfius rurfus Syra- 
cufarum potitus eft: cujus adverfarii opem a Co¬ 
rinthiis petierunt, ducemque, quo in bello uteren¬ 
tur, poftularunt. Huc Timoleon miftus, incredibili 
felicitate Dionyfium tota Sicilia depulit, cum inter¬ 
ficere poflet, noluit; tutoque ut Corinthum perve¬ 
niret, effecit: quod utrorumque Dionyfiorum opi- 
J bus Corinthii faepe adjuti fuerant; (cujus benigni¬ 
tate memoriam volebat exftare) eamque praeclaram 
vi&oriam ducebat, in qua plus effet clementiae „ 
quam crudelitatis; poftremo, ut non folum auribus 
35 acciperetur, fed etiam oculis cerneretur, quem & ex 
l 111 quanto regno, ad quam fortunam detrufiflet. Poft 
2C Dionyfii deceflum cum Hiceta bellavit, qui adver- 
fatus fuerat Dionyfio; quem non odio tyrannidis 
’ C1 diflenfiffe, fed cupiditate, indicio fuit, quod ipfe, 

® expulfo Dionyfio, imperium dimittere noluit. Hoc 
l[ fuperato, Timoleon maximas copias Carthaginien- 
^ fmm apud Crimeffum flumen fugavit, ac fatis habe¬ 
ri 111 re coegit, fi liceret Africam obtinere, qui jam corn¬ 
is plures annos pofteftioneir. Siciliae tenebant. Cepit 
Corn, Ncp, H 


y 14 CORNELII NEPOTIS 

etiam Mamercum, Italicum ducem, hominem beiH- 
cofum & potentem, qui tyrannos adjutum in Sici- 
3 liam venerar. -Quibus rebus confe&is cum propter 
diuturnitatem belli non folum regiones, fed etiam 
imbes defertas videret, conquifivit, quos potuit, pri¬ 
mum Siculos; deinde Corintho arccftivit colonos, 
quod ab his initio Syracufte erant conditae. Civibus 
veteribus fua reftituit, novis bello vacuefa&as pof- 
feftiones divilit, urbium moenia disje&a, fanaque 
[ deferta ] refecit, civitatibus leges libertatemque 
reddidit: ex maximo bello tantum otium totae in* 
fulce conciliavit, ut hic conditor urbium earum, 
non illi,qui initio deduxerant, videretur. Arcem Sy- 
racufis, quam munierat Dionyfuis ad urbem obliden¬ 
dam, a fundamentis disjecit: cetera tyrannidis pro¬ 
pugnacula demolitus eft, deditque operam , ut quam 
minime multa veftigia fervitutis manerent. Cum tan¬ 
tis eftet opibus, ut etiam invitis imperare pollet; 
tantum autem haberet amorem omnium Siculorum, 
ut nullo recufante regnum obtineret: maluit fe dili¬ 
gi, quam metui. Itaque, cum primum potuir, im¬ 
perium depofuit, & privatus Syracufis, quod reli¬ 
quum vitae fuit, vixit, neque vero id imperite fecit, 
nam, quod ceteri reges imperio potuerunt, hic be¬ 
nevolentia tenuit. Nullus honos huic defuit: neque 
poftea res ulla Syraculis gella eft publice, de qua 
prius iit decretum, quam Timoleontis fententia co¬ 
gnita. Nullius unquam conlilium non modo antela¬ 
tum , fed ne comparatum quidem eft. neque id magis 
4 benevolentia fa&um eft, quam prudentia. Hic cum 
aetate jam proveduseftet,line ullo morbo luminaocut 



Timoleon. 


uf 

lorum amifit. quam calamitatem ita moderate tulit * 
ut neque eum querentem quifquam audierit, neque 
eo miniis privatis publicifque rebus interfuerit, ve¬ 
niebat autem in theatrum, cum ibi concilium populi 
haberetur, propter valetudinem veftus jumentis jun- 
£fis, atque ita de vehiculo, quae videbantur, dicebat, 
neque hoc illi quifquam tribuebat fuperbiae. nihil 
enim unquam neque infolens, neque gloriofum , ex 
ore ejus exiit, qui quidem, cum fuas laudes audiret 
praedicari, nunquam aliud dixit, quam fe in ea re 
maximas Diis gratias agere atque habere , quod cum 
Siciliam recreare conifituiflent, tum fe potiflimum 
ducem effe voluirtent. nihil enim rerum humanarum 
fine Deorum numine geri putabat. Itaque fuae domi 
facellum uvropxTixg conftitucrat, idque fan&irtime 
colebat. Ad hanc hominis excellentem bonitatem mi* ^ 
rabiles accerterunt cafus. Nam proelia maxima natali 
die fuo fecit omnia, quo fa&um ert, ut ejufdem na¬ 
talem fertum haberet unirerfa Sicilia. Huic quidam 
Lameftius, homo petulans & ingratus, vadimonium 
ciim vellet imponere, quod cum illo fe lege agere 
diceret ;& complures concurrirtenr, qui procacita¬ 
tem hominis manibus coercere conarentur: Timo¬ 
leon oravit omnes, ne id facerent, namque id ut La - 
rnefiio ceteri fque liceret , fe maximos labores fumma que- 
adiijfepericula. Hanc enim fpeciem Ubertatis effe,fi omni - 
'bus , quod quifque vellet, legibus experiri liceret . Idem , 
cum quidam Lameftii fimilis, nomine Demaenetus, 
in concione populi de rebus gertis ejus detrahere coe- 
pirtet, ac nonnulla inveheretur in Timoleonta, dixit, 
nunc demum fe voti effe damnatum . namque hoc a Diis 

H i 


SI6 CORNELII NEPOTIS TIMOLEON. 


immortalibus femper precatum , ut talem Ubertatem re • 
Jlituerent Syracafanis , in qua cuivis liceret , de quo vd* 

let , impune dicere . Hic, cum diem fupremum obiif- 
Let, publice a Syracufanis in gymnalio , quod Ti¬ 
moleonteum appellatur, tota celebrante Sicilia,fe- 
pultus eft. 




,! 7 


XXL 

DE REGIBUS. 

H i fere fuerunt Graeciae gentis duces, qui me- i 
moria digni videbantur, praeter REGES, namque 
eos attingere noluimus, quod omnium res geftae fe- 
paratim funt relatae, neque tamen hi admodum fun£ 
multi. Lacedaemonius autem Agefilaus, nomine, non 
poteftate fuit rex ; ficuti ceteri Spartani. Ex his ve¬ 
ro, qui dominatum imperio tenuerunt,excellentifti- 
mi fuerunt, ut nos judicamus, Perfarum Cyrus, & 
Darius, Hyftafpis filius: quorum uterque privatus 
virtute regnum eft adeptus. Prior horum apud Maf- 
fagetas in proelio cecidit. Darius fene&ute diem 
obiit fupremum. Tres funt praeterea ejufdem gene¬ 
ris , Xerxes, & duo Artaxerxes, Macrochir & Mne¬ 
mon. Xerxi maxime eft illuftre, quod maximis poft 
hominum memoriam exercitibus terra marique bel¬ 
lum intulit Graeciae. At Macrochir praecipuam ha¬ 
bet laudem ampliflimae pulcherrimaeque corporis 
formae, quam incredibili ornavit virtute belli, nam¬ 
que illo Perfes nemo fuit manu fortior. Mnemon au¬ 
tem juftitiae fama floruit, nam cum matris fuae fce- 
Icre amififtet uxorem, tantum indulfit dolori, ut 

H 3 


118 CORNELII NEPOTIS 


eum pietas vinceret. Ex his duo eodem nomine, mor¬ 
bo naturae debitum reddiderunt: tertius ab Artaba- 
i no prasfefto ferro interemtus eft. Ex Macedonum 
autem genere duo multo ceteros anteceflerunt re¬ 
rum geftarum gloria: Philippus, Amyntae filius, & 
Alexander Magnus, horum alter Babylone morbo 
confunjtus; Philippus vEgis a Paufania, cum fpe- 
&atum ludos iret, juxta theatrum occifus eft. Unus 
Epirotes, Pyrrhus, qui cum populo Romano bel¬ 
lavit. is cum Argos oppidum oppugnaret in Pelopon- 
nefo , lapide idfus interiit. Unus item Siculus, Dio- 
nyfius prior, nam & manu fortis, & belli peritus 
fuit, &, id quod in tyranno non facile reperitur, 
minime libidinofus, non luxuriofus, non avarus, nul¬ 
lius rei denique cupidus , nifi fingularis perpetuique 
imperii; ob eamque rem crudelis, nam dum id ftu- 
duit munire, nullius pepercit vitae, quem ejus infi- 
diatorem putaret. Hic cum virtute tyrannidem fibi 
peperiffet, magna retinuit felicitate; majorque an¬ 
nos fexaginta natus, deceffit florente regno, neque in 
tam multis annis cujufquam ex fua ftirpe funus vi¬ 
dit, cum ex tribus uxoribus liberos procreaffet, mul* 
3 tique ei nati effent nepotes. Fuerunt praeterea magni 
reges ex amicis Alexandri Magni, qui poft obitum 
ejus imperia ceperunt. In his Antigonus, & hujus fi¬ 
lius Demetrius: Lyfimachus, Seleucus, Ptolemaeus. 
Ex his Antigonus, cum adverfus Seleucum Lyfima- 
chumque dimicaret, in proelio occifus eft. Pari leto 
affe£lus eft Lyfimachus a Seleuco, nam, focietate 
diffoluta, bellum inter fe gefTerunt. At Demetrius, 
cum filiam luam Seleuco in matrimonium dedifTet, 




DE R E G I B ITS. 


ny 

reque eo magis fida inter eos amicitia manere po- 
tuiffet, captus bello, in cuftodia focer generi periit 
morbo* neque ita multo pofl Seleucus a Ptolemaeo 
Cerauno dolo interfe&us eft: quem ille a patre exH 
pulfum Alexandrea, alienarum opum indigentem, re¬ 
ceperat. Ipfe autem Ptolemaeus, cum vivus filio re¬ 
gnum tradidifliet, ab illo eodem vita privatus dicitur, 
De quibus quoniam fatis di&um putamus , non in¬ 
commodum videtur, non praeterire Hamilcarem &2 
Hannibalem: quos 6 c animi magnitudine, & calli¬ 
ditate , omnes in Africa natos praeflitiffe conflat» 



X X I L 


HAMILCAR. 

i Hamilcar, Hannibalis filius, cognomine Bar¬ 
cas, Carthaginienfis, primo Poenico bello, feci tem¬ 
poribus extremis, admodum adolefcentulus in Sicilia 
pracefle coepit exercitui. Cum ante ejus adventum 
& mari & terra male res gererentur Carthaginien- 
fium: ipfe, ubi affuit, nunquam hotli cefiit, neque 
locum nocendi dedit; faepeque e contrario occaiio- 
ne data lacefiivit, femperque fuperior difcefiit. quo 
fa£o, cum paene omnia in Sicilia Poeni amififient, 
ille Erycem fic defendit, ut bellum eo loco geftum 
non videretur. Interim CarthaginienfeS, claffe apud 
infulas ^Egates a C. Lutatio confule Romanorum fu- 
perati, fiatuerunt belli finem facere, eamque rem 
arbitrio permiferunt Hamilcaris. Ille etfi flagrabat 
bellandi cupiditate, tamen paci ferviendum putavit; 
quod patriam exhaufiam fumtibus diutius calamita¬ 
tem belli ferre non polle intelligebat: fed ita, ut fta- 
tim mente agitaret, fi paulum modo res eflent re- 
fe&ae, bellum renovare, Romanofque armis perfe- 


J 




I 


CORN. NEP, HAMILCAR. m 

qui, donicum aut certe viciffent, aut vi&i manus 
dediffenf. Hoc confilio pacem conciliavit: in qua 
tanta fuit ferocia, cum Catulus negaret, fe bellum 
ccmpofitunim , nifi ille, cum fuis , qui Erycem tenuer unt 9 
armis relictis , Sicilia decederent: ui, fuccumb ente patria y 
ipfe, periturum fe potius , dixerit, quam cum tanto fla- 
gitio domum rediret, non enim fuce ejfe virtutis , arma , 
a patria accepta adverfus hofles , adverfariis tradere. 
Hujus pertinaci» cedit Catulus. At ille, ut Cartha- z 
giuem venit, multo aliter, ac fperabat,rempublicam 
ie habentem cognovit, namque diuturnitate externi 
mali tantum exarfit intedinum bellum, ut nunquam 
pari periculo fuerit Carthago, nili cum deleta eft. 
Primo mercenarii milites, qui adverfus Romanos 
fuerant, defeiverunt: quorum numerus erat viginti 
millium, hi totam abalienarunt Africam, ipfam Car¬ 
thaginem oppugnarunt. Quibus malis adeo funt Poe¬ 
ni perterriti, ut etiam auxilia a Romanis petiverint, 
eaque impetrarint. Sed extremo, cum prope jam ad 
defperationem pervenident, Hamilcarem imperato¬ 
rem fecerunt. Is non felum hoftes a muris Carthaginis 
removit, cum amplius centum millia fa&a edent ar¬ 
matorum ; fed etiam eo compulit, ut locorum angu- 
diis claufi, plures fame , quam ferro , interirent, 
omnia oppida abalienata, in his Uticam atque Hippo¬ 
nem , valentiffima totius Afric», redituit patriae, 
neque eo fuit contentus, fed etiam fines imperii pro¬ 
pagavit, tota Africa tantum otium reddidit, ut nul¬ 
lum in ea bellum videretur multis annis fuide. Rebus } 
his ex fententia pera&is, fidenti animo atque infefto 
Romanis, quo facilius caufam bellandi reperiret, ef» 






' "V - 


111 


CORN. NEP. HAMILCAR. 

fecit, ut imperatorcum exercitu in Hifpaniam mit¬ 
teretur, eoque fecum duxit Hlium Hannibalem, an¬ 
norum novem. Erat praeterea cum eo adolefcens 
illuftris, formofus, Hasdrubal: quem nonnulli dili¬ 
gi turpius, quam par erat, ab Hamilcare, loqueban¬ 
tur. non enim maledici tanto viro deefTe poterant, 
quo fa&um eft, ut a prsefe&o morum Hasdrubal cum 
eo vetaretur efle. Huic ille filiam Tuam in matrimo, 
nium dedit, quod moribus eorum non poterat in¬ 
terdici focero gener. De hoc ideo mentionem feci¬ 
mus, quod, Hamilcare occifo, ille exercitui praefuit, 
refque magnas geftit: 6c princeps largitione vetuftos 
pervertit mores Carthaginienfium: ejufdemque poft 
4 mortem Hannibal ab exercitu accepit imperium. At 
Hamilcar, pofteaquam mare tranfiit,in Hifpaniam- 
que venit, magnas res fecunda geflit fortuna: maxi¬ 
mas bellicofiftimafque gentes fubegit: equis, amiis, 
viris, pecunia, totam locupletavit Africam. Hic cum 
in Italiam bellum inferre meditaretur, nono anno 
poft, quam in Hifpaniam venerat, in proelio, piH 
gnans adverfus Vettones, occifus eft. Hujus perpe¬ 
tuum odium erga Romanos maxime concitaffe vi¬ 
detur fecundum bellum Poenicum. Namque Han¬ 
nibal, filius ejus, afliduis patris obteftationibus eo 
eft perdu&us, ut interire, quam Romanos non ex¬ 
periri, mallet. 






XXIII. 

HANNIBAL. 

TT ... • 

XaANNibal, Hamilcaris filius, Carthaginienfis. Si i 
verum eft, quod nemo dubitat, ut populus Romanus 
omnes gentes virtute fuperarit; non eft infitiandum, 
Hannibalem tanto praeftitifie ceteros imperatores 
prudentia, quanto populus Romanus antecedat for¬ 
titudine cun&as nationes, nam quotiefcunque cum eo 
congrefiuseft in Italia, femper difcefiit fuperior. quod 
nifi domi civium fuoruin invidia debilitatus efiet; 
Romanos videretur fuperare potuifte. fed multorum 
obtre&atio devicit unius virtutem. Hic autem velut / 
hereditate reli&um odium paternum erga Romanos 
fic confervavit, ut prius animam, quam id, depofue- 
rit. qui quidem, cum patria pulfus eflet, & aliena¬ 
rum opum indigeret, nunquam deftiterit animo bel¬ 
lare cum Romanis. Nam ut omittam Philippum , 2 
quem abfens hortem reddidit Romanis: omnium his 
temporibus potentirtimus rex Antiochus fuit, hunc 
tanta cupiditate incendit bellandi, ut ufque a rubro 
mari arma conatus fit inferre Italiae, ad quem cum 
legati veniflent Romani, qui de ejus voluntate ex¬ 
plorarent, darentque operam oonfiliis clandertinis, ut 


124 CORNELII NEPOTIS 

Hannibalem in fufpicionem regi adducerent, tan- 
quam ab ipfis corruptum, alia, atque antea, fenti- 
re: neque id fruftra feciflent, idque Hannibal com- 
periffet, feque ab interioribus confiliis (lgregari vi- 
diffet: tempore dato adiit ad regem , eique cum mul¬ 
ta de fide fua &c odio in Romanos commemoraf- 
fet, hoc adjunxit. Pater , inquit, meus , Hamilcar , 
puerulo me , utpote non amplius novem annos nato , 
in Hifpaniam imperator proficifcens Carthagine , Jovi 
gptimo maximo hofiias immolavit. quce divina res 
dum conficiebatur , qucefivit a me , vellemne fecum in ca• 
flra pro fici fici ? Id cum libenter ac cepiffem , atque ab eo 
petere coepiffem , ne dubitaret ducere: tum ille 9 faciam t 
inquit ,Jifidem mihi , quam pofiulo , dederis . Jirnul me 
ad aram adduxit , apud quam facrificare inflituerat , 
eam que, ceteris remotis , tenentem jurare jufjit , nunquam 
me in amicitia cum Romanis fore. Id ego jusjurandum , 
datum , cetatem ita confervavi, ut 

nemini dubium ejfe debeat , quin reliquo tempore eadem 
mente fim futurus, quare , y£ quid amice de Romanis 
cogitabis , non imprudenter feceris , Ji me celaris : cum 
quidem bellum parabis , te ipfum fruflraberis , fi non 
3 me in eo principem pofueris . Hac igitur, qua diximus, 
aetate cum patre in Hifpaniam profefhis eft : cujus 
poft obitum, Hasdrubale imperatore fuffe&o, equi¬ 
tatui omni praefuit, hoc quoque interfe&o, exerci¬ 
tus fummam imperii ad eum detulit, id, Carthaginem 
delatum, publice comprobatum eft. Sic Hannibal, 
ininor quinque & viginti annis natus, imperator fa- 
6 tus, proximo triennio omnes gentes Hifpaniae bello 
fubegit:Saguntum, foederatam civitatem, viexp^ 




HANNIBAL. 


“5 

gnavit: tres exercitus maximos comparavit. Ex his 
unum in Africam miiit, alterum cum -Hasdrubale 
fratre in Hifpania reliquit, tertium in Italiam fe¬ 
cum duxit, faltum Pyrenaeum tranfiit. quacunque 
iter fecit, cum omnibus incolis conflixit: neminem, 
nifi viftutn, dimifit. Ad Alpes pofteaquam venit, 
quae Italiam ab Gallia fejungunt, quas nemo unquam 
cum exercitu ante eum, praeter Herculem Grajum, 
tranfierat: (quo fafto is hodie faltus Grajus appel¬ 
latur:) Alpicos, conantes prohibere tranfitu, conci¬ 
dit, loca patefecit, itinera muniit, effecit [que,] ut 
ca elephantus ornatus ire poffet, qua antea unus ho¬ 
mo inermis vix poterat repere, hac copias traduxit, 
in Italiamque pervenit. Conflixerat apud Rhodanum 4 
cum P. Cornelio Scipione Cos. eumque pepulerat. 
Cum hoc eodenV[de] Claftidio apud Padum decernit: 
faucium inde ac fugatum dimittit. Tertio idem Scipio 
cum collega Tiberio Longo apud Trebiam adverfus 
eum venit, cum his manum conferuit: utrofque pro¬ 
fligavit. inde per Ligures Apenninum tranfiit, petens 
Etruriam, hoc itinere adeo gravi morbo afficitur ocu¬ 
lorum, ut poflea nunquam dextero aeque bene ufus 
iit. qua valetudine cum etiam nunc premeretur, le« 
'Hicaque ferretur, C. Flaminium, Cos. apud Tra- 
fimenum cum exercitu infidiis circumventum, occi¬ 
dit. neque multo poft C. Centenium, praetorem , 
cum dele&a manu faltus occupantem, hinc in Apu¬ 
liam pervenit. Ibi obviam ei venerunt duo conlu- 
les, C. Terentius & L. Paullus >£milius. Utriufque 
exercitus uno proelio fugavit: Paullum confulem oc¬ 
cidit, & aliquot praeterea confulares. in his Cn, Ser- 


n6 CORNELII NEPOTIS 

vilium Geminum, qui fuperiore anno fuerat conful. 

5 Hac pugna pugnata , Romam profedus nullo re¬ 
ddente, in propinquis urbis montibus moratus eft. 
Cum aliquot ib! dies caftra habuiffet, & reverteretur 
Capuam : Q. Fabius Maximus, didator Romanus, in 
agro Falerno fe ei objecit. Hic claufus locorum angu- 
ftiis, nodu fine ullo detrimento exercitus fe expedi¬ 
vit. Fabio, callidiflimo imperatori, verba dedit, nam¬ 
que obduda node farmenta in cornibus juvencorum 
deligata incendit, ejufque generis multitudinem ma¬ 
gnam difpalatam immihr. quo repentino objedu vilo, 
tantum terrorem injecit exercitui Romanorum, ut 
egredi extra vallum nemo fit aufus. Hanc poft rem 
geftam non ita multis diebus, M. Minucium Rufum, 
magidrum equitum, pari acdidatorem imperio , do¬ 
lo produdum in proelium, fugavit. Ti. Sempronium 
Gracchum, iterum confulcm, in Lucanis abfens in 
inbdias indudum fudulit. M. Claudium Marcellum, 
quinquies confulem , apud Venufiam pari modo in¬ 
terfecit. Longum eft enumerare proelia. Quare hoc 
unum fatis erit didum , ex quo intelligi podit, quan¬ 
tus ille fuerit. Quamdiu in Italia fuit, nemo ei in 
acie reditit, nemo adverfus eum pod Cannenfem pu- 
<$ gnam in campo cadra pofuit. Hic invidus .patriam 
defenfum revocatus, bellum gedit adverfus P. Sci¬ 
pionem, filium ejus, quem ipfe primum apud Rho¬ 
danum , iterum apud Padum, tertio apud Trebiam 
fugaverat. Cum hoc, exhaudis jam patrias faculta¬ 
tibus, cupivit in praefentiarum bellum componere, 
quo valentior podea congrederetur. In colloquium 
convenit, conditiones non convenerunt. Pod id fa- 




HANNIBAL. 127 

£him paucis diebus apud Zamam cum eodem con¬ 
flixit: pulfus (incredibile di&u ) biduo & duabus 
no&ibus Adrumetum pervenit, quod abeft a Zama 
circiter millia palTiuim trecenta^ In hac fuga Numi¬ 
dae, qui fimul cum eo ex a^ie Ixcefferant, infidiati 
funt ei: quos non folum emigit; fed etiam ipfos op- 
preflir. Adrumeti reliquos ex fuga collegit: novis de- 
le&ibus paucis diebus multos contraxit. Cum in ap- 7 
parando acerrime effet occupatus, Carthaginienfes 
bellum cum Romanis compofuerunt. Ille nihilo fe- 
cius exercitui poflea praefuit, refque in Africa gef- 
iit, [itemque Mago frater ejus] ufque ad P. Sulpi¬ 
cium & C. Aurelium confides. His enim magiftrati- 
bus legati Carthaginienfes Romam venerunt, qui fe- 
natui populoque Romano gratias agerent, quod cum 
his pacem feciflent, ob eamque rem corona aurea 
cos donarent, fimulque peterent, ut objides eorum 
Fregellis ejfent , captivique redderentur . His ex fenatus 
conlulto refponfum eft: munus eorum gratum acce -, 
ptumque ejfe : objides , quo loco rogarent , futuros : capti - 
vos non remifjuros y quod Hannibalem , cujus opera fuf- 
ceptum bellum foret , inimici(fimum nomini Romano , 
etiam nunc cum imperio apud exercitum haberent , item* 
que fratrem ejus Magonem. Hoc refponfo Carthagi- 
nienfes cognito, Hannibalem domum [ Magonem- 
que] revocarunt. Hic, ut rediit, praetor fa&usefi, 
poftquam rex fuerat, anno fecundo & vicefimo, 
Ut enim Romae confules, fic Carthagine quotan¬ 
nis annui bini reges creabantur. In eo magiftratu pari 
diligentia fe Hannibal praebuit, ac fuerat in bello, 
namque effecit. ex novis ve&igalibus non folum ut 


CORNELII NEPOTIS 

efiet pecunia, quae Romanis ex foedere pendere¬ 
tur, fed etiam fupereffet, qua^ in aerario reponere¬ 
tur. Deinde, anno poft praeturam, Marco Claudio, 
Lucio Furio, Coff. Romani legati Carthaginem vene¬ 
runt. Hos Hannibal Tui ppofcendi gratia nfifTos ra¬ 
tus, priufquam hisfenatus daretur, navem confcendit 
clam, atque in Syriam ad Antiochum profugit. Hac 
re palam fa&a, Poeni naves duas, quae eum com¬ 
prehenderent, fi poflent confequi, miferunt: bona 
ejus publicarunt: domum a fundamentis disjecerunt: 

8 ipfum exfulem judicarunt. At Hannibal anno tertio, 
poftquam domo profugerat, L. Cornelio, Quinto 
Minucio Coff. cum quinque navibus Africam accef- 
fit,in finibus Cyrenaeorum, fi forte Carthaginien- 
fes ad bellum, Antiochi fpe fiduciaque, inducere 
pollet: cui jam perfuaferat, ut cum exercitibus in 
Italiam proficifceretur. Huc Magonem fratrem ex¬ 
civit. Id ubi Poeni refciverunt, Magonem eadem, 
qua fratrem,abfentem poena affecerunt. Illi, defpe- 
ratis rebus, cum folviffent naves, ac vela ventis de- 
diffent: Hannibal ad Antiochum pervenit. De Ma¬ 
gonis interitu duplex memoria prodita eft. namque 
alii naufragio, alii a fervis ipfius interfe&um eum, 
feriptum reliquerunt. Antiochus autem , fi tam in 
agendo bello parere voluififet confiliis ejus, quam in 
fufeipiendo infiituerat, propius Tiberi quam Ther¬ 
mopylis, de fumma imperii dimicafier. quem etfi mul¬ 
ta ftulte conari videbat, tamen nulla deferuit in re. 
Praefuit paucis navibus, quas ex Syria juffus erat in 
Afiam ducere, hifque adverfus Rhodiorum cladem 
m Pamphylio mari conflixit. -Quo cum muitiiudi- 





HANNIBAL, 


119 

ne adverfariorum fui fuperarentur: ipfe, quo cor- 
nu rem geffit, fuit fuperior. Antiocho fugato, ve- < 
rens, ne dederetur, (quod fine dubio accidiffet, fi 
fui feciffiet poteftatem,) Cretam ad Gortynios ve¬ 
nit , ut ibi, quo fe conferret, confideraret. Vidit au¬ 
tem vir omnium callidiffimus, magno fe fore peri¬ 
culo , nifi quid providiffiet, propter avaritiam Cre- 
tenfium. magnam enim fecum pecuniam portabat, de 
qua fciebat exifie famam. Itaque capit tale confilium. 
amphoras complures complet plumbo : fummas ope¬ 
rit auro & argento, has, praefentibus principibus, 
deponit in templo Dianae ; fimulans, fe fuas fortu¬ 
nas illorum fidei credere. His in errorem indu&is, 
ftatuas aeneas, quas fecum portabat, omnes fua pe¬ 
cunia complet, eafque in propatulo domi abjicit. 
Gortynii templum magna cura cuftodiunt, non tam 
a ceteris , quam ab Hannibale, ne quid ille, infcien- 
tibus his, tolleret, fecumque duceret. Sic, conferva- 
tis luis rebus, Poenus, illufis Cretenfibus omnibus, 
ad Prufiam in Pontum pervenit, apud quem eodem 
animo fuit erga Italiam, neque aliud quidquam egit, 
quam regem armavit & exercuit adverfus Romanos. 
Quem cum videret domefticis rebus minus efle ro- 
buftum, conciliabat ceteros reges, adjungebatque bel- 
licofas nationes. Diffidebat ab eo Pergamenus rex 
Eumenes, Romanis amiciffimus, bellumque inter eos 
gerebatur & mari & terra, quo magis cupiebat eum 
Hannibal opprimi, fed utrobique Eumenes plus vale¬ 
bat propter Pvomanorum focietatem: quem fi remo- 
videt, faciliora fibi cetera fore arbitrabatur, ad hunc 
interficiendum talem iniit rationem. Claffie paucis die- 
Corn. Nep, £ 


I 3 0 CORNELII NEPOTIS 

bus erant decreturi, fuperabatur navium multitudine, 
dolo erat pugnandum, cum par non efTet armis, im- 
peravitquam plurimas venenatas ferpentes vivas coi* 
ligi, eafque in vafa fidilia conjici. Harum cum con¬ 
feci det magnam multitudinem, die ipfo, quo fa&u* 
rus erat navale proelium, clafliarios convocat,hif- 
que praecipit, omnes ut in unam Eumenis regis con• 
currant navem , a ceteris tantum fatis habeant fe defen¬ 
dere, id facile illos ferpentium multitudine confecutn - 
ros, Rex autem in qua nave veheretur, ut fcirent^fe 
faclurum: quem fi aut cepiffent , aut interfeciffent , mu¬ 
ti gno his pollicetur preemio fore. Tali cohortatione mili¬ 
tum fada, claflis ab utrifque in proelium deducitur, 
quarum acie conftituta, priufquam lignum pugna: 
daretur, Hannibal,ut palam faceret fuis, quo locoEu* 
menes elfet, tabellarium in fcapha cum caduceo mittit, 
qui ubi ad naves adverfariorum pervenit, epiftolam 
oftendens, fe regem profelfus ell quaerere. Statimad 
Eumenem dedudus eft: quod nemo dubitabat, ali¬ 
quid de pace efle feriptum. Tabellarius, ducis nave 
declarata fuis, eodem, unde ierat, fe recepit. At Eu¬ 
menes, foluta epiftola, nihil in ea reperit, nili quod 
ad irridendum eum pertineret, cujus etli caufam mira¬ 
batur, (neque reperiebatur,) tamen proelium ftatim 
committere non dubitavit. Horum in concurfu Bi¬ 
thyni, Hannibalis praecepto, univerli navem Eume¬ 
nis adoriuntur : quorum vim cum rex fullinere non 
pollet, fuga falutem petiit: quam confecutus non ef¬ 
fer , nili intra fua praefidia fe recepilTer, quae in proxi¬ 
mo litore erant collocata. Reliquae Pergamenae na¬ 
ves cum adverfarios premerent acrius, repente in eas 




HANNIB A £o 


vafa fi<dilia,de quibus fupra mentionem fecimus, 
conjici coepta funt: quae ja&a initio rifum pugnan¬ 
tibus excitarunt, nec, quare id fieret, poterat intelli- 
gi. podquam autem naves completas confpexerunt 
ferpentibus, nova re perterriti, cum, quid potifiH 
mum vitarent, non viderent, puppes averterunt, 
feqtie ad fu a cadra nautica retulerunt. Sic Hannibal 
confilio arma Pergamenorum fuperavit: neque tum 
folum , fed faepe alias pedeflribus copiis pari pruden¬ 
tia pepulit adverfarios. Qua; dum in Afia geruntur, i 
accidit cafu, ut legati Prufiae Roma; apud L. Quin¬ 
tium Flamininum confularem coenarent^ atque ibi, 
de Hannibale mentione tafta, ex his unus diceret, 
cum in Prufiae regno ejfe. Id podero die Flamininus fe- 
natui detul t. Patres confcripti, qui Hannibale vivo 
nunquam fe fine infidiis futuros exidimabant, lega¬ 
tos in Bithyniam milerunt, in his Flamininum, qui a 
1: rege peterent , ne inimiciffimum Juum fecum haberet , 
fibique dederet. His Prufias negare aufus non ed: il- 
> lud recufavit, ne id a fe fieri pofiularent , quod adver- 
’ Jus jus hofpitii effet: ipfi,fepofjent , comprehenderent: 

locum , ubi effet , facile inventuros . Hannibal enim uno 
r loco fe tenebat in cadello , quod ei ab rege datum 
erat muneri : idque fic aedificarat, ut in omnibus 
partibus aedificii exitum fibi haberet, femper ve- 
[ rens, ne ufu eveniret, quod accidir. Huc cum legati 
R Romanorum veniffent, ac multitudine domum ejus 
i5 circumdediflent, puer ab janua profpiciens Hannir 
t bali dixit, plures praeter confuetudinem armatos ap- 
1 1 parere, qui imperavit ei, ut omnes fores aedificii 
5 circumiret, ac propere fibi renuntiarer, num eodem 

I i 


i$i CORN. NEP. HANNIBAL. 

modo undique obfideretur. Puer cum celeriter, quid 
eftet, renuntiafiet, omnefque exitus occupatos often- 
diftet: fenfit, id non fortuito fadum, fed fe peti, 
neque fibi diutius vitam efle retinendam, quam ne 
alieno arbitrio dimitteret, memor priftinarum virtu¬ 
tum, venenum, quod femper fecum habere confueve- 
13 rat,' furniir. Sic vir fortiftimus, multis variifque per- 
fundus laboribus, anno adquievit feptuagefimo, 
Quibus confulibus interierit, non convenit, nam¬ 
que Atticus, Marco Claudio Marcello, Q. Fabio 
Labeone Coff. mortuum in annali fuo fcriptum re¬ 
liquit. at Polybius, L. jEmilio Paullo & Cn. Baebio 
Tamphilo: Sulpicius autem, P. Cornelio Cethego, 
M. Baebio Tamphilo. Atque hic tantus vir, tantii- 
que bellis diftridus, nonnihil temporis tribuit lite¬ 
ris. namque aliquot ejus libri funt, Graeco fermo- 
ne confedi. in his ad Rhodios de Cn. Manili Fulfr 
nis in Ajia rebus gejlis. Hujus bella gefta multi me¬ 
moriae prodiderunt: fed ex his duo, qui cum eo in 
caftris fuerunt, fimulque vixerunt, quamdiu fortu¬ 
na pafta eft, Silenus, & Sofilus Lacedaemonius. At¬ 
que hoc Sofilo Hannibal literarum Graecarum tiliis 
eft dodore. Sed nos tempus eft hujus libri facere fi¬ 
nem, dz Romanorum explicare imperatores: quo fa¬ 
cilius, collatis utrorumque fadis, qui viri praefei 
rendi iint, poftit judicari. 





'33 


XXIV. 

M. PORCIUS CATO. 

[EX LIBRO POSTERIORE CORNELII NEPOTIS. 3 

Cato, ortus municipio Tufculo, adolefcentu- i 
lus, priufquam honoribus operam daret, verfatus eft 
in Sabinis, quod ibi heredium a patre reli&um ha¬ 
bebat. Hortatu L. Valerii Flacci, quem in confu- 
latu cenfuraque habuit collegam, ut M. Perperna 
Cenfcrius narrare folitus eft 5 Romam demigravit, 
in foroque efle coepit. Primum ftipendium meruit 
annorum decem feptemque, Q. Fabio Maximo, M. 
Claudio Marcello Coff. Tribunus militum in Sicilia 
fuit. Inde ut rediit, caftra fecutus eft C.Claudii Ne¬ 
ronis, magnique ejus opera exiftimata eft in proelio 
apud Senam, quo cecidit Hafdrubal, frater Hanni¬ 
balis. Quaeftor obtigit P. Cornelio Scipioni Africa¬ 
no, confuli: cum quo non pro fortis neceftitudine 
vixit, namque ab eo perpetua diflenfit vita. ^Edilis 
plebis faftus eft cum C. Helvio. Prator provinciam 
obtinuit Sardiniam, ex qua quaeftor fuperiore tem¬ 
pore ex Africa decedens, Q. Ennium poetam de- 


1)4 CORNELII NEPOTIS 

duxerat: quod non minoris exiftimamus, quam quenv 
a libet ampliffimum Sardinienfem triumphum. Con- 
fulatum geffir cum L. Valerio Flacco, forte provin¬ 
ciam nafhis Hifpaniam citeriorem , exque ea trium¬ 
phum deportavit. Ibi cum diutius moraretur, P. Sci¬ 
pio Africanus conful iterum, cujus in priore con- 
fulatu quasftor fuerat, voluit eum de provincia de¬ 
pellere, & ipfe ei fuccedere. neque hoc per fenatum 
efficere potuit: (cum quidem Scipio in civitate 
principatum obtineret:) quod tum non potentia, fed 
jure, refpublicaadminiftrabatur. Qua ex re iratusfe- 
natui, confulatu pera&o, privatus in urbe manfit, 
At Cato, cenfor cum eodem Flacco fa£lus, fevere 
praefuit ei poteftati. Nam 6 c in complures nobiles 
animadvertit, & multas res novas in edi&um addi¬ 
dit, qua re luxuria reprimeretur, quae jam tum inci¬ 
piebat pullulare. [Circiter annos o&oginta ] ufquead 
extremam aetatem ab adolefcentia, reipublicae cau- 
fa fufcipere inimicitias non deftitit. a multis tentatus, 
non modo nullum detrimentum exiftimationis fecit, 
3 fed, quoad vixit, virtutum laude crevit. In omnibus 
rebus lingulari fuit [ prudentia & ] induftria. Nam & 
agricola follers, & reipublicae peritus, & jurifconful- 
tus, & magnus imperator, & probabilis orator,& 
cupidiffimus literarum fuit. Quarum Rudium etii fe- 
nior arripuerat; tamen tantum [in eis] progrefTum 
fecit, ut non facile reperire poffis, neque de Grs- 
cis, neque de Italicis rebus, quod ei fuerit incogni¬ 
tum. Ab adolefcentia confecit orationes. Senex feri- 
bere hiftorias inftituit, quarum funt libri feptem. 
Primus continet res geftas regum populi Romani. 




CATO. 


n? 

fecundus & tertius, unde quasque civitas orta fit 
Italica; (ob quam rem omnes Origines videtur ap- 
pellaffe.) in quarto autem bellum Poenicum primum; 
in quinto fecundum : (atque haec omnia capitulatim 
funt ditia:) reliquaque bella pari modo perfecutus 
efl, ufque ad praeturam Ser. Galbae, qui diripuit 
Lufitanos. Atque horum bellorum duces non nomi¬ 
navit, fed fine nominibus res notavit. In iifdem ex- 
pofuit, quae in Italia Hifpaniifque viderentur admi¬ 
randa. In quibus multa induflria & diligentia com¬ 
paret, multa do&rina. Hujus de vita & moribus plura 
in eo libro perfecuti fumus, quem feparatim de eo 
fecimus rogatu Titi Pomponii Attici. Quare flu- 
diofos Catonis ad illud volumen relegamus. 


j 



13$ 


XXV. 

T. POMPONII ATTICI VITA 

EX CORNELIO NEPOTE. 

t T. Pomponius Atticus , ab origine ultima 
ftirpis Romanae generatus, perpetuo a majoribus ac¬ 
ceptam equedrem obtinuit dignitatem. Patre ufus eft 
diligente, indulgente, ut tum erant tempora, 
diti, in primifque dudiofo literarum. Hic prout ipfe 
amabat literas, omnibus dodrinis, quibus puerilis 
astas impertiri debet, filium erudivit. Erat autem in 
puero, praeter docilitatem ingenii, fumma fuavitas 
oris ac vocis, ut non folum celeriter acciperet, quae 
tradebantur, fed etiam excellenter pronuntiaret. Qua 
ex re in pueritia nobilis inter aequales ferebatur, 
clariufque exfplendefcebat, quam generoii condifci* 
puli animo aequo ferre poffent. Itaque incitabat 
omnes ftudiofuo. quo in numero fuerunt L. Torqua¬ 
tus, C. Marius filius, M.Cicero: quos coniuetudine 
fu a fic fibi devinxit, ut nemo iis perpetuo fuerit ca- 
a rior. Pater mature decedit. ipfe adolefcentulus, 
propter affinitatem P. Sulpicii, qui Tribunus plebis 
interftdus ed,non expers fuit illius periculi. Nam- 




CORN. NEP. ATTICUS. ,37 

que Anicia, Pomponii confobrina, nupferat M. Ser¬ 
vio, fratri Sulpicii. Itaque interfe&o Sulpicio, poft- 
eaquam vidit, Cinnano tumultu civitatem effe per¬ 
turbatam, neque fibi dari facultatem pro dignitate 
vivendi, quin alterutram partem offenderet, diffo- 
ciatis animis civium, cum alii Sullanis, alii Cinnanis 
faverent partibus: idoneum tempus ratus fiudiis obfe- 
quendi fuis, Athenas fe contulit, neque eo feciusado- 
lefcentem Marium, hoftem judicatum , juvit opibus 
fuis: cujus fugam pecunia fublevavit. Ac ne illa pere¬ 
grinatio detrimentum aliquod afferret rei familiari, 
eodem magnam partem fortunarum trajecit fuarum. 
Hic ita vixit, ut univerfis Athenienfibus merito effet 
cariffimus. Nam, praeter gratiam, quae jam in ado- 
lefcentulo magna erat, faepe fuis opibus inopiam eo¬ 
rum publicam levavit. Cum enim verfuram facere 
publice neceffe effet, neque ejus conditionem aequam 
haberent: femper fe interpofuit, atque ita, ut neque 
ufuram unquam ab iis acceperit, neque longius, 
quam di&um effet, [eos] debere paffus fit. Quod 
utrumque erat iis falutare. Nam neque indulgendo 
inveterafeere eorum aes alienum patiebatur, neque 
multiplicandis uluris crefcere. Auxit hoc officium 
alia quoque liberalitate. Nam univerfos frumento 
donavit, ita ut fingulis feprem modii tritici daremur: 
qui modus menfurae medimnus Athenis appellatur. 
Hic autem fic fe gerebat, ut communis infimis, par 5 
principibus videretur. Quo fa&um eft, ut huic 
omnes honores, quos poffent, publice haberent, ci¬ 
vemque facere fluderent. quo beneficio ille uti no¬ 
luit. [Quod nonnulli ita interpretantur, amitti ci- 




138 CORNELII NEPOTIS 

vitatem Romanam alia adfcita.] Quamdiu affuit, 
ne qua fibi Aatua poneretur, reflitit: abfens prohi¬ 
bere non potuit. Itaque aliquot ipfi & Phidiae, locis 
fan&iffimis potuerunt. Hunc enim in omni procu¬ 
ratione reipublicae au&orem a&oremque habebant. 
Igitur primum illud munus fortunae, quod in ea 
potiffimum urbe natus eft, in qua domicilium orbis 
terrarum effer imperii, ut eandem & patriam haberet 
& domum. Hoc fpecimen prudentis, quod, cum 
in eam civitatem fe contuliffet, quae antiquitate, 
humanitate, do&rina praeftaret omnes, unus ei ante 
4 alios fuerit cariffimus. Huc ex Afia Sulla decedens 
cum veniffet, quamdiu ibi fuit, fecum,habuit Pom¬ 
ponium , captus adolefcentis & humanitate & do- 
flrina. Sic enim Graece loquebatur, ut Athenis na¬ 
tus videretur. Tanta autem fuavitas erat fermonis 
Latini, ut appareret, in eo nativum quendam le¬ 
porem effe, non adfcitum. Idem poemata pronun¬ 
tiabat & Graece & Latine fic, ut fupra nihil pollet 
[addi,] Quibus rebus fa&urn ert, ut Sulla nufquam 
[eum ] ab fe dimitteret, cuperetque fecum deducere, 
cui cum perfuadere tentaret, noli , oro te , inquit Pom¬ 
ponius, adverfum eos me velle ducere , cum quibus nt 
contra te arma ferrem , Italiam reliqui . At Sulla, ado¬ 
lefcentis officio collaudato, omnia munera ei, quae 
Affienis acceperat, profeifeens juffit deferri. Hic 
complures annos moratus, cum & rei familiari tan¬ 
tum operae daret, quantum non indiligens deberet 
pater familias ; & omnia reliqua tempora aut literis, 
aut Athenienlium reipublicae tribueret: nihilominus 
amicis urbana officia praefluit. Nam & ad comitia 



ATTICUS. i 39 

eorum ventitavit; &, fi qua res major ada effi, non 
defuit, ficuf Ciceroni in omnibus ejus periculis fin- 
gularem fidem praebuit: cui ex patria fugienti LLS 
ducenta & quinquaginta millia donavit. Tranquilla¬ 
tis autem rebus Rornanis, remigravit Romam, ut 
opinor, L. Cotta & L. Torquato Coff. quem diem 
fic univerla civitas Athenienlium profecuta effi, ut 
lacrimis defiderii futuri dolorem indicaret. Habe- 'f 
bat avunculum Q. Caecilium, equitem Romanum, 
familiarem L. Luculli, divitem, difficillima natura, 
cujus ficafperitatem veritus effi, ut, quem nemo ferre 
poflet, hujus fine cffenlione ad fummam fenedutem 
retinuerit benevolentiam, quo fado tulit pietatis 
frudum. Caecilius enim moriens teffiarrento ado¬ 
ptavit eum, heredemque fecit ex dodrante, ex qua 
hereditate accepit circiter centies LLS. Erat nupta 
foror Attici Q. Tullio Ciceroni: eafque nuptias M. 
Cicero conciliarat, cum quo a condifcipulatu vive¬ 
bat conjundiffime, multo etiam familiarius, quam 
cum Quinto; ut judicari poffit, pius in amicitia 
valere fimilitudinem morum, quam affinitatem. Ute¬ 
batur autem intime Q. Hortenfio , qui his tempori¬ 
bus principatum eloquentiae tenebat; ut intelligi non 
poflet, uter eum plus diligeret, Cicero, an Hor- 
fenfius: id, quod erat difficillimum, efficiebat, 

ut inter quos tantae laudis effiet aemulatio, nulla in¬ 
tercederet obtredatio, effetque talium virorum co¬ 
pula. In republica ita eft verfatus, ut femper opti* <$ 
marum partium & effiet, & exiftimaretur; neque ta¬ 
men fe civilibus fiudibus committeret, quod non 
magis eos in fua poteftate exiffiimabat effe,qui fe 


I 4 0 CORNELII NEPOTIS 

iis dediffent, quam qui maritimis jadarentur. Hono¬ 
res non petiit, cum ei parerent propter vel gratiam 
vel dignitatem : quod neque peti more majorum, ne¬ 
que capi poffent confer vatis legibus, in tam effufis 
ambitus largitionibus; neque geri e republica finepe- 
riculo, corruptis civitatis moribus. Ad haftam publi¬ 
cam nunquam acceflit. Nullius rei neque praes, neque 
manceps fadus efh Neminem neque fuo nomine, ne¬ 
que fubfcribens, accufavit. In jus de fua re nunquam 
iit: judicium nullum habuit. Multorum confulum 
praetorumque praefe&uras delatas fic accepit, ut ne¬ 
minem in provinciam (it fecutus: honore fuerit con¬ 
tentus , rei familiaris defpexerit frudum. Qui ne cum 
Q. quidem Cicerone voluerit ire in Afiam, cum apud 
eum legati locum obtinere poffet. Non enim decere 
fe arbitrabatur, cum praeturam gerere noluiffet,af- 
feclam effe praetoris, qua in re non folum dignitati 
ferviebat, fed etiam tranquillitati, cum fufpiciones 
quoque vitaret criminum, quo fiebat, ut ejus ob« 
fervantia omnibus effet carior, cum eam officio, 
7 non timori, neque fpei, tribui viderent. Incidit Cae- 
farianum civile bellum, cum haberet annos circiter 
fexaginta. ufus eft aetatis vacatione , neque [fe] 
quoquam movit ex urbe. Quae amicis fuis opus 
fuerant ad Pompejum proficifcentibus,omnia ex fua 
re familiari dedit. Ipfum Pompejum conjunftum non 
offendit, ( nullum ab eo habebat ornamentum,) ut ce¬ 
teri , qui per eum aut honores, aut divitias ceperant: 
quorum partim invitiflimi caflra funt fecuti, partim 
furnma cum ejus offenfione domi remanferunt. At¬ 
tici autem quies tantopere Caefari fuit grata, ut vi-j 




ATTICUS. 


141 

&or cum privatis pecunias per epiftolas imperaret, 
huic non folum moteftus non fuerit, fed etiam fio- 
roris filium Sl Q. Ciceronem ex Pompeji caftris con- 
cefferit. Sic vetere inftituto vitae effugit nova peri¬ 
cula. Secutum eft illud, occifo Caefare, cum ref- 8 
publica penes Brutos videretur effe & Caflium, ac 
tota civitas fe ad eos convertiffe [ videretur: ] fic M. 
Bruto ufus eft, ut nullo ille adclefcens aequali fa¬ 
miliarius, quam hoc fene; neque folum eum prin¬ 
cipem confilii haberet, fed etiam in convi&u. Ex¬ 
cogitatum eft a quibufdam, ut privatum aerarium 
Caelaris interfe&oribus ab equitibus Rom. confti- 
tueretur. Id facile effici poffe arbitrati funt, fi & 
principes illius ordinis pecunias contuliffent. Itaque 
appellatus eft a C. Flavio Bruti familiari Atticus, 
ut ejus rei princeps effe vellet. At ille, qui officia 
amicis praedanda fine fa&ione exiftimaret, femper- 
que a talibus fe confiliis removiffet, refpondit: fi 
quid Brutus de fuis facultatibus uti volui fiet , ufurum , 
quantum ece paterentur: fe neque cum quoquam de ea 
re collocuturum , neque coiturum . Sic ille confenfionis 
globus hujus unius diffienfione disje&us eft. Neque 
inulto poft fuperior effe coepit Antonius: ita ut Bru¬ 
tus & Caffius provinciarum, quae iis necis caufa 
datae erant a confulibus, defperatis rebus, in exfi- 
lium proficifcerentur. Atticus, qui pecuniam fimui 
cum ceteris conferre noluerat florenti illi parti, ab- 
jefto Bruto, Italiaque cedenti, LLS centum millia 
muneri mifit. eidem in Epiro abfens trecenta juffit 
dari: neque eo magis potenti adulatus eft Anronio, 
neque defperatos reliquit. Secutum eft bellum geftum 9 


CORNELII NEPOTIS 


142 

apud Mutinam. In quo fi tantum eum prudentem di¬ 
cam, minus, quam debeam, praedicem, cum ille potius 
divinus fuerit; fi divinatio appellanda efi perpetua 
naturalis bonitas, quae nullis cafibus neque agitur, 
neque minuitur. Hofiis Antonius judicatus Italiacef- 
1 'erat; fpes reftituendi nulla erat, non folum [ejus] 
inimici, qui tum erant potentifiimi 61 plurimi, ied 
etiam qui adveriariis ejus fe dabant, in eo lae¬ 
dendo fe aliquam confecuturos fperabant commen¬ 
dationem, Antonii familiares infequebantur; uxorem 
Fulviam omnibus rebus fpoliare cupiebant; liberos 
etiam exfiinguere parabant. Atticus, cum Ciceronis 
intima familiaritate uteretur, amicifiimus efTet Bru¬ 
to , non modo nihil iis indulfit ad Antonium violan¬ 
dum; fed e contrario familiares ejus, ex urbe pro¬ 
fugientes, quantum potuit, texit, quibus rebus in¬ 
diguerunt, adjuvit. P. vero Volumnio ea tribuit, ut 
plura a parente proficifci non potuerint. Ipfi autem 
Fulvis, cum litibus difiineretur, magnifque terro¬ 
ribus vexaretur, tanta diligentia officium fuum prae- 
flitit, ut nullum ilia ftiterit vadimonium fine Attico; 
hic fponfor omnium rerum fuerit. Quin etiam, cuin 
illa fundum [ fecunda fortuna] emifiet in diem, ne¬ 
que poft calamitatem verfuram facere potuifiet: ille 
fe interpofuit, pecuniamque fine foenore, fineque 
ulla ftipulatione [ei] credidit; maximum exiftimans 
quaeftum, memorem gratumque cognofci, fimulque 
aperire, fe non fortunae, fed hominibus folere effe 
amicum. Quae cum faciebat, nemo eum temporis 
caula facere poterat exiftimare. Nemini enim in opi¬ 
nionem veniebat, Antonium rerum potiturum. Sed 



ATTICUS. 143 

fenfim Is a nonnullis optimatibus reprehendebatur, 
quod parum odiffie malos cives videretur. Ille autem 
fui judicii, potius quid fe facere par effiet, intuebatur, 
quam quid alii laudaturi forent. Converfa fubito for¬ 
tuna [eft] ut Antonius rediit in Italiam, nemo non 
magno [in] periculo Atticum [futurum] putarat, 
propter intimam familiaritatem Ciceronis & Bruti. 
Itaque ad adventum imperatorum de foro deceffie- 
rat, timens profcriptionem : latebatque apud P. Vo¬ 
lumnium , cui, ut oftendimus, paulo ante opem tu¬ 
lerat : (tanta varietas iis temporibus fuit fortuna:, ut 
modo hi, modo illi, in fummo effient aut fafiigio, aut 
periculo:) habebatque fecum Q. Gellium Canum , 
aequalem fimillimumque fui. Hoc quoque fit Attici 
bonitatis exemplum, quod cum eo, quem puerum in 
ludo cognoverat, adeo conjun&e vixit, ut ad extre¬ 
mam aetatem amicitia eorum creverit. Antonius au¬ 
tem etfi tanto odio ferebatur in Ciceronem , ut non 
folum ei, fed omnibus etiam ejus amicis effiet ini¬ 
micus , eofque vellet profcribere; multis hortantibus 
tamen, Attici memor fuit officii, & ei, cum requi- 
fiffet ubinam effiet, fua manu fcripfit, ne timeret , fla- 
timque ad fe veniret: fe eum & illius caufa Gellium 
Canum deprofcriptorum numero exemijfle. Ac, ne quod 
[in] periculum incideret, quod no&u fiebat, prae- 
fidium ei mifit. Sic Atticus in fummo timore non 
folum fibi, fed etiam ei, quem cariffimum habebat, 
praefidio fuit. Neque enim fuae folum a quoquam 
auxilium petiit falutis, fed conjun&im: ut appare¬ 
ret, nullam fejundam fibi ab eo velle fortunam. 
Quod fi gubernator praecipua laude fertur, qui 


10 


144 


CORNELII NEPOTIS 


vem ex hieme marique fcopulofo fervat: cur non 
fingularis ejus exiftimetur prudentia, qui ex tot tam- 
que gravibus procellis civilibus ad incolumitatem 
11 pervenit ? Quibus ex malis ut fe emerferat, nihil aliud 
egit, quam ut plurimis, quibus rebus pollet, effet 
auxilio. Cum profcriptos praemiis imperatorum vul¬ 
gus conquireret, nemo in Epirum venit, cui res ulla 
defuerit: nemini non ibi perpetuo manendi poteftas 
fa&a efh Qui etiam poft proelium Philippenfe in¬ 
teritumque C. Cafiii & M. Bruti, L. Julium Mocillam 
praetorium , & ejus filium t Aulumque Torquatum, 
ceterofque pari fortuna perculfos,inftituerit tueri :at- 
que ex Epiro his omnia Samothraciam fupportarijnf- 
ferit. Difficile eft omnia perfequi, & non neceflaria, 
Illud unumintelligi volumus, illiusliberalitatemne¬ 
que temporariam, neque callidam fuiffe. Id ex ipfis 
rebusac temporibus judicari poteft: quod non floren¬ 
tibus fe venditavit, fedaffiidis femper Cuccurrit. qui 
quidem Serviliam, Bruti matrem, non minus poli 
mortem ejus, quam florente, coluerit. Sic liberalitate 
utens, nullas inimicitiasgelut: quod neque laedebat 
quemquam, neque,fi quam injuriam acceperat, male¬ 
bat ulcifci, quam obii vifci. Idem immortali memoria 
percepta retinebat beneficia: quae autem ipfe tribue¬ 
rat, tamdiu meminerat, quoad ille gratus erat, qui 
acceperat. Itaque hic fecit, ut vere difliim videa¬ 
tur , Sui cuique mores fingunt fortunam. Neque tamen 
prius ille fortunam, quam fe ipfe, finxit: qui cavit, 
ii ne qua in re jure ple&eretur. His igitur rebus effe¬ 
cit, ut M. Vipfanius Agrippa, intima familiaritate 
conjun&us adolefcenti Casfari, cum propter fuam 



§ 


ATTICUS. 145 

gratiam, & Caefaris potentiam, nullius conditionis 
non haberet poteftatem, potiffimum ejus deligeret 
affinitatem, praeoptaretque equitis Romani filiam 
generofarum nuptiis, atque harum nuptiarum con¬ 
ciliator fuit ( non eft enim celandum ) M. Antonius 
triumvir reipublicae conftituendae: cujus gratia cum 
augere poffieffiones poffiet fuas, tantum abfuit a cu¬ 
piditate pecuniae, ut nulla in re ufus fit ea, nifi in 
deprecandis amicorum aut periculis , aut incommo¬ 
dis. Quod quidem fub ipfa profcriptione perilluftre 
fuit. Nam cum L. Saufeji, equitis Romani, aequa¬ 
lis fui, qui [cum eo ] complures annos, ftudio dudhis 
philofophiae, habitabat, habebatque in Italia pre- 
tiofas poffieffiones, trium viri bona vendidiffenf, con- 
fuetudine ea, qua tum res gerebantur: Attici labore 
atque induftria fa&um, ut eodem nuntio Saufejus 
fieret certior, fe patrimonium amififfe & recupe- 
, raffie. Idem L. Julium Calidum, quem, poft Lucretii 
Catullique mortem, multo elegantiffimum poetam 
■ nofiram tuliffie aetatem, vere videor pofle conten¬ 
dere , neque minus virum bonum, optimifque arti¬ 
bus eruditum , poft: profcriptlonem equitum , pro¬ 
pter magnas ejus Africanas pofieffiiones, in profcri- 
ptorum numerum a P. Volumnio, praefe&o fabrum 
Antonii, abfentem relatum, expedivit. Quod in prae- 
! ' fenti utrum ei laboriofius, an gloriofuis fuerit, diffi- 
1 cile fuit judicare: quod in eorum periculis non fe- 
u cus abfentes, quam praefentes, amicos Attico effe 
1 curae cognitum eft. Neque vero minus ille vir, \y 
bonus paterfamilias habitus eft, quam civis. Nam 
cum effiet pecuniofus, nemo illo mimis fuit emax, 
Corn. Nep . K 


r 



i 46 CORNELII NEPOTIS' 

minus aedificator. Neque tamen non in primis bene 
habitavit, omnibufque optimis rebus ufus eft. Nam 
domum habuit in colle Quirinali Tamphilanam, ab 
avunculo hereditate relidam: cujus amoenitas non 
aedificio, Ced filva conflabat. Ipfum enim te&um, 
antiquitus conftkutum, plus falis, quam fumtus, ha¬ 
bebat: in quo nihil commutavit, nifi fi quid vetu- 
ftate coadus eft. Ufus eft familia, fi utilitate judican¬ 
dum eft, optima; fi forma, vix mediocri, namque 
in ea erant pueri literatiflimi, anagnoftae optimi, & 
plurimi librarii; ut ne pedifequus quidem quifquam 
efTet, qui non utrumque horum pulchre facere pof- 
fet. Pari modo artifices ceteri, quos cultus domefti- 
cus defiderat, apprime boni, neque tamen horum 
quemquam, nifi domi natum, domique fadum,ha¬ 
buit; quod eft fignum non folum continentiae, fed 
etiam diligentiae. Nam & non intemperanter con- 
cupifcere, quod a plurimis videas, continentis debet 
duci: 6 c potius diligentia, quam pretio, parare,non 
mediocris eft induftriae. Elegans, non magnificus; 
fplendidus, non fumtuofus; omni diligentia mundi* 
tiem, non affluentiam , affedabat. fupellex modica, 
non multa, ut in neutram partem confpici pollet, 
Nec hoc praeteribo, quamquam nonnullis leve vi- 
fum iri putem, cum in primis lautus efTet eques 
Rom. & non parum liberaliter domum fuam om¬ 
nium ordinum homines invitaret: fcimus, non am¬ 
plius, quam terna millia aeris, peraeque in fingulos 
menfes, ex ephemeride eum expetifum fi.mtui ferre 
folitum. Atque hoc non auditum, fed cognitum pro¬ 
dicamus. Saepe enim propter familiaritatem dome- 






ATTICUS. i 47 

Aicis rebus interfuimus. Nemo in convivio ejus aliud 14 
acroama audivit, quam anagnoften: quod nos qui¬ 
dem jucundiflimum arbitramur. Neque unquam fine 
aliqua ledfione apud eum coenatum eft: ut non mi¬ 
nus animo, quam ventre, convivas deledfarentur. 
Namque eos vocabat, quorum mores a fuis non ab¬ 
horrerent. Cum tanta pecunias fadla effiet acceffio, 
nihil de quotidiano cultu mutavit, nihil de vitas con- 
fuetudine: tantaque ufus eft moderatione, ut neque 
in feftertio vicies, quod a patre acceperat, parum 
fe fplendide gefferit; neque in feftertio centies af¬ 
fluentius vixerit, quam inftituerat; parique faftigio 
fleterit in utraque fortuna. Nullos habuit hortes, 
nullam fuburbanam, aut maritimam fumtuofam vil¬ 
lam, neque in Italia, praeter Ardeatinum & Nomen¬ 
tanum, rufticum praedium : omnifque ejus pecuniae 
reditus conflabat in Epiroticis & urbanis poffieffio- 
nibus. Ex quo cognofci poteft, ufum eum pecuniae 
non magnitudine, fed ratione, meriti folitum. Men- 1 £ 
dacium neque dicebat, neque pati poterat. Itaque 
ejus comitas non line feveritate erat, neque gravi¬ 
tas line facilitate: ut difficile effiet intelledhi, utrum 
eum amici magis vererentur, an amarent. Quidquid 
rogabatur, religiofe promittebat: quod non libera¬ 
lis , fed levis, arbitrabatur, polliceri, quod praeffiare 
non poffet. Idem in nitendo , quod femcl admififfet, 
tanta erat cura, ut non mandatam, fed fuam rem 
videretur agere. Nunquam fufeepti negotii eum per- 
taefum eft. Suam enim exiftimationem in ea .re 
agi putabat: qua nihil habebat carius. Quo fiebat, 
ut omnia Ciceronum , Catonis, Marii, Q. Hor- 

K z 


i 4 S CORNELII NEPOTIS 

tenfii, Auli Torquati, multorum praeterea equitum 
Romanorum negotia procuraret. Ex quo judicari 
poterat, non inertia, fed judicio , fugiffe reipubli- 
iS cae procurationem. Humanitatis vero nullum af¬ 
ferre majus teffiimonium poffium, quam quod ado- 
lefcens idem feni Sullae fuerit jucundiffimus, fenex 
adolefcenti M. Bruto: cum aequalibus autem fuis, 
Q. Hortenfio & M. Cicerone , fic vixerit, ut judi¬ 
care difficile fit, cui aetati fuerit aptiffimus. quam¬ 
quam eum praecipue dilexitCicero, ut ne frater qui¬ 
dem ei Quintus carior fuerit aut familiarior. Ei rei 
funt indicio, praeter eos libros, in quibus de eo fa¬ 
cit mentionem, qui in vulgus [jam] funt editi, 
fexdecim volumina epidolarum, ab confulatu ejus 
ufque ad extremum tempus ad Atticum miffiarum: 
quae qui legat, non multum defideret hiftoriam con¬ 
textam illorum temporum. Sic enim omnia de (lu¬ 
diis principum , vitiis ducum , mutationibus reipu- 
biicae perfcripta funt, ut nihil in iis non appareat; 
& facile exidimari poffit, prudentiam quodammodo 
e(Te divinationem. Non enim Cicero ea foIum,qii2 
vivo fe acciderunt, futura praedixit; fed etiam, quae 
17 nunc ufu veniunt, cecinit ut vates. De pietate autem 
Attici quid plura commemorem ? cum hoc ipfum 
vere gloriantem audierim in funere matris fuae, 
quam extulit annorum nonaginta , cum effiet feptem 
& fexagmta, fe nunquam cum matre in gratiam red- 
iffe, nunquam cum fororefuiffe in (imultate, quam 
prope aequalem habebat. Quod eft (ignum , aut nul¬ 
lam unquam inter eos querimoniam interceffiffie, aut 
hunc ea fuiffie in fuos indulgentia, ut, quos amare 



ATTICUS. 


149 

deberet, irafci eis nefas duceret, neque id fecit na¬ 
tura folum, quamquam omnes ei paremus; fed etiam 
do&rina. nam & principum philofophorum ita per¬ 
cepta habuit praecepta, ut iis ad vitam agendam , non 
ad oftentationem, uteretur. Moris etiam majorum 18 
fummus imitator fuit,anfiquitatifque amator: quam 
adeo diligenter habuit cognitam, ut eam totam i neo 
volumine expofuerit, quo magiflratus ornavit. Nulla 
enim lex, neque pax, neque bellum, neque res il- 
luftris eft populi Romani, quae non in eo fuo tem¬ 
pore lit notata: &, quod difficillimum fuit, fic fami¬ 
liarum originem fubtexuit, ut ex eo clarorum viro¬ 
rum propagines poffimus cognofcere. Fecit hoc idem 
feparatim in aliis libris: ut M. Bruti rogatu Juniam 
familiam a ftirpe ad hanc aetatem, ordine enumera¬ 
vit , notans, qui, a quo ortus, quos honores , qui- 
bufque temporibus cepiffet. pari modo Marcelli 
't Claudii, Marcellorum; Scipionis Cornelii, & Fabii 
Maximi, Fabiorum , & vEmiliorum quoque, quibus 
n libris nihil poteft effe dulcius iis, qui aliquam cu- 
1, piditatem habent notitiae clarorum virorum. Attigit 
quoque poeticen : credimus, ne ejus expers effet fua- 
2 vitatis, namque verfibus, qui honore rerumque ge- 
ffaruin amplitudine ceteros Romani populi praefti- 
, terunt, expofuit: ita, ut fub fingulorum imaginibus 
i fafta magiflratufque eorum, non amplius quaternis 
p: quinifve verfibus defcripferit. quod vix credendum 
fit, tantas res tam breviter potuiffe declarari. ER etiam 
liber Graece confe&us, de confulatu Ciceronis. Hac¬ 
tenus Attico vivo edita haec a nobis funt. Nunc 5^ 
quoniam fortuna nos fuperflites ei effe voluit, reli- 

K 3 


150 CORNELII NEPOTIS 

qua perfequemur: &, quantum poterimus, rerum 
exemplis le&ores docebimus, ficut fupra fignifica* 
vimus, fuos cuique mores plerumque conciliare for- 
tunam. Namque hic contentus ordine equeftri, quo 
erat ortus, in affiniratem pervenit imperatoris divi 
filii: cum jam ante familiaritatem ejus eflet confe- 
cutus nulla alia re, quam elegantia vitae, qua ce¬ 
teros ceperat principes civitatis, dignitate pari, for¬ 
tuna humiliore. Tanta enim profperitas Caefarem 
eft confecuta, ut nihil ei non tribuerit fortuna, 
quod cuiquam ante detulerit; & conciliarit, quod 
civis Romanus quivit confequi. Nata eft autem At¬ 
tico neptis ex Agrippa, cui virginem filiam collo- 
carat. Hanc Caefar, vix anniculam, Tiberio Clau¬ 
dio Neroni, Drufilla nato, privigno fuo,defpondit: 
quae conjun&io neceflitudinem eorum fanxit, fami- 
20 liariratem reddidit frequentiorem. Quamvis ante haec 
fponfalia, non folum, cum ab urbe abeflet, nunquam 
ad fu orum quemquam literas mifit, quin Attico mit¬ 
teret , quid ageret, in primis quid legeret, quibus 
in locis, &quamdiu eflet moraturus: fed etiam, cum 
eflet in urbe, propter fuas infinitas occupationes 
minus fepe , quam vellet, Attico frueretur, nullus 
dies tamen temere interceftit, quo non ad eum feri- 
beret: cum modo aliquid de antiquitate ab eo requi¬ 
reret ; modo aliquam ei quaeftionem poeticam pro¬ 
poneret ; interdum jocans ejus verbofiores eliceret 
epiftolas. Ex quo accidit, cum aedes Jovis Feretrii, 
in Capitolio ab Romulo conftituta, vetuftate atque 
incuria dete&a prolaberetur, ut, Attici admonitu, 
Caefar eam reficiendam curaret. Neque vero ab M. 






ATTICUS. 


151 

Antonio minus abfens literis colebatur: adeo, ut ac¬ 
curate ille ex ultimis terris, quid ageret, curae fibi 
haberet certiorem facere Atticum. Hoc quale Iit, 
facilius exillimabit is, qui judicare poterit, quan¬ 
tae fit fapientiae, eorum retinere ufum benevolen¬ 
tiamque, inter quos maximarum rerum non fo- 
lum aemulatio, led obtre&atio tanta intercedebat, 
quantam fuit incidere neceffe inter Caefarem at¬ 
que Antonium, cum fe uterque principem non fo- 
lum urbis Romanae, fed orbis terrarum, effe cu- 
peret. Tali modo cum feptem & (eptuaginta annos 21 
compleffet, atque ad extremam fene&utem non mi¬ 
nus dignitate, quam gratia fortunaque creviffet; 

( multas enim hereditates nulla alia re, quam boni¬ 
tate, eft confecutus; ) tantaque profperirate ufus ef- 
fet valetudinis, ut annis triginta medicina non indi- 
guiffet: na&us eft morbum , quem initio & ipfe &C 
medici contemferunt: (nam putarunt effe tenef- 
mon:) cui remedia celeria faciliaque proponebantur. 

In hoc cum tres menfes fine ullis doloribus, prae¬ 
terquam quos ex curatione capiebat, confumfiffet: 
fubito tanta vis morbi in imum inteftinum pro¬ 
rupit, ut extremo tempore per lumbos fifiula pu¬ 
tris eruperit. Atque hoc priufquam ei acciderer, 
poftquam in dies dolores accrefcere, febremque ac- 
ceffffe fenfit, Agrippam generum ad fe arcefliri juf- 
lit, & cum eo L. Cornelium Balbum , Sextumque 
Peducaeum, hos ut veniffe vidit, in cubitum inni¬ 
xus, quantam , inquit, curam diligentiamque in vale¬ 
tudine mea tuenda hoc tempore adhibuerim , cum vos te • 
fies habeam, nihil necejje ejl pluribus verbis commemo - 

K 4 


CORN. NEP. ATTICUS. 

rare, quibus quoniam , ut fpero , fatisfeci , / 72 <2 /zz 7 zz 7 r& 
liqui fecij/e , zzz/ fanandum me pertineret: reliquum 

efl, ut egomet mihi confulam. Id vos ignorare 'nolui. 
Nam mihi Jiat , morbum definere. namque his die - 

bus quidquid cibi fumji , zta produxi vitam , ut auxerim 
dolores Jine fpe falutis. Quare a vobis peto primum , «2 
confli um probetis meum : deinde , /ze frufra dehortando 
22 conemini. Hac oratione habita, tanta conflantia vo¬ 
cis atque vultus, ut non ex vita, fed ex domo in do¬ 
mum videretur migrare; cum quidem Aggrippaeum 
flens atque ofculans oraret atque obfecrarer, nead id , 
quod natura cogeret , ipfe quoque fbi acceleraret: & quo¬ 
niam tum quoque pojfet temporibus fuperejfe , fe fbi 
fuifque refervaret: preces ejus taciturna fua obftina- 
tione depreffit. Sic cum biduum cibo fe abftinuiffet, 
fubito febris deceflit, leviorque morbus efle coepit, 
tamen propofitum nihilo fecius peregit. Itaque die 
quinto, poftquam ideonfilium inierat, pridie Ka- 
lend. April. Cn. Domitio, C. Sofio Coff. deceEit. Eia* 
tus eft in le&icula, ut ipfe praefcripferat, fine ulla 
pompa funeris, comitantibus omnibus bonis, ma¬ 
xima vulgi frequentia. Sepultus eft juxta viam Ap¬ 
piam , ad quintum lapidem, in monumento Q. C«- 
cilii, avunculi fui. 




CORNELII NEPOTIS 

FRAGMENTA. 
















M5 


CORNELII NEPOTIS 

FRAGMENTA 

CHRONICORUM 

LIB, I. 

CAPUT I. 

De Homero & Hefiodo inter omnes fere fcri- 
ptores conftitit, utrumque vixifle ante Romam con- 
diram, ut Cornelius Nepos in primo Chronicorum de 
Homero dixit, annis circiter centum & fexaginta. 
Gellius XVII, 2/, j. 

Nepoti & Lutatio Romam placet conditam Olym¬ 
piadis feptimae anno fecundo. Solin. cap. z. 

Archilochum Nepos Cornelius tradit Tullo Ho- 
ftiiio Romae regnante jam tunc poematis clarum 6 c 
nobilem. Gellius XVII , 2/, 8 . 

M. Manlius Romae, qui Gallos in obfidione Ca¬ 
pitolii obrepentes per ardua depulerat, convi&us 
eft confilium de regno occupando iniiffe: damna- 
tufque capitis, e Taxo Tarpejo, ut M. Varro ait, 
praeceps datus eft: ut Cornelius autem Nepos fcri- 
ptum reliquit, verberando necatus eft. Gellius eod. 
L n . 2 4, 

Alexander Magnus Pellae oritur, ut Nepos edi¬ 
dit, M. Fabio Ambufto, Tito Quin&io Capitolino 


itf CORNELII NEPOTIS 

Coff. pofl Romam conditam anno trecentefimo 
o£Ioge(imo quinto. Solin. c. 40 Potyhift. 

P. Terentius maxime familiariter vixit cum Sci¬ 
pione Africano, & C. Laelio &c. quamvis Cornelius 
Nepos aequales fuifle tradat. Donatus in vita Terentii. 

CORNELII NEPOTIS 

EXEMPLORUM LIB. II. 

CAPUT II. 

A- virgine Veftale. Sojipater Charijlus lib. L coi, 
ng. Putfch, 

lib. v. 

Cornelius Nepos in libro exemplorum quinto li¬ 
teris mandavit t multis in fenatu placuifle, ut ii, qui 
redire nollent, datis cuftodibus ad Hannibalem de¬ 
ducerentur : fed eam fententiam numero plurium, 
quibus id non videretur, fuperatam; eos tamen, qui 
ad Hannibalem non rediflent, ufque adeo inteftabi- 
les invifofque fuiffe,ut taedium vitae ceperint, ne? 
cemque fibi confciverint. Gellius Vll y i 8 > //. 

CORNELII NEPOTIS 

ILLUSTRIUM VIRORUM 
LIB. II. 

CAPUT III. 

Subinde. Charifius lib. II. coi. tc) 5 , 
LIB. X V. 

Harum partum. Charif. lib . I. coi //4.' 

LIB. XVI. 

A fratre patruele. Charif. lib . 1 . coi. //3. 



FRAGMENTA. 


1 57 


INCERTA. 

QUO LIBRO VIRORUM ILLUSTRIUM 
POSITA. 

Carthago antea fpeciem habuit duplicis oppidi, 
quali aliud alterum ample&eretur: cujus interior 
pars Byrfa dicebatur, exterior Magalia. Hujus rei 
teftis eft Cornelius Nepos in eo libro, qui Vita Illu- 
ftrium infcribitur, Servius ad I JEn. 372. 

Propius Grammatico accefti. Diomedes lib. 1 
Grammat. coi. 40 5 . 

Albinus,qui cum L. Lucullo conful fuit, res Ro¬ 
manas oratione Graeca fcriptitavit. In ejus hiftoriac 
principio fcriptum eft ad hanc fententiam : Nemi¬ 
nem fuccenfere fibi convenire , fi quid in his libris pa¬ 
rum compofite , aut minus eleganter fcriptum foret, nam 
fum , inquit, homo Romanus , natus in Latio : Gra¬ 
ea oratio a nobis alienifjima eft. Idemque veniam gra¬ 
tiamque malae exiftimationis, (i quid eflet erratum , 
poftulavit. Ea cum legiflet M. Cato, Na tu , inquit, 
Aule , nimium nugator es , cum maluifti culpam de¬ 
precari , quam culpa vacare. Nam petere veniam fole - 
mus , aut cum imprudentes erravimus, aut cum com - 
pulfipeccavimus. Tibi , inquit , oro te quis perpulit, ut 
id committeres , quod priufquam faceres , peteres, ut 
ignofeeretur . Scriptum hoc eft in libro Cornelii Ne¬ 
potis de illuftriDus viris. Gellius XI , 8 . & Macrob. 
Saturn. prooem . extr . 


CORN ELII NEPOTIS 


« 5 * 


II B. I DE VITA CICERONIS. 

CAPUT IV. 

Cornelius Nepos, & rerum memorias non in¬ 
diligens, & M. Ciceronis, ut qui maxime, amicus 
familiarifque fuit, atque is tamen in primo librorum, 
quos de vita illius compofuit, errafle videtur, cum 
eum fcripfit tres & viginti annos natum, primam 
caufam judicii publici egifTe; Sextumque Rofcium 
parricidii reum defendiffe. Gellius XV , 2 8 pr. 

Fruftra Tullium fufpicimus. Refert enim Corne¬ 
lius Nepos, fe praefente, iifdem paene verbis , quibus 
edita eli, eam pro Cornelio , feditiofo Tribuno, de* 
fenfionem peroratam. Hieronymus epijl . LXX 1 ad 
Pammachium c. 4. 

CORNELII NEPOTIS 

LIB. I EPISTOLARUM AD CICERONEM. 

CAPUT V. 

Tantum abeft, ut ego magiftram ede putem vi¬ 
tae philofophiam, beatasque vitae perfe&ricem, ut 
nullis magis exiftimem opus effemagiftris vivendi, 
quam plerifque, qui in ea difputanda verfantur. Vi¬ 
deo enim magnam partem eorum, qui in fchola de 
pudore & continentia praecipiant argutiflime, eof- 
dem in omnium libidinum cupiditatibus vivere. La-. 
clantius III div . injl, cap, XV y /o. 




CORN. NEP. FRAGMENTA. 

M. TULLII CICERONIS 

A D 

CORN. NEPOTEM 
EPISTOLARUM LIB. II. 

Itaque noflri, cum omnia, quae dixiflemus, di- 
da effient: quae facete & breviter, & acute locuti ef- 
femus, ea proprio nomine appellari dicla voluerunt. 
Macrob. Satum, lib. II , c. t. 

AD EUNDEM EX LIBRO INCERTO. 

Hoc reflirerat etiam, ut a te fidis aggrederer do-- 
nis. Prifcian. grani. lib. Pili , coi. yc)2. 

Qui habet,ultro appetitur: qui eft pauper, afper- 
natur. Id. eod. loc . 

Quid? oratorum quem huic antepones eorum, 
qui nihil aliud egerunt? quis fententiis aut acutior 
aut crebrior ? quis verbis aut ornatior aut elegan¬ 
ti or ? Sueton. in Cee/, c. 65 . 

Ut Tullius docet, crudelitatis increpans Caefarem 
in quadam ad Nepotem epiHola. Neque enim quid¬ 
quam aliud eft felicitas, inquit, nifi honeftarum re¬ 
rum profperitas: vel, ut alio modo definiam , Feli¬ 
citas eft fortuna adjutrix confiliorum bonorum: qui¬ 
bus qui non utitur , felix nullo pado efle poteft. Er¬ 
go in perditis impiifque confiliis , quibus Caefar ufus 
erat, nulla potuit efle felicitas: feliciorque meo ju¬ 
dicio Camillus exfulans, quam temporibus iifdem 
Manlius., etiamfi, id quod cupierat, regnare potuif- 
fet. Ammian. Marctll. lib. XXI extr. 

Haec quidam veterum formidantes, cognitiones 
aduum variorum, Hilis uberibusexplicatas, non edi¬ 
dere fuperftites: ut in quadam ad Cornelium Ne- 


i6o CORNELII NEPOTIS 

potem epiflola Tullius quoque teftis reverendus af¬ 
firmat. Ammian. Marcetl . /i£. XXVI prine. 

Sententiae illius Tullianae ignarus, docentis, in¬ 
felices efle eos , qui omnia fibi licere exifiimarunt 
Arnmian. MarcdL lib. XXVI extr. 

IDEM AD ATTICUM 

DE NEPOTE. 

Nepotis epiflolam exfpe&o. Cupidus ille meo¬ 
rum, qui ea, quibus maxime yocupia, legenda non 
putet? Et ais fxsV apvfxoya. tu vero ocpvpcov, ille qui¬ 
dem ocpSpoTO?. Lib. XVI ep. 5 . 

Male narras de Nepotis filio. Valde mehercule 
moveor, Sz molefte fero. Nefcieram omnino,effe 
iftum puerum. Epifi. /4. 

CORNELII NEPOTIS 

FRAGMENTA 

INCERTA PARTIM QUO LIBRO POSITA 
PARTIM QUIBUS VERBIS CONCEPTA. 

CAPUT VI. 

Nepos, au&ore certo comperifie fe, ait, C. Ls- 
Jium quondam in Puteolano Kalend. Martiis, admo¬ 
nitum ab uxore, temperius ut difeumberet, petiiffe 
ah ea, ne interpellaretur: ferius tandem ingreflum 
triclinium dixifie, non faepe in feribendo magis fuc- 
ceffiffe fibi. deinde rogatum, ut feripta illa profer¬ 
ret, pronuntiafle verius, qui funt in sxvTOVTipwpov* 
P-sycp: Satis pol proterve me Syri promijja huc induxi* 
runt. Donatus in vita Terentii. 



FRAGMENTA. 


161 

L, Otacilius Pilitus, rhetoricam profeilus, Cn« 
Pompejum Magnum docuit; patris ejus resgeftas, 
ree minus ipfius, compluribus libris expofuit: pri¬ 
mus omnium libertinorum, ut Cornelius Nepos opi¬ 
natur, feribere hiftoriam orfus, non nili ab honeltif- 
fimo quoque feribi folitam. Sueton . de clar. rhet . c. j. 

Cornelius Nepos in libello, quo diftinguit lite- 
ratum ab erudito, literatos vulgo quidem appellari 
ait eos, qui aliquid diligenter & acute fcienterque 
poflint aut dicere, aut feribere: ceterum proprie fic 
appellandos poetarum interpretes, qui aGraecis ypotfjtr 
(AocTixoi nominentur. Sueton . de illujlr . Grammat . c . 4* 

CAPUT VII. 

PRjETER phyfieos, Homerumque, qui univerfura 
orbem mari circumfufum effe dixerunt, Cornelius 
Nepos, ut recentior au&or, ita certior [tradit:] te- 
ltem autem rei Q. Metellum Celerem adjicit, eum- 
que ita retulifle commemorat. Cum Gailiis procon- 
ful praeeflet, Indos quofdam a rege Baetorum do¬ 
no fibi datos: unde in eas terras deveniflent, re¬ 
quirendo cognovifle , vi tempeftatum ex Indicis 
aequoribus abreptos, emenfofque, quae intererant, 
tandem in Germaniae litora exiide. Pompon . Mela 
111 , 3 , extrem. & Plin. lib. II , c . <Sy. 

Largitudo. Charif. lib. /, c. yS. 

Eudoxus quidam, avorum nollrorum temporibus 
cum Lathurum, regem Alexandriae , profugeret, 
Arabico finu egreflus, per hoc pelagus, ut Nepos af¬ 
firmat, Gades ufque perve&us eft. Mela 111 , c). Plin , 
11 €y. 

Corn . Nep, 


L 


i 6 i CORNELII NEPOTIS 

Vc htagnnia infignis loco Heneto, a quo, ut C^ri 
nelius Nepos perh bet, Paphlagones in Italiam tranf- 
ve&i, mox Veneti funt nominati. Solinus c. 56 , ex 
Plinio FI 2 

Fauces Oceani T. Livius, ac Nepos Cornelius la¬ 
titudinis Tradiderunt, ubi minimum , VII M. pafT. ubi 
vero plurimum, X M. Plinius III , prooemio. 

Melpum opulentia praecipuum, quod ab Infubri- 
bus , & Bojis, &. Senonibus deletum efle eo die, quo 
Camillus Vejos ceperit, Nepos Cornelius tradif. 
Plinius III H. JV. ly. 

Uiira Aquilejam VI M. pafT. Formio amnis, ab 
Ravenna CLXXX 1 X M. pafT. antiquus audae Italiae 
terminus, nunc vero lflriae: quam cognominatam 
a flumine Iftro in Hadriam effluente a Danubio 
amne, eidemque Iftro ex adverfo Padi fauces, con¬ 
trario eorum percuflh mari interje&o dulcefcente, 
plerique dixere falfo, & Nepos [Cornelius] etiam, 
Padi accola. Plin. III, t 8 . 

CAPUT VIII. 

A LPES in longitudinem X M. pafT. patere a fupero 
mari ad inferum, Caelius tradit: Timagenes XXII 
M. paff. dedudlis in latitudinem autem , Cornelius 
Nepos centum M. T. Livius tria M. Badiorum, uter- 
qiie 'diverfs in locis. Plin. 111 , ig. 

Inter duos Bofpctos, Thracium & Cimmerium, 
diredlo curlu , ut audior eft Polybius , 13 M. pafflium 
imerfunt: circuitu vero totius Ponti, vicies femel 
centena quinquaginta M, ut au£tor eft Varro, & fere 




FRAGMENT A. i£j 

veteres. Nepos Cornelius trecenta millia quinqua¬ 
ginta adjicit. Plin. IV, /2. 

In ora Oceani, colonia Augufti, Julia Conflan¬ 
tia, — & ab ea XXXII M. paff, colonia, a Clau¬ 
dio Caefare fa&a , Lixos. Ibi regia Antaei, certa¬ 
menque cum Hercule, & Hefperidum horti. — Ex- 
flat in ea & ara Herculis, nec praeter oleaftros 
aliud ex narrato illo aurifero nemore. M ; nus profe- 
£lo mirentur portentofa Graeciae mendacia, de iis 
& amne Lixo prodita, qui cogitent, notiros nuper 
paulo minus monflrifi.a quaedam de iildem tradi— 

! difle: praevalidam hanc urbem, majoremque Car¬ 
thagine magna: praeterea ex adverfo ejus litam, & 

2 prope immenfo tra&u ab Tingi : quaeque alia Cor¬ 
nelius Nepos avidiilime credidit. Plin. V, 1. 

C Aliqui inter Pontum & Cafpium mare ccclxxv 
M. pafT. non amplius intereffe tradiderunt: Cor- 
l “ nelius Nepos CCL millia. Plin. VI , //. 

Polybius in extrema Mauritania contra montem 
Atlantem a terra ftadia otio- abefle prodidit Cer- 
nen. Nepos Cornelius ex adverfo maxime Cartha¬ 
ginis a continente paflus mille : non ampliorem cir- 
^ cuitu duobus millibus. Plinius VI, 31. 

Nepos Cornelius, qui divi Augulti principatu 
rntl obiit. Me,inquit, juvene violacea purpura vigebar, 
1,11 cujus libra denariis centum venibat; nec multo poft 
rubra Tarentina, Huic lucceEit dibapha Tyria , quae 
erl in libras denariis mille non poterat emi. Hac P. Len- 
ai '-' tulus Spinther, aedilis curulis, primus in praetex¬ 
ta ufus improbabatur: qua purpura quis non jam 3 
& t: inquit, tricliniaria facit? Plin . IX, 17 & 39. 

L 2 


CORNELII NEPOTIS 

Onychem etiam tum in Arabiae montibus, nec 
ufquam aliubi, nafci putavere noftri veteres: Su- 
dinesin Germania, potoriis vafis indefa&is primum, 
dein pedibus le&orum fellirque. Cornelius Nepos tra¬ 
dit, magno fuifle miraculo, cum P. Lentulus Spin¬ 
ther "amphoras ex eo & urceos magnitudine cado¬ 
rum oftendiffet: pofl quinquennium deinde, triginta 
duorum pedum longitudine columnas vidiffe fe. 
Plinius XXXFI , 7. 

CAPUT IX. 

S7TW Se Kopvfatoe, ovx ho 71 ipw, <pwlv, ovSe vom 
'zapoc\hot$‘Oct rh A owovXXov, aXXoc cpxppdizoit; vtto tlvcs 
toov x 7 teXevMpui/ K.aXXtoQevov$ SuxqGapevroc. Tx Se (pof 
p,xxx SoBvjvoti ph wc ocyom&TO pxXkov 0 K x\Xt&%evvif W 
avTOV, TGiotvTYjV £%£lv Sokovv7x Tvjv Svvxpv/ ijCgijffXl St M 

ZXrxXVffXl TQV XOVtO(AOV , &0<jT £TL 1&V7Q$ XV7QV , 7Y\V OUfflXV 
SlCtlCeTv 7CV aSeXqOV. 

Cornelius Nepos ait: non fenio , neque morbo alit• 
nata mente fuijfe Lucullum,fed a quodam liberto Cab 
lijlhene venenis corruptum . Datum autem effe vene¬ 
num , ut Callijlhenes impenjius ab eo diligeretur , quod 
ejufmodi vi pollere id putaret. Ita vero alienajfe & fol- 
vijje mentem ejus , ut adhuc viventis facultates frater 
procuraret . Plutarch. in Luculi, extr. p. 520. 

N hceg b K opvvjXios Qvfiiv, ov Kpxcrrcv, B pohov Se tspiotp- 
|3 £vffotv70Q x7to Novgi7Xv&v Svyxrepx yypxi r afov. 

Cornelius Nepos , non Crafji , fed B ruti , ejus, qui 
de Lufitanis triumphavit,filiam nuptum Cajo [Grac¬ 
cho] datam, ait. Plutarch. in Gracch. p. 834. 

’A vvi(3qt Se rwv pev xXXccv , eXxxu*7og vpj Xoyoq,NLxpMk- 
Xov Se 7tc7t7icaevcti TrjQopevoi , xvrcg e^eSpxpev hi 7GV t 



FRAGMENTA» 165 

Kxi rw txpxgxs , ii«f xoAOi/ %p6vov rvjU re fwpvp tou 
cdpxros xxrxpudtiv zxi rb eidos, ovre Qwvdjv txqijxev -j-spy- 
tpayov , 01 /re ari c\peccs ro xxlpev, tis 'h ris ipfudyj noXepiov 
texi ftxpuv xnexTOV&s , e^e^jev. xXX y htQxvpxsas ro rxpx- 
Xoyov rb reXeurijs* rb pb dxxrvXiov xqeiXero. ro de stipat 
tecspvfsxs rpezovTt zcsp ut , x,xi 7rspLgstXxg bripees ezxuse , 
texi rx Xelspxyx <ri>vfrtis eis zxX7r-/jv xpyvpxv, j exi %pvo-ovit 
ipfiaXcb g£q>x:>ov , xxegetXe xpos rbv vlbv. Ttivde N opxdccv 
rives 7repiTV%6i/T£S rols xopi{Qitstv, &ppv\eav xqxipbsSai rd 
Tev%os. ’A vtl Xxpftxvopboov d’ bdvocv , hfiix{opem xxl 
px%6pevoi dieppnpoev rx fora. 

YlvQopevos de ’A vvi(3xs» texi zpos rovs Txpovrxs elxtiv * 
ovdb xpx dvvxrbv ysv&Sxi xzovros %eov, toTs pb N opxaiv 
snedvpce dizvpj, ovz ert de xopidys jj svXXoyijs rtiv Xev^xvoov 

£<pp6vTtG£V' tis dvj KXTX %£Q'J TIVX ZXl TO TSXSVTijS ZXi Tijg 

arxq>ixs 7txpxXoyxs ovtco rti NLxpzeXXcp yevopbys. Txvr<% 
pev oOv oi zepi K.opvvjXtov N incorx zxi OuxXepiou NLx^tpcu 
igopvjzxfft. Aifiios de zxi KxTtrxp b <re(3agbs tccpisSijvott rvft 
vdptxv xpos rov vib eipy,zxsi, zxi rxcpijyxi Xxpzptig. 

Hannibal vero cum reliquos minimi faceret , Mar¬ 
cellum cecidiffe audito , ipfe ad locum accurrit: cadcz- 
yerique affiflens , diuque corporis robur & formam con¬ 
templatus , neque fuperbam ullam emi fit vocem , neque 
vultu laetitiam (ut confentaneum erat eum 9 qui tam 
molefium & gravem hojlem interfeciffet') prae fe tulit z 
fed inopinatum viri exitum miratus , annulum ei ab- 
fiu lit corpus digno habitu ornatum > vejlibufque decen¬ 
tibus amicium , cremavit; reliquias in urnam argen¬ 
team Letas , aurea fuperaddita corona , ad filium mi- 
fit. Sed quidam Numidae , cum in ferentes ea incidif- 
fient , adimere vi conati funt: illis reluctantibus, ac vim 
vi repellentibus } offa disjecta funt . 


i66 CORNELII NEPOTIS 


Hannibal , hoc audito , eos, qui aderant , M 7 / 7 , 
inquit utique Diis invitis fieri potejl: fiumtoque de Au* 
midis fupplicio , nullam praeterea de Marcelli reliquiis 
colligendis curam habuit; ut qui Dei alicujus numini 
Marcello hunc exitum vitee , & fiepu!turee privatiorum 
ita praeter omnium opinionem evenijfie crederet. Hac 
Cornelius Nepos & Valerius Maximus narrant. Livius 
& Augujlus Cee far , perlatam ad filium Marcelli ur¬ 
nam , & honorifice fiepultas ejus reliquias , perhibent, 
Plurarch. Marcell. extr. p. 315. 

'Avvifidtv be NLdpxeXXoc , a>? ph ol xepi IT;A vfitov Xiym- 
civ , Oucii xTnxg l ixvpsv, ocXX' x/ttVjTOg %vy t p boxsi ciixym- 
cSoa ps%pi X/J7ricovog. TI J peTc 3e Ai/3icp, K xienxpi xxi A- 
Tuori, xod rtiv eXXvjvuccev reo fipcriXeflofiqc niqtvopev, vjrrxt 
Tivacc xai rpozoic 'j7tc NLxpieeXXov foavffvv ’A Mtfiqc yevttixi, 
Hannibalem Marcellus , ut Polybius narrat, ne fi 
mel quidem vicit; fied inviclus hic vir fiuifie videtur 
ufique ad Scipionem. Nos autem Livio , & Ccefari ,6* 
Nepoti , & ex Graecis ficriptoribus regi Jubae credimus , 
aliquoties Hannibalem a Marcello vicium & in fugam 
yerfium efife. Plutarch. ibid. p. 317. 

CAPUT X. 

Cornelius Nepos, qui divi Augufti principatu 
obiit, cum feriberet, turdos paulo ante coeptos fa¬ 
gi nari, addidit,ciconias magis placere, quam grues: 
cum haec nunc ales inter primas expetatur, illam 
vero nemo velit attigifTe. Plinius X , 23. 

Apud antiquos pifciutn nobilulimus habitus aci- 
penfer. - - - Poftea praecipuam au&oritatem fuiffe 
lupo & afellis, Cornelius Nepos, 6i Laberius,poe- 



FRAGMENTA, 


?■ 


ta mimorum, tradidere. Plinius IX, \y. 

Magnitudo loto arbori, quae piro: quamquam 
Nepos Cornelius brevem tradat. Vinum quoque ex* 
primitur illi, limile mulio, quod ultro denos^dies 
negat durare idem Nepos; baecaloue contufas eum 
alica ad cibos dolio condi. Plin . Xlll % tj. 

Scandula contetlam fu i fle Romam ulque adibel- 
lum Pyrrhi annis CC( CLXX., Cornelius Nepos au- 
£tor eft. Plinius XVI, /o. 

Cornelius Nepos tradit, ante Sullae vi&oriam 
duo tantum triclinia Romae fuifle argentea. PImius 
XXX111,1 * I 

Primus invenit lineas colorare, tefla (ut fcrynr) 
trita, Geophantus Corinthius. Hunc, aut eodem 
nomine alium, tradit Cornelius Nepos fecutunr» ira 
Italiam Demaratum, Tarquinii Priici, Romani re¬ 
gis, patrem , fugientem a Corintho injurias Cypfeli 
tyranni. Plinius XXXV, j. 

Primum Romae parietes cruda marmoris ope- 
ruifle totius domus fuae in Coeiio monte Cornelius. 
Nepos tradidit Mamurram, Formiis natum, equi* 
tem Romanum , praefe&um fabrum C. Calaris in 
Gallia. Adjecit idem Nepos, eum primum totis-sedi¬ 
bus nullam, nili e marmore, columnam habui fle 5 
omnes folidas e Caryflio , aut Luiienfi. Plinius 

xxxv i , a 

CAPUT XI. 

jfiEL .-DiS Martis efl in circo Flaminio archife$ata ab 
Hermodoro Salaminio. Prifcidniis hb . VI11. 

Non amplius ter bibere Augulium lolitum fuper 

L 4 


f 6 $ CORNELII NEPOTIS 


coenam in caftris apud Mutinam, Cornelius Nepos 
tradit. Sueton, Aug. c. yy. 

[In extrema Britanniae parte Memma, quam Cor¬ 
nelius etiam, annalium fcriptor, narrat metallis plu¬ 
rimis copiofam, herbis frequentem, & his feracio¬ 
rem omnibus, quia pecora magis, quam homines, 
alat. Labi vero per eam multa quam maxima rela- 
bique flumina, gemmas margaritafque volventia.] 
Jornandes dc reb. Getic. cap. x. 

Homerus poeta in Graecia claruit, ut ait Corne¬ 
lius Nepos, ante Olympiadem primam, ante urbem 
conditam anno centefimo vicefimo quarto. Freculfus 
Lexovienjis Chron. Tom. /, lib. 111 , c. y, 

EPISTOLA 

CORNELIAE 

MATRIS 

G R A C C H O R U M. 

CAPUT XII. 

Dices, pulchrum effe, inimicos ulcifci. Id neque 
majus, neque pulchrius cuiquam, atque effe mihi, 
videtur; fed fi liceat republ. falva ea perfequi.Sed 
quatenus id fieri non poieft, multo tempore, mul- 
tifque partibus inimici noftri non peribunt; atque, 
uti nuncfunt, erunt potius, quam refpublica pro¬ 
fligetur atque pereat. 

Eadem alio loco . 

Verbis conceptis dejerare aufim, praeterquam qui 
Tiberium Gracchum necarunt, neminem inimicum 
tantum moteftise, tantumque laboris, quantum te 


FRAGMENTA. 169 

ob has res, mihi tradidifie: quem oportebat om¬ 
nium eorum f quos ante habuerim liberos, partis eo¬ 
rum tolerare: atque curare, ut quam minimum fol- 
licitudinis in fene&a haberem, utique, quascunque 
ageres, ea velles maxime mihi placere: atque uti nefas 
haberes, rerum majorum adverfum meam fententiam 
quidquam facere. Praefertim mihi, cui parva pars 
vitae fupereft, ne id quidem tam breve fpatium pot- 
eft opitulari, quin & mihi adverferis, & rempu- 
bticam profliges. Deinde quae paufa erit ? & quatrt 
do definet familia noftra infanire? & quando modus 
ei rei haberi poterit quando delinemus, & ha¬ 
bentes, & praebentes, moleftiis defiftere? & quan¬ 
do perpudefcet mifcenda atque perturbanda repu-- 
blica. Sed fi omnino id fieri non potefl; ubi ego mor¬ 
tua ero, petito tribunatum; pofl me facito, quod li¬ 
bebit, cum ego non fentiam. Ubi mortua ero, pa¬ 
rentabis mihi, & invocabis Deum parentem. In eo 
tempore , non pudet te eorum Deum preces expe¬ 
tere, quos, vivos atque praefentes, reli&os atque 
defertos habueris ? Ne ille finat Juppiter, te ea per- 
feverare, nec tibi tantam dementiam venire in ani¬ 
mum ; &, fi perleveras, vereor, ne in omnem vitam 
tantum laboris culpa tua recipias % uti in nullo tem-; 
pore tute tibi placere poliis. 



iyo 

CHRO NOLOGIA 

IMPERATORUM G R T* C l £ 

APUD 

CORNELIUM NEPOTEM 
PER OLYMPIA DAS 
EX HERODOTO, THUCYDIDE, XENOPHONTE 
AC POTISSIMUM DIODORO. 


Olympiadis EXII annus IV putatur urbis condias i 

Varronianus CCXXV, qui incidit in annum periodi 
Juliana? 4185 , ante aeram vero Chrifbanam ^29, 
Cyrus occidit in bello contra MalTageias. 
Nepos XXI , /. Vid. Pi av i ratipnar. ttm* 
por. part . //, Ub . ///, c. p & 10. Uffer. an- 
nal. V. T. ad ann. miind. 3475. Riccioli 
chronolog. reform. Z 7 , 7, /. &c. 


OLYMPIAS LX1IL 


OLYMPIAS LXIV. .* ! 

1. 

2. 

3* 

Darius, Hyftafpis F. regnum Per* 
farum adipiicitur. XX/, 1. Pe* 
tav . de dottr. temp. X , 18. Riccioli 
V , 7, 5. Selden. cuti, cdron. ad a. 
p - l> 4 ‘ 97 - 








CHRONOLOGIA NEPOTIS, 

CLYMP 1 AS LXV. 

2 . 

3 • 

4 » 


OLYMPIAS LXVI. 

i n 

2. 

3 * 

4 - 

--'-- 

«- A V 

OLYMPIAS LXV1I. 

i. Circa hoc tempus 


Miltiades, Cimonis F. 


in Cherfonefum mitti¬ 


tur. Nepos /, / & 2. 
Vid. Petav. part . I, R a 
T. lib . //, 

2. 

3 - 


4 - 


OLYMPIAS LXVIII. 

I. 

Darius Scythis bellum inferre 

2. Miltiades, Cherfonefo 

decernit, pontemque-in iftrc 

relida, Athenas redit, 
l, 3- 

3 - 

4 - 

facit. /, 


OLYMPIAS LXIX. 


i. 

Athenienfium auxilio Jones 

2. 

Sardes expugnant./, 4, He¬ 

3- 

ro/. VII, Petav . A 7. X///, 

4 - 

& Ricciol. in ch^on co magno. 


Sed Ujjerius a. 3504, quadrien . 


/iio pujl contigijje vult , 








» 7 1 CHRONOLOGIA 

OLYMPIAS LXX. 


2 . 

5 - 

4 - 


OLYMPIAS LXXI. 

1. 

2 . 

3. 

4. ThemiftocVs archon perfuadet Athenienfibus, ut 
portum Piraeei & claflem n©vam exaedificent. //,2, 
6* 7 /, 6. Plutar h. Herodot. Polycen. 1 . Ita Simfon. 
in chron. cathol. 


OLYMPIAS LXXIL 


1. 

2 * 


Darius Datin & Artaphernem 
adverfus Graecos cum claffe 
10 CC navium mittit. Hi Ere- 
triam capiunt, inde in Atticam 
accedunt. /,4. 


3. Miltiades, Cimonis F. 
Athenienfium dux , 
Darium vincit, una 
cum Ariftide, cogno¬ 
mento Juflo. /, 7. 


4. Miltiades, Parum infu¬ 
lam infeliciter aggref. 
fus , in vincula conji¬ 
citur, & in iis obit* 
ex opinione Petavii /, 
5,2, Labbei aliorum - 
que. Nepos /, 7. Pluto 
Cimone . 


Pugna Marathonia Darius, 
Ferfarum rex, profligatur. He¬ 
rodot. VI. Thucyd. 1 . Dionyf. 
Geli. & Nepos 1 , f. Alii in 
annum 11 aut 1 conjiciunt, 
Vid. Bof. ad. I. c. Nepotis, ibi- 
que laudatis adde Ujfer. an- 
nal. V. T. ad A. q$i4> Ric • 
ciol. chromi, reform. 111 , 3, 7. 





NEPOTIS, 


OLYMPIAS LXXIII. 




2 . 

3 * 


4 - 


OLYMPIAS LXX 1 V. 

2. Ariftidesoflracifmo ur¬ 
be pellitur ab ingratis 
civibus. Diod. lib. XI. 
Plutarch.& Nepos III 9 
i. vid. Bof. ad III, 
/. Simfon. ad a. IV 
olymp. LXXIII refert. 


4. Themiftocles oracu¬ 
lum interpretatur de 
muris ligneis. II, 2. 


Xerxes Dario, Hyftafpis F. 
mortuo fuccedit. XXI , /. He- 
rodot. VII. Vide Petav. II, 3, 
10. Ricciol. V , 7, 4. 

. , 1 . ■ ■r i- 


Xerxes in Afiam proficifcitur 3 
& hieme Sardibus exa£la, ve¬ 
re tranfit in Grasciam. Plut. 
Themijl. & Ari fi d. Diodor. XI. 
Jufin. 11 . Nepos II, 2. Vide 
ibi Bof & laudatis ab eo ad» 
j ice Ricciol. II f 3, 8. Se Iden, 
cari, chron. 4233. 


OLYMPIAS LXXY. 

Bellum Perficum Xerxis in 
Grseciam. Athenas incenfsc# 
II, 2. 111 , /. 

Pugna ad Thermopylas du~ 
Arillides ante tempus ce Leonida, qua CCC. Spar- 
ab exfilio revocatur, tani caefi. II, 3. 

Plutarch. Nepos III, i. Pugna ad Artemifium Per¬ 

latum infelix. II, 3. 




1 74 


CHRONOLOGIA 


2 . Ariftides, Athenienfis, 
&. Paufanias, Lacedae¬ 
monius, cum Mardo¬ 
nio pugnant. 11 /, 2. 
IV, ,. 

3. Athenienfes confilio 
Themifloclismuros fu- 
os inftaurant , repu¬ 
gnantibus Spartanis. 
Diodor. lib. XI. Plut. 
Ne P . 11 , 6. 

4. Ejufdem fuafu Piraeei 
portus A f henis abfoL 
vitur. Diodor. ibid. 
Thucyd. lib. I. Nep. //, 
6. Sic 6* Petavius ac 
Sim fornus. Sed Uffe - 
rius confert in a. j 
Olymp. LXXV 1 . 

Aritlidis aequitate 
Graecorum imperium 
ad Athenienfes defer¬ 
tur , & ad eorum focie- 
tatem pleraeque civi¬ 
tates adjunguntur. 111 , 
2. Ejufdem opera ae¬ 
rarium Graeciae in De¬ 
lo. conftituitur. ///, 


Xerxes ad Salaminem vi. 
ftus fugatufque a Themiftocle. 
//, 4. Plutarch . Herod VI /, 
Diodor. alii. Vid. Bof ad 11 , 

S- 

Pugna ad Plataeas, duce Per- 
farum Mardonio occifo; & 
altera eodem die ad Mycalen. 
IV, 1. Herodot. IX. Diodor, 
XI. Plutarch. An fide , alii. 


Lacedaemonii Paufaniam cum 
clafie communi in Cyprum 
mittunt. IV , /. 


OLYMPIAS LXXVI. 

1. 

2. Lacedaemonii maris impe¬ 
rium affe&ant. Diodor , Nt- 
pos 111, 2 . 

V 

4 « 




NEPOTIS, 


*7J 


OLYMPIAS LXXV 1 I. 

2. Themiflocles, oftra- 
cifmo pullus A'henis, 
& abiens proditionis 
damnatus, ad Adme¬ 
tum , hinc ad Xerxem 
(five Artaxerxem) fu¬ 
git. //, 8. Dwd. XI. 
Plutarch. Aliter UJJe - 
rns. Videatur Bojius 
ad II , p. 

3. Cimoh, Athenienfium 
dux, vincit Perfas proe¬ 
lio navali ac terreftri 
eodem die. V, 2. Dio - 

X/. Plutarch. 

4 - 


Bellum in Perfas I ad Eu¬ 
rymedontem fluvium. Diodor. 
& Polycen. 


OLYMPIAS LXXV 1 II. 

1. 

2. Ariftides obit, fecun¬ 
dum Simfon. Nepos 
111, 3. 

3. Themiftodes Magne- 
fiae moritur. //, /o. 

/. Vid. UJfer. 
a. 3538. Petavius trien¬ 
nio pujl obiijfe conjicit. 

4 ; 

Xerxes, Perfarum rex, ab 
Artabano trucidatus. Succe¬ 
dit Artaxerxes Macrochir. Dio¬ 
dor* lib. JCI. Ctejias. Nepos 

v XX/, /. Vid. Petav. R. T. 

part. //, lib. II , /0 Ricciol. V , 
7, 4. Ujjerius fere noven¬ 
nia integro initium ejus ante¬ 
rius facit ad A. AI. 3331. 




i 7 6 CHRONOLOGIA 


OLYMPIAS LXXIX. 

i. 

Thafii, qui ab Athenfenfi. 
bus defecerant, a Cimone vi. 

2^ 

3- 

4- 

&i. Thucyd. Diod. XI. Nec, 
V, 2. 

Bellum in Perfas II. 

OLYMPIAS LXXX. 

1 . Cimon oftracifmo eji¬ 
citur. V , ?. Diodor. 
XI. 

2. 

3- 

4- 

Bellum Corinthium excita* 
tura a Megareniibus. 

OLYMPIAS LXXXI. 

X. 

2 . Cimon in patriam re*- 
vocatur. V > 
a.. 

Athenienfium cum Lacetk- 
moniis per Cimonem foedus 
quinquennale. Diod. lib. Xl 
Thucyd. 1. Nep. V, q. Pf 
tav. A. P. I. 4264. & Labbati 
in a. 4 Olymp. LXXXII (oit- 
jiciunt. Sed Nepos quinto ex- 
filii anno id falium ait. 

A’ 



OLYMPIAS LXXXII. 


2. 

3. Cimon Perfas in Cy¬ 
pro vincit, & maris 
imperium fuis vindicat. 
Diod. Plutarch. Thu¬ 
cyd . lib. 1. & Nepos V t 
?• 

Bellum in Perfas III 
Athenienfibus motum. 







( 


NEPOTIS. g 7 7 

'4, Cimon in Cypro mo- Perfae a Cimone, Athen. 
ntur. Autiores Udem . duce, vi&i pacem cum Athe- 

nienfibus componunt. Diod, 
XI. Thucyd. lib. III. 


OLYMPIAS LXXXIII. 

1. 

2. 

3. Agefilaus nafcitur. 

4 

Bellum Lacedaemonium III 
geftum a Lacedaemoniis cum 
Megarenfibus. Diod. XII. 

Athenienfes ad Coroneam 
vi&i a Boeotis. Diod. XII. 

Bellum Euboicum, duce Pe¬ 
ricle, cum Euboeenfibus ge¬ 
ftum. Diodor. hb. XIII. 

OLYMPIAS LXXXIV. 

1. 


2. 

3 - 

4 * 

Bellum Samium, quo Sa¬ 
mii, qui defecerant, anno fe- 
quenti in poteftatem Atheni- 
enfium veniunt Pericle duce. 
Diod . XIII . 

OLYMPIAS LXXXV. 

i. 

Bellum Byzantium , quo 
Byzantii fuba&i. Diod. XII. 

2. 

Bellum Corinthium & Cor¬ 
cyraeum. Diod. XII. Thu¬ 
cyd. L 

3 » 

4 - 

Corinthiorum & Corcy¬ 
raeorum ad bellum apparatus, 
Diodor. 

Cor/2, Nep. 

M 


r 





%~S CHRONOLO GIA 


OLYMPIAS LXXXVL 

1. 

2 . 

3- 

4- 

Corcyraei vincunt Corin* 
thios auxilio Athenienfium. 
Diodor. Sed Petav. R. T. /, o, 

& D. T. lib. XJ 1 I. & Labb . 
i/z annum feq, conjiciunt. 

OLYMPIAS LXXXVII. 

1. 

2 . 

3- 

4* 

Bellum Peloponnefiacum in¬ 
cipit. Diodor. lib. XII. Thu- 
cyd. 11 & 111. non autem a. 2 , 
ut volunt ex Diodoro alii. Vid. 
Petav. 11 , 3. Strauch. breviat, 
chronol. IV, 28. Langium dt 
ann. Chr. II , 16. 

OLYMPIAS LXXXVIIL 
r. 

2 . 

Athenienfes, duce Chabria 
&. Lachete profpere ad Syra- 
cufas pugnant. Diodor. 

3« 

4* 

Artaxerxi, regi Perfarutn, 
mortuo fuccedit Xerxes. Dio¬ 
dor. Alii biennio pojl id con¬ 
ti gijffe volunt. Vid. Sim foti, a 
3582. 

OLYMPIAS LXXXIX. 

1. 

2. 

3- 

Inter Athenienfes & Lace¬ 
daemonios L annorum indu¬ 
ciae fiunt, poft annos VIII 
difiolutae. Thucyd. V.Aliie as 
in annum pracedentem conp 
ciunt. 


4 . 






NEPOTIS, 


OLYMPIAS XC. 

1 . 

2 . 

3 - 

4. Alcibiades inftaurat 
rempubl. Argivorum 
Diodor. 




Athenienfes bellum Sicili» 
enfe fufcipiunt. 


OLYMPIAS XCI. 

1. Alcibiades, Nicias ac 
Lamachus, duces Athe- 
nienfium , ad bellum 
cum Syracufanis geren¬ 
dum miffi. Diodor. lib. 
Xlll. Thucyd. V 1 IL 
Nep. Vll i3 . 

2. Alcibiadis, quod con¬ 
tra rempubl. conjuraf- 
fet, poftulatio&fugaad 
Spartanos. Diodor. Nep. 
VII, 3. VII, 7. alii. 

3 * 

4 - 


Pugna ducum Athenienf. 
cum Syracufanis. Diodor. lib . 
Xlll. Alii anno feq. contigijje 
putant. 


Bellum Decelicum. Dece- 
!ia munitur a Spartanis Alci¬ 
biadis juffu contra Athenien¬ 
fes VII, 4. 


OLYMPIAS XCII. 

1. Alcibiades ex fui agit 
cum Athenienfibus, ut 
reftituatur in patriam. 
Diodor. lib. XIII. Thu¬ 
cyd. XV. Nep. VII, 3. 

2. Alcibiades ab Athe¬ 
nienfibus revocatur, /i- 
dem auclores. 


Athenienfes duce Thrafyllo 
& Thrafybulo navali proe¬ 
lio Lacedaemonios, ducemque 
Mindarum vincunt. Diodor , 
Xlll. 

M 2 





CHRONOLOGIA 


sSb 

3. Conon fedat Corcy¬ 
rae feditionem. Diodor. 


4 . Alcibiades & Thrafy- 
bulus in Thracia profpe- 
re pugnant. Diodor. ibid. 


Athenienfes iisdem ducibus 
Lacedaemonios vincunt navali 
proelio ad Cyzicum, duce eo¬ 
rum Mindaro occifo. Diodor. 
ibid . Thucyd. Xenoph. 1 . Vf. 
ferius id triennio poferius fa* 
cit priori. 


OLYMPIAS XCIII. 

1. Alcibiades Athenas re- 
verfus fit lummus impe¬ 
rator , & paulo poft ex- 
ful. Diodor . ibid. Nep. 
VII t 7. 




4. Conon ad Evagoram , 
Cypri regem, fugit. Dio - 
dor. 

Lyfander Athenas ca¬ 
pit, & XXX tyrannos 
eis imponit. VIII, 1. 


OLYMPIAS XCIV. 

I. Alcibiades in Phrygiam 
fugit, &. illic opprimi¬ 
tur. Diodor . Plut, Ne- 


Athenienfium ad Andrum 
cum Lacedaemoniis pugna, 
ducibus Alcibiade, Adiman- 
to ScThrafybulo. Diodor. Nep> 

VII , 7- 

Athenienfes, Conone du¬ 
ce , male pugnant cum Calli* 
cratide ad Methymnam, &al- 
tera pugna ad Mitylenem. Dio> 
dor. lib. XIII. FaElum hoc alii 
cenfent anno fequenti. 

Dionyfius fenior Syracufis 
tyrannidem obtinet. Dionyf, 
Halicam, lib. VII. 

Athenienfes a Lacedaemo¬ 
niis ad iEgos Potamos a Ly- 
fandro debellati. Diodor . lik 
XV. Nep. VI , y. VII , 
IX, 


Finis belli Peloponnefiad 
vid. Petav . D.T. X, 28. R' 
T. 1 . p 





NEPOTIS» 


x8i 


pos Vll, IO. 
a. Lyfander accufatus 
abfolvitur. Diodor. Nep^ 

VI, 3- 

3- 

4. Thrafybulus, deviftis 
tyrannis , Athenienfi- 
bus Ubertatem reftituit. 

Vili , 3. Diod. XIII, 

XIV. Xenoph. II. 

... -.... 

OLYMPIAS XCV. 

1. 

a. Conon, Athenienfis* 
exful Perficae clafli prae¬ 
ficitur adverfus Lace¬ 
daemonios. Diodor . lib v. 

XIV. Nep. IX, a, 

5- 


4 * 


OLYMPIAS XCVI. 

x. Agefilai cum Perfis in 
Afia bellum. XVII , js. 

Lyfander, dux Lace¬ 
daemoniorum , ad Ha¬ 
liartum interfe&us. VI, 
3. Diod. XIV. 
a. Conon vincit Peri- 
archum , Lacedaemon, 
cladis praefe&um , ad 
Cnidum. Diodor. Xe * 
noph. Plut. Agefilao. 
Nepos IX , 4. Alii 
cnnti feq. id evenijfe 
volunt. Vid . UJfer. a a 
36 iO. 




Bellum fociale Lacedaemo^ 
nium. 

Lacedaemonii a Cononer 
vi&i, poft ad Coroneam, du- 
ce Agefilao, profpere pugnant. 
Diodor. Nep . XVII , 4. _ 

Belli Corinthiaci initium*.. 
Diodor . 

M' 3 






t8l CHRONOLOGIA 

3. Conon muros Athen. 
ope Thebanorum re- 

flituit, & a Tiribazo .u.,, 

cuftodise traditur. !X y 
a. IX , j. Diodor. 

XIV. 

4. Iphicrates ad Corin¬ 
thum feliciter pugnat. * 

Diod. XIV. & Nep. 

XI , 

Deponit imperium , 

& Chabrias fuccedit." 


OLYMPIAS XCVII. 

1. Tjirafybulus cum claf- 
fe miflus in Thraciam 

& Lesbum. Diodor. * 
XIV. 

2. Agefilaus, rex Lace¬ 
daemon. agrum Corin¬ 
thium populatur. XVII, 

3. Thrafybulus ab Af- 
pendiis necatus. Diod. 
XIV. Nep. VIII , 4. 

4 - 



OLYMPIAS XCVIII. 

z. 

2. Chabrias , Evagorae 
adjutor datus, totam 
' Cyprum devincit, XI /, 
2. Xenoph. m. Gr. V. 
Ito Ujferius A. M. 
3617. alii Olympiade 
LXXXXVll contigif- 
/e volunt . Vid. JBoJius 
ad d, l. 




NEPOTIS, 


5 * 

4. Datames ab Artaxer¬ 
xe Ciliciae praeficitur. 
Diod. Nep. XIV , 


OLYMPIAS XCIX, 

1. 

2. 

3 » 

Lacedaemonii, duce Phos-s 
bida, arcem Thebarum Cad¬ 
meam occupant. Diodor. Ari - 
fiid. Polyb. Nep. XVI , /. 

Bellum Laconicum Boeoti¬ 

4 - 

cum. Diodor. Lib. XV, Arifii - 
Ifocrat , i/2 panegyrico . 

OLYMPIAS C. 

1. 

2. 

3 « 

Thebani exfulesope Athenb 
enfium Cadmeam recipiunt. 
2 CV 1 , Diodor . Xenoph. aliU 

4. Agefilai in Boeotiam 
expeditio. XI 1 , /. 

Chabriae vidtoria de 
Spartanis. //>/</. 

Chabrias, Acorin 9 
iEgypti regem, adju¬ 
tum profectus, Athe~ 
nas revocatur. X //, 2». 
Dio dor. 

Idem novo pugnae 
genere Boeotos fervat. 
XII , y. Dio dor. lib . 

XV. 

Iphicrates ab Athe- 
nienfibus auxilio regi 
Perfarum Artaxerxi 
mittitur. X/, 2, Dio dor. 

Eellum Laced^moniam J. 

M 4 






CHRONOLOGIA 


f^4 

OLYMPIAS CI. 

I. Timotheus Lace¬ 
daemonios ad Leuca¬ 
dem fuperat. X///, 2. 
Diodor. lib. XV. Xe¬ 
noph. lib. V. 

Chabriae interfefto 
fuccedit Iphicrates , 
Diod. ibid. Alii tamen 
Chabriam demum po(l 
aliquot annos , bello fa¬ 
ciali , periijje volunt . 
Vid. Sitnfon. ad A. M. 
3629. 

S. 

3. Timotheus Corcy¬ 
raeis contra Laceds- 
monios fubfidio mitti- 
[ tur. Diodor. XV. 

Item Iphicrates. Dio - 
dor. Xenoph. Fronti¬ 
nus. Nepos XI , 2. 

Iphicrates, exercitui 
eondufltitio praefe&us 
adverfus iEgyptios 
proficifcitur, & paulo 
poft Athenas reverti¬ 
tur. Diodor. & aliter 
paulo Nepos XI , 2. 

4 

OLYMPIAS CII. 

1. 

2 Epaminondas Spar¬ 
tanos ad Leuftra pro¬ 
fligat. XV, 8. 


3. Iphicrates Eurydicen 
defendit. XI , y. JE* 
fchin. de falfa leg. 


Lacedaemonii maris impe« 
rium relinquunt Athenienfi- 
bus. XIII, 2. Diodor. XV. 

Bellum Lacedaemonium Ii 
inter Athenienfes & Lacedat' 
monios. Diod. & Xenoph. 

Pharnabazus cum Iphicrate 
adverfus jEgyptios profe&us* 


Boeoticum bellum. 

Pugna Leu&rica Spartano» 
rum cum Thebanis. Diodor, 
& alii. Vid. Petav. de D. T. X , 
y/. Selden. can. chron. Alii iti 
annum feq. conjiciunt. 



/ 


NEPOTIS. 


18? 


4. Epaminondas Laco¬ 
niam invadit, Spartam 
oppjgnat, Meflenem 
reftituit. XV, 8. Diod. 
& alii. 

Iphicrates Lacedae¬ 
moniis adverfus Arca- 
das auxilio mittitur. 

Pelopidas & Epami¬ 
nondas Arcadibus au¬ 
xilio a Thebanis mit¬ 
tuntur. Diodor. Plu - 
tarch. in Pelop. Jujlin. 
lib. V 1 L Nepos XVI, 
4. alii. 


Bellum Laconicum Arcadi¬ 
cum, Lacedaemoniorum cum 
Arcadibus. 

Boeoti duce Epaminonda in 
Peloponnefum ingrefii, & a 
Chabria Athenienf. duce re- 
pulfi. Diodor. Xenopk. 


OLYMPIAS CIIL 

1. Pelopidas ab Alexan¬ 
dro Pheraeo in vincu¬ 
la conjicitur. Diodor. 
Plutarch. Nep. XVI , 
5. Paufan. in Bceotic. 
2.. Epaminondas exerci¬ 
tum Theban. incolu¬ 
mem domum reducit. 

XV, 7. Plutarch. Pe¬ 
lopida. 

Pelopidas liberatur. 

XVI, f. Diodor. 

3. Epaminondas in Pelo- 
ponnefo bellum gerit. 
XV, 7. Diodor. 

4 - 


Thebanorum cum Arcadi¬ 
bus bellum. 

Dionyfius Syracufarum ty¬ 
rannus moritur. Nepos XXI s 
2. Eufebius in chronico 3 alii . 


Bellum Arcadum & Eleo¬ 
rum. Diodor. lib . XV. Xe* 
noph. Jujlin. Frontin. 


OLYMPIAS CIV. 

I. Pelopidas proelio 
adverfus Alexandrum 
Pheraeum vi&or cadit. 
Plutarch. Nep. XVI 9 
$. Diodor , 


Thebani, Epaminonda per¬ 
orante, de maritimo imperio 
comparando cogitant. Diod, 
Paufan. Bceotic . 




CHRONOLOGIA 


a 86 

Timotheus, in Thra¬ 
ciam profe&us, Poti- 
dasam & Toronem oc¬ 
cupat. Diod. lib. X V. 

Cum Olynthiis bel¬ 
lum gerit. Nep. XIII, 

i. Demojlhen. Olynth. 

2. Epaminondas Spartam 
iterum tentat, Lacedee- 
moniosad Mantineam 
vincit, ibidemque in¬ 
terficitur XV, 9. Dio - 
dor. & alii pajjim. 

3. Agefilaus & Chabrias 
a rege Perfarum ad Ta- 
chum, ^Egypti regem, 
deficiunt. XVII , 8. 
XII , 2. Diodor. XV. 
Polycen. III. 

Agefilai interitus. Xe- 
noph. Plutareh. Diod. 
Nep. XVII , 8. 

Datames ab Artaxer¬ 
xe deficit. XIV , $. & 
deinceps. Diodor. XV. 

Chabrias Neftane- 
bo regnum conflituit, 
XII, 2. 


Pugna Mantineenfis duce 
Epaminonda. 


Artaxerxi Mnemoni, regi 
Perfarum, mortuo fuccedit Ar¬ 
taxerxes Ochus. Alii tam 
triennio ante obiiffe volunt. Vid, 
Petav. D. T. X , 29 , & /ii. 
XIII. Labbeum A. M. 


OLYMPIAS CV. 

1. 

2. 

J. Chabrias cum Charete 
adverfus Athenienfium 
focios, Chios, Rhodios, 
Coos & Byzantios, mif- 
fus, in proelio occubuit. 
Diodor. lib. XVI , & 
&p. XII , 4. 


Phili ppus Macedo regnare in¬ 
cipit. Diod. XVI. Jufiin. VUL 
Bellum fociale AthenieD; 
fium. 




«*7 


NEPOTIS. 

Dionis fuga & prae¬ 
paratio ad bellum cum 
Donylio. Diod. ibid. 

JElian. lib. XJI var . 
hifU c. 44. Nepos X , 4. 

Sed fugam Simfonius 
vult contigijje biennio 
ante. 

4. D onisfelixcum Dio- Alexandri Pheraei interitus^ 
nyfio , bellum. PLut. Dio dor. Plutarch. & alii. 

Diodor. Nep. X, 3. 


OLYMPIAS CVI. 

1. Iphicrates & Timo¬ 
theus ab Athenienfibus 
multantur. XIII , y. 

Dion Syracufas in 
libertatem vindicat. 
Diodor . lib. XVI. 

2. Dion moritur annos 
natus circiter LV. Eu - 
feb. in cfiron. ( ubi vi - 
liofe Dionyfius, pro 
Dion , legebatur ) Nep. 
X, 9. Petav. D. T. libi 
XIII , & R. T. I , y. 

Simfonius , Labbeus , 
aliique anno fe q. obiiffe 
s volunt . 

3 - 

4. Chares Seftum capit. 
Diodor, 


Athenienfes cum fociis acri¬ 
ter pugnant, ducibus Charete, 
Iphicrate & Timotheo. Z>< : o- 
dor. Nepos XIII s 1. 

Nafcitur Alexander M. Vid, 
Petav. R. T. II , y. UJfer. A, 
M. ^ 648. 


Philippus oculum In expu¬ 
gnatione Methonesantifit. Vid. 
vitas comparatas Schotti. 


OLYMPIAS CVII. 

1. 

2. Phocion Athenienfis 
Perfarum dux eft contra 
Cyprios, Diod. lib, XVI t 

3 - 

4 ' 




CHRON OLOGIA 




OLYMPIAS CVIII. 

X. 

2. Iphicrates, Athen. dux, 
Dionyfii Siculi naves, 
auro donifque, Apolli¬ 
ni Delphico confecran- 
dis, onuftas, intercipit. 
Diodor. 

3 - 

4. Timoleontis in Sici¬ 
liam expeditio. XX, 2. 

Syracufas in liberta¬ 
tem reftituere conatur. 
Diod. Nepos XX t 3. 
Plutarch, 

Dionyflus junior Syracufas 
recuperat anno X poftquam 
a Dione pulfus erat. XX, i, 
Diodor. XVL Plutarch. 

Hicetas, princeps Syracu. 
fanorum , a Timoleonte fupe- 
ratus. XX, 2. 

OLYMPIAS CIX. 

1. Timoleon, pulfisPoe- 
nis, Syracufis potitur. 
XX, 2. 

2. Rempub.Syracufarum 
inftaurat, eje&o Dio- 
nyfio. XX, 3. Diodor, 
XVL 

3. Contra Siculos rem fe¬ 
liciter gerit. Diod . Ne- 
pos XX, 2. 

4. Phocion , Athen. 
dux, Clitarchum, ty¬ 
rannum Eretriae a Phi¬ 
lippo conftitutum, pro¬ 
fligat. Diod. lib. XVL 

V -* 

OLYMPIAS CX. 

1. Timoleon Carthagi- 
nienfium exercitum ad 
Crimefum fuperat. Plut, 
Nep. XX, 2. Diodor ♦ 
Polyan « hk VL 









NEPOTIS; 189 

2. Timoleon Carthagini- 
enfibus pacem petenti¬ 
bus concedit, & Ma¬ 
mercum capit. XX, 2* 

Diodor. 

Idem toti Sicilis pa¬ 
cem ac libertatem ra- 


ftituit. XX , 3. Diod. 

3= 

Pugna ad Chsroneam, qua 
Philippus Athenienfes vicit. 
jpiodor. Dionyf. ad Amnccum 
f de Ifocrat. c. /.] Paufan. in 
Atiic. alii. 

4. Timoleon moritur. 
Nep. XX, s . Plutarch. 


OLYMPIAS CXI. 

1. 

Philippus rex a Paufania fa- 
tellite occiditur. Diodor. lib. 

2. 

3 - 

4 

XVI. Nepos XXI , 2. & alii. 

Alexander M. Philippo pa¬ 
tri fuccedit» 

OLYMPIAS CXII. 

1. 

2. 

Alexander debellat Darium 
ad Arbela. V:d. Petav. D. T. 
X , 36. R. T. II, 3. Strauch . 
breyiar. chronol. IV, 30. 

3» 

4 - 



OLYMPIAS CXIII. 

1. 

2. 





CHRONOLOGIA 


190 


3 * 


4 - 


Hepheeftionis mors. Nepoi 
XV 111 , 2. JElian. lib. XII, 
7. & alii . 


OLYMPUS CXIV. 
1. 


a.' 


4* Eumenes vincit Crate¬ 
rum & Neoptolemum. 

3 & 4.Diod. 

Iderri ab exercitu A- 
lexandri hoftis judica¬ 
tur, & ab Antigono No¬ 
rae oblidetur. XF 111 9 
/• 


Alexander Babylone mori¬ 
tur , vel veneno, vel intempe- 
rantia. XXI, 2. Diod. XVIII, 
Curt. X. alii. Vid. Petav. I. c. 
& in paralipom. p. 859. Ufftr, 
A. M. 3681. Strauch. breviar, 
IV, y/. 

Antipater & Craterus St 
toliam deficientem oppugnant. 
Diodor. 

Perdiccas interficitur. XVIII, 
5. Diodor. 

'Antipater rebus Macedoni, 
cis praeficitur. XVIII , 


OLYMPIAS CXV. 

1. 

2. Eumenes fit regum 
tutor, bellumque ad- 
verfus Antigonum com¬ 
parat. XVIII, 6 & 7. 

3. Phocion ad Antipa¬ 
trum proficifci recufat, 
& paulo poft necatur a 
civibus fuis. Plutarch. 
Nepos XIX , 4. 

Eumenes in Perfiam 
copias fuas hiematum 
dividit. XVIII , 8. 


Nidanor a Caliandro Athe¬ 
nas miffus Piraeeum occupat. 
XIX, 2. 

Argyrafpidum phalanx, Eu¬ 
meni adjun&a, fruftra ab An¬ 
tigono & Ptolemaeo folliciu* 
tur. Diodor. 






NEPOTIS. 


'4. Eumenes adverfus An¬ 
tigonum bellum ge¬ 
rit , & fatrapae orientis 
fe conjungunt. Nepos 
XVili, 2. 


OLYMPIAS CXVI. 

1. Eumenis cum Antigo¬ 
no anceps proelium. Ab 
Antigono capitur & oc¬ 
ciditur. Diodor. Nep , 
XVI11 , 10. Petavius 
ait , anno decimo ab A- 
lexandri obitu jublatum, 
qui in annum 2 aut 3 
hujus Olymp. incidit . 

2. 

3 - 

4 * 




4 - 


“3 


Z' 




i9* 


VITA 

HAMILCARIS ET HANNIBALIS 

CARTHAGINIENSIUM 

PER ANNOS DESCRIPTA 

4t> 

•A 

JQ S MICH. HEUSINGERO. 


ANNO 

AB U. C» 

Bellum Punicum primum hoc anno coeptum efl, 
quod duravit annos 23. 

Hamilcar admodum adolefcentulus in eo milita¬ 
vit adverfus Romanos. 

506 Hamilcar in Carthalonis locum claffi praeficitur, 

& mari terraque res gerere incipit anno belli Pu¬ 
nici 18. Polyb. lib. 1. Nep. 22, 1. 

Hoc anno Hannibal natus videtur. 

512 Poeni, a C. Lutatio Catulo, Cos. Rom. claffead 

iEgates infulas vi£ti, Sicilia decedere, & Romanis 
tributum pendere coguntur. Polyb. lib. 1. Jppitf* 
Pun. lib. i. Liv. 50, 16. Nep . 22. 1. 

Bellum Africanum, a mercenariis militibus,qui¬ 
bus ftipendium perfolutumnon fuerat, Carthaginien¬ 
sibus illatum, & in quartum annum geftum, ab 
Hamilcare tandem compreffum. lidem . au&oiu, 
Nep . 22,2. 

516 Hamilcar imperator in Hifpaniam mittitur. Aty- 

22, 

Hannibal annos 9 natus cum patre in Hifpaniam 
proficifcitur, 22, 3. 23, 2. 

525 Hamilcar cadit in proelio adverfus Vettones pu¬ 

gnans, poftquam 9 annos in Hilpania fuerat, 22,4- 
Hasdrubal, ejus gener, imperator fufficitur, 22 > 3* 
Hannibal equitatui praseffe incipit, 23, 3. 

\ 




ANNI VFTiE HAMIL. ET HANNIB. i 9? 


? 33 Hafdrubale interfe&o, fumma imperii ab exercitu 

ad Hannibalem defertur, cum annos nondum com- 
plertet 27, (non 25, ut Nepos.) 23 , 3. 

Hannibal non toto inde triennio totam Hifpaniam 
fubigit. 

534 Idem Saguntum expugnat ac delet, 23, 3. 

535 BELLUM PUNICUM SECUNDUM coeptum 
anno 10, a primo, geftumque annis 17. 


f5* 


537 

54i 

$ 

549 

550 

55 1 


Hannibal ex Hifpania, per Gallos & Alpes, tranf- 
it in Italiam. 

Proelium ejus I ad Rhodanum cum P, Cornelio 
Scipione Cos. 23, 4. (Hujus nuLla mentio apud ce¬ 
teros. ) 

II. Apud Padum, five Ticini ortium, cum eodem, 
23 > 4 . 

III. Ad Trebiam cum eodem & collega Tiberio 
Longo coir. Ibid . 

IV. Ad Trafimenum cum C. Flaminio. Ibid. 

Fabius Cun&ator fit prodi&ator. 

Hunc claufus locorum angufliis Hannibal eludit, 
23, 5. ( Nepos hac pojl Cannenfem pugnam , fed 
non fuo loco , refert .) 

M. Minucius Rufus, magifler equitum, fugatur, 

23, 5* 

V. Ad Cannas cum C. Terentio Varrone & L, 
./Emilio Paullo coff. 23,4. 

Hannibal, inferto exercitu Romam petens, intaffa 
urbe redit Capuam, 23,5. 

Ti. Sempronius Gracchus, procos, iterum, per 
infidias interficitur, 23, 5. 

M. Claudius Marcellus, V Cos. interficitur. Ibid* 

Hasdrubal, frater Hannibalis , cadit in proelio 
apud Senatn, 24, 1. 

P. Scipio, qui poftea Africanus major di&us efl 
bellum transfert in Africam, 23, 6. 

Hannibal, poftquam 16 annos in Italia fuerat,’ 
in Africam, quam 36 annis non viderat, revoca-*, 
tus, pacis conditionibus frurtra tentatis, acie ad Za= 
mam vincitur a P. Cornelio Scipione, 23, 6, 

Finis belli Punici II, 

Corn, Nep , 


N 


194 

m 

55t> 

557 

560 


561 

562 

5C3 


57* 


ANNI VITjE HAMILC. ET HANNIB. 

• • 

Hannibal exercitui pr®eft ufque ad P. Sulpicium 
& C. Aurelium cofT. 23,7. 

Tum domum revocatus cum fratre Magone, 23,7, 
Hannibal fit rex, (ive conlul Carthaginienfium, 
23 > 7 * 

Domo profugus ad Arftiochum, Syri® regem, 

navigat, 23,7. 

Navibus ad Africam accedens Magonem fratrem 
domo excitum fecum ducit, 23, 8. 

Mago exful judicatur, nec multo poft perit. 
Hannibal in Syriam ad Antiochum redit, efi}ue 
fufpedus redditur. 23 , 8 & 2. 

Eundem ad bellum adverfus Romanos fufcipien* 
dum tandem concitat, 23, 2 & 8. 

In proelio navali parti navium praeeft, & cum ea 
rem ad verius Rhodios, Romanorum focios, gerit, 
23,8. 

Vi£fo nihilo minus Antiocho , in Cretam ad Gor. 
tynios fugit, iifque illufis ad Prufiam, Bithynis* 
regem, tranfit, 23, 9 & 10. 

Dolo pugnat adverfus Eumenem Pergamenum, 

23, no. 

Ne Romanis tradatur, veneno hauflo mori ma¬ 
vult : poflquam vixerat annos 65. ( non 70, ut apui 
Nepotem nunc legitur') 23 , 12 &. 13. 


1 

\ 







CHRONOLOGIA 

ANNORUM CATONIS 

fc 

ANDREA SCHOTTO 

B 

AUCTORE. 


M. PORCIUS M. F. CATO CENSORIUS. 

ANNO 

B V. C. 


Ct 

i! 


S 2I 


539 

544 

545 


]^atus M. iEmilio Lepido, M. Poblicio Malleolo 
coff. Sic enim ipfe, apud Ciceronem de fene&ute dif¬ 
ferens : Anno poflquam primum Cos . fuerat Q. Fabius 
Maximus Verrucojjiis , qui Tarentum cepit , ego natus 
fum. Alii 519 anno natum putant, L. Poftumio Albi¬ 
no , Sp. Carvilio Maximo coffi In his Kar.-Langius, 
Gandenfis, vir do&iffimus; legitque : Anno pojl conful 
primum fuerat , quam ego natus fum. quomodo & ia 
vet. lib. fcriptum fe reperifle Aldus Manutius Minor 
affirmat. ( Vid. Bof no', ad 24 , /. ) 

Annos natus 17 primum ffipendium meruit, & mi* 
litavit ad Capuam fub eodem Fabio IV confule. Corn. 
Nepos in vita Cat. c. 1. Alii 19 numerant, ut altero 
anno a primum cof. Fabio Maximo natus fit Cato. 

JEtatis 24, fi a natali 519 numeres, ad Tarentum fH- 
pendium fecit, Fabio V cof. ut ipfe apud M. Tullium 
de fene&ute difputans. 

.vEtatis 25 tribunus militum in Sicilia fuit M. Clau¬ 
dio Marcello V, Tito Quin&io Crifpino coii. Cicer$ 

N * 


CHRONOLOGIA 




196 


3 47 


54S 


551 


555 


Cat. majore, & Nepos hic Cornelius c. 1. ( Vide qui 
Bofius ai eum locum dixit.) 

C. Claudii Neronis cof. caftra fequitur; ftrenuus 
habitus & laudatus re bene gefta in proelio Senenfi ad 
Metaurum, quo cecidic Hasdrubal, exercitu Alpes traji¬ 
ciens , ut copias cum Hannibale fratre conjungeret. Li¬ 
vius lib. 27, 6c Nepos 1 . c.] 

Quaeftor obtigit P. Scipioni Africano majori, in Afri¬ 
ca proconfuli, a quo perpetuo diffenfit: & augur, annos 
natus 28, P. Cornelio Scipione Africano, P. Licinio 
Craffo coff. Livius lib. 29 annal. & Corn. Nepos hic 
c. 1. M. Tullius vero in Bruto & Catone, anno in- 
iequente ^49, Cethego & Tuditano coff. Quem locum 
And. Patricius in 2 lib. Cicer, de republ. fic concinna¬ 
bat : Cum eo ( Fabio) quartum cof adolefcentulus mihs 
ad Capuam profettus fum , quintoque anno pofl ad Ta¬ 
rentum. Tum qua for: quem m agif ratum gejji coff. Tu* 
ditano & Cethego. Deinde adilis. Quadriennio pofl fa- 
cius fum prator , cum quidem ille admodum fenex , fujfor 
legis Cincia de donis & muneribus fuit. Ex Cicerone 
inf. ubi de fodalitatibus, & magnas matris Deum factis, 
& in Bruto. Aliter Corradus &. Lambinus : quorum hic, 
commem, in iEmilium Probum, bis quteftorem facit. 

( Lambini leSlionem probabat etiam Langius. Expungunt 
autem illa de aailitate & pratura , quod etiam , fcl 
paulo aliter, facit Pighius ad an. U. C. 549. Vide not, 
Gruter anas ad Cicer. I. c. Bofms.) Non lequor. (Qw* 
furam tamen anno fequenti demum gejfiffe , verum tjl , 
qua de re diximus ad 24, 1. Bofius .) 

Quadriennio poft Aedilis plebis fa&us cuhi C. ./Elio,' 
qui hic C. Helvius appellatur, & a Livio lib. 32(6 
38. ) Cato in Ciceronis dialogo de feneft.* ut quidem 
vulgo interpungitur. Agebat tum fortaffe annum aetatis 
tricefimum primum. 

Praetor quadriennio poft, Sardiniam provinciam ob¬ 
tinuit. Q Enniurn poetam inde deduxit. Livius 31 & 
32 annal. ab U. C. Cicero in Car. ( ex vulg. leftiont) 
& Plutarch. & Nepos h : c c. 1. A quo pofteainGrfr 
cis, licet fenex, eft inftitutus. Plinius lib. 7,cap. 30» 
Val. Maximus lib. 8, cap. 7, 6 i D. Hieronym. epift. ad 
Nepotian. 




ANNORUM CATONIS. 197 

5 58 Conful cum L. Valerio Flacco, quo audtore Romam 
e Sabinis commigraverat. In hoc magiftratu totam ci¬ 
teriorem Hifpaniam, quae rebellaverat, pacavit, bello 
ab Emporiis inchoato : adjuvante P. Manlio praetore, 
(Vegetius lib. 2, cap. 3,8c lib. 1, cap. 8.) Hic ejus 
abftinentia eluxit, & frugalitas. (Plinius & Apulejus.) 
Matronis cultum repetentibus, Oppia lege ademtum, 
refluit. Lege Livium 33 , Plutarch. Valerium lib. 9, cap, 
i, & Nepotem c. 2. 

559 Hoc anno proconful ex eadem provincia de fena- 
tusfententia triumphavit. Plutarch. Fafti Capitolini, Ap* 
pianus Ibericis, Frontinus, Florus, & Zonaras. 

y62 Legatus, ( non, ut Cicero in Cat. memoris vitio , 
tribunus militum) Manii Acilii Glabrionis cof. Audior 
de viris illuftr. Fertum vide in Ordinarium , in Ora~ 
tores, Livium lib. 36, Appianum, & Juitinum lib. 31. 

569 iEtatis 49 Cenfor graviflimus cum L. Valerio Flac¬ 
co , L. Quindlium Flamininum, Tjti fratrem , fenatu 
movit, & in aerarium redegit, quod, ad fcorti fpedta- 
culum, Gallum reum jugulafTet. Luxuriam hominum 
reprefTit, quae incipiebat pullulare. In quo honore, quod 
tam fevere praefuifTet, Cenforii cognomen tulit. Livius 
39, Plutarch. in Cat. & Cicero, item in Bruto, Faft* 
Capitolini, Valerius Max. lib. 2, cap. 9, & lib. 4, cap» 
5, Nepos hic c» 2, &. Seneca rhetor controverf. 2 ? 
ubi plura notavimus» 

ISco Odtogenarius jam (immo major o&ogenario , nec ante 
annum U. C. $03. Vid. not. ad 24, /. & infra ad a. 605» 
Bofius.) Ser. Sulpicium Galbam, qui Lufitanos prae¬ 
tor diripuit, vehementi oratione'accufavit. Audior d^ 
viris illuftr. Valer» Max. 8,c. 7. Non (ut Livius lib. 39, 
& Plutarch.) nonagenarius. Nam odtogefimo quinto 
aetatis mortuum conflat. 

£04 Initio tertii belli Punici Carthaginem, nova molien¬ 
tem , delendam cenfuit: certatumque in ea lententia, 
de reipubl. falute & commodo, cum P. Scipione Na- 
fica, qui fervandam urbem, ne otio &. ignavia in lu¬ 
xum juventus Rom. ut accidit, dilapfa, civilia arma tra- 
dtaret, cenfebat. Pervicit tamen fententia Catonis» Li¬ 
vius 5 Florus, & audior de yiris illuftr. 

N 3 


CHRONOLOGIA ANN. CAT. 


Koc anno mortuum puto, o&oginta quinque annos 
natum , L. Marcio Cenforino, Manio Manilio cofl~ Pa¬ 
terculus vero male, P. Cenforino, M. Manlio coff. Ci¬ 
cero Bruto, Cato , inquit, annos quinque & ofloginta na¬ 
tus excejjit e vita; cum quidem eo ipfo anno contra 
Ser. Galbam ad populum fumma contentione dixijfet. Va¬ 
lerius vero lib. 8, c. i & 7, o&ogefimum fextum annum 
agentem adverfus Galbam peroraffe ait. Plinius lib. 14, 
cap. 4, fexcentefimo urbis cond. mortuum, rotundo 
numero dixit. Non re£le,ut puto, Plutarchus, hvm* 
nonci Catonem, & Livius nonagenario majorem fa- 








, f'9 


T, 


JO. 


VITA 

POMPONII ATTICI 
PER ANNOS DESCRIPTA 
A 

MICHAELE HEUSINGER 


Oi 


A. U. C. 


C44 T POMPONIUS ATTICUS nafcitur, hujus anni; 
ut videtur, principio ( vid. adcap. 2.) Q, Caecilio Me¬ 
tello Numidico, M. Junio Silano coff. triennio ante M» 
Tullium Ciceronem. 

C6<} P. Sulpicius, trib. pl. a Sulla cof. oppreflus perit. 
Cap. 2. 

C66 Atticus, Cinnano tumultu perturbata civitate , Athe¬ 

nas fe confert, annos natus 22. Eod. I. 

C. Marius F. hortis judicatus, fugit. Cap. 2. 

670 Sulla ex Arta decedens, Athenas venit, &, ex pedi¬ 
bus laborans, aliquamdiu ibi moratur. Cap. 4. Plutarch „ 
Sui. p. 468. 

C74 Cicero, Athenis ftudiorum caufa agens, cum Attico 
audit Phaedrum & Zenonem, Epicureos. Cicer, lib . / de 
fin. c. 7, lib . ^ Tufc. c. /7, lib. 1 Acad. extr. 

6S7 Attici foror Pomponia circa hoc tempus Q. Ciceroni 
nuprtt. Cap. 7. ubi vid. Schott. 

688 Athenis Romam remigrat, portquam duos & viginti 
annos Athenis exegerat. Cap. 4. 

N 4 


200 


692 


6 9 5 

696 

697 

704 

705 

7«>9 


710 


7 11 


ANNI V I T JE 

Cum Q. Cicerone in Afiam ire recufat, cum apud 
eum legati locum obtinere poffet. Cap. 4. Cic. lib. /, 
Att. ep. i6.fub fin. 

Ciceroni in exfilium eunti CCL millia HS. donat, 
Cap. 4 . 

A Q. Caecilio avunculo teftamento adoptatur. Cap. 
f. Cicer, lib. 3 Attic. ep. 20. pr. 

Piliam uxorem ducit, prid. id. Febr. Cic. lib. 2 ad 
Q. F. ep. 3. extr. Ex ea nata eft Attico filia, Attica | 
five Atticula. Cap. 12 & /9. quam aliqui Caeciliam 
vocant. 

Initium Caefariani civilis belli, quo Pompejus anno 
poft perit. Cap. 7. 

Caefar, Pharfalica pugna vi&or, Quintum Cicero* 
nem cum filio ex caftris Pompeji Attico concedit. Cap. 
y. Cic. lib. 11 Att. ep. y. extr. ep. 8 & 12. 

Julius Cafefiir, hoc anno cum M. Antonio cof. in 
Pompeji curia a conjuratis 23 vulneribus confoditur 
idib. Mart. Cap. 8. 

Refpubl. ad Brutos & Caflium fe convertit: qui ta¬ 
men non ita multo poft in exfilium profe&i funt. Cap. 8. 

Bellum Mutinenfe, cum Antonio, qui a fenatu hoftis 
judicatus erat, geftum. Cap. 9. 

Antonius a Lepido receptus, & Caelari O&aviano 
reconciliatus , inito cum his triumviratu reipubl. condi- 
tuendae, Romam redit. Cap. to. 

Tum Cicero profcriptus, & in fuga deprehenfus,; 
id. Decembr. jugulatur. 

Antonius Atticum periculo, quod Ciceronis amicitia 
afferebat, liberat. Cap. 10. 

Hoc anno matrem, Caciliam , nonagenariam amifit 
Atticus. Cap. iy. De ea vid. Ciceron. lib . 6 Attic. ep. 

2. extr. ubi male CAECILIAM Manutius dicit $ 
FILIAM: qui tamen veriora fcripfit ad lib. 1 ep. 7. p r > 

Proelium Philrppenfe, quo Brutus & Caflius interie¬ 
runt. Cap. n. 

Poft hoc tempus, incertum quo anno, Attici filia, 
Pomponia Atticula , M. Agrippae nupfit: ex quo con¬ 
jugio nuta eft Vipfania , quam, fuperftite Attico, Au* 



T. P O M P O N II ATTICI. 101 

guftus vix anniculam Tiberio, poftea imperatori, de- 
jpondit. Haec fola omnium, quc$ Agrippa genuit, non 
violenta morte periit. ( VicL. Tucit, j annaU /p.) Cap . 
12 & /p. 

712 Antonius ex hoc tempore in oriente haeret, Cleopa¬ 
trae amore captus, 6c abiens cum Attico colit amici¬ 
tiam. Cap. 20. 

721 Atticus, cum 77 annos compleffet, deceflit prid, 
Kaiend. Apriles. Cap. 21 & 21. 



INDEX 

HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS 

I N 

CORNELIUM NEPOTEM. 


A. 

►AcE, urbs Phoenicia 14, 3. 

Acharnana civis, Acharna (Attica demo , tribus (Eneidos) 
oriunda , vel illic habitans 2,1. 

A&aei, antiquum Athenienfium nomen 8, 2. 

Adimantus, collega Alcibiadi datus 7, 7. 

Admetus, rex Molojforum 2 , 8. 

Adrumetum, colonia Phoenicum in Byzacio 23, 6. AI. Ha* 
drumetum. 

Algae, Macedonia oppidum 21,2. 

iEgates infulae, yfoc ira /ra<zri mediter. juxta Siciliam 22, 1. 

A igos flumen, i/rfo Hellefponti 6, 1. 7, 8. 9, 1. 

Agyptus, rao/<2 Africa provincia 12, 2. 14, 4 & 5. 17, 8, 
18, 3> Agyptius rex 11,2. Agyptia daflis 12,2. Agy- 
ptium bellum 14, 3. Agyptii fatellites 4, 3. Agyptii cum 
Perfis bellum gerentes 12, 2 & 3. iEgyptiorum munera 
Agefilao mijfa 17 , 8. 

'Amulius (L. Paullus) occifus 23,4. conful 23, 13. Attilio¬ 
rum familia 25, 18. 

Aoi i a, Afia regio ad mare JEgeum , inter Troadem & Jonu%> 
Eam refiitucre Athenienfibus conatur Conon 9, 5. 




INDEX HIST. ET. GEOGRAPH. 

<Eolis, ejufdem regionis nomen . Principes ejus fecum deducit 
Darius I, 3. 

Africa, pars orbis tertia 6, 3. 20, 2. 21, 3. 22 , 2. 23,3,7 
& 8. 24, 1» 

Afros corrumpere {ludet Lyfander6, 3. Africanorum fortiffi- 
miHamilcar & Hannibal 21,3. Africanae pofielliones 25,12. 

Africanus, vid. Scipio. 

Agamemnonis belli gloria 15, 5. * 

Agefilaus, Lacedcem . i&x fatius in A fiam bellatum proficifa¬ 
tur 17;'- 2. inducias dat Tijfaphemi, & fervat quamvis per¬ 
fido , ib. Phrygiam populatur 17, 3. Ephefi militem exercet , 
ib. domum revocatur 17, 4. Athen. & Bceotios apud Coro¬ 
neam vincit , ib. viftoriam clementer exercet , ib. Coiintfiii belli 
vitior , urbe ab (linet 17, 5. confilium ejus fubirum 17, 6. 
munificentia & modejlia in cultu 17, 7. corporis bonis infelix 
17, 8. conterntus ab JEgyptiis , ib. moritur , ib. fummus duxi 
21, 1. nomine potius quam poteftaterex 21,1. fi compara¬ 
tus Chabrias 12, 2. 

Agis rex Lacedaemoniorum filium relinquit Leotychidem 17,1. 

Agnonides, rhetor Athenienfis 19, 3. 

Agrippa, M. Vipfanius, filiam Attici duciruxorem 25, 12. 

Alcibiades. Eo in virtutibus & vitiis nihil excellentius 7, r. 
quomodo educatus 7, 2. dux bello Pelopcnnef. dele&us 7, 3. 
<2/» inimicis accufatus , 6* magifiratu Athen. revocatus ad 
dicendam caufam 7, 4. Lacedaemonem demigrat, Zr/Vtc 
ad Tijfaphernem 7, 5. refiituitur inde ab Athen. quorum res 
prceclare gerit , ibid. magno applaufu excipitur , abolita de¬ 
votione 7, 6. rurfus in invidiam recidit 7, 7. Philoclem ad 
occafionem rei conficiendce firujlra excitat 7, 8. Pharna¬ 
bazum f e confert 7, 9. cujus opera perit 7, 10. elogium 
7 , M- 

Alcmaeon ( Amphiarai vatis Grceci , 6* Eriphiles filius ) ma¬ 
tricida 15, 16. 

Alexander M. Babylone moritur 18, 2. morbo confumitur 
21,2. Alexander filius e Roxane 18, 6. 

Alexander, Pheraeus tyrannus , Pelopidam in vincula conjicit 
16, 5. eum Epaminondas bello perfequitur, ibid. equum in 
eum concitat Pelopidas, ibid. 

Alexandrea, urbs celebris AEgypti 21, 3. 

Alpes Italiam ab Gallia fejungunt 23 , 3. tranfiit eas Hercules 
Grajus, & poft eum Hannibal, ibid. Alpici, pro Alpinis 
incolis , ibid. 


INDEX 


Ammon, agnomentum Jovis 6, 3. 

Amphipolis, oppidum Thracios. , fic ditium , quod utrinqitt flu¬ 
mine Strymone allueretur 3, 2. 

Amyntas Macedo II, 3. ejus filius Philippus rex. 18, 1. 21,2. 

Andocides, unus e decem Greeciee oratoribus . de quo vid. Plu- 
tarch . /'« vitis Rhetor. 6* Photius in bibhothec. 7, 3. 

Anicia, confobrina , wxor Sulpicii 25,2. 

Amigres , preefettus argyrafpidum phalangis apud Alexan¬ 
drum 18,7. 

Antig<$nus perfequitur Eumenem 18, 5. obfidet, i£. imperium 
capit 21, 3. in proelio cadit, ibid. 

Antiochus Magnus , /foe Syrice, potentiflimus 23 , ?. non pa¬ 
ret confiliis Hannibalis 23 , 8. ei legati Romani Hannibalem 
in fufpicionem adducunt 23 , 2. apud Thermopylas fuga¬ 
tur 23 , 8 fq. 

Antipater inter prcecipuos amicos Alex. M. iS, 2. ei fumtna 
rerum decernitur 18,5. 

Antonius M. hortis judicatus cedit Italia 23,9. redit in eam 
23, 10. triumvir reipublicae conftituendae 23, 12. abfens 
literis colit Atticum 23, 10. 

Apenninum tranfit Hercules 23,4. Mons efl Italiam dividens , 
ab Alpibus ortus. 

Apollinis confilium, Athemenjibus per oraculum Delphicum da¬ 
tum , 2, 2. Apollini donum dat Paufanias 4, 1. Apollinem 
confulunt dele&i colonorum Athen. oraculum Apollinis Del¬ 
phicum 1, 1. 

Apollocrates Syracufas obtinet 10, 3. 

Appia via 23 , 22. 

Apulia, Italice regio 23,4. 

Arabicus finus. jragm. 7. 

Arcades, populus Greeciee in Peloponnefo 13,6. Arcadum 
conventus, ib. ex Arcadia hofpes 7, 10. 

Archias, Polemarchus Thebanus 16, 3. 

Archias, Hierophanta 16, 3. 

Archilochus poeta, fragm. 1. 

Ardeatinum praedium Attici 23, 14. AI. Arretinum. 

Arete 10, 1, 4 & 8. 

Argi, oppidum in Peloponnefo 2, 8. Argivi Alcmteon & 
Orertes 13,6. in Argivos invehitur Epaminondas, ibid. 

Argilius, ex Argilo Thejfaliez urbe 4, 4. 

Ariobarzanes, praefe&us Lydiae & Joniae 14,2, 3 & 13* 
Arirtides cognomine Jufus appellatus 3,1. obtretlatione The- 


HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS, 

mi poclis exful fatfus , ibid. belli Perfici necejjitatc reflitutus 9 
ibid. praetor in proelio apud Plataeeas 3, 2. juflus , aequus , 
innocens , ibid. abflinens 3,3. pauper moritur , ibid. 

Ariftomache, foror Dionis , uxor Dionyfii majoris 10, 1 6c8, 

Armenii , ex Armenia , Aficc regione , orti 14,8. 

Arfidaeus, filias Datamis 14, 6. al. Aridaeus. 

Artabanus Xerxem interficit 21,1. 

Artabazus, Pharnaci f. a Xerxe ad Paufaniam mittitur 4, %. 

Artaphernes clafli praeficitur a Dario 1, 4. 

Artaxerxes Macrochir, rex Perf. 21, 1. pulcherrima corpo¬ 
ris formae laudem habet, ibid. fortiflimus Perfarum , ibid , 
morbo moritur, ibid. veniam dat Themiftocli ad fe ve¬ 
niendi 2, 9 & 10. magnis eundem muneribus donat 2, 10. 

Artaxerxes Mnemon, rex Pcrf. 21, 2. juftithe fama floruit, 
ib. zEgyptiis> bellum illaturus Iphicratem .exercitui praeficit 
11, 2. obit 21, 2. apud eum numero militis fuit Datames 
14, 1. 

Artemifium, promontorium Euboeae 2, 3, 

Afia , una e tribus orbis antiqui fartibus r, 3. fuccumblt Euro¬ 
pae 2,5. qui Afiam incolebant Graeca lingua loquentes i, 
3. A.fiam Tauro tenus regi erepturus erat Agejilaus 9, 2. 

Afpendii 14,8. Pamphdiae populi ab Afpendo oppido ad Eu¬ 
rymedontem jito didi. 

Afpis, Cataoniae dynafles 14, 4. 

Athamanes , gens Epirotica , Acarnaniae & JEtolia vicina, 
Al. Acarnanes 13, 2. 

Athenae, civitas clariffima 8, 2. fplendidiflima 7, u. anti¬ 
quitate , humanitate, dodtrina praeftat omnes 25,3. pro¬ 
pugnaculum eft barbaris oppofitum 2,7. ceteris gentibus 
imperare confueverat 9*3. vi6fae Lacedaemoniis ferviunt 
7, 9. 8, 1. liberantur per Cononem 9,4. Athenas incen¬ 
dio delet Xerxes 2, 4. Athenarum arx ex manubiis ornata 
5,2. Athenis duae fa&iones 9, 3. 

Athenienfes colonos Cherfonefum mittunt 1, 1. profligant 
Perfas 1,5. infulas,.quae batbaros adjuverant, bello per- 
fequuntur 1, 7. cladem aedificant 2, 2. petuntur a Xerxs 
bello , ibid. Apollinis confilio oppidum relinquunt, ibid, 
confligunt cum clafliariis Xerxis 3.1. triplicem Piraeei por¬ 
tum conflituunt 3, 6. vi£toria Marathonia & Salaminia 
magnam gloriam confequuntur, ib. Amphipolim coloniam 
mittunt 5,2. bellum indicunt Syracufanis 7, 3. oppugnant 
Chium 5,4. Samum, & capiunt 13,1. undique bello pres 


INDEX 


muntur 13, 3. Athenienfium clari viri quem exitum habue¬ 
rint 20, 4. eorum opes fenefcunt 7, 5. indicunt Laceds- 
moniis bellum 9, 2. 17,4. cum Bceotiis aliifque fociis vin¬ 
cuntur. apuu Coroneam 17, 4. Athenienfium clnfiis contra 
Xerxem 2, 3. Athenienfes fummam imperii maritimi ob¬ 
tinent 3, 2. 

Attica, regio Gracia , Athena fita I, 4. 7, 4. &c. 

Atticus ( T. Pomponius ) equefiri loco, bene educatus erudituf. 
que 25,1. Cinnano tumultu Athenas fludiorum caufa migrat 
25 , 2. Uber alitat e Athenienfes devincit , ibid. a quibus ample 
honoratur 25, 3. Sulla, gratus 25, 4. amicos Roma non 
defiituit , ibid. m/ir Romam , ibid. Cacilii avunculi obfequio 
conciliati heres fit 25, 5. Ciceroni 6* Hortenfio amulis per¬ 
familiaris ibidi bellis civilibus , honoribus , litibus, pra- 
fetluris abfcinuit 23 , 6. Cajari gratus , Pompejo invifus 
25,7. privati fafiionem disjecit 25, 8. Brutum ab- 

jeclum levat , /z^c Antonium potentem adulatur , ibid. rurfum 
ejufdern Italia pulji uxorem & liberos , <zc familiares tuetur 
2 .e , 9. <2 quo reduce & potante confervatur 25,10. prudentia 
ejus in civilibus turbis , ibid. fides & liber alitas erga ami¬ 
cos 25, 11. quorum pericula & incommoda levavit 25, 12. 
indufiria ejus in re familiari 25, 13. i// conviviis & volu¬ 
ptatis infirumento cautio 25 , 14. virtutes bpethmirteti 25,15, 
16 , 17. fcripta & libri 25 , 18. a/m Augufio ajjinitas & fa¬ 
miliaritas 25, 19 fq. morbus & confilium finienda vita 25, 
21. 6* exfequia 25, 22. Atticus fcripfit hijlorias 

2 3 » * 3 * ^ 9 

Aurelius C. Conjul 23, 7. % 

Autophradates, Lydiae fatrapes, periequitur eos, qui ab Ar¬ 
taxerxe defecerant 14, 2*& 


B 


Babylon, urbs Chaldaa. Babylone moritur Alexander M. 18, 
2. 21, 2. 

Baebius Cn. Tamphilus conf. 23 , 13. M. Tamphilus conf. A. 
Ba^n* nd Alcibiadem interficiendum mittitur 7, 10. Latnb. 



Balbus L. Cornelius , 25, 21. 

.Barcas cognomine Hamilcar 22, 1. 

Bithyni, incola Bithynia , 23, 11. Bithynia, provincia Af& 
min % ibid. 

Bceorii f, Boeoti) 15, 8- bellum indicunt Lacedaemoniis 



HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS. 

9, 2. 17, 4. magis firmitati corporis, quam ingenii acumini 
inferviunt 7,11, pius ei genti virium ineft, quam ingenii 
5 - 

Borni, cajlelhim in Cherfonefo Thracia, ad Propontidem 7, 7. 

Brutus M. (interfettor Cafaris) adolefcens familiariter uti¬ 
tur Attico 25, 8. proficifcitur in exfilium, ibid. ejus interi¬ 
tus 23, 11. penes Brutos eft refpublica Rom. 25,8. 

Byrfa, interior pars Carthaginis , fragm. 3. 

Byfanthen ( ca fle Ilum Thracia ) munit Alcibiades 7,'7. 

Byzantium, urbs Thracia , AoarV Conftantinopolis 4, 2. 7, c. 

Byzantii belio fuba£U 13,1. 

C. 

Cadmea /. Cadmia , arx Thebarum, ditta a Cadmo, conditore 
Thebarum , occupatur a Phoebida Laced. 16, 1. recupe¬ 
ratur a Pelopida 16, 3. 15, 10. 

Cadufii, inter mare Cafpium & Pontum fita gens 14, 1. 

Caecilius Q. eques Rom. difficillima natura 25, 5. teftame.nto 
adoptat Atticum, ibid. ejus domus 25, 13. monumentum 
25, 22. 

Caefar, Julius , occifus 25 , 8. ejus intqrfe&ores, ibid . 

Caefaris ( Obluvii) potentia 25, 12. profperitas 25, 19. 

Caefarianum civile bellum, inter Cafarem & Pompejum , 25,7, 

Calidus , L. Julius , poeta 25,2. 

Callias, Athenienfs , divitiis clarus 3, 1. 

Callicrates, civis Athenienfis , Dionem interfici curat 10, 8. 

Calliphron , [altator 15, 2. 

Calliftratus, Athenienfium legatus 15,6. 

Camillus felicior Manlio, fragm. 5. 

Camiffares, pater Datamis 14, 1. 

Canus Gellius 25 , 10. 

Cannenfis pugna, apud Cannas pugnata 23 , 

Capitolium, arx Roma 25, 20. 

Cappadoces 14, 8. Cappadocia, Afia regio , Datami da^ 
ta 14, 1. ab eodem vindicata 14, 5 & 7. Eumeni data 
18, 2. ei confinis Cilicia 14, 4. 

Captiani, gens Afiatica 14, 8. Schott. Cafpiani. 

Capua, urbs Campania 23 , 5. 

Cardaces, genus m. litum apud Per fas 14, 8. 

Cardianus, ex urbe Cardia in Cherfonefo Thracia ortus 18, 1, 

^ Cares, Lemni incolae, e Caria , Ajia regione , oriundi 1, 2, 
14, 1, Caria 17, 3. 


INDEX 


Carthago, 21, a. fuit maxima totius orbis terrarum & potent 
tijjima urbs fecundum Suidam. Et habuijje initio tertii belli 
Punici intra fe quidem civium fep tingent a millia , in Libya 
vero trecentas urbes fub ditione fua dicitur. v. Bochart. Geoy. 
fzcr. Part. ljib. 4, c. 20 . Carthago lpeciem duplicis oppidi 
habuit, fragm. 3. 

Carthaginienles apud Crimefjum fluvium Timoleon Jugat 20, 
2. C. Lutatius fuperat 22, i. Carthagini enfes pacem fu 
ciunt cum Romanis , ibid. auxilia, petunt a Romanis 22, 
2. legatos cum donis Rmam mittunt 23, 7. Hannibalem 
domum vocant , ibid. Carthaginienfes duo, Hamilcar & Han¬ 
nibal, omnium barbarorum fortillimi 14, 1. 

CalTander, unus e fuccefforibus Alexandri M. nomen regium 
fumit 18, 13. Macedonia pellitur 19, 3. cum eo confen- 
tiunt optimates Athenienfium, ib. 

Caffius C. interfettor Cajaris floret 25, 8. ex fui at ibid. in¬ 
terit 25, 11. 

Cataonia, regio A fice , Cappadociae vicina 14? 4- 

Cato XVII annorum ftipendium primum meruit 24, 1. quae- 
flor, aedilis pleb. ib. praetor, ib. conful triumphavit 24, 
2. cenfor luxuriam coercuit , ibid. inimicitias fufcepit rei- 
publ. caufa, ibid. ejus elogium 24, 3. jludia , ibid. firipta, 
ibid. dtttum elegans , fragm. 3. 

Catullus ,, poeta elegantiffimus , 25, 12. 

Catulus, Q. Lutatius , pacem facit cum Carthagin. 22, 1. 

Centenius C. praetor cadit 23, 4. 

Ceraunus, cognom. Ptolemaei 21, 3. quod ideo natius ejl , 
quod in bello quafi fulminarer. 

Cethegus P. Cornelius cof. 22, 13. 

Chabrias Athen. clarus invento quodam in pftzlio 12, 1 .itent 
bellis in Europa & AEgypto , Cypro ,12, 2. ACgyptiot 
fponte juvat , 6> ideo domum revocatur 12, 3. plurimum 
aberat patriae, ib. telis hoftium perit 12,4. 

Chalcioecus 4 , cedes Minervae Lacedcemone , ita ditia , 
quod aereum ejfet templum, ut Livius ait,five quod cedi - 
ficatum a Chalcidenfibus. Nifi malis ipfius Dece nomen ejfe> 
Sane hpbv thV ’A 0 h vote tdV y^AKtoiKov vocant ThucydidtS 
& alii. y, 

Chalcis, urbs Euboeae 13, 3. 

Chaones, gens Epirotica 13,2. 

Chares Athenis honoratus &. potens 12, 3. plurimum in Si- 
gaeo vixit* ibid. adverfus Charetem fubornat Phocionem 




HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS, 

Demofthenes 19,2. non fatis in eo praefidii creditur 

x 3 » 3 * 

Charonis Theb. domus 16,2. 

Cherfonefus , fc. Thraciae: , peninfula , >cc6t’ ifoyfm fic ditia ; 
Straboni magna 1, 1 & 2 fqq. 

Chius, infula mediterranei maris , quae hodie Scio dicitur 12,4. 

Cicero M. Tuli ecqualis Attici & amicus 25, 1 & 9. ejus 
epifiolarum ad Atticum elogium 2^ , 16. Hortenfii in eloq. 
cernulus 25 , 5. inyifus Antonio & infenfus 25, 9 & 10. 
forura praedixit ut vates 25, 16. quando primam caufarn 
judicii publici egerit , fragm. 4. defenfionem pro Cornelio 
iifdem paene verbis, quibus edita eft, peroravit, brd. 

Cicero Q. Tullius , Marcifrater 25, 15 & 16. praetor AJiam 
obtinuit 25,6. Attici fororem in matrimonio habuit 25, 
5 & 7. ejus filius Quintus 25, 7. 

Cilices, e Cilicia , regione Afiae minoris , oriundi 18,8. Ci¬ 
licia 8, 4» 14, 1 & 4. Ciliciae porta2 14, 7. 

Cimon Athenienf. ob parentis multam in vincula cornpatius 
5, 1. <2 fbrore liberatur , ibid. ad principatum pervenit 5,2. 
Cimonis res geflae , ibid. ofiracifmo ejicitur 3, 3. revocatur, 
ibid. ejus liberalitas 5,4. mors 5,3. 

Cinnanus tumultus, <2 Z. Ccv/2. Ci/t/w excitatus 25, 2. 
Cinnanae partes, /W. 

Citium, oppidum Cypri , patria Zenonis Stoici 5, 3. 

Claftidium, oppidum Gallice Cifpadance , hodie Chiafteggio 
a 3 » 4 - 

Claudius M. conf. 23, 7, 

Cleon HalicarnafTeus 6, 3. 

Cleophantus Corinthius, fragm. 10. 

Cnidus infula 9, 4. 

Conon egregius terra marique bellator 9, 1. ad Pharnabazum 
fe confert 9, 2. ufui efl adverfus Lacedaemonios , ibid. <jc- 
cufat Tiffaphernem apud Artaxerxem 9, 3. donatur muneri - 
& b/llo praeficitur 9, 4. Lacedaemonios apud Cnidum 
fundit 3 ibid. edum patriae findet , 4 Tiriba^o in vincula conji¬ 
citur 9, 3. plurimum Cypri vixit 12,3. ejus memoriam 
renovat ftatua filii juxta paternam pofita 13,2. 

Corcyra 13, 2. 2, 8. Corcyraeum bellum 2, 2. 

Corinthus 10,4 & 5. n, 2.20,3. a tyranno liberatur 20, 1, 
eam oppugnare non vult Agefilaus 17, 5. circa eam con¬ 
fertur omne bellum, unde appellatum, ibid. Corinthii faep* 
adjuti Dionyfiorum opibus 20, 2. 

Corn. Nep, O 



INDEX 


Cornelius L. Cof. 13,8. 

Coronea, urbs Bceoticz 17, 4. 

Cotta L. Cof. 25,4. 

Cotys, Rex Thracia 13, 1. ejus filia 11, 3. 

Craterus, unus e ducibus Alexandri A/. 18, 2. cadit 18, 4; 

Cretenuum avaritia delufi 23,9. 

Crimeffus, Sicilice flumen, ai. Crimiflus. Graecis Kpipudof , 
aut K pipucrtrcr & K pturtffbf 20, 2. 

Crithote, urbs Hellefponti 13, 1. 

Critias Athenienfiuin tyrannus mittit ad Lyfandrum 7, 10. 
dux tyrannorum Athenienfi lm cadit in proelio 8, 2. 

Cyclades infulte , maris JEgcci , circulari figura fuce , vulgo 
infula Arch'pelagi 1, 2. 

Cyme, wrta maritima JEolidis in ora finus Smyrnaei , 
Focia nova 7, 7. 

Cyprus, infula Aflce in mari Syriaco 4, 2. 12 a 2. 12, 3, 
'Cyprii 5 , 2. 9, 4. 

Cyrenae, urbs Lybice , praecipua provinciae Cyrenaicae , ubi 
hodie regnum Barcae , verfus Syrtim magnam , vtf/go Cairoan 
17, 8. Cyrenaei 23 , 8. 

Cyrus (major) rex Perfarum, in proe'io cadit 21 , 1. Cyrus 
(minor) frater Artaxerxis Mnem. bellum fratri parat 7, 9, 
fuperatus a fratre 9, 3. 

Cyzicum obfidione liberat Timotheus 13,1. Cyzicenus 15,4* 

D. 


“Damon, muflcus 15,2. 

Darius Hyftafpis F. Perfarum rex 21, 1. adverfus Scythas in¬ 
feliciter bellat 1,3. Graeciae dominatum agitat 1 , 4. pugna 
Marathonia vincitur 1, 5. 

Datames bello Artaxerxis in Cadufos illuflratus , patri fuc- 
cefflt 14, 1. adverfus defeftores quoque magni fuit ej'is opera 
14, 2. Thyum vincit capit que , ib. quem infolito or.atu regi 
adducit 14, 3. Afpim imprudentem opprimit 14,4. hinc be¬ 
nevolentia regis , aulicorum invidia 14, 5. quorum infidius 
Pandates Datami aperit , ib. igitur deficit a rege , ib. ad¬ 
verfus Bifidas proficifcitur 14,6. dtfettionem foceri egregie 
dijfimulat , ib. hoflem vincit , ib. a filio proditur regi 14,7* 
cujus exercitum ingentem adverfus fe mijfum concidit 14, & 
ad parem invitatur , ib. mox irfidiis appetitur , quarum pri¬ 
mas dfcutit 14, 9. denique Mithridates imagine amicitia 



HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS. 


virum illicit 14, 10. & in colloquio per fraudem interficit 

14» ii- 

Datis clafli Perf. praeficitur 1, 4, 

Decelia , oppidum Attica 7, 7. 

Delphi , urbs Boeotice, i, I. 2, 2. fi, 3. 

Delphicus Deus, Apollo 4, 5. 

Delus, una Cycladum infularum in mari JEgao 3 , 3. 

Demades , orator Athenienfis , Athenas tradi cupit Antipatro 
19, 2. 

Derruenetus, Athenienfis , petulans homo 20, 3. 

Demetrius, rex A'fice , Antigoni filius , in cuftodia generi pe¬ 
rit 21 , 3. 

Demetrius Phalereus, Athenienfis , in fa£fione optimatum erat 
19, 3. ei CCC ftatuae decretae 1,6. 

Demofthenes, celeberrimus Athenis orator , iwwo Grazorum 
oratorum princeps , in exfilium pulfus 19, 2. proditus a 
Phocione, 

Dercyllus, Antipatri prafleElus Attica 19, 2. 

Dianae templum apud Gortynios 23, 9. 

Dinon, hifloricus 9,5. 

Diomedon Cyzicenus Epaminondam frullra tentat corrumpere 
pecunia 13,4. 

Dion Syracufanus deferibitur a bonis fortuna , animi , cor» 
poris 10, 1. Dionyfio intimus , ibid. legationibus adhibitus 9 
ibid. Platoni Syracufas accito deditus 10, 2. Jimultatem 
tacitam cum Dionyfio exercet 10, 3. mo* fufpettus Corin¬ 
thum dimittitur 10, 4. uxore & filio [poliatur 3 ibid. bellum 
parat tyranno 10, j. Syracufis potitur & ad paBiones tyran¬ 
num redigit , ibid. adverfis confligatur 10, 6. multa impo¬ 
tenter agit 10, 7. a Callicrate quodam fimulata amicitia 
decipitur 10, ?>. & interficitur 10, 9. pofl mortem converflo 
affefiu defideratur 10, 10. ejus cadis mentio etiam 20, 2. 

Dionyfius prior diligit Dionem 10, 1 & 2. ejus caufla Plato¬ 
nem arcejjlt , ibi d. Jomno Jopitus obit. ibid. idem fortis , co/i» 
riz/c/z/, ambitiofus , felix 21,2. 

Dionyfius filius Platonem & Philiflum arcejjlt 10, 3. Dionem 
ingenii praflantia fufpettum Cunnthum dimittit 10, 4. a 
quo bello petitus ad paEliones redigitur 10, 5. Dione inter* 
fetto rurflus Syracufis potitus efi 20, 2. 

Dionyjiorum tyrannis 10, 1. 

Dionyfius Thebanus , mujicus 13,2. 

o » 



INDEX 


Dodona, urbs Chaonia, in Epiro , Jovi [aera : pro oraculo 
Dodonaeo, five potius [acerdotibus oraculi 6,3. 

Dolopes Scyrum obtinent 5 , 2. populi Thejfalia. 

Drulilla natus Tiberius Claudius Neio, conjuge fcilicet Tib. 
Claudii Neronis, qua pojl Auguflo nupfit , Livia DrufUla 


Illis 7, 4. urbs Eleae, regionis Peloponneji, primaria , Homeri 
retate vici formam adhuc habens , paulatirn vero vicinorum 
huc commigrantium multitudine & opibus autla. 

Elpinice Cimonis foror 5 , 1. 

Emphyletus 19, 4. 

Ennius Q. poeta a Catone Romam dedu&us ex Sardinia, 
magnique aeftimatus 24, 1. 

Epaminondas Thebanus, honejle natus 15,2. diligenter edu¬ 
catus , ibid. bonis animi ac virtutibus egregius 15,3. abjli- 
nendae exemplum edit 15,4. ditta ejus acuta 15, 3 & 6, 
patiens fuit injuriarum 13,7. retinet imperium diutius , 
quam per leges licebat, ibid. accufatus ut fe defenderet 15,8. 
fortis in morte 15,9. uxorem nunquam duxit 15, 10. bello 
civili abfiinint, ibid. Thebas folus illufiravit , ibid. Epami¬ 
nondae impetus 11, 2. 

Ephefus 2, 8. 17, 3. elirn a Caribus 6* Lelegibus habitata , 
pojl colonia Athemenfium & Jonurn , principe Androclo , Co¬ 
dri poflremi regis Attici filio , auSla , inter urbes Jonia pojl 
Miletum multis feculis maxima , ditijfima , A fise totius intra 
Taurum montem emporium nobilijfimum. 

Epirus, regio Graeciae trans fimum Ambracium verfus occiden¬ 
tem in ora maris, Jonii 2,3 , 8. 

Epirotes Pyrrhus 21, 2. Epirotae 13,2. 

Epiroticae poffefliones, quas habet aliquis in EpirO 25, 14. 

Eretria, Euboicarum civitatum maxima, capitur 1, 4. fuit $ 
alia ejufdem nominis urbs in Thejfalia . 

Eryx 22, 1. mons , pojl unum JEtnam reliquos Siciliae magni¬ 
tudine fuperans , in cujus vertice templum Veneri pofitum 
erat , quae propterea poetis Erycina dicitur. Ceterum fic quo¬ 
que appellata urbs fuit inter fajligiurn & radices montis illius 
Jit a , quae nunc vicus vallis Mazarae , vel Trapano dei 
Monte vocatur. 

Etruria, five Hetruria , quae aliis veterum Tufcia, nunc la 
Tolcana dicitur 23, 4. pars Italiae notijfima, inter mate 




HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS. 


Tyrrhenum ad occafum & meridiem , montem Apenninum ad 
feptemtrionem , 6* Tiberim fluvium ad oftutn, 

Evagoras 12 j 2. 

Eubcea, i, 4. 2, 3. infula Graeciae , orae Attica pojl promon¬ 
torium Sunium , itemque Boeotice, 6* Locrenfi & Malienfi 
objefla, & pelago non lato ab iis diremta „ 

Eudoxus, fiagm, 7. 

Eumenes Cardianus fcriba primum Philippi 18, 1. inde Alex¬ 
andri , ib. pojl cujus mortem Cappadocia praefeflus defit■- 
natur 18,2. Leonnati infedias vitat , ib. Perdicca fidus i8 3 
3. pugnat cum Cratero & vincit 18,4. damnatur capidis 18,3. 
obfeflus callidum ufurpat inventum , ibid. evadit , ib. Olym¬ 
piadi prudenter confulit 18,6. & fubvenit , ib. adverfus An¬ 
tigonum bellum fufcipit 18,7. imperii aufloritatem apud fluo» 
commento ajfecutus , ib. vincit Antigonum 18, 8. veterano¬ 
rum licentia impeditur , ib. Antigonum adventantem deludit 
arte 18, 9. cui perfidia militum deditur 18, 10. & confer - 
vajfet ille , ibid. ni fi invidia confilii totius obflitijjet , ibid. 
igitur in duram cuflodiam conjeflus 18, 11. inficiente deni¬ 
que Antigono interficitur 18 3 12. & ab eo honorifice fune¬ 
ratur 18, 13. 

Eumenes rex Pergamenus, Romanis amicus, vincitur dolo 
Hannibalis 23, n. 

Eumolpidas 7,4 & 6 . familia facerdotum Athenis , ab Eumolpo 
di fla , quos & concilio publico aliquando prafuiffe audiar efk 
Alexander ab Alex. 4, n. 

Europa 1, 3. 12,2. 

Europaei adverfarii, ab Europa hofler 18, 3» 

Eurybiades, rex Lacedaemoniorum 2, 4. 

Eurydice, mater Perdiccae & Philippi 11, 3» 

Euryfthenes,. rex Spart. 1 & 7. 

F. 

Fabius Q. Maximus di&ator Rom. in agro Falerno Hannibali 
fe objicit 23,5. callidiffimus imperator, ibid. Q. Fab. Max» 
cof. 24, 1. Fabiorum familia 25, 18. 

Fabiani milites, de prceflantibus militibus 1 1, 2*. 

Falerius ager 23, 3. in mediterraneis Campania . 

Feretrius 23, 20. cognomen Jovis. 

Flaccus, L. Falerius 24, 1 & 2. 

Flamininus L. Quintius confularis 23 3 12, 

Flaminius conful occiditur 23, 4, 

0 % 




INDEX 

Flaminius circus, fragm. n. 

Flavius C. 25,8. 

Fregellas 23,7. Latii oppidum clarum , a L. Opimio excifum 
a. 636 ab U. C . ut Livius tefert. 

Fulvia, uxor Antonii 23, 9. 

Furius L. cof. 23,7. 

G. 

Galba, 5^rv. qui prcetor Lufitanos diripuit 22, 3» 4 

Gallia, ab ea Italiam fejungunt Alpes 23 , 3. 

Gellius Q. Canus 25, 10. 

Geminus Servilius 23, 4. 

Germania, in ea potoria vafa ex onyche fafla, fragm. 8. in 
Germaniae litora Indi quidam exiere, fragm. 7. 

Golonae, locus in agro Troadis 4, 3. rettius Colonae. 

Gongylus Eretrienfis 4, o.. 

Gortynii 23, 9. Gortyn five Gortyna, urbs Cretee ., etiam 
Strabonis retate clara , Cnojfo finitima , nunc exiguus pagus. 

Gracchus T. Sempronius infidiis periit 23 , 5. 

Graccho C. filia Brud nuptum data , fragm. 9. 

Graecia , pro regione 2, 9. incolis Grceciee 1, 6. Grajus 
faltus 23, 3. 

Grunium in Phrygia caflrum 7, 9. 

H. 

Haliartus 6, 3. urbs Bczotice ampla & locuples, artio loco inltt 
imminentem montem & lacum Copaidem , nec procul a lacu 
alio minore & Permejfo oppido. Bello Macedonico contra 
Perfiea regem , chjus partes foverat, prorfus deleta a Roma¬ 
nis , ut tempore Strabonis nihil Haliarti fuperejfet. 

Hamilcar, Carthagin. primum imperator fortunam Carthag. in 
melius convertit 22, 1. ejus in pace facienda confilium , & 
pertinacia , ibid. res trepidas rurfum refiituit , fines imperii 
propagat , otium reddit tota Africa 22,2. Hasdrubali filiam 
collocat 22, 3. in Hifpania res magnas gerit 22, 4. in 
preeho cadit , ibid. odium ejus in Romanos , ibid. Hamilcar 
6 > Hannibal fortijfimi & callidiJfimi Afrorum 21, 3. imitus 
omnium barbarorum 14, 1., 

Hannibal Carthaginienfis, major ceteris imperatoribus 23, C 
adverfus liofiem invitius, fucrum invidia debilitatur, ibid 
hereditario in Romanas odio Philippum , mox Antiochu .0 


HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS, 


concitavit 23,2. apud quem in flvflpicionem adduRus purgat 
fle, ibid. novem annos natus in militiam dufius, ibid. jura¬ 
vit inimicitias cum Romanis, ibid, imperator fit minor quin¬ 
que & viginti annis natus 23,3, Hifpaniam triennio flubigit y 
Saguntum expugnat , ibid. Pyrenaeum fiiltum tranfit, ibid. 
Alpes, ibid. apud Rhodanum , Padum, Trebiam Romanos 
vincit 23, 4. Trafimenum mrfus , quamvis eeger oculis\ 

ibid. ut 6* in Apulia, ib. Fabium firata emate deludit 23,5. 
Minucium , Sempronium Gracchum , Marcellum vincit, ibid. 

Italia femper proelio fuperior, ibid. revocatus domum , 
czzm Scipione de pace frufira agit 23, 6. /nox pulfus Adru¬ 
meti contrahit copias , ibid. interim pace cum Romanis fafta y 
res in Africa gerit 23,7. e* <72/0 imperio domum revocatus 
praturam laudabiliter gerit , ib, deinde metu deditionis pro- 
2/^ ad Antiochum , z/y/ni exful judicatur , ib. denuo Car- 
thaginienfes ad bellum conatur inducere 23 , 8. confligit ad- 
verflus Rhodios, ib. Anvocho fugato Cretam profettus 2 3,9. 

quedam opes fuas fervat , ibid. hinc ad Prufiam venit , 
eumque adverfus Romanos infligat 23, 10. Eumenem mirabili 
dolo fuperat, ib. repetitus a Romanis , & /no* in caflldlo fluo cir■* 
cumfejfus venenum flumflt 23, 12. de tempore mortis ambigi¬ 
tur 23 , 13. Graecas literas didicit, ibid. <72/0* rerum fluarunt 
feriptores naftus fit , ib. laudatur 21, 3. 14, 1. Marcello in- 
terfetto quomodo fle gejflerit. fragm. 9. eodem vittus efl y 

ibid. 

Hasdrubal male audit ex contubernio Hamilcaris 22, 3.)?/ cytfi 
gener, ib. fluccedit ei y ib. mor*/ vetuflos pervertit, ib. 

Hellefpontus, //Wo fretum inter Seflum & Abydum fignificat 4 
regionem freto adjacentem ? /W* <2 Dardano uflque ad 
Cy fljcum 2, 5 &c. 

Helotes, Eia®T£<t, fervi Lacedaemoniorum 4,3. 

Helvius C. 24, 1. al. iEiius. 

Hephaeftio magni ceflimatur ab Alexandro 18, 2. 

Heraclides 10, 3. interficitur 10, 6. 

Hercules, ex Herculis progenie principes 17, 1. Hercules Grajus 
ante Hannibalem Alpes cum exercitu tranfiit 23 , 3. 

Hipparinus 10, 1. 

Hippo 22 , 2. z/r£x A fricte valentijfima. 

Hipponicus, omnium Graecorum divitijjimus 7, 2. 

Hifpania citerior 24, 2. i. *. Tarraconenfis provincia. Curti 
enim antiquitus in ires partes divifln ejjet Hifpania , a Rq* 

O 4 


INDEX 


manis poflea in duas , citeriorem & ulteriorem i qua, Batti* 
cam & Lufitaniam veterem completiitur , dijlingui capit. 

Hiftafpes, Darii pater 21 , 1. 

Hiftiaeus Milefius 1 , 3. 

Homerus 14, 2. 10, 6. fragm. 1. 

Hortenfius Q. princeps eloquentiae, Ciceronis aemulus 25,5. 

L 

Jafon tyrannus 13,4. 

lcetas vincitur 20, 2. 

Indi quidam, vi tempeftatum ex Indicis aequoribus in Germa¬ 
niae litora abrepti, Q. Metello Celeri a rege Baetorum 
dono dantur, fragm. 7. 

Jones, 1, 4. 

Jonia, AJlce minoris regio r, 3. 7, 5. 9,2 &c. 

Iphicrates Athenienfis , difciplina militari nobilis 11, 1. ia 
qua multa meliora & nova attulit , ibid. prczfertim in arma . 
tura , quam expeditiorem reddidit, ib. ejus res geftce 11, 2, 
dotes ir, 3 .ditium, ib. plurimum in Thracia vixit 12,3. 

Iphicratenfes milites, pro prajlantibus 11, 2. 

Ifmenias captus 16, 5. 

Ifter fl. 1, 3. 

Iftria unde ditia, fragm. 7. 

Italia 7, 4. 10, 5 &c. 

Junia familia 25, 1$. 

Juppiter Ammon 6, 3. Feretrius 25/20. Jovis antiftites 6, 
3 - 

L. 

Labeo Q. Fabius Cof. 23 , 13. 

Lacedaemon 6., 3. 

Lacedaemonii, ab iis auxilium Athenienfes petunt 1, 4. ab 
iis cun&a Graecia liberatur 9, 4. Lacedaemonii principes 
Graeciae 6, 1. terra marique duces 3, 2. eorum potentia 
7, 9. tyrannis, i. e. infolens in ceteros Grcecos dominatus , 
15, 5. Lacedaemonii intelligunt, de principatu fibi cum 
Athenienfibus certamen fore 2, 6. tyrannos imponunt Atfoe- 
nienfibus 8, 1. bellum iifdem indicunt 5,3. auxilio pri¬ 
vati fociorum 15 ,6. retinent arcem Theb. 16, 1. in fo- 
cietate, quam cum Artaxerxe fecerant, non manent 9, 2. 
poft Leu&ricam pugnam nunquam fe refecerunt 17, 7. eo- 
iiim potentia perculfa 16, 2. eorum reges duo 17, 1.6, 


HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS. 

3. Lacedaemonii vi&us atque cultus parfimoniae dediti 7 > 
ii. omnia ad oracula referebant 6, 3. 

Laco, per antonomafiam , pro Agefilao 13,1. 17, 2. 

Laconica, fc. regio 13,2. 

Laelius G» Terentio aequalis, fragm. \ & 6. 

Lamachus, unus e collegis Alcibiadis 7, 3. 

Lameftius 20, 3. 

Lamprus, muficus 15,2. 

Larnpfacum, aliis Lampfacus 2, 10. «rta infignis cum portu 
optimo , circiter initia Hellefponti, per quem Propontis iit 
mare JEgczum enititur , Callipoli , Cherfionefo Thraciae 
fiitae , oppofita. 

Lathyrus, rex JEgyyu, fragm. 7. 

Lemnus inf. 1, 1 6* 2. 

Lentulus Spinther , fragm. 8 . 

Leonidas , rex Lacedaemoniorum 2 , 3. 

Leonnatus, unus ex Alexandri amicis 18, 2. 

Leotychides 17, 1. 

Lesbus 12, 3. infula in JEgcco pelago , magnitudine foli Eu - 
concedens , in que meridiem a feptemtrione porre fla, 

Leucofyri, 14, 1. m/rzc Cappadoces. yfc ad differentiam, 
fufci coloris Syrorum. 

Leu&ra, vicus Eceotiae 4, 7. 17, 6 . 

Leu&rica pugna 13,6 & 10. 16, 4. 

Ligures 23, 4. _ t 

Longus Tiberius 23,4. collega P. Corn. Scipionis cof 

Lucani, pro regione Lucanorum 23,3. 

Lucretius 25, 12. pseta ingenio & facundia praecellens ; 

L. Lucullus 23, 5. fragm. 9. 

Lufitani 24, 3. 

Lutatius C. fudit Carthag. 22, 1. 

Lycus ^ pater Thrafybuli 8, 1. 

Lyco Syracufanus 10, 9. 

Lydi 14,8. 

Lydia, regio Afice 9, 2. 14, 2. 

Lyfander Lacedaemonius Athcnienfes jam diu in Peloponnejios 
bellum gerentes cafu conficit 6,1. hinc elatus & dominatio¬ 
ni fuce fiudens X vi'os confit tui t paffm , ib. quae pote flas 
fublata rurfium 6,3. crudelis manet & perfidus 6, 2 & 4. 
reges abrogare molitur , ideoque oracula corrumpere inf tui t 
6, 3. fed judicio liberatur , ib. denique occiditur apud Ha - 
lianum , ib, Pharnabaqo delufus egregia auufatione 6,4« 


INDEX 


fattiofus & potens 17, 1. muros diruit Athen. 9, 4. 

Lyfimachus 3, 1. alius 18, 10. proelio cadit 21, 3. 

Lyfis Tarentinus, philofophus Pythagoreus 6* Epaminonda 
prceceptor 15,2. 

M. 

Macedones veterani 18, 10. Macedonum militum fama 18,3. 

Macedoniam praeoccupare defTinaverat Leonnatus 18 , 2, 
Olympias repetit 18, 6 . Macedonia pulfus eft Caffander 
l 9 > 3 * 

Magalia , feu ut alii , Magaria , pars exterior Carthaginis t 
Byrfam ampleflens , fragm. 3. 

Magnefia, urbs Adce pud Afgandrum 2, 10. 

Magnes, cvis Magneficz 14, 3. 

M ago, frater Hannibalis 23 , 7. domum revocatur , ihid. /ra« 
fe/vzij- calamitatibus involvitur 23 , 8. ejus interitus , ibid. 

Mamercus, dux Italicus, capitur 20, 2. . 

Mamurra, eques Romanus, fragm. ic. 

Mandrocles 14, 5. 

M. Manlius , fragm. I. 

Mantinea, urbs Arcadice 13, 9. 

Marathon , campus clade Perfarum & Miltiadis tropaeo in . 
/g/zw 1, 4. 

Marathonia pugna 1, 6. vi&oria 2, 6. Marathonium tropaeum 
*• 

Marcellus M. Claudius cof 23,13. 24, 1. quinquies cof, apud 
Venufiam cadit 23, 3. quomodo morte ejus aud ta Hannibal 
fe gejjerit, & quomodo corpus ejus tratfarit , fragm. 9. an 
Hannibalem vcerit , ib. Marcellus Claudius, alius, qui pojl- 
ea vixit 25, 18. Marcellorum familia, ib. 

Mardonius quis 4, 1. <2 9/20 villus y ib. & 3, 2. 

C. Marius filius 25, 1. hoftis judicatus juvatur ab Attico 23,2, 

MaiTagetae populi Scythiae Afiaticae 21, 1. 

Media 18, 8. Afce regio , ab occafu tranfverfa oblique Pti* 
thicc occurrens. 

Medi fatellites 4, 3. ex Medis, pro e Media 58, 8. 

Medica veftis, fluida 6» perlucida 4, 3. 

Melpum , opp. Italice Tranfpad. fragm. 7. 

Meneclides, obtreflator Epaminondce 13, 3. 

Menelai portus 17, 8. 

Meneftheus, filius Iphicratis 11, 3. matrem pluris facit > 
quam patrem , ibid, fit prcetor 13,3. 




HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS. 

Meflena reflituta 15,8. 16, 4. 

Metellus Q. Celer , fiagm, 7. 

Micythus 15,4. 

Milefius, Mileti urbis civis 1,3. 

Miltiades colonos Cherfonefum ducit 1 , 1. Lemnum & Cy- 
cladas capit 1, 2. conjilium dat excutienda dominationis 
Perfica 1 , 3. Marathonia pugna vincit 1, 5. quale pia¬ 
ntium viftoricc ceperit 1, 6. Pari oppugnatione cafiu abfira - 
/i/>///■ 1 1 y. pb id damnatus in vinculis moritur , ibid. vera 
damnationis ejus caufa 1,8. laus ejus I, 1, 2 & 8. 

Mjnervge sedes 4, 5. templum 17, 4. 

Minucius Ruf. M. F. 23, 5. Q. Minucius Cof. 23, 8. 

Mithridates, Ariobarzanis fil. 14, 4 & 10. 

Mithrobarzanes 14, 6. 

Mitylenaei multa millia jugerum agri Pittaco muneri dantes 8, 
4 - 

Mocilla, L. Julius , pratorius 23, 11. 

Moloffi , gens Epirotica 2 , 8. 

Munychia, portus Attica , ut Stephanus ait y feu , ut Strabo , 
collis , Cherfonefi fipeciem prabens , introitum habens oris 
angufii 8, 2. 

Mutina 23,9. 

Mycale, urbs Caria 5 > 2. 

Myus, urbs Afia 2, 10. 

N. 

Naxus infula in AEgao , 2,8. W/V Nico fi a. 

Nedanebes, rex JEgypti 17, 8. 6’ Ne&anebus 11, 2. 

Neocles, five ut in quibtifdam MSS. Neoclus 2, 1. 

Neontichos 7, 7. cafiellum in Thracia. 

Neoptolemus cadit 18, 4. 

Nepos Corn. M. Ciceronis , ut qui maxime , amicus familia • 
fuit , fragm. 4. 

Neptuni fanum , afiylum 4, 4. 

Nero C. Claudius 24, 1. Ti. Claudius Nero, Dfufilla natus, 
qui Augujlo fucceffit 23, 19. 

Nicanor Caflandri praefe&us Pirseeo potitur 19, 2. 

Nicias, uniis e collegis Alcibiadis 7, 3. 

Nilus fl. 18, 3. 

Nomentanum praedium 23, 14. Nomento, oppido LatU, 
narum , y. Cluver. Ital. antiq. 


Nora, caftellum Phrygis 18, 3. 

Numidae fruftra infidiantur Hannibali 23,6. 

Nyfaeus io, 1. 

O. 

OSavius Csefar Atticum familiariter per epiftolas colit 23,10. 
CEdipus, parricida & inceftuofus 13,6. 

Olympiae vi&or, prtcf. Olympiae vittores quibus coronis do¬ 
nati 7, 6. 

Olympias, mater Alexandri, Eumenis confilium , mox & au¬ 
xilium implorat 18, 6. 

Olympiodorus, tibicen 15,2. 

Olynthus, urbs Thracia 16, 1. 

Olynthii bello fuba£ti 23, 1. 

Onomarchus, cuftodum praefe&us 18, n, 

Orchomenii 6, 3. 

Oreftes matricida 15 , 6 . 

Otacilius L. Pilitus, fragm . 6. 


P. 


Pa&ye, urbs in Iflhmo Cherfoneji Thracia ad Propontidem, 
AI. Perinthus. 7, 7. 

Padus fl. 23,4 & 6. 

Pamphylium mare 23, 8. 

Pandates 14, 5. 

Paphlago, per antonomofiam , pro Thyo 14, 2. 

Parsetaca, regio Media 18, 8. 

Parus infula {una e Cycladibus , candido marmore celebris') op^ 
pugnata 1, 7. Parium crim en, fuper Pari oppugnatione in* 
tenta tum 1, 8. 

Patroclus 14, 2. 

Paullus L. JEmilius cof. 23, 13. 

Paufanias, varii moris homo , Mardonium fudit , 4,1. hinc in¬ 
civilis infolentia , ibid. quce felicitate augetur 4, 2. ambit 
amicitiam Xerxis , ib. ideo multatur , ib. vincula rurfus me - 
retur & effugit 4, 3. fuopte indicio deprehenditur 4,4./« 
Chalciceco interit 4, 5. Fit ejus mentio 3, 2. rex Lacedae¬ 
moniorum dicitur 8,3. 



HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS. 


Paufanias, Philippi percuffor 21, 2. 

Peducaeus Sextus 25, 21. 

Pelopidas Theban. per fatfiofos patria pellitur 16,1. ddolefcen* 
tibus undecim Jlipatus infolito habitu Thebas redit 16, 2. 
magifiratus violentos occidit 16, 3. Ubertatem reddidit , Cad¬ 
meam rejlituit , ibid. altera* Thebis perfona fuit 16, 4. ad~ 
verfa perpejfus 16, 5. cadit in prcelio, ibid. vir fortis 15 , 

7 - 

Peloponnefus 10, 10. 15, 7 &c. Peloponnefii 9, 5. Pelopon- 
nefium, vel, ut vulgo , Peloponnefiacum bellum 7, 3 &c. v 

Perdiccas, Amyntae & Eurydices filius 11,3. 

Perdiccas, i/z/er amicos Alex. M. 18, 2. 

Pergamenae naves 23, 11. 

Pericles, vitricus Alcibiadis 7, 2. 

Perperna Af. Cenforinus 24, 1. al. Perpenna. 

Perfae fufi 1,5. venatibus & luxuriae dediti 7, 11. Perfo- 
rum dominatio 1, 3. 

Perfia, totum imperium Perfarum , cujus pars efl Perfis 12,3. 

Perfis 2, 10. Perfidis finitima regio 18, 7. Perficum bellum 
2, 2. Perficae res 9, 5. 

Peucefies, corporis cuftos Alex. 18, 7. 

Phalericus portus, al. Phalereus 2,6. e Athenien - 

fium & antiquijfimus, & breviffim9 ab urbe fpatio remotus. 

Pharnabazus 7, 10. fatrapes regius 6, 4. fatrapes joniae 
Lydiae 9, 2. dux belli AEgypt. defiinatus 14, 3. 

Pherae, colonia Lacedaemoniorum 9, 1. 

Phidias , in vulg. pro Philia , amicities, numine, cui Athenien - 
fes fiatuam pofuerunt 25,3. 

Philippides , cur for ejus generis , qui hemerodromi vocantur i 9 
4. Al. Phidippus, vel Phidippides mfiunt. 

Philippenfe proelium, quo Auguflus fcil. Brutum & Cafiiutn 
devicit 25, 11. fic dicitur, quod prope Philippos, Thejfa- 
lies urbem commijfum. 

Philippus, Alex. M. pater 11, 3. idem Amyntae filius vo¬ 
catur 18, 1. idem Philippus rex 19, 3. Macedo multa mo¬ 
liebatur,/^ dominationis confilio 13, 3. a Paufania occi¬ 
ditur 21, 2. ejus domus & familia 18, 6. 

Philippus Arideeus, Alexandri frater 19, 1 & 3. 

Philippus, rex Maced. Demetrii filius , Terfei pater 23 , 2. 

Philifius, hifioricus , Syracujas reducitur 10, 3. tyrannidi 
amicus, ibid. 

Pfiilocles, praetor Athenienfium 7, 8. 


INDEX 


Philo liratus, frater Callicratis , Athenienfis io, 9. AI. Phifo. 
crates, vel Philocratus. 

Phocion 'Athenienfis , Bonus cognom. 19, 1. paupertate memo. 
rab iis , ib. eyiw ditium fuper ea , ib. Demadis confiliis mix¬ 
tus Demofihenem pellit 19, 2. Piraeum fecuritate fua pro¬ 
didit , ib. capitis damnatus a populo 19, 3. caufam dicit 
apud Philippum , ib. Athenas redutius damnatur 19,4. ejus 
ditium , ib. <2 fervis fepultus ejl, ibid. 

Phoebidas Lacedaemonius 10, 1. 

Phoenicum ducentarum navium cladis devi&a 5 , 2. Phoeni¬ 
cibus naves imperatas 9, 4. 

Phryges 14, 8. 

Phrygia 7, 9, 14, 2. 

Phyle, caflellum Atticae 8, 2. 

Piraeei portus triplex 2,6. 19, 2. 7, 6. 8, 2. 

Pifander 7, 5. 9, 4. 

Pifidse , populi juxta montem Taurum habitantes 14, 4. 

Pififtrati tyrannis 1,8. 

Pittacus, unus e feptem fapientibus 8 , 4. 

Platsse, urbs Boeotice , apud quam cum univerfo exercitu Mar¬ 
donius Perfa caefus efi 3 , 2. 4, t. 

Plat^enfes 1, 5. Plataeenfe proelium 3, 2. 

Plato Tarentum venit 10, 2. a Dionyfio patre Syracufas perdu‘ 
citur , ib. rurfum a filio precibus Dionis , z/r antea, Athenis 
arcejjitur 10, 3. pcrfuadet tyrannidis finem facere , ibid. 4 
Dionyfio venundari juffus 10, 2. Platonis fympofium 

7 > 2 - 

Poecile, ITc/x/am i , 6. porticus Athenienfis a varietate pi&t- 
rarum fic ditia , ^z/ze i£z pofitcz. 

Poenus, per antonomafiam pro Hannibale 23, 10. Pcenicuifl 
bellum primum 22, 1. fecundum 22, 4. 

Polybius, hifloricus 23 , 13. 

Polymnis, Epaminonda pater 15,1. 

Polvfpercbon Caliandrum Macedonia pellit 19, 3. 

Pompejum qui & cur fecuti 25,7. Cn. Pompeji M. res gejlas 
fcripfit L. Otacilius, fragm. 6. 

Pontus 23, 10. 

Proclus, pro Procles 17, 1. 

Proferpjnae aedes 10, 8. 

Prulias Bithyniae rex 23, 10. jus hofpitii violare non audet in 
Hannibale 23, 12, 




HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS. 


Ptolemaeus, ex Alex. M. amicis , pojlea jEgypti imperio cele - 
bratus 18 , to. 21 , 3. 

Ptolemaeus Ceraunus interficit Seleucum 21,3. 

Pydna, urbs Macedonice, latori accubans 2,8. 

PyIsmenes, Thyi pater 14, 2. 

Pyre_naeus faltus 23, 3. 

Pyrrhus Epirotes ittu lapidis interiit 21 , 22. 

Pythia 1, 1. 2, 2. fukaud. facerdos Apollinis Pythii , 
confulentibus refpondebat; alio nomine Phoebas. 

Q- 

Quirinalis collis 23, 13. 

R. 

Rhodanus fl. 23, 4 & 6. 

Rhodii confligunt cum Antiochi copiis 23,8. 

Roma vocatur urbs, in qua domicilium orbis terrarum eft im¬ 
perii 23, 3. quando condita , fragm. 1. 

Romanus populus omnes gentes virtute fuperavit 23, 1. Ro« 
manum nomen, populus 23, 7. Romano non licebat alibi 
civem fieri 23 , 3. 

Romulus 23, 20. 

Rubrum mare 23, 2. 

S. 

Sabini 24, 1. 

Saguntus expugnata 23 , 3. 

Salamin , vel Salamis 2,2. 3,9. Infula clarifiimi nominis ad 
fiadia qua fi LXX in longum por refla , incipiens e regione 
Megaridis , fed majore fui parte Elenfinro litore ditionis At¬ 
tica oppofita , freto angujlo ab Amphiale promontorio fejun- 
£la , cum urbe cognomine , quondam in Auflrino latere , quod 
JEginam intuetur , pofita , deinde in latus adverfum contra 
Atticam translata. 

Salaminia pugna 3 , 2. vi&oria 2, 6. 

Samothracia 23, 11. 

Samus 7, 3. 13, 1. deficit ab Athen. 13, 3, 

Sardes, urbs Lydia. 17, 3. 9, 3. 

Sardinia 24, 1. Sardinienfis triumphus, ibid. 

Saufejus L. 23 , 12. 

Scipio P. Cornelius ter vincitur ab Hannibale 23,4. ejus filius t 
Africani pater 23,6. 

Scipio Africanus principatum in civitate obtinuit 24, 2, 


INDEX 

Scipio Cornelius, pro Cornelius Scipio, Attici famlliarh 
25 , 18. 

Scifmas 14, 7. AI. Syfinas. 

Scyrus, infula , una ex Cycladibus 5, 2, 

Scythae premunt Darium 1,3. 

Scythiffa 14, 1. 

Seleucus 18, 5 & 10. a Ptolemaeo dolo interfectus 21, 3, 

Sena 24, 1. Piceni, five Umbrice, in Italia oppidum . 

Sergius Galba 24, 3. 

Servilius Cn. Geminus 23, 4. 

Servilia Bruti mater 25, ik 

Seftus 13, 1. civitatum Cherfonefi praecipua & munitiffma , 
habens portum cum (latione navium opportuni (fimum , colonia 
JEoldca , patria Herus , amicae Leandri Abydeni, tutatu 
Hellefpontum per noflern ad amicam trajicere /olui: cui ex 
obliquo Abydus in litore Afice refpondibat cum portu quo. 
que egregio, declinans paulum ad auflrum a pontis loco , ut 
Seflus ad boream. Hodie Dardanellae. 

Seuthes, rex Thracum 7, 8. 

Sicilia 7, 5 & 6. eam Dion armis capit IO, 5. in priftinum 
flatum reftituit Timoleon 20, 1. Siciliae pofTeilionem Car* 
thaginienfes complures annos tenuerunt 20, 2. 

Siculi 20, 3. 

Sigceum 12, 3. Idce promontorium vocat Ariftoteles. 

Silenus, hifloricus Grcecus 23, 13. Alii male Philenius. 

Sinus Arabicus, fragm. 7. 

Socrates 7, 2. 

Sophrofyne 10, 1. 

Sofilus, hifloricus & Hannibalis praeceptor 23, 13. 

Sofius C. cof. 25, 22. 

Sparta fine muris 17, 6. oppugnata 15,8. paene capta 17,6. 
Spartam omnium fociorum legati convenerunt 15,6. fub 
poteflatem Xerxis reda&urum fe pollicetur Paufanias 4,2* 

Sparthni 16, 2. 21, 1. 

Strymon fi. Thracice 5, 2. 

Sulpicius P. cof. 23, 7. Sulpicius trib. pl. interfe&us 25» 2 ' 
Sulpicius hiflor. 23, 13. Sulpicius Serv. 25, 2. 

Sulla Atticum fruftra Athenas deducere cupit 25, 4. Sull* 
feni Atticus fuit jucundiffimus, ib. 

Sullanre partes 25,2. 

Syracufae 10,2,3,5,6. 20,1, 2, 3. initio a Corinthiis con* 
ditae 20, 3. libertati reftitutae 20, 1. 


HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS. 


Syracufani Timoleontem publice fepeliunt 20, 5. Syracufa-; 
nis bellum indi&um 7, 3. 

Syria 23,8. 

Syfamithres 7, 10. 

T. 

Taenarus 4, 4. promontorium & urbs in finibus agri Laceda - 

moniorum. 

Tamphilus Cn. Bccbius , cof 23, 13. M. Babius , ibid. 

Tamphilana domus 25, 13. al. Caeciliana. 

Tarentum 10, 2. urbs Calabria, perampla 6* prapotens. Ta¬ 
rentina purpura, fragm. 8. 

Taurus, mons Lycia 9, 2. 14, 4. 18, 3. 

Terentius P. Scipionis Afr. & C. Laelii aequalis, fragm. r. 

Thacus 17, 8. 

Thafus , infula Thracia & Macedonia vicina 6, 2. Thafti 
5,2. 

Thebae 7, 4. liberatae a Pelopida & Epaminonda 16,4. 15 , 
18. exitio ereptae 15,8. quando imperarint & fervierint 
15, 10. Thebani occidunt Lyfandrum6, 3. formidantur a 
Lacedaemoniis 16, 1. Spartam oppugnant 15 , 8. viribus 
non ingenio cenfendi 15, 5. 

Themiflocles qua adolefcentia , ingenioque ufus fu 2, 1. bello 
Corcyr. rempublicam praclarc gerit 2, 2. configit primum 
cum Xerxe 2,3. eundem aflu & loco vincit 2, 4. //z Afiam 
relegat 2, 5. /warur Athenienfium rejlituit conjilio & arte 2, 
6 & 7. ejicitur 2, 8. abfensproditionis damnatur, ibid. varia 
fuga agitatur, ibid. epifiola ejus ad Artaxerxem 2, 9. a quo 
magnifice donatur 2, 10. opiniones de morte ejus , ib. aquam 
lis & obtrettator Ariflidis 3 , 1. 

Theopompus, hifloricus 11, 3. 7, 11. 

Theramenes 7, 3. 

Thermopylae 2, 3 & 4. angufii aditus , unde & nomen porta¬ 
rum : alteram vocabuli partem ab aquis calidis, qua in fau¬ 
cibus , accepere. 

Thedaliae tyranni 16, 5. civitates, ibid. 

Thraces 1, 1. 11, 2. a Cimone fugati 5, 2. pecuniae Alcibia¬ 
dis infidiantur 7, 9, vinolenti & rebus venereis dediti 7,11. 

Thracia 7, 7. 12, 3. 

Threfla, Thracia femina 11, 3. 

Thrafybulus patriam a triginta tyrannis liberat 8, 1. contra 
quos primo Phylen occupat 8» 2. mox Munychiam , ibid, ubi 
Corn . AVp. P 


INDEX 


civiliter vitioria utitur, ibid. confiituta pa-ce legem oblivionis 
fert, fervat que 8,3. qualis corona ei data 8,4. in taberna- 
. culo denique interfetiirs efl , ib. Fit ejus mentio 7, 3 & 7. 

Thucydides 2, 1 & 9. 4, 2. cujus astatis hiftoricus 7, 11. 

Thurii, pl. urbs Italice , Sybaris ante ditia 7, 4. 

Thyiis, dynaftes Paphlagonis 14, 2. a Datame capitur, ib, 

Timaeus, hijlor. 7, 11. maledicus , ibid. 

Timoleon, Corinthms , patriam a tyranno liberavit , Syracu- 
fas fervitute , Siciliam opprejfione 20, 1. fratrem , y«i lyra/z- 
rudem occupaverat , interfici juffit , ib. unde judicia in fe con¬ 
citavit hominum & matris odium , ib. Dionyfio Sicilia depulfo 
pepercit 20, 2. Carthaginienfium copias fugavit 3 Mamerc-m 
cepit, ib. res Sicilice inftaurat 20, 3. privatus fponte falius 
magno tamen publice in honore fuit , ib. oculorum in fene- 
tiute jatiuram fert moderate 20, 4. modejlia ejus , ib. 
ib. conviciorum patientia , ib. proelia maxima natali die fecit 
20, 5, celebri fepultura honoratus , ibid. 

Timoleonteum, gymnafmm Syracuf. 20 , 5. 

Timophanes, /hzttr Timoleontis, tyrannidem occupat , & im¬ 
perio fratris occiditur 20, 1. 

Timotheus, Athenienfis , defla ibitur 13, 1. ejus fatia illuflria, 
ibid. fatua rari honoris 13,2. emeritus revocatur ad mili¬ 
tiam 13, 3. accufitus proditionis multatur , ibid. Chalcidem 
fe confer, ibid. moderate & fapienter vixit 13,4. Tir ejus 
mentio 11,3. plurimum vixit Ti , 3. 

Tiribazus Sardibus prseft 9 , 5. 

Tifago: as , frater Miltiadis 1 ,7. 

Tiffa t )hernes 7, 5. prafetius Perf deficit a rege 9, 2 & 3. 
judicatus 9, 4. inducias petit & violat 17, 2. 

Tithrauftes chiliarchus 9, 3. dux 14, 3. 

Torquatus L. condifcipulus Attici 25, 1. conful 25, 4. A. 
Torquatus 23, 11. 

Trafimenus, i/2 <2£ro Pemfino 13,4. 

Trebia ,fluvius ex Apennino monte in Padum fluens 2 3,4 & 6. 

Troadis ager 4, 3. 

Troezen, vel Troezene ,2,2. urbs Peloponnefi clariffima , /w/- 
luium a litore recedens, 

Troicum bellum 14, 2. 

Tufculum municipium 24, 1, 

V. 


Valerius L, Flaccus 24, 1. 



HISTORICUS ET GEOGRAPHICUS, 


Varro C. Terentius vi&us 23, 4. 

Veneti, fragm. 7. 

Venufia, ubs Apulia, Horatii patria 23, 

Vettones, Hi [pania citerioris populi 22, 4. 

Volumnius P. praefedhis fabrum Antonii 14, 12. 

Utica 22, 2. urbs Lybia pojl Carthaginem maxima , quam 
Vellejus Paterculus 1, 2, circa Codri tempora Tyrios , pau¬ 
cis annis po(l Gades , condidijfe feribit. 

Vulfonis Cn. Manlii res gejla Hannibali memorata 23, 13. 


X. 

Xenophon Socraticus 17, r. 

Xerxes mari & terra bellum infert Europse 2, 2. in Afiam 
fuam relegatur, ib. 6*- 21, 1. ab Artabano ferro interimi¬ 
tur 21, 1. 

z - 

Zacynthii adolefcentes 10, 9. 

Zama 23, 6. urbs Africa , hodie Zamor, 



INDEX 


GRAMMATICUS 

1 N 

CORN, NEPOTEM. 


A. 

-A. ftirpe, ab initio familia’- & origine 2<f , 18. 

Ab tam tenui initio tantas opes profligatas, tantillis ab initio 
viribus 16,2. 

Abdere fe in Thraciam 7, 9 .velutiin Jinum fecuritatis. de eo, 
qui fuam fortunam occulere Jludet. 

Abefl: a perfona principis, non decet principem 15,1. abefle 
ab invidia, remotum ejje ab obt re Stationibus invidice 12,3. 
ab Urbe, peregre e(fe 25, 20. 

Abje&us opponimur florenti 25, 8. 

Abripere, intercipe re 14,4. abripi, de iis , qui ex folo patrii 
in aliud trajiciuntur 1, 4. 

Abrogare alicui imperium, pro non prorogare 15,7. 

Abftinentia, animi fil. adxefus pecuniam invifli 15, 4 &c, 

Accedere ad manum, collaris fign s dimicare 18, 5. ad rem- 
publicam, capejfere rempubltcam 9 , 1. 

Accipere conditionem, ratum habere id , quod offertur 14,8. 
acceptus male, qui proelio fufus 18, 8. 

Accubare, humi j ice r e 17, 8. 

Acculare, cum accufativo rei 6, 4. cum ablat. rei per ellipfa 





INDEX GRAMMATICUS. 

prrepofitionis de 6, 3, 1, 8. 7, 4. cum genitivo rei 1, 7, 
4, 2 &c. 

Acer, irritabilis 13, 3. 

Acerba mors , lufluofi , tanquam prcematura 5, 4. acerbius 
imperium, crudelitas 18, 6. acerbitas, rigor 10, 6. acerbi¬ 
tas temporis priftini, indigna prijl. t. illata 7, 6. 

Acheron, pro inferis 10, 10. 

Acquiefcere, fignificanter, de morte , vitam laboriofam fecuta 
23, 13. 

Acroama 25, 14. Acroamata vocantur quicunque fivein thea¬ 
tro , Jive in convivio, ( uti h. I .) voluptatis caufa audiun¬ 
tur, mu fici omnes, & fcurrce, moriones , qui cantu nervorum , 
tibiarum & vocum, /dcr/r ridiculeve difiit 9 recitatione etiam 
aliqua , deleitant aures. Cf. Ernefi. in Excurf. 8 ad Suet . 
Aug. 

Ador 25, 3. aiaudore, fecundum Buchnerum, ita differt, ut 
hic fuadeat, ille curet 6* agat. 

Adhibere memoriam nullam contumelia?, ea ad ultionem non 
uti 15, 7. in convivium, fecum ducere. Prsef. 

Adire ad aliquem 2, 7. 

Adjungere aliquid, addere iis, qua d’Sla funt 13, 10. 

Adjutor, collega belli gerendi 9, 4. 

Adolefcens, de quadragenario 25, 8. de triginta annos habente ; 
admodum adolefcentulus 22, r. 

Adorior oppugnare 8, 2 &c. Aggredior hoc facere, conatum 
cum effettu notat. Adoriri Dodonam , de conatu corrumpendi 
facer dotes Dodonaeos 6,3. 

Adfcitus lepor 25, 4. opponitur nativo. 

Adverfum tenere proficifcentibus, de vento, qui proficifcentU 
bus flatu efl contrarius, qui contra fpirat 1, 1. adverfum 
Athenas, e regione 2,3. 

Adverfarius, de eo, qui faCtionem comparat 10, 7. adverfarius 
populus, hac voce notatur t0 eptKsthtov , flve adverfandi 
premendique fupertores libido 13,3. adverfarius in rep. ad- 
miniftranda, h.v'i\Ti € gjto<;, ctnr7roM7evQpt.evoc 15,5. adver- 
farii, obtrectatores, cernuli 15,7. 

'jEdes, pro templo 25, 20. 4, 10, 8. 

&dium primus locus, atrium. Prcef pars interior, ibid. pars 
fuperior 10, 4. 

iEdihcator, qui aedificandi fludio ducitur 23, 13. 

iEdificium, de cafa 7, 10. de caflello 23, 12. 

p 5 


INDEX 

iEdilis plebis, ad differentiam JEdilium Curulium , 6* Cereal 
24, J * 

./Emulari aliquem, contendere de gloria cum aliquo 15,5. 

./Enea coronae 7, 6. ftatua 23, 9. lorica 11, 1. 

./Equ-parare aliquem labore, corporifque viribus 7, 11. 

./Equam conditionem verfura non habere, non invenire , qui 
ecquo ac modico fcenore mutuam det pecuniam , quo debita 
fu a fo.lv at 2f, 2. 

./Equitas 3, 2. conjuntta cum juftitia & innocentia, lenitas tjl 
& clementia . 

./Equitate fumma res Cherfonefi conftituit 1, 2. «fi, interprttt 
Ravio , aequitas juris , itrovoy.icL e/i intelligenda. 

./Equitas animi 8, 2. animus paucis contentus. 

iEris terna millia, fcutati triginta 25, 13. <£/7jr terna millia 
funt qooo affjam. Si amittas aris, fubatidi nummum, ut ■ 
fint go fcutati , qinz verifimilior fumma. Manut. 

Animata eft lis ejus tot talentis, quantus in claflem fumtus 
factus erat 1, 7. ex antecedenti confeqitens notatur, i. e. tx 
ce/limatione delitti , multa. Afconio litem aftimare e/l, pt - j 
cuniam de qua lis fuit,& propter quam reus condemnatus 1/ j 
i/z fummam redigere. Valerio Maximo 5,3, e /2 famim fini¬ 
re, h. e multam definire. 

^Etas extrema, .fenettus 24, 2. 23, 10. atas extrema impera¬ 
torum, ultimi tum imperatores erant 13,4. atatis vacatio, 
feneSlutis immunitas a bello 25 , 7. atati omni aptiffmius, 
hominibus cujufcunque aetatis 25, 16. 

Afterre manus, vim facere 20, 1. 

Affinis, vir for oris; hccc enim propria vocis acceptio 20, ii 
ita affinitas 10, 1. 

Affli&a res, inclinata :, accifcc 9, 2. 

Agere, proprio fenfu 14, 2. colloqui 10, 2. trattare ,tran/m j 
5 , 1 . adminiflrare 23,8. movere , perturbare 2^,9. caufam , 
populi , fudere democratiat 19, 3. egit nihil aliud quam ut, 
nrepltppctaic magnec contentionis & /ludii 23, 10. 

Agellus, de tenui poffejjione 19, 1. 

Agnolcere natum, ip/o Cornelio interprete , fuum dicere 17, •• 

Agraola folers, rei ru/liccc peritus 24, 3. 

Ala equitum 18, 1. Ala dRee exercitus equitum ordines j 
ci r cum legiones dextra fini/lraque , tanquam alce in a 
corporibus , locabantur. 

Alienum, intempeffivUm , ci&Koprov 1,6. plane inidoneumi,\' 
extraneum 8, 1. 15, 1, alienata infula, 5«^ dejecerant 5 > 2 * 





'-e 


GRAMMATICUS. 

Altera perfona, unus ex duobus , quibus refpublica plurimum 
debet; additur , fecunda tamen, ut referatur ad Juperiorem 
6* primum 16, 4. alteras alae, pro alteri 18, 1. 

Ambitione magna deducere aliquem 10, 2. vehementi (ludio 6» 
contentione, & cum ofientatione quadam', feu , ut alii expli¬ 
cant , <p iKotiucoc, honorifico apparatu ac comitatu. 

Ambitus largitiones , captatorie 2 donationes in ambiendis per 
malas artes tonoribus 25,6. 

Amiciores conciliantur homines 17, 2. 

Amici regis , Per [arum fc. 1, 3. Ita vocantur principum con¬ 
fli arii , prafetii, proceres. 

Amicos tueri, opibus officioque adeffe eis 13 , 3. 

Amicitia, pro focietate 1^,6. 

Amiculum agrefte duplex 14,3. Ferrarius de re vefiiaria P. II, 
1,9 & 10, putat duplex veftimentum ditium, quoddenfum 
crajfutnque ac duplici filo contextum & villofum ejfet; vel 
quod duplici panno confertum. Gicecis ejl y^heciva, ftrrhi). 

Amittere optimates 10, 7. eorum favorem. 

Amoenitas domus, id quod domui amoenitatis caufa conjun - 
tium efl 25, 13. 

Anagnoftes 25 , 13. 

Anfractus longior viae 18, 8. 

Anguftiae maris 2,3. 

Animadvertere, confiderare 15, 6. confpicari 16, 5. animad- 
verfa varietas fortuna;, obfervata 13,4. 

Animatae bene infulae, in fide manentes 5,2. oppon. aliena¬ 
tae 5, 2. 

Animus, pro fiducia confiamiaque 1 , 4. maximus, pro fiducia, 
fui conflantiaque 10, 5. animo i flo efle, id confilii habere 
18, 11. animo bono facere, propofito non fcelefio 17, 6. 
animo bellare, h. e. confiliis , occultis moliminibus 23, i. 
18, 4. animo aequo ferr e } fine indignatione 10, 6. fine ob- 
tretiatione 25, 1. 

Anno vertente conficere iter, h . e. integrum annum itinere in* 
fumer e 17, 4. 

Annalis fcil. liber 23, 13. 

Annicula 25 , 19. 

Antiquitatis amator 23, 18. h. e. hifiofuz antiqua, 

Antiftare cfli, prceflare 3,1. 

Antiftites Jovis, facerdotes 6, 3, 

Apparare, moliri 18, 2, 

P 4 





INDEX 


Apparatus, conjungitur cum munitionibus, de operibus rrohiop* 
yjVTDtaic 18, 3. apparatus regius, de cultu 4, 3. 

Apparere, miniflrare. de honoratiore miniflerio 18, 13. 

Appellatus eft,ut vellet, compellatus , rogatus 25 , 8. 

Appetere majores res ,de incivili elatione 4, 2. appeti ultro t 
in pretio haberi, amari, fragm. 5. 

Applicare fe, accedere , fe conjungere 3 , 2. 

Apud , coram 6,4. penes 19,2. 

Arbitrium, elettio 9, 4. arbitrio alicujus rem remittere, tra¬ 
ctationem rei penitus committere 22, 1. omnia geruntur, de 
fummo imperio 9,2. 

Arceflere, advocare 10, 2. 

Arguere, crimini dare 7, 7. argui crimine, convinci 4,3. 

Argutiffime in fcholis praecipere, de fubtilitatibus philofopho - 
rum. fragm. 3. 

Arma pedeftria, h. e. peditum 11, 1. armorum officinae 17,3. 
arma abjicere 12, 4. tradere adverlariis, fummum dedecus 
22, 1. 

Armare quem, ad arma infiigare 23 , 10. armare fe impruden¬ 
tia alterius, confilia fua ex alterius imprudentia ducere 10,8. 

Armillae aurea? 14, 3. De hoc ornatus genere pofi alios Ruberi. 
eleEl. 1 , 38, & Barthoiin. opufe. pecul. 

Ars nova, nova ratio. fingulan inventum 1,5. artes ceterae, 
virtutes 15,2. 

Artifices, quos cultus domeftieus defiderat 25, 13. ad volu¬ 
ptatem & lucrum locata eorum opera, funt autem ejufmodi fa¬ 
vorum nomina : gladiatores, agitatores, funambuli, palae- 
ftritae, pi&orescaelatores &c. 

Afcendere gradum eum, ad eum honorem 19, 2. 

Afcilcere civitatem, jus civitatis , civem fieri 25, 3. 

Afelli, pifeium genus , fragm. 10. 

Afpergi infamia 7, 3. 

Alperitas, difficillima natura , quod genus hominum Gnzci 
tf vcntbhovs vocant, difiinguitur a feveritate, cujus excejfus 

‘fi- 

Afpernari conditionem, recufare 3,1. pajfive occurrit fragm. 5. 

Aspicere, ctvTtflterrstu , clvt oqdet\ue 7 v 9 eredis 6* irretortis 
oculis intueri 13,8. revereri 12,4. 

Affiecla praetoris, de legato ejus 23, 6. 

Aftu, vel Afly . Gr. ci ctti/, urbs, oppidum, de Athenis pe¬ 
culiariter & s&yfif ritu dictum 2, 4. urbs Athenarum , qua¬ 
tenus ab arce & portu difiinguitur 7, 6. 




GRAMMATICUS. 


Athletae 12, 1. 15,2. 

Attendere animum ad cavendum 7, <f. 

Attingere poeticen, aliquid opera in illo fiudio ponere 2f, i8„ 
regionem, eo pervenire 10, 5. luminas rerum , outpodryar 
ftepXerSctt 16, 1. opp. res explicare. 

Avare facere 6, 4. 

Audire, quod quidem nos audierimus 3, 1. Formula elegans 
corrigendi , quce generalius ditfa funt . audientes di&o 11, 
2. obedientes . 

Avertere puppes, de recedentibus 23, 11. 

Augeri adjuvarique ab aliquo, promoveri ad majora ope con- 
filioque alicujus 19,2. agro, urbibus augeri, donari , locu¬ 
pletari 13, 1. 

Aulici 14, 5. 

*AvTop.ctTtctc facellum 20, 4. v. Plutarch. ‘srspi stp.etpy. 4 vris , 
<y Gyraldus in hifi. Deorum fyntagm. 16. Non ajfequuntur 
rem , qui per cafum fortuitum vertunt , quomodo Lamb. Me¬ 
lius jCylander , Fortem Fortunam. Co/wr haud dubie 
cum Siculis hoc numen Timoleon , hoc refpeflu , <71/0 fortuna 
omnium aflionum laborumque humanorum domina 6’ modera¬ 
trix credita ejl , ut fit illa ipfia ky et3r« rvyti , cui multa 
Grtzci Romanique monumenta confiecrarunt , cujus cubum ex 
vetere afirologia deducendum autumat Seldenus de Diis Syr. 
Syntagm . 1,3. Retulit ad hujus Deoe aufpicia ac numen , 
quidquid habuit Timoleon fuccejfuum; unde patet , qualis 
Dea , & quo fine culta . 

Avunculus 25, 13 &c. 

B, 

Barba promifla, al. prolixa 14, 3. 

Barbarus, qui Gracis ejl peregrinus 2,4. 9,4. 1, 7. 18, 3. 
<S*c. 

Beatus, non beatiffimus, nec ditifiimus , nec pauperrimus 17, 8« 

Bellum agere, opp. fufeipere 23, 8. totum delere, eleganter de 
fubito & infperato fine impofito , hofhbus impetu opprejfis 7, 
8. ducere, irc longum extrahere 7, 8. 14, 8. 

Benevolentia civium, pro pignoribus & documentis benevolen¬ 
ti <z 7, 6. 

Benignitas, de protfiito auxilio 20, 2. 

Bonus civis, figmficanter de eo , habitus fiatufique civilis 
amans , officiis civilibus fervit 11, 3. BONUS, Gr. 

, cogtiom. Phocion, in virtutis honorem datum 19, 1. 


INDEX 


boni, nobiles , optimates 25 , 22. res bonae, delicata ,, lau¬ 
ta , fp lendi dee 17, 8. bonum naturale, bonum natura 8, 

1. 10, 1. 

Bonitas, pro (equitate civilis imperii 1 , 8. excellens, virtus 
& moderatio animi 20, 5. Attici, morum facilitas ,-rb 
tcbv Kstli svopt.1h.9v 25 , 21. naturalis perpetua, moderati cau¬ 
tique judicii conflantia , to g’j<rTet3rg<r thV 9 povucreccs 25,9, 

Boreas ventus, 1, 2. 

C. 

Cadere, de morte belV.ca proprie 4,1. cadit imperii majeflas, 
evertitur 16, 2. res cadit praeter opinionem, h. e. evenit 
1 , 2. 

Cadi , fragm. 8. 

Caduceum , KtipvKsTov. tabellarius cum caduceo, caduceator , 

23, 11. 

Caerimonia fumma cc-litur hoc facrarium. fanttitas religione | 
inviolabilis notatur 2,8. 

Calces remittere, de equis 18, 5. 

Callida liberalitas, quee non honefli Jludio t fed tempori datur j 
& utilitati 2 .3, 11. callide cogitare, peri' e , follerier , fa- 
pienter , ut nihil te lateat fugiatque 14, 8. callidiffime con- ] 
jicere de futuris, perfpicactffime & provi dentijfime 2, z. 

Canere, vox propria de oraculis , vatibus , poetis 25, 16. 

Canes venatici 16, 2. 

Capere dolorem ex curatione wior£i 25, 21. fru&um oculis, 
voluptatem percipere 18, 11. humanitate 7, 9. elegantia vi¬ 
tae aliquem 25, 19. conciliare fibi , fui reddere jludiofum . 

Capeffere rempublicam 2, 2. Cie. accedere ad remp. gf* 
rendis mafif ratibus. 

Caput Graecia;, urbs domina , princeps , imperans ceteris 13, 

10. 

Capitulatim, , fummatim 24, 3. 

Carere, non uti 16, 1. 

Caritas patriae 7, 5 & 8. 13,4. Caritatem ita diftinguit 
Cic. in partit, orat . / <5, ut caritas fit Deorum, patriae, 
parentum ; & d/zzur fratrum , conjugum, liberorum, fa¬ 
miliarium. 

Cafa , domus exigua , tugurium 7, 10. 

Caiirum , munitus muro locus 7, 9. ejus diminut. caftellu® 

23, 12. caftra nautica 23, 11. de jlatione navium » 

Cafus, infortunium 18, u. 



GRAMMATICUS. 


Caufam interponere 2, 7. caufari , praetextu uti. interferere 
i, 3. caufam transferre, culpam 15, 8. caufam dicere, 
dtfendere fe in judicio 7,4. caufa capitis, judicium capi - 
tale 19, 2. 

Celeb are fc. funus , de officio exfequiarum 20, 5. 

Celebritas frequentia . Praef. 

Cenlor 24, 2. cenforius, aliquando cenfuram geffit 24, 1. 

Certus, fidus 4, 2. 7, 10. certa dies, prcejlituta 12, 3. 

Chordae, cithara 15,1. 

Cibaria 18, 8. 

Ciconiae in deliciis ciborum, fragm. 10. 

Circul is 15, 3. catus vulgo coeuntium ac fabulantium , 
collutis capitibus videntur veluti orbem facere. Lipfius. 

Citari vidiorem , voce praeconis declarari , proclamari. Praef. 

Citharizare, canere c thara 15 , 2. 

Civiles flu6tus 25, 6. procellae, 25, 10. de bellis civilibus . 

Civitas, quae libertate ufa eft, » fsp.oKpetTovpi.ivt) crikic 1, 
8. civitatis alienae ede, h. e. alienigenam 18, 1. 

Clandedina confilia, occulta molitio 23, 2. 

Claffis communis Graeciae 2 , 3. cladi praeficere, bpyffia.- 
hciaaov confiituerc 1, 4. 

Galbiani, milites claffis 1, 7. 

Clava 14, 5. 

Coarguere tyrannidem, cum exprobratione tyrannidis convin¬ 
cere 13,6. 

Cogitare, cum cogitaflet, facere audebat 14,7. cogitar edi- 
fiinguitur a facere, conari, ita ut confilium primo & delibe¬ 
ratio adhiberi , deinde maturari facium intelligatur. Ita co-* 
gitata 4, 3 , junt molimina , quam vocem conjurationi & in¬ 
fidus propriam notavit pridem Eernegg. ad Jufiin. 21,4. 
Alias^ idem efi ac fentire. amice cogitare e fi <p/Ac& t m 
cppovsTv 23,2. 

Coire, confpirare 16, 2. 

Colere, de cultu religiofo 20,4. aliquem literis 23, 20. fa¬ 
miliari ter & ficepe ad aliquem feribere. colere aliquem 23, 
11. in honore habere. 

Collabefacere 3, 1. dc dignitate Jlatuque aliquem depellere. 

Collocare multitudinem in agris 1, 2. dedudlis colonis affil- 
gnare , quos colant , & incolant , agros, collocare cui filiam , 
fc. in matrimonium 23 , 19. 

; Comes gloriae invidia 12, 3. 

Comitari, fc. funus 18, 13. 23, 22. 


INDEX 

Come ingenium , facile ad audiendum praeceptorem & artes ca¬ 
piendas i o , I. 

Comitas, civi litis cubus & affabilitas i, 8. 

Comitium Sparta, Xenophonti 70 e qopeTov 17, 4. comitia 
amicorum 2^,4. 

Commendare alicui regnum, fidei alicujus committere , ejus 
cur ce & tutelce credere 18, 2. dicitur ea vi , qua morituri 
necejfitiidines fuas aliaque amicis commendare dicuntur, com¬ 
mendatio tanta oris atque vultus 7, 1. de oratione commen- 
data viribus asionis, ut loquitur Quintii. 11 , 3 > naturaliqUc 
vultus gratia & pronuntiandi excellentia valente. 

Commiffa celare, tacere fidei fuce concredita 15, 3. 

Commoda, adverfus commoda populi ftare 19, 4. pro eri. 
mine majeflatis. 

Commode faltare , sveepuorreof , perite , concin¬ 

ne , eleganter , <S* modos ac numeros apte 2, 10. verba 
facere, de eo > qui nativum linguoe leporem exprimit 2, 10. 

Commovere fe non funt aufi, eleganter de molitione nefaria , 
cohibita atque veluti conflrilla 17, 6. commoveri, exetari 
ad rem accuratius agendam 14,7. perturbari 14, 6 . irritari 
10, 2. 

Communis infimis 2^,3. popularis , S'up.o)cpdLTiKbf. 

Comple&i, de luElantibus 15, 2. 

Compofito, de indufiria , Ix, 'TctpstoutsvtK 14, 16. 

Conari 14, 7. ipfum alium notat, effiltui rem dare, conata 
perficere, defiinata. fignificanter 10, 8. 

Conciliare fervitutem civbus 15, Bceclerus hac ita: blan- 
diente otii titulo , pauialim civibus fuis fervitutem , qutt 
fub ifio otio certa latet , veluti acceptam reddere : facere , ut 
quod omnium noxio fiffimutn eft , veluti profutura tranquilli* 
tatis elogio placeat ame r urque. 

Conciliator nuptiarum 25, 12. pararius , vrf>o£svi)Tr)S, 

Concilium amicorum, conventus 15,3. 

Concinnus in brevitate refpondendi, cujus breve refponfum ap- 
tifiime congruit , appofitee refponfiones cum fuavitate d’Mi 
notantur. anroqSeyp.cLTiKoc Grcecis effet talis homo 15,5* 

Concio populi 2, 1. de judicio publico. 

Concludere uno volumine, completti 15,4. conclufio, pio 
obfidione 18, 5. 

Concupifcere majora 4,1. alibi majores res appetere, de mo¬ 
litionibus elatorum & incivilium hominum , qui fuo flatu no& 
contenti , ambitiofe r$s novas quaerunt =, 


GRAMMATICUS. 

Concutere opes alicujus, labe/aSlare potentiam 15,6. 

Condifcipulatus, trvp.[/.a.%iiTsi* 25 , 5. 

Conditio, de pactione 1 4, 8. de /aculta'e 25 ■> 2. de matrimo¬ 
nio 25 , 12. 

Conditor urbium vifus Timoleon, quia eas inflauraverat , ac 
refecerat 20, 3. Sic aliis condere urbem, gentem, impe¬ 
rium , efl perpolire , corrigere , & quafi ex integro refli tuere, 
v. Freinsh. ad Flor. 1, 3. 

Condu&itise catervae 12, 1. de mercenariis militibus, qui fer - 
me deleflui domeflico opponuntur. 

Conferre legem in perniciem civitatis , legi obfequendo perni¬ 
ciem patrice ajfirre 15,7. 

Conficere, colligere 23, 10. 

Confidere. plus efl , quam fperare, cui opponitur 1, 1. 

Conflare bellum 12, 2. 

Confluere, de copia & fludio concurrentium ad aliquem 7, 6. 

Confcripti patres 23, 12 .de /enatu Romano ufurpatur , qui 
tanquarn folemni titulo ita compellari , vocarique confluvii. 
confcripti alias ii proprie dicebantur , qui a Bruto primum 
letfi in /enatum, expul/o regno, oi KctTcty paqevTec sic rb 
Qovksvtplov <rvvs£piov. v. Liv. 2 , 1. Nec ignorari interim 
debet , etiam primos illos ab Romulo inflitutos centum /ena- 
tores , crctrspetc iyypuqouc dici Hal carnafleo l. 2. 

Confentir q , con/pirare 14, 5. confenfio, confpiratio 7, 3, 
globus confenfionis, con/pirantium 25,8. 

Confequi quid, 23, 10. perficere, confecuta eft eum magna 
profperitas, h. e. magnam adeptus efl pro/peritatim 25 , 19. 

Confervare fimulacra, aras, honorem earum & jus tuendi /up~ 
plices non imminuere 17, 4. 

Confilium , <rTpd.Tiiyvy.cL , ars , prudentia, callidum & flubitum 
inventum , quale efl illud Thernifloclis 2, 6 6* Datamis 14, 
6. confilii mei non eft 9,4. h. e. judicii & a bitrii in eli¬ 
gendo. in confilium dari 13, 3. de adjutoribus datis, ad 
confilium referre de re aliqua , dicuntur principes , aut du - 
ces belh , cum amicis 6* legatis ac tribunis deliberantes 18, 12. 

Confobrina 25,2. 

Confpici. ut in neutram partem confpici poflet 25, 13. h. e* 
ut in neutram partem notari poflet, neque /ordium , quia, 
aderat modus , neque luxus , quia aberat Juperfluurn. Nempe 
confpici dicuntur , quce. vclut eminent ac prce. aliis notantur. 

Conftituere. conftituendae reip. triumvir, ordinandae , irflau- 
randae 25, 12. 


INDEX 




Confuetudo i. op.ih.itL , conviElio , familiaritas . 

Confulere fibi 2 , 8. proflpicere , providere, reb.us luis 6, 2. Bene 
notanda e(l zptqcLffis horum locorum , 6» phrafeos indoles, 
cum enim de ultimo velati remedio cogitatur , Latine confu¬ 
lere fibi dicitur. 

Contendere, de lutta 15, 2. ad eum finem, quoad dans com¬ 
pleri pollet, atque contendere. Erat duplex luclandi genus, 
€re£tum, cum flantes; volutatorium, quando j icentes etiam 
concertabant: nobilius illud , vilius hoc & abjedlius & con- 
duElitiorum athletarum proprium. Mirum itaque rmn efl , .d- 
(linuijfe ab hoc Epaminondam , nec nifl ad eum finem h. e. 
tantifper 3 pugnajje , quoad quamdiu flans comple ch adver- 
farium & contendere cum eo pojflet. 

Contentio, acris 6* ambigua deliberatio 1, 4. 

Convenire hoc in illum videtur, ipfi hoc futium tribuendum 
videtur , fufpicio hujus rei in illum competit 7, 3. quae con¬ 
venerant inter regem Paufaniamque, de quibus paHi fue¬ 
rant 4 , 4. 

Conventus Arcadum, magnus Arcadum fenatus , 01 pvpm 

1$, 6. 

Convertit fe ad eum civitas 25,8. fpem libertatis & reflituen - 
dee. re i publicat omnem in illo pofiiit. Exflat in flomnio Sci- 
pionis 2. ap. Cic. locus , qui hujus efl tanquam rrocpcL^p^uTii 
quaedam: In te unum , atque in tuum nomen fe tota con- 
vertet civitas: te fenatus, te omnes boni, te focii, te Lati¬ 
ni intuebuntur: tu eris unus, in quo nitatur civitatis lalus. 

Conviftus, crpopopuAia. 25,8. 

Copiofa via, opponitur viae defertae, & mox explicatur , om¬ 
nium rerum abundans 18, 8. 

Copula, vxks , lorum, quo ligantur canes venatici 14, 3. 

Corona aurea Romanis a Carthaginienfium legatis donatur 23, 
7. Inter dona , vitioribus aut praepotentibus cultus Caufa b 
gratulationis mitti folita per legatos , fcepe corona? aurea? 
memorantur, efl Curt. 4 , 2. Coronis aureis donatur interfe¬ 
ctus Pelopidas 16, ^.ctts^clvovs kmviKicvc intelligitPafchal. 
de corona 2 , 3. Alias eiiam in coronis mortuorum aureae me. 
morantur. Cic. pro Flacco 7/. Kirchrn. de fluner. 1 , ii. ftd 
ex Plutarcho liquet , hic illas , non has intelligi. Corona 
fa£ta duabus virgulis oleaginis 8, 4. 

Corripert & complecti partas omnium, omnium potentiam ai 
fle trahere 18, 2. vel ut Diodorus loquitur l. 18 ,Ttav tchhM 
£%ov<rUf. 



G R A M M A T I C U S, 


Corrumpere Delphos, ficerdotes oraculi Delphici pecunia feli 
protnijfis 6,3. 

Cullei, / acci , cum utribus , inter vafa militaria , trajiciendo 
amni, vel potius aqua commodius portanda 18, 8. 

Cultus domcfticus, ufus familia 25, 13. quotidianus 2.5, 14* 
hoc voce notantur ea , quibus in'externo paratu, famulitio , 
ve fi'tu , & fimilibus indigent homines , aut utuntur. 

Curatio fc. morbi 25 , 21. 

Cuftos gazge regite 14, 5. cudodes corporis, 

14, 9. 18, 17. pontis 1,3. 

Cuftodia, captivitas 18, 11. 19, 3. 5, 1. cudodiee imperium 
18, 11. tribuitur ei, qui carceris cuflodibus praejl. cudodia 
illa 1,3. pontis tuendi cura. 

D. 

Damnari voti 20,5. Macrobius 3 Saturnal. 2. Hac vox, ait, 
voti reus, propria ejl facrorum, ut reus vocetur, qui fufeepto 
voto fe numinibus obligat ; damnatus autem , qui promijfa 
folvit , adeoque compos voti fattus.. 

Dare fidem, jurare 14, 10. manum, vicium fe confiteri 22, 
1. vela ventis, de navibus in altum proveElis 23,8. veniam , 
annuere poflulatis 2 , 10. fe , ingratiam alicujus facere 25,9. 

Dea pax 13,2. nam ethnici 'ja.vrcL Seorrctovai, prafertim Tri. 
uoutcc , virtutes, vitia. 

Debere, de eo, quod fieri decet 9, 4. 10, 2. 25, 4. 

Debilitari , terreri, frangi 14 ,6. imminui 17, 5. premi, col¬ 
labefieri 23, 1. 

Debitum naturae reddere 21,1. 'rrepUpueric mortis, nam, ut 
ait Flaccus, debemus morti nos nodraque. 

Decedere, mori 3 , 3 &c. morte ex confpedu hominum , fi - 
gnificanter de morte voluntaria, totdio ingratitudinis fumta 
20, 1. de foro , publico ab [linere 6* luce fori 25, 10. 

Decernere exercitu 18, 9. clafTe 23 , 10. acie 1, 4. 

Decurrere in fpatio, de equis exerceri curfu folitis 18, 5. 

Detenfio^ excufat o in judicio fafla 15,8. 

Dejerare, valde & fantfe jurare , fragm. 12. 

Dejicere, hoc deje&o, fignificanter, de eo, qui cecidit inpra* 
lio 8,3. 

Deletta manus, militum fc. 1 , 1. 16,4. non femper prcefian. 
tiam notat hac vox , ficut vulgo exijhmant, fed certos ho¬ 
mines ad negotium dejhnatos nominatofque. Sic 2, 3. 3,3. 

Delegare, ablegare, remittere 24, 3. 


INDEX 


Demergere, deprimere io, 6. 

Depellere de provincia, de fucceffore in regenda prov . 24, i z 

Deponere prius animam, quam odium, de inexpiabili odio 
23, 1. deponere odium ufitatum , fed animam rarius, dixit 
tamen Propertius . 

Defperare, fpem omnem abjicere 18, 9. 2 , 10 &c. defperati, 
abjefli affbttique 25 , 8. defperatis rebus provinciarum , cum 
dijfifi ejjent provinciis, ibid. 

Deftitui ab aliquo, de rejetfis precibus negatoque auxilio 7, 5. 

Deterior, ccfeirTepof , inferior , infirmior 18, 3. 

Detrahere de aliquo, de invidiofa 6* obueclatoria depreffione 


Devertere, fc. ex itinere in urbem 6,2. Sic enim leg. eo loco , 
non divertere, ita namque locutos veteres , docet Daufquius 
in orthogr. 

Devocare efi 9 vocare de foro ad ccenam 3 , 4. hoc fenfu oc¬ 
currit etiam apud Ciceronem , Horatium &c. 

Devovere aliquem, de publico devotionis ritu 7, 4 6’ 6. De 
verbo & more v. Briffon. form. 1. & Plutarch. in Alcib. 

Devotio in pilis {cripta, de elogio Jive indice devotionis 7, 
4 & 6. 

Deuti, pro abuti 18, 11. 

Dextra manus mifla, fides per internuntium interpofita 14, 10. 

Diadema, regium capitis infigne , cum fceptro in fella pofitum 
18, 7. Ita folebat in aula fieri 6* tabernaculo regis, quem 
morem hic obfervare jubet Pafch. de coron. 10, 10 .ut imi¬ 
tatum intelligamus Eumenem ufitatum regni fchema , repo- 
nendique & ajfervandi diadematis confueiudinem. 

Dibapha Tyria, purpuree genus , fragm. 8. 

Dicere, diferte 15 , 3. in dicendo exercitatus 15,5. dicendo 
valere 7, 1. heee vox proprie eloquentiam notat , & artem. 
dicitur matrem vixiffe 4, 5. greeafn. Sic Diodor. Sic. 11, 
45, TM pvTZpct, nrhivQov ccvctQsIvcu &c. Scioppius 

tamen latinam , fed ellipticam conflruflionem facit , ut plena 
phrafis 'hrec fuerit : dicitur ( refertur ) dictum ,’ matrem 
Pauf. vixiffe. 

Dittitare, crebro jaflare 10, 7. protendere 6,1. 

Di&ator 23, 3. grccc. eivToKpcLTap, vTpecTnybf. 

Difficillima natura 23, 3. ajperitas . 

Dignitati fer vire 23, 6. confulere exifiimationi & honori fuo . 
dignitas magna corporis 10, 1. augufla corporis forma , 
cotififiens in magnitudine , proportione , 6 > pulchritudine, ho- 


GRAMMATICUS. 


nefta 18, ii. mafiula & viro digna pulchritudo . pro digni¬ 
tate vivere 25,2. intelligitur hic dignitas vitee, exaflee ad 
Tc6 y.adst\K 0 V 7 A, 

Dilabi, fuga , & difcefflone , qua quifque potefl falutem petere 

6, 2. de nuda difcefione 18, 3. 

Diligentia 15,7. tyiKcnovia.. 

Dimicare de fama, de caufa in judicio difeeptanda 13,4. 

Dimittere, deponere 20, 2. 23, 12. negligere 7, 8. 

Diripere Lufitanos, de provincialibus preetoris rapinis 24, 3. 

Difertus 7, 1. quid di flet ab eloquente Cic. docet Orat. 1, 21: 
Eum ftatuebam difertum , qui poflet fatis acute atque dilu¬ 
cide apud mediocres homines ex communi quadam opinio¬ 
ne dicere: eloquentem vero, qui mirabilius & magnificen¬ 
tius augere poftet atque ornare, quas vellet, omnefque om¬ 
nium rerum, quae ad dicendum pertinerent, tornes animo 
ac memoria contineret. 

Difpalata multitudo 23, 5. palabundi & difperji pajfim, va- 
gantefque. 

Difpenfare pecuniam 9,4 .de eo, quem ruptav Gratci vo¬ 
cant , pecuniis cogendis adminiflrandifque prczfe&o. difpenfa- 
tor aliquando dicitur: fervile alias id nomen, v. MarcelL 
Donat, in Sueton. Augujl. 67 , & Buchneri thef. 

Diflolvere, abrogare , gr. KetJcthveiv 6, 3. 

Diftolutus, neglettum legis , boni moris , exiflimationis flgnifleat 

7, 1. hac diflblutio (ita enim vocat Treb. Poli, in Valer. 
jun .) contemtum parit: ficiit flagitia & iniquitas principum , 
timorem: ut fententiofe locutus fit Pollio , cum dixit: Non 
eft quidquam ad audaciam malis, ad fpem bonorum bonis 
pronatius, quam cum vel malus timetuc, vel diftolutus 
contemnitur imperator, in Gallien. c. 

Divinus 25, 9. qui ea parte prudentia ., quee divinatio, fve 
providentia dicitur, valet , rettitudine, inquam , confantia. 
que conflii ac propofiti. 

Divinare de exitu 17, 6. divinatio eft prudentia 25, 16. di¬ 
vinatio appellanda eft perpetua naturalis bonitas 23, 9. 

Divum, fub divo 4,5 . in aperto aere, non fub te&o. 

Divus, cVTroSeoSiis , confecratus. abfolute ponitur pro Julio 
Ccefare 25, 19. 

Dodrans, ex dodrante her«s 25, 3. novem partes hereditatis 
intellige; cum dodrans novem partes f. uncias ajfs , ex XII 
fc. conflantis, flgniflcet. Nam aftis vocabulo hereditatem to - 
Corn, Nep. Q 



INDEX 


tam; XII partibus affis , partes hereditatis appellari , omnes 
noverunt. 

Dolor defiderii, ex defiderio conceptus 25,4. tantum indulfit 
dolori, ut eum pietas vinceret 21, 1. Senfus: indignatione 
jujla in fcelus matris & vindiciam ita exarfit , ne obivi [ce¬ 
retur interim , matrem ejfe, fuper cujus facinore doleret. igi¬ 
tur filii officio animoque dolor irritati conjugis efl coercitus. 

Domefricae res, vires proprice , inte(linee 23, 10. 

Domicilium imperii orbis terrarum erat in ea urbe 25, 3. de 
Roma; quafi fortuna imperii ibi habitaret. Tac. canut rerum 
1 A. 47. urbs unde in omnia regimen 3 A. 47. Cic. domi¬ 
cilium imperii atque gloria 1 de Orat. 23. Flor, de (linat a 
hominum ac Deorum domicilio civitas 1, 13. Id. imperii fedem 
caputque terrarum vocat 1, 7. 

Dominatio, de intemperantia , qua in alios ajfettatur imperium 
2,7 .de imperio vi capto occupatoque , adeoque de tyran¬ 
nide 1, 3. 

Dominatus, pro AV 70 KpcLTelct. oppof. regno , quod nomine tale 
efl , non poteflate 21, 1. 

Domus, pro loco domicilii 1, 2. domi bellique 7, 7. pro patria 
23, 8. pro familia f. gente 18, 6. 2, 9. 

Dubito an, eleganter pro dubito an non 8, 1. 

Ducere feram beftiam, vinttam agere 14, 3. exifiimare , cre¬ 
dere 7,7. 20, 2. protrahere 14,8. 2,7. duci adverfus ali¬ 
quem, fc. militatum 18 , 3. impelli , moveri 5,1. teneri 25, 
12. ad mortem 19, 4. 

Du&us, opera in gerendo adminifirandoque bello 4, 1. 14, 5. 
differt du£tus ab aufpiciis; quippe quee ad fummam fati & 
fortunce pertinent: interdum tamen conjunguntur , ubi idem 
auflor aflorque. 

Dux manus, qui parti copiarum praefl 1 6,4. opp. impera¬ 
tori, qui totis, duces mari, %AhciTTox.pcLTopec, quibus fum- 
ma belli maritimi commiffa efl 13, 2. 

Dynaftes Paphlagoniae 14, 2. dynaftae alias etiam reguli vo¬ 
cantur, ficut ipfe Nepos 14, 3, nobilem regem, difiinguun- 
tur a magiflratu & civitate , neque aliud quid funi , quam top¬ 
archa. Alex. Genial. dier. 4, 23, Paphlagonum dynafien y 
cum Cappadocia fatrapa , exarcho Longobardorum , Crettn- 
fium Cofmis cet. comparat. 

E. 

F.dere in vulgus, vulgo rumorem fpargere 14, 6 . 


GRAMMATICUS. 

Efferre, afportare i <j , 4. evehere 10, 6.7, 11. funerare 18, 1 
4 &c. efferri, infolefcere , in fiuperbiam corrumpi 4, 1. di- 
vulgari 10 , 8. 

Effufi honores, largi nimium, & conjunSli cum prodigalitate 
1, 6. effufas largitiones, immodica, 25, 6. 

Elaborare cupide, niti, contendere 3,1. 

Elegans, non magnificus, fit oppofitio inter cultum domeflicum , 
vel cum modo & munditie, ve/ cw/rc fiumtu & fiplendore dif- 
penfatum 25 , I 3. 

Elephantus ornatus 23, 3. 

Eloquentia antiftat innocentiae , i. e. fuperat eam, va/cf co/z- 
//<z eam 3, 1. 

Elucefcere virtutibus, inclarefcere 4, 1. elucet ex his illud, 
illud potiffimum & ad gloriam ilhifire efi 12, 1. eluxit elo¬ 
quentia ejus 1^,6, illuflri argumento cognita efi. 

Eminere altius, honoribus , potentia 12, 3. 

Enumerare tamiliam, de gene alog. 25, 18. 

Enuntiare, revelare rem fecretam 4, 4. 

Ephemeris 23, 1 3. diurnum Latini vocant, fignificat hic libel¬ 
lum quotidianarum expenfarurn & erogationum. Aliud figni - 
fic. diurni commentarii ap. Suet. Aug. 64, in quos etiam 
diEla & fermones annotabant. 

Ephori Lacedaemoniorum 2,7. de horum pote(la'e & officio v. 
Nic. Cragium de rep. Laced. I. 2, c. 4. add. Ubb. Emmii 
tom. 3 Gracia vet. p. 122 fqq. Arni fi de rep. 2,6,2 fiqq . 
& Meurfi. Mificell. Lacon. 2 , 4. 

Epigramma, inferiptio , titulus, elogium; qualia donis addun¬ 
tur, quce Diis fiacrabant 4, 1. 

Erexit eum haec contumelia, i. e. ad indufiriam & emenda¬ 
tionem excitavit, exacuit 2 , 1. 

Evadere, timeo, quorfum haec evadant, quem eventum habi¬ 
tura Jint 10, 8. 

Evocare, accire , ad fie vocare 9, 11. 

Exadverfum, e regione 2,3. exadverfus, cumobfiflendi Signi¬ 
ficatu 8,2. 

Exagitatus a Graecia 2, 9. Thucyd. ^icoKbpLevof imro 7uv 'Ea- 
hwcov. metaph. a venatoribus , qui exafiam cubilibus fiuis 
feram nullibi patiuntur confiflere , donec in potefiatem veniat . 

Exanimari, de moriente 15,9. 

Exardefcit bellum 22, 2. 

Excedere pugna, defifiere 15,9. 

Excipere has partes, in fie fiuficipere negotium 10, 8„ eleganti 

Q * 


INDEX 


translatione a fcena five hijlrionibus , quorum hic vel ille hu¬ 
jus vel iflius vrroKSifxsvou partes excipit atque agi;. 

Excogitare, refpondet Ariflotelico e^evpiffKSiv , quo facultas ex¬ 
pediti in aiku civili confdii notatur 2,1. excogitatum eft a 
quibufdam, de fingulari invento firmandce molitionis cujufi 
dam 25,8. 

Exemplum devotionis, i. e. formula defcripta , ctvbyp&qov 7, 
4. exemplis rerum docere le&ores 25, 19. notatur appli¬ 
catio '7rccpctS'eiyp.ctTcov koli vonplum ad y^pturets’ ytccpi- 
vdic notii 'TTf.x.KitKci ?, in quo prcccipua hiflorice philofophia 
confiflit: ut oflendantur , inquam , officiorum fontes comme¬ 
moratione aEluum ex offdo profeHorum , i. e. exemplorum 
moralium. 

Exhanftus, cui pecunia deefl & inflrumenta belli cetera 7, 8. 
22, 1. confurntus 23, 6 . metap/i. a fontibus & puteis de¬ 
fututa. 

Exheredatus, pro abdicato ob vivendi licentiam & diffolutio * 
nem 2,1. Alias abdicat pater filium , dum vivit , exhere¬ 
dat pofi mortem. 

Exiguus 17, 8. fignificat tenuitatem , gracilitatem , maciem , & 
opponitur pinguedini. 

Exiles res, tenues , calamitofrz , de difficultatibus a fortuna ad « 
verfante objettis 18, 5. 

Exitus, de fine vitee 19, 4. 18, 13. aedificii, de foribus 23, 
12. 

Exi flere, cooriri 7, 3. 

Expedire rem, de ancipiti negotio 18, 9. expedire fe, de eo, 
qui multitudine circumvectus efi 18, 5. de eo, qui locorum 
angufiiis claufus efi 23 , 5. expedita ad dimicandum manus 
14, 6. intellige facultatem dimicandi non impeditam loco aut 

) preeeifam. 

Expenfum fumtui ferre, expenfos fumtus in commentarium rt- 
ferre 25, 13. 

Expers confdii, non confcius 17, 6. literarum Graecarum, 
ignarus hi fi. & rer. Grcec. Prcef. periculi, immunis 25,2* 

Explorare , in rem p>cefentem venire 2, 7. 

Exponere, enarrare , cum quirto cafu. Praef. cum fexto atque 
prcepof.de 10, 3. 16, 1 &c. aliquem e nave, verbum nau¬ 
ticum 2,8. 

Expofcere aliquem, petere ut dedatur 23,7. 

Exprimere imaginem vitae, de (cicypot^cp 15,1. 


I 


GRAMMATICUS. 


Exfplendefcere clarius, vox valida & efficax, ad radios ingenti 
& pracdlentiam fe erumpentem 25, 1. 

Exfiare, durare , confervarifimanere 20, 2. 

Exllinguere, e medio tollere 25 , 9. aliquos, fc. oppugnando 
perdere 17, 5. contumeliam induftria, veluti redimere , 
memoriam contumelia. delere 2 , 1. 

Exfultare, de equis , verberibus ad fubfultandum coaflis 18, 
oppon. remittere calces, 

Externum malum, de bello externo 22, 2. 

Extremo bello, pro fine belli 9,1. 

F. 

Fabrum praefe&us, qui fabris prczfuit 6» machinis bellich 

Fadio. fine fa&ione amicis officia praeftanda exiflimabat 25 ? 
8 . i. e. fine paftione & confpiratione occulta. 

Facies, pro forma & modo totius corporis 17, 8. 

Facilitas gravitati mixta 25, 15. 

Fallere verbo, falfi tituli fpecie 15,?. 

Faftigium, oppon. periculum 25,1. faftigio pari flare in utra¬ 
que fortuna , nec altius fe e ferre , nec demiffius gerere 25, 
14. 

Fatigare ledores 6, 2. fatigari fame 18, 12. 

Fautor optimatum 7, 5. natura fautrix 17, 8, oppon . male¬ 
fica, ibid. 

Felicitas quid Jit , fiagm. 5. 

Ferocia, de animofa elatione 22, I. 

Ferocior, animofior ad bellandum 2, 2. ferocius, elatius , au 
rogantius 18,11. 

Ferus, durus , immobilis , implacabilis 7, 6» 

Fida dona, fragm. 5, 

Fidilia vafa 23, 10. 

Fidenti animo 22, 3. de eo, qui ex fucceffiu animofus e fi. 

Fiducia nimia magnae calamitati folet efTe 16 , 3. intell. fecn - 
ritas ex confidentia. 

Fidus, pacem non fidam futuram putabat, non fervatum iri 
14, 8. Ita fidus non tantum de homine, fed & de iis , qu<z 
fiunt hominis , & ad hominem pertinent , dicitur: qualis epi¬ 
theti translatio in omnibus linguis efi frequens. 

Figura venufta, de congruo totius corporis habitu 18, 11. oppo. 
hic magno corpori , 

Q s 


r N D E X 


Fingere fortunam fibi 23, 11. fingere fe, effingere fuos mores 
in retlimdinem officiorum vitee. , ibid. 

Firmas copias, rejpeflu perritz bellandi , indurata bello manus 
18 , 3. firmas vires, de eo , qui invitius laboris , operis , cet. 
18, 11. 

Fiflula putris 23, 21. al. puris legunt. 

Flagitium. cum flagitio domum redire, cum dedecore ex armis 
relidis 22, I. proprie vox militaris effi 

Florere, de potentia & excellentia imperii 18, 1. rebus qui- 
bufdam, gefiorum gloria 3 , 3. florens, adhuc vivens , fu- 
peffies 25, 11. 

Foenus, de ufuris 25, 9. 

Forma imperatoria, imperatore digna 11, 3. 

Fors,y?ro cafu 16, 2. 

Fortuna non fimplex 20, 1. varia , vel utraque , ut alibi, for¬ 
tunam fuam occulere 7, 9. flatui fuo 6» celebritati latebras 
queerere tum farnee tum fecuritatis. 

Forum, in foro efle coepit 24, 1. fori fludiis & civilis aClus 
rudimentis operam dare. 

Frangere. Corcyraeos fregit, bello debilitavit , vicit & vittis 
fuperbiam ademit 2, 2. de abjeClione animi 2, 1, frangi cu¬ 
ra, vehementer angi, de aegritudine animi 10, 7. 

Frequens, frequentior familiaritas, de crebriore conviClu vfuque 
25, 19. frequentiflimus conventus legationum, de magno 
confeffiu & numero 15,6. frequentia vulgi maxima, de co <* 
mitatu funebri 25, 22. 

Fru&us rei familiaris, lucrum , commodum, quo res familiaris 
augeri potefl 2 5,6. frrnftus, hortorum & precdiorum 3, 4. 
fru&us pietatis , pramium 25, 5. fru&um oculis capere, de- 
leClationem 18, 11. 

Funus militare honeftumque 18, 13. amplum 18,4. 

G. 

Galea venatoria 14, 3. 

Gazae regiae cuflos 14, 3. yctloffi'Ker/.sc , yetlotpvhettcovvTSf 
appellantur illi Perfarum prccfeCli. Brifs. de regiu Peffi 1, /. 

Gener, pro marito fo roris 4, i. 

Genere Graecus 1, 3. vocatur , qui genus quidem ex Grtecis 
ducit , domo tamen & patria Graecus non efl. 

Generofus, nobilis 2, 1. 5, 1. generofa fama majorum, fa¬ 
ma ex majoribus genero fis 10,1. generofi condifcipuli, ysi* 
Vc/Sotj animo erecto excdfoque protditi 25, 1. 


GRAMMATICUS. 


Germana foror, confinguinea , eodem patre nata , fed non ea¬ 
dem matre , Pnef. & 5, i. 

Globus, fic Ille confenfionis globus, hujus unius diflenfione 
disje&us eft 25, 8. 

Gloriofum , kKa\ovu£ov 20 , 4. 

Gradus, fc. honoris & amicitia 18, 1. 19, 2. imperii fecun¬ 
dus, de proxima a rege dignitate 9, 3. 

Graecas literae, de lingua Graea 23 , 13. pro hijloria Graea, 
Prasf. 

Grammatici quinam Gracis 'dicantur , fragm. 6. 

Gravitas Lacedaemoniorum in fu/pendenda , dum res peni - 
tijjime exploraretur , fide 4,4. 

Gubernator fc. navis 12, 4. propria nautica rei vox. 

Gymnafium Timoleonteum 20 , 5. 

Gynaeconitis. Praf. Gr. yvvcuKovntif , locus in adihus , fo* 
lis mulieribus ad habitandum datus, cf. Vitruv. 6, 10. 

H. 

Hemerodromi, Gr. tip.spoS'poy.01 1, 4. curfores diarii. Nobis 
Eilboten. Liv. 31 , 21 , interpretatur , ingens die uno curfu 
emetientes fpatium. 

Heredium 24, 1 pradium parvulum , P'"arro Z. # 

RR. c. 10 bina jugera, quot a Romulo primum divifa 
dicebantur viritim, quae heredem fequerentur, heredium ap¬ 
pellarunt. 

Hermes Andocidis 7, 3. Hermae fiatua erant Mercuriales 
quadrata fine manibus 6* pedibus, de quibus v. Thucyd. L. 
6. & ejus fcholiajlen. 

Hetaerice 18, 1. trrrrov Its upintiv Arrianus pajfim vocat , h . 
e. equitatum amicorum ad corporis cuflodiam deleflorum. 

Hiems, pro tempefiate 25 , 10. 

Hierophantes 16, 3. genus facerdotii Athenienfis. 

Hirta tunica, hir /i ut a , hifpida 14, 3, 

Hiftoria & vita opp. 16, 1. illa ejl feriptio publico rerum aflui 
aptior , ideoque infiruflior; hac privatim moribus fervit , 
ideoque fimplicior. 

Honor regni, pro ipfo regno 17, 1. honoris corona 8, 4. 

Holpitium 5,3. Hofpitio alieujus contineri, ejje inter hofpt - 
tes 6, 1. 

Humilis, vilis 17, 8. humile, infra dignitatem honefli viri 
pofitum , Praef. 

Q 4 




INDEX 


I. 

Janua, puer ab janua profpiciens 23, 12. Pignorius de ferv. 
p. 214 exiflimat ,* puerum ab janua dici, quomodo a lite¬ 
ris aliquem ejje dicimus. 

Ignorantia bonarum rerum, kfisKTsfiu. 17, 8. 

Imaginem confuetudinis atque vitae alicujus exprimere 13,1. 
mores & vitam alicujus defcribere. 

Imbui cupiditatibus 10, 4. 

Imitari confuetudinem gentis 7, 11 , moribus ejus vivere. 

Imminere, moliri opprtjjionem 18, 10. 

Immodeftia, de licentia militum & dedignatione parendi 6 , 

1. 7, 8. 

Impedimenta 8, 2. Jignificatione militari , pro far cinis, influi- 
mentis , vehiculis ipfifque jumentis , quae expeditionum ne- 
ceffiitatibus & veEluris inferviunt. 

Imperium majus i ,6. de prolatis finibus, fmgulare perpe- 
tuumque, monarchia 21, 2. quibus fingulis ipfarum ( ea - 
rundem , quarum principes erant ) urbium perpetua dederat 
imperia i, 3. de tyrannide principibus a Da/io concejja . 
imperii fummam tenere, praeejje cum perpetuo imperio , ib. 
neque id magis imperio,quam juftitia, confecutus eft, non. 
tam potefiate juris dicionis , quam aequitate adminifirationis 
1, 2. 

Impetus, repentina opprejfio 7, 8. incurfus 12,1. 

Impius, de fatricida 20, 1. 

Implicitus magnis rebus 4,4. ex difficultate coeptorum in va¬ 
rias emergendi angufiias conje&us. 

Impotens dominatio, de intemperantis imperii infolentia & 
abufu pote fiatis 6, 1. 

inclinatae jam erant tyrannorum copiae, fugam fpettabant 1 6, 

Incurrentes, qui in hofiern impetum faciunt 12,1, 

Index , qui rem defert 4 , 4. 

Indicium , narratio , manifefiatio 4 , 4. 

Indignari, indigne ferre 18, 1. 10,4. 

Indulgere alicui, favoris honorifque jignificatu, quem exhibe¬ 
mus viro bene merenti IO, 2. de creditoribus folutionem de¬ 
biti non urgentibus 25, 2. de dffioluta educatione 10, 4. 
dolori, ejus impetum fequi, obfequi dolori 21, 1. indulgere 
libi, licentiae Jignificatu 6, 1. fibi liberaliter, fplendidius vi. 
vere 12, 3. indulgens pater, iri laude pof 25, 1. Indui- 


GRAMMATICUS. 


gentia in iuos 2$, 7. nam hac vox fignificanter de affiflu 
neceffitudinum , & facilitate cvyyeviKVf opuhtcLC vfurpatur. 

Induftria , <pi\oirovici , 24 , 3. 

Infamatus vituperatus 7,11. 

Inferre bellum in It. £*//<? Italiam petere 22, 4. Tigna in ho- 
ftem, in hofem ire 14, 6. mala in domum alicujus, vexare , 
detrimentis afficere domum 2 , 9. inferri aliquo dicitur corpus 
mortui, fepeliendum fc. 4, 5. 

Infinitum bellum, inexpiabile , implacabile 14, 10. 

Infodere, de fepultura 4,5. 

Innocentia, abflinentia , continentia, opp. avaritia 3, 2. 

Infervire {ludiis gentis, imitari mores & confuetudinem 7, 11. 

Infolens, e/jru fermone 20,4. tantum abfuit ab inlblentia 
gloriae, ut &c. 17, 5. gloria h. I. ejl ipfe fenfus gloria ex 
re bene gefa , e* quo facile oritur elatio infolens & in fuit an - 
libido. 

Inllituta, mores, Praef. 

Infuetus male audiendi, eo, qui Jinijlre de fe opinantes agre 
fert io, 7. nec tam affiuetudinem, quam patientiam negat. 

Intemperantia, immodejha 6* licentia militum 18, 8. rra.pu.vty- 
p.icf ,, incivilis elatio 3 , 2. 

Intercedit cupiditas major (h. e. vehementior impetus animi cu¬ 
pientis) in hac re, intervenit confiliis melioribus 10, 1. 

Intercipere ii, 2. in via preeter opinionem deprehendere , op• 
primere , delere. 

Interdici non poterat focero gener, contubernium & convittus 
generi 22, 3. 

Interior pars aedium, Prcef 

Internecio, ad internecionem gefta bella 18, 3. ad partis aut 
partium interitum, c/.arrovfoi rroKe[j.oi. 

Interponere caufam 2,7. alibi interlerere 1, 4. rrpo<r<pcicrlZser%*i t 
praetextu uti. interponere, de judicio fententiaque feriptioni 
inferta 16, 3. fe, ope fua intervenire 25 , 2 & 9. 

Interpretari, rationem rei reddere 25, 3. 

Inteftabilis, deteflabilis , exfecrandus , fragm. 2. 

lnteflinus, domeflicus , interior 22, 2. 

Intueri non aequo animo fortunam alienam, invidia vepl- 
qpuirit 12,3. 

Invehi multa in aliquem 15,6. nonnulla 20, 5. alicujus exagi¬ 
tandi ergo probra fpargere. ubi fimul multa & nonnulla in 
quarto cafu Graecorum imitatione ufurpata obfervabis. 
Inventum , Jlrategema 12, 1. 


INDEX 


Invidiae crimen , ex invidia impofitum , five , ubi invidia pro cri¬ 
mine fujficit 7,4. 

Invocati, non vocati ad canam <j, 4. 

Ire in jus de re aliqua 2 5,6. notat difceptationem rei & liti¬ 
gationem apud judicem. 

Judicium, ille fui judicii tec. homo avToyvcbucav 25 , 10. in bo¬ 
nam partem , qui fuo poiiffimum judicio fibi jlandum e.i tem¬ 
porum perturbatione intelligebat. 

Judicia privata 2, 1. quee in privatis , non communibus rei . 
publica caufis verfabantur. 

Jumentum, de equis 18, 5. 

Juffu populi , formula ^nfxoKpATiKh 13, 4. 

Juftus, cognom. Ariflidis 3,1. juftus tyrannus, de Miltiade , 
qui pote flatem neque per vim ceperat, neque immoderate gef- 
ferat 1 , 8 . 

Juftitia , pro aequitate civilis animi ac irovbpt.ov 3 , 2. 

K. 

Kalendae, pridie Kal. Apr. 25, 22. 

L. 

Labor animi, contentio 7, 1. opp. remittere fe, ibid . 

Lacerare vincula epiflolse 4, 4. 

Laedere pietatem 20, 1. 

Lapis, de militario 25, 22. 

Largitudo , fragm. 7. 

Lautus eques Rom. 25, 12. pro divite. 

Ledicula elatus Atticus 25, 22. fc. funebri , qutz xiyjn Grae¬ 
cis. ea nobiliores & ditiores , ceteri fandapiU efferebantur > 
cf. Kirchm. de fun. 2 , 9. 

Ledoris fatietas & ignorantia 16, 1. quarum haec fc. ex ni~ 
mia brevitate , illa ex multitudine. 

Legationis jus fandum ap. omnes gentes 16, 5. legatio, per 
metonym. de legatis 15,6. 

Lenire invidiam obfequio 10, 6. mitigare. 

Levare inopiam alicujus 25, 2. fublevare. 

Lex de prohibendis fepultura proditoribus 2, 10. lex kpvvt- 
ffrieic 8, 3. lex de non retinendo ultra praefinitum tem¬ 
pus imperio 15,7. lege agere cum aliquo, mox legibus 
experiri 20, 5. legitimis aRionibus experiri, ficut enim ejus , 
qui jus reddebat , ejl jus dicere ; ita is , qui jus fuum perfe- 
qucbaiur , & aliquid eorum , quee lege continebantur , apud 


GRAMMATICUS. 


prxtorem , aut jus dicentem , in jure obibat , lege agere dice¬ 
batur. cf. Briffon. 5 form. & Sigon. de judic. t , 7 & 9. 

Liberator patris 10, 10. 

Liberalitas temporaria, callida 25,11. qua fpeflat tempus , ca¬ 
ptat felices , & temporis caufi largitur , tempori & fortuna 
accommodat benignitatem. 

Liberaliter polliceri, prolixe , ample 6 ,4. 

Liberius vivere, de licentia morum 2, 1. 

Libertas, L^oKp^T/ct 20, 3. 1,8. 7, 3. 

Librarii 25 , 1 3. fervi , quotum opera in exferibendis & curandis 
libris veteres utebantur. 

Licentia civium immoderata , notatur intemperantia libertatis , 
t b lyKoKpetriKov iv in rroXei 7, 4. licentia inveterata, de 
militarem difciplinarn dedignantibus 18,8. 

Linteae loricae 11, 1. 

Literis coli ab aliquo, de familiaritate epiflolaris commercii 
25, 20. 

Literati quinam olim di Ili, fragm. 6. 

Literatiffimi pueri, f fervi 25, 13. 

Lotus arbor, fragm. 10. 

Lucrum, ille univerfa (quee Alcibiades bello Peloponnefio gef 
ferat) naturali quodam bono ( h. e. fingulari naturae felici¬ 
tate ) fecit lucri ( effecit , ut ipfi fc. Thrafybulo , non Alci¬ 
biadi, collegae ejus , praeclare gefla tribuerentur ) 8, I. 

Lumina oculorum , pro oculis 20, 4. 

Lupo, pifei , praecipua au&oritas in cibis, fragm. 10. 

LLS. 25,4. Sefertium antiqui his modis exprimunt , IIS. L T S. 
LLS. duarum librarum & femiffis c hara fle re; fuperpojita li¬ 
neola , millenarii index , fefiertium in neutro Jignificat. v. Bu- 
deeum & Glareanuui de affe , 6* praefertim tabulas Sciop - 
pianas. 

M. 

Maculare gloriam belli magnam turpi morte 4,5. 

Magifter equitum pari ac dictator imperio 23, 5. per turbu¬ 
lentas rogationes ita acciderat, alias enim diflatoris imperio 
parebat. 

Magiftra vitae philofophia, fragm. 5. 

Majeftas imperii 16, 2. de fummo imperio , quod penes Lacc - 
damonios & terra & mari erat. 

Maleficam naturam in corpore fingendo nancifci 17, 8. de 


INDEX 

errore ac deformitate natur ce in corpore, opp. habere naturam 
fautricem, ibid. 

Malum externum,. bellum, cum hofie externo 22, 2. 

Manceps 25, 6. qui a populo aliquid emit , conducitve. ejus 
rei quoniam [ablata manu indicium facit , feque autforem pro¬ 
fitetur , manceps dicitur, cf. Sigon. 

Manubiae 5, 2. praedam , five pecuniam ex prceda redatfam 
intelligi ofiendii Gellius 13, 23. 

Manus, aliquem ad manum habere, minifierio alicujus uti 18, 
1. manum dare, de viflis & [accumbentibus 22, 1. efi autem 
translatio a gladiatoribus dubia. manus aliquo porrigere, de 
extofiionibus , quibus exhaufium immodicis fumtibus cerarium 
repletur 10, 7. 

Maritima villa 25, 14. civitates maritimae 9, 4. maritimum 
imperium t, 2. maritimi praedones t pir.it ce 2, 2. 

Marmoris crufta primum parietes operuit Mamurra, fragm , 
10. 

Medimnus, Graecorum menfura > Romanos fex modios capiens 
23,2. 

Mei cadaveribus circumfufum , confervabat ea a putredine 

17, 8. 

Mens, propofitum , confilium 16, 1 &c. 

Menfa fecunda 17, 8. bellaria intelliguntur , quee pofl alios 
cibos convivis , jam cibo potuque fatiatis , apponebantur , ad 
eorum appetitum quafi denuo excitandum. 

Mentio, de tota expofitione vitee 15,4. 

Mercenarii feribae, non fine nota vilis animi & opera haec 
vox honeflis ac induflriis viris , qui fidem potius , quam lu¬ 
crum [pedant , majorumque rerum adores funt , opponitur 

18, 1. 

Metalla, fodinae metallica 2,2. 5 , 1. 

Metiri, cefiimare 18, 1. 

Migrare, non ex vita, fed ex domo in domum videbatur, 
de Attico in morte confiantiam vocis atque vultus fervant e 
25 , 22. 

Minuere, violare 17, 4, 

Mirabilis cupiditas, vehemens , ingens , 1, 

Mifcere plurima, de feditiofis 6> turbulentis molitionibus 4, 1. 

Milfu ephorum 17, 4. mittentibus ephoris. 

Mobilis, inconfians 13, 3. mobilitas fortunaE 10,6. 

Moderata vita, civilitatis nomine 6» bonitatis, quam alibi vo» 
cat 13, 4, 


GRAMMATICUS. 

Modeftus, KoefAiof 15, 3. 

Modeftia, civilis communique fenfui & legibus congruens ani¬ 
mus intellig. 1 , 1. de civilitate obfequii in patriam 17,4. 

Modius 2 5,2. 

Moenia lignea, cegnimaticc de navibus 2, 2. 

Monumentum, fepulcrum 25, 22. monumenta, indicia rei 
memoriam confcrvantia 2 , io.a monendo enim deducit Varro. 

Mora Lacedaemoniorum 11,2. Morce Laconum erant cohor¬ 
tes 700, aut yco , aut 900 militum. 

Mos majorum 17, 1. more majorum petere honores 25, 6. 
fine fuco 6’ fallaciis , ut Cicero explicat. Provocabatur au¬ 
tem in pleriJhue rebus , cum pondere & proverbiali veluti 
formula , ad morem majorum , i. e. infiituta inde a majori¬ 
bus propagata, morum fimilitudo plus valet in amicitia, 
quam affinitas 25, 5. morum praefe&us 22, 3. magijlratus 
publicus , cenfor. fortunam fui cuique mores tingunt 25, 
11. mos crudelitatis, de crudelitate ipfa 8,3. 

Movere fe,/c. ex prifiina habitatione 18 , 6. moyere, per¬ 
fundere 2, 4. moveri quae poffiint, bona mobilia , quat 
vulgo dicunt ,2,2. 

Municipium 24, 1. Colonias inter & municipia hoc intererat, 
quod colonice , verba Gellii funi , ex civitate Romana quafi 
propagarentur , municipia in civitatem extrinfecus vocaren¬ 
tur. 

Mufica, Prccfi mufice a principis perfona abeft 15, 1. 

My iter ia facere 7, 3. Cereris /aera arcana : alio nomine Initia 
v. Jufiin. f,i. 

N. 

Natu magno, matis notione 4,5. 

Nativus lepor, de pura & inajf&ata fermonis gratia 23, 4. 
oppon. adfeitus. 

Natura videtur experta in hoc, quid efficere poffit 7, 1. po¬ 
nitur hic natura , tanquam e/fettrix rerum, fic natura fautrix, 
propitia 17,8. natura difficillima, ingenium difficile 25, 5. 
reque id natura folum fecit, naturali ingenii propenfione 
25, 17. naturale bonum 8, 1. naturalis qucedam gratis: 
apud omnes obtinendae felicitas. 

Nautica caftra 23 , 11. non /latio militaris navium , fed praefi- 
dia in proximo litore collocata intelliguntur y quae navium /la¬ 
tionem e terra tuebantur , & vallo /c/Jaque in Jerpicirculum 
ductis cinlla erant. 


INDEX 


Navis triremis io, 4. oneraria 2, 2. longa, ibid. Onerari* 
naves 3 b?utdd'se , ferviebant commeatui tranfvehendo. Bellica¬ 
rum navium maxime eminent naves longae , refpeclu fc. one¬ 
rariarum , qu<z latiore ventre & rotundiores , & ex longis 
triremes , ditia juxta numerum tranffrorum & remorum , fupra 
fe invicem locatorum, ferie tamen fortaffis non direcla. v. 
Savdii milit. Rom. p. 66, 70. 6* Gyrald. de navigiis. 
navis dominus 2, 8. Thucyd. & Polycen. vctVKhnpov vo¬ 
cant: fed Themiffocles ep. tp, pariter ut Nepos , rou eftsr- 
rroTDV t«V vsatc, id que rettius. fuit enim navis, qua The- 
mijl. vehebatur, ut ex iifdem fcriptoribus cognojcimus , ex eo 
genere, quod Graeci oXkcl^ccc vocant, ac, ut videtur , ali- 
cujus mercatoris. 

Neceflarius homo, (igniffcatione propinquitatis, de focero 14,6. 

NecelTitas, de urgente calamitate 2,8. 

Necefiitudo, affinitas 10, 1. 25 , 19. necellitudo lortis 24, 1. 
collegarum forte lettorum confenfio, & vinculum conjunctio- 
que notatur. 

Nitidus, pinguis 18, 5. 

Nomen nobile , fama clara 1 , 8. nomen Romanum , cum 
granditate quadam pro populo 23, 7. nomen regium, ti¬ 
tulus 18, 13. nominatim, exprejfo nomine 1,1. 

Nova res, infolita 14, 6. novitas ornatus, in/olentia 14, 3. 

Nox prima, vigilia pr ma 18, 9. 

Nudare vagina telum, diffringere 14, 11. 

Numen Deorum 17, 2. 20, 4. notat hic aufpicium , curam , 
nrfvoioLV. In priore loco pro ipffs Diis poteff capi. 

Nuptiae , pro matrimonio 25,5. 

Nutu ejus geruntur omnia, i. e. arbitrio , placito 6 , 2. 

o. 

Obdu&a no&e 23, 5. obfcuram, nebulofam , non ferenam ex¬ 
plicat Lambin. quemadmodum Horatio epod. 13 frons ob- 
ctu&a dicitur, verum potius obduci hic nox dicitur, ut in 
Georg. Virgilii obtendi. 

Obje&u illo repentino vifo, i. e. objetla fpecie oculis 23 , 5. 

Obire diem, mori 10, 10. integre obire diem fupremum 1, 
7 &c. 

Obnixo genu fcuto, i. e. obnixo in fcutum , obfirmato genu ad 
fcutum 12, 1. 

Obruere, terra operire , infodere 14, 11. obrui vino, epulis 
10 , 4. vitiis 4 , 1. 


GRAMMATICUS. 

Obfequi ftudiis fuis, iis cum Jhidio & opportunitate infer vir e 

Obfequium, civilitas , comitas , indulgentia io, 6. 

Obfervantia, de ea , qua quis perojficiofe & peramanter alios 
obfervat 25 ,6. 

Obfoletus honor, fpretus & vulgatus 1 , 6. 

Obftare confiliis alicujus, propofitum intervertere IO, 9. 

Obterere laudem virtutis 20, 1. includit fignificatum contem - 
G7.r fupprejjlonis. 

Obtigit ille quaeftor Scipioni 24, 1. ha fcepe Rom. auctores , 
de magiflratibus Jorte d itis. 

Obtinere locum eundem, idem officium gerere 18, 1. 

ObtreCtare inter fe , non cernulari tantum , fed adverfari fibi 
mutuo , detrahere 3,1. fyhoTJTZiv Lamb. exponit. Sic enim 
Cic. Tufcul. qttofl. Obtrectatio eft ea, quam intelligi zelo¬ 
typiam volo, aegritudo ex eo, quod alter quoque potiatur 
eo, quod ille ipta concupierit. 

ObtreCtator, ctvTircto-ffbysvos, mox adverfarius in adminiftran* 
da republ. 15, 5. 

Occafus, mors 18, 13, 

Occupationes infinitae, negotia 25, 20. 

Occurrere rei, mederi 16, 1. 

Odiofa multa delicate jocoleque facere 7, 2. 

Offendere, deprehendere 17, 2. offenfus fortuna, cafu obvius 
5, 4. offendere, peccare , labi 19, 2. aliquem > iratum fibi 
reddere 25,7. 

Officinae armorum 17, 3. 

Officio tribuere aliquid, honefli reflique Jludio facere 2 5,6. of¬ 
ficium , de obfequio imperantibus debito 1 , 7 &c. officia 
praeftare alicui, tanquam civis civi 6* magiflratui , cum nota 
obfequii erga imper. 1 , 2. Significatus benevolentis. & prom - 
to humanitatis , ac per hoc proflito opera , in ifio : of¬ 
ficium fuum praeftare ,/c. in judicio 25,9. & alibi, offi¬ 
cia urbana, quo in urbanis negotiis Romee in foro, comi¬ 
tiis ceterifque rebus gravioribus proflari jolent 25,4. 

Oleaginae virgulae, & ex iis corona 8, 4. viElorio fymboio 
oblato : nam a ludis Olymp. ad feria transferri ejujmodi 
res , ifitatum & elegans . 

Olympite viCtor, Prof. 

Onyx, fragm. 8. 

Oplonium 2, 10. 17, 8. 


INDEX 


Optimatium catifam agere, de fattione ariftocratica 19,3. ita 
optimatium fautor 7, 5. 

Opulentes 12,3. veteres enim promifcue opuiens 6* opulentus 
dixerunt . 

Ordiri reliquos, vitam reliquorum exponere 7, II. 

Ordinem fuum uterque retinebat, de ambobus regibus Sparta¬ 
nis , quorum ille ex Procli, hic ex Euryfihenis familia ferti- 
per /arrogabatur 17, 1. 

Origines Catonis 24, 3. laudatae Ciceroni in Bruto /7. 

Ornare arcem, exaruere, x.ctTci<jX.evc/,^£tv , ut Plutarchus lo¬ 
quitur. magiftratus , volumine edito fc. de magifir atibus 2 3 , 
18. nifi malis cum Vojfio & B inhio legere ordinare, orna¬ 
tus elephantus, infirutfus ad pu°nam 23, 3 . fic Gellius 5, 
2, ornatus armatufque ad proelium equus. 

Ornamentum, honores , dignitates, opes 25, 7. 

Os, 7, 1. 25, 1. pro loquela & pronuntiatione. 

Oflraeifmus 5, 3. 

Otium, pax 20, 3. 22, 2. 13, 5. 

P. 

Pacdio, induciarum fc. juramento fancita 17, 2. 

Palaeftra quomodo utendum 15, 2. palacrae vocantur , 
gymnafia. 

Pani pnebendo urbs deftinata 2, 10. /i o/ira orientis princi- 
pum mos , ut quibus bene caperent , uxoribus cumprimis , v, 
Cie. in Verr. q , ajfignarent urbium , vel provinciarum etiam 
ve&igalia in necejfarios ufus. 

Parma 11, 1. fcutum breve , pelta tamen majus. 

Partus I, 4. 23, 6. his veteres metiebantur fuos lapides & 
militaria. Faciunt autem 1000 pajfus unum lapidem Itali¬ 
cum , 4000 pajfus unum militare Germanicum. 

Paterna provincia, cujus pratfeilus pater fuit 14, 1. 

Patrimonium, poffejfiones 25, 12. 

Patiens, fc. duritiae & laboris , HstprepiKo? 7, 1. 15 , 3. quo 
fenfu patientia apud Lacedaem. fumma laus dicitur '11, 
4. qj/Ao-Tror/ct 18, 1. 

Patruelis, a fratre patruele, fragm. 3. 

Patruus 17, 1. 

Paufa. quas paufa erit? qui finis , fragm. 12. 

Pedeftres exercitus, o/j/j. clajfiariis , adeoque & equitatum com¬ 
prehendunt 9, 1. 

Pedifequi omnes Attici aut anagnofta: aut librarii 25, 13. 


GRAMMATICUS. 


Pellicere aliquem, fc. in fuas partes 18, 2. 

Pelta, fcutum parma brevius 11, 1. 

Peltaftte, 11, 1 .fictos & Statius vocat Theb. », 14/. Livius 
& Laftant. peltatos. 

Penates, Dii domeflici 2,7. 

Pendere alicui pecuniam ex foedere, numerare 23,7. pende¬ 
bant veteres monetas , quas nunc numeramus: inde tot voca¬ 
bula ponderum in re m.metaria manfere. 

Per fe. fi per fe virtus ponderanda fit, fine adfcititio rerum ex¬ 
ternarum pretio , fola 8, 1. per fuos , venia & concejfu fuo- 
rum 18, 10. per fenatum 24, 2. propter [enatum ob - 
flantem. 

Peraeque 25, 13. aequaliter , eodem modo. 

Percellere , pervertere 14,6. 

Perdita luxuria, extrema 10 , 6. intenditur vttuperium pro - 
brofe. perdita impiaque confilia, fiagm. 5. transfertur hic 
epitheton ad ea , qua junt in homine, quemadmodum & ali¬ 
bi fimilia . 

Perfe&rix beatae vitie philofophia, fragm. q. 

Periculum 15,8. in fore Romano fenfu dicebatur duplici: 1) 
fignificabat judicium , quod capitis periculum ajfrt; con¬ 
demnationem. Cic. pro Rofc. 30. 2.) Pericula magiflratuum 
dicebantur tabella , libelli, in quibus aliquid feribuur , qua¬ 
les funt codices Pifonis. Verr. 1 , 46. Priorem fignijicatum 
huc pertinere , nemo efl , qui non intelligat. 

Perjurium Deos hominefque alienat 17, 2. 

Perpetua oratio, continua 15, 5. opp. brevitas refpondendb 
ibid. 

Perpudefcit. quando perpudefeet mifcenda atque perturbanda 
repub. fragm. 12. 

Perfona. perlonis fummorum virorum non fatis dignum 3 con¬ 
ditione & loco eorum , Pratf. perfona, fignificanter , pro vi¬ 
ro, cui adminif.rationes publicat innituntur 16, 4. 

Pervehi 7, 4. fragm. 7. 

Pervertere civitatem, evertere 6, 2. mores vetuftos, eorrum « 
pere 22, 3. 

Petulans homo, immodeflus , procax 20, 

Phalanx 12,1. Alex. M. 18, 8. Laconum 16 } 4, Macedo* 
num t8, 7. vi</e deferiptum hoc militum agmen ap. Cur ■- 
/iwr/2 3, 2. 6» ii>. Freinsh. notavi(. 

Pietas, in necejfitudines 25, 17. &c. eadem voce ak* 

fequium iri patriam notatur 17, 4. 

$ 0 / 71 « Nep t ll 


INDEX 


Pila lapidea, in qua incifa devotio Alcibiadis 7, 4. ex mv t 
fc. infamice conficificendce ufurpato. 

Paga, pro calamitate 18, 5. plagae, vulnera 18, 4, 

Plebifcitum, quod plebs fcifcit , jubet , 4 «?^^ 3, 1. 

7, 5 * 1 5 * 7 * 

P-oeticae quaeftiones Attico propofitae 2.5, 20. <?//<£ cujufmo - 
di fuerint , docet IVowerius de polymatfi. 10, 12. 

Ponderare, confidet are. 8, 1. 

Ponere, donum in templo patuere 4, 1. confli luere , exipimare , 
habere , numerare 8, i. 23, 2. P/ye/I deponere 4, 5. 

Populus jubet, de populi decreto 6* lege, formula S'npt.oKf)a.Tt- 
xtf 15,7. urbanus populus opp. exercitui 5, 2. 

Populares, ^«i populo Pudent 19, 3. £n(/.oKpa.Ti)io ), 
Piutarch. in Arato cp/Ao-roA/rets" vocat. 

Populi fcitum, decretum populi , 4 «?<^a 3 , I <S>c. 

Portae Ciliciae,, claupra , 4</itaJ 14, 7. 

Poffidere, occupare 2, 6. poffeflio Siciliae, imperium , quod ibi 
oblinetur 20, 2. 

Poteftas, imperium , prcefeftura 9, 1. omnium rerum, fumma 
imperii 6, r. poteftatem fui facere, o^er/e ye pugnee 17, 
3, poteftatem habere cujusvis conditionis 25, 11.de eo, cujas 
matrimonium & affinitas ubique optata. 

Praecipere alicui, faciendum fit , ei prcedicere , cfe refipon - 
/0 oraculi 1, 1. 

P aefedtus claflis6,4. 9, 1. Gr. vu.i)a.px°* & tnohcL^yjne. 

Praefe&urae confulum praetorumque 23,6. 4 confulibus pree - 
toribufque del.nce p-ccfeflura. erant enim tales prccfeflurce 
in exercitu varice , <26 imperatore deferri fiolitce. 

Praeoccupare alterum, infidiis tollere 10, 4. 

Praes 25,6. publicorum conduttores {mancipes j prcedes dabant . 
uaVo praes, <pi populo fie obligat , 6* 4 magiflratu inter - 
rogatur , m publicum ut praeftet: zWc c/zm re/pondet 9 dici¬ 
tur praes, v. Brijfon. fiormul. 6. 

Praetor 2, 2. 3, 2. 23, 7 intelliguntur his locis magi - 
firatus militares, cnpctTiiyo), quos re cie Latini pr^tores vo- 
cant. ita enim te fie Afconio comm. in 3 Verrin. vocatur , 
^z/i exercitum ducit. 

Preces Deorum expetere, /itagw. 12. 

Premere adverfariym, vexure, infiarc 14, 7. 23 . 11. efl ve¬ 
natorium verbum, ita urgetur befha , ut nulla elabendi 
amplius copia fit. inde ad militiam ; per metaph. vero & ad 
difiput. transfertur , quemadmodum non Jemel Cic. ufius efi. 


GRAMMATICUS. 


Princeps, primus , praecipuus 8, i. 14, 3. 5 , 3. audior rei ali. 
cujus 25 , 8. cum nota pote flatas & officii 1, 2. optimate j 

2 U l6m 

Principatus, non imperii , fed audio: itatis prcecipuus in civitate 
locus 5, 2. 

Principia, ca(lrorum fc. 38, 7. locus caftrorum, ubi tendebant 
duces , tribuni cet. ubi jus didlum , flgnd aflervata , altaria 
culta. 

Privatus, oppon. magiflratibus 6* qui funt cum imperio dorns 
militi aeque 7, 3. 12, 4. 15,7 &c. 

Privignus 7, 2. 25, 19. 

Probare au&orem, ei potijjimum credere 2, 10. 

Probabilis orator 24, 3. non omriino contemnendus, cf. Cie* 
Brut. c. 8p, p. 391 ed. Bip. 

Procacitas hominis, audax petulantia in inbeffendo 20 s 5. 

Procellae civiles, bella , difeordiae 25, 10. 

Producere, prorogare 25, 21. elicere 23, 5. 

Proje&a hafta, porredla adverf. incurrentem 12,1. 

Proinde ac fi, pro , perinde ac fi 6 , 2. 7, 6. 

Propagines clarorum virorum 23, 18. 

In propatulo, in loco aperto & ad confpedlum expojito 23 , 
integre Cic. 4 Verr. in propatulo loco. 

Proprius 6, 1. de eo , qui deditus obfiridlufque alicui fadlio- 
nem ejus 6* nutum fe fecuturum promittit, non propria mu¬ 
nera 8, 4. non diutina , veluti nil folidae pojjejjionis oi\ 
invidiam habentia. 

Prolcriptio equitum 2 3, 10. intelligitur hic crudele illud fla - 
gitium , quo dominationi firmandae, civium clanjjimorum ca - 

' pita & bona , hac quidem haflee fubjedla > illa autem libidini. 
& fuppliciis publice expoflta ad promifeuas neces deflina - 
bantnr , propofitis publicis e di diis. Primus /celeris audior* 
Sulla, teflibus Vellejo & Floro. Scilicet id agebant tyranni * 
Ut quos acies & civile bellum non abfumferat , proferiptiona; 
interciderent , fecuriorique , demotis optimis quibufqiie , 
minatu ipfi uterentur. 

TlpoiTKwsh 9, 3. veneratio Perfarum regibus delata hoc voca - 
&//<? exprimebatur. Ratio ifla: divinum aliquid regi fuo trV 
buebant , eUoyct 3 sov interpretantes , ut eft ap. Plutarch^ 
igitur honorem quoque divinum habuerunt; unde ro rrpoo'^ 
JLvveiv , adorare, translatum. No fler per venerari ibidem ex~ 
preflit, fcil. non capite.tantum flexo , fubmiffifque genibus. ± 
fld poflrato humi corpore a 

R 2, 


INDEX 


Prudentia militaris comparata fortunae 8, i. prudentia efl di¬ 
vinatio quaedam 25 , 16. 

Publicare bona 7, 4. 8, 1. 23,7. publico , vel fifco vindicare . 

Pullulare coepit luxuria 24, 2. metaphora ab arborum pullis. 

Pulvinar Paci inftitutum 13,2. Inter honores divinos pulvi¬ 
naria fui/fe , id vero fatis conflat: de fignificatu vero non 
confendunt. Lambinus leftulos , in quibus Deorum (lature col¬ 
locarentur , exponit, fdne plerique aut pro leblulis in templo 
/Iratis , a ut pro lecticis apparatis Deorum , accepere. Marcel¬ 
lus Donatus ad Suet. Cczf. j6 rejetfis aliis fignifcationibus 
interpretatur pulvinaria , quce fuper leflos jlratos in templti 
ad fimulacra numinum fublevanda ponebantur. 

Pulvinus 16, 3. 

Purpura violacea, fragm. 8. 

Q- 

QucVrere, fenfu proprio 7, 5. 9, 2. interrogare 14, 4. explo¬ 
rare 16 , 3. deliberare 18, 9. 

Quaeftio, pro judiciali cognitione 6’ difceptadone 7, 4. 

Qureflor confuli forte obtigit 24, 1. nam confulibus aut prcz-> 
toribus , exeuntibus in bellum & provincias , quteftores addi= 
fi, qui ex eo provinciales appellamur, additi autem plerum- 
que forte: cum juberet /enatus , ut in fortem provincias con¬ 
jicerent. Sigon. de ant. jur. prov. 2 , 7. 

Querimonia, ojfenfiuncula , contentio 23, 17. 

Quidam 4, 4. 5, 1. 15,5. 20, 5. additur hoc pronomen 
nominibus propriis eleganter , interdum defgnandi caufa , //z~ 
terdum contemtim , «f i// ultimo exemplo : aliquando , quafi 
de ignotiore , obfcuro , aut obiter memorato accipiendum vi¬ 
detur. 

Quies, dJ^iaupopia. } quando bello & partibus ab/linemus 23, 7. 
quietus, efl neutrarum partium 16, 4. 

Quiefcere, dormire 7, 10. omittere , defjlere 7, 4. pdcem dgi- 
fd*e, d/md inierim non movere 17, 5. 

Quotidianus vi&us, i/2 dies.fngulos prccberi folitus i8> n* 
cultus 25, 14. fumtus io, 7. 

R. 

Radices montis, imd montis 1, 3. 

Ratio, fententia , confilium 1, 3. 23, 10. ratio temeraria, de 
modo & via agendi 13, 3. quorum-ratio nifi explicata fue- 


GRAMMATICUS. 

rit &c. 14, 1. notatur hic accuratior expofitio circumfian r- 
tiarum , quas vulgo- appellant. 

Recreare aliquem, reficere , [emianimem fanitati refiituere , re- 
focilhre 18, 4. Siciliam, in integrum refiituere , fc. depulfa 
fervitnte 20, 4. 

Recuperare aliquem, liberare ex vinculis hofiium 16, 5. rarius 
de perfonis occurrit, adolefcentulos , ex transfugio retrahere 
17, 6. patriam, refiitui in patriam ab exfilio 1 6, 2. 

Redimere ab Acherunte 10, 10. Cicero dixit excitare ex 
Acherunte. 

Relegare, ad aliquod volumen 24, 3. amandare ad librum 
aliquem. 

Religio, jurisjurandi fcil . vel obligatio per jusjurandum fafta 
IO, 8. 17, 2. veneratio rerum religiofarum 17, 4. religio¬ 
nem minuere, majus Uporvhiu, [celus 17, 4 fignificat hic 
religio ipfam fandi tat em , placita , inflituta religionis. 

Reminifci, recordari 19, 4. excogitare 7, 2. perpendere pofi 
fidum , ^wi<i faflurn fit 14, 5. 

Repentina vis, tumultus , [editio 7,3* 

Repere, 0/7/7. ire, viarum angufiiis 23, 3. 

Reperire, Arifioteli s^svpItrKSiv , confilio feliciter promtequs 
invento 2, 1. 

Reprimere regios fpiritus, prafidentiam , ferociam tyranni opi¬ 
nione potentia conceptam contundere 10, 5. 

Repugnare vi&oriae patriae, repudiare ejus obtinenda, confi . 
/i<z 7, 8. 

Res Graecae 24, 3. Italicae, i£i</. Perficae 9, 5. Romanae, 
fragm. 3. memoria rerum Gracarum &c. res militaris 1,8. 
3,2. omne circa bella gerenda negotium ac [cientia compre¬ 
henditur. habet & publica adminifirationis operifque Jigni - 
ficationem hac vox , ut res gerere in Afr. 23,7. rerum 
fumma , imperium fummum ac pote fias 18, 5. etiam thp 
irohnddLV notat , ut in illo res conftituere 1, 2. res divi¬ 
na, de [acris & immolatione hofliarum 23, 2. domeftic*£ 
res, vires bellica 23, 10. res exiles, calamitofa 18, 5; 
refpublica, pro adminifiratione reipubl. 10, 6. 24, 2. 

Relacrare 7, 6. efi religione devotionis foIvere , exfecradonem. 
in alicujus caput fattam irritam declarare . 

Refpicere aliquid, confi^erare 1 , 8. 

Refpondere, caufam dicere in judicio 15,8. 

Retrahere ab interitu 15,8. 

Rex, knrKus , pro rege Perfarum 17,2. & Scii. Perfa- 

R $ 


INDEX 


rum \ & pofea Parthorum reges non folum a fuis , fed etiam 
a Grcecis & Rom. fcriptoribus , oh potentiam & imperii am¬ 
plitudinem, nunc pLsyct?^ov fictwKmc, & magni regis, nunc 
ahfolute (6ct<7th4ct)C , 6* regis titulo infigniebantur. 

Regnum, p.ovetpyjec , imperium unius 20, 3. tyrannis 20, t. 

Rhapfodia fecunda Homeri 10, 6. liber fecundus Iliad. F 
meri, nam ita vocantur ejus poetcc. libri. 

Rhetor Atticus, de legato 15 ,6. 

Robur libertatis, vires ad reparandam libertatem unica aut 
prcccipuce 8, 2. 

Roftrum, navis fc. 12, 4. 

Rufticum pnedium , opp. vili* fuburbanae & maritima 
25, M* 

S. 

Sacrilegi, qui templorum religionem violant 17, 4. 

Sacrilegium, de factis violatis 7, 6. 

Salis plus, quam fumtus habebat te&um 25, 13. pleri que hic 
falem pro gratia , venuflate , arte accipiunt, fatis novi trans . 
lationem vocabuli , nec libenter tamen credo , Nepotem ita 
fcripfiffe. videtur enim mihi , nefcio quo modo , inconcinne 
hic ufur pari. Boecl. 

Saltare commode, h. e. concinne apteque ad modos ac nume¬ 
ros. Praef. 

Salum, altum mare , undarum & fiu&uum plenum 2, 8. 

Sandlitas, integritas , quae opponitur avaritice & crudelitati 
6, 4. Hinc fandae manus, non pollutae captandis & ac¬ 
ceptandis muneribus provincialium ap. Valxr. Alax. 2,2. 

Sarmenra 23, 5. 

Satellites Medi & iEgyptii 4, 3. peregrinum hoc fatellitium 
Paufanice ad tyrannica inflituta pertinet , quod aliquoties 
tradit in politicis Arifloteles. 

Satrapes 7, 10 frc. hi funt, quos alibi principes provincia¬ 
rum , praefedos, praetores vocari confat. eratque omne Per* 
farum imperium in fatrapias divifum. 

Scandulis Roma per annos 470 conteda, fiagm. /0, 

Scena, pro ludis fcenicis. Praef. 

Scienter, perite atque ex arte. Praef. 

Scribae 18, 1. apud Romanos mercenarii, apud Graecos ho¬ 
norati, ibid. loquitur autem Nepos de ejufmodi fcribis , qui 
hodie fecretarii in magnarum potefaturn confiliis habentur. 
Scriptitare i es Romanas, fcribere hiftoriam Rom, fragm. 3, 





G R A M M A T I C U S, 

Scrutari aliquem, ante colloquium fc. 14, 11. 

Scytala, ckvtIlKd 4, 3. clandeflince liter ce. erat autem Jcytala 
lignum rotundum , Icevigatum , oblongum, ejufnodi duo habe % 
rc foliti funt Lacones ; <z/ferzzm, quod fibi fervarent Ephori , 
alterum , quod imperatori daretur abeunti, illi igitur quoties 
huic mandare quid vellent , obvolvebant lorum album, in eo - 
fcribebant , revolutum deinceps tabellario tradeba¬ 

tur. id hoc confilio fiebat , /ze, perferebat , /egere 
pofifet. imperator autem circumplicato circa fcytala/n loro Jen- 
tentiam feripti facile cognofcebar. 

Sella aurea, inter infignia regia 18,7. 

Senatus datur legatis 23, 7. admittuntur ad feriatus audien¬ 
tiam legati. 

Senefcere, metaph. de potentia decrefcente 7, 5. 

Senius, confilium , propofitum 10, 8. ingenium ,propenfio , fiu - 
z/izzm 7, 5. 

Separatis temporibus, repetitis vicibus 18, io. 

Septemtriones 1, 1. 

Sertae loricae, ex d/zz///\r ferreis inter fe nexis conferta 11, I. 
Seflbres, incolae 5, 2. 

Seftertium centum millia, 2500 Philippici 25, 8. 

Sidere, de nave , ^z/zc mergi incipit 12,4. 

Signatus liber 6, 4. epiftola lignata 16, 3. i?e ratione obfi- 
gnandi libros & epifiolas v. Salmaf. & Herald. in feriptis 
adverfariis. 

Signum, quo fc. epiflolae obfignantur 4, 4. 

Sola loca, deferta 18,8. 

Solitudo, tribuitur ei , qui paucos fecum habet 8,2. 

Solvere epiftolam, aperire , incifo linoquo colligata ejl 23 , 
11. dicit nofier vincula epift. lacerare (vulgo laxare) 
4 , 4 - 

Sopor , foporiferum medicamentum 10, 2. 

Sortis neceflitudo, collegium forte datum intelligitur 24, 1. 
Sparum vel fparus 15,9. vile genus teli fuiffe fatis confiat l 
cetera diverfe traduntur. 

Splendor vitae, cultus rnorifque cum gravitate elegantia 7, it. 
Splendidus, non fumtuofus, fiudens decoro vitee cultui, Jed 
abfque profufione 25, 13. 

Sponfalia, pro ipfa defponfatione 25, 20. 

Sponfor omnium rerum , qui fidem fuam interponit , in fifien- 
do vadimonio , in facienda verfura 25, 9. 

Stare ab aliquo, pugnare pro aliquo 14, 6. pari falligio in 

R 4 


INDEX 


utf 9 que fortuna, gerere fe pari modo 25, 14. flat 

cretum efl mihi 25, 21. 

Status, corporis habitus 12, I. flatus -vitae, mos vivendi 6* 
difciplina 10,4. 

Statura corporis 14, 9. 17, 8. 

Stipendium primum meruit 24, 1. militia, initium not. nu~ 
mero enim fiipendiorum Romani annos militia Jignabant. 

Stipulatio, in credenda fc. pecunia. Efl enim flipulatio (fole« 
mnis ad interrogata promijjio) vinculum omnium obligationum 
adflringendarum , ut ait Briffon. 

Stirps, domus y familia 21, 2. Uberi 13, 10. genus 18, i» 

Stramenta 17, 8. 

Strategemata 1, 3. 18, 3 & 9. 23, 3 6* 10. 

Stratupi, fuper quo accumbitur 17, 8. 

Studia gentis, mores & confuetudines 7, 11. 

Subalare telum, quod fub alis geflatur 7, 10. 

Subjicere librum, fupponere epifiolam in locum alterius 6, 4, 

Subornare 19, 2. occulte aliquem in/lruere. 

Subfcribere 23,6. ajjenfum nomine fubfcripto tejlificari , juvare 
acciifatio nem. 

Subflringere caput loro 18, 3. 

Subtexere originem familiae 25, 18. 

Suburbana villa 25 , 14. 

Suffragari 7, 3. 17, 1. de commendatione , qua primates & gra- 
tiofi viri alicujus patrocinium fufcipiunt , partes tuentur, aut 
dignitatem alicui conciliant, unde fuffragatores nrpocnyopot 
Grcecis & cvvfiyopot , qui aliis fujfrjgationem fuam ap. prin¬ 
cipem commodant. 

Summa, fubflantive 16 , 5. 14, 3. 13, 3. 

Supellex modica, non multa, ut in neutram partem confpict 
poffet 23, 13. 

Supplex, qui fe in fidem alicui tradidit 2, 8. qui confugit in 
templum & afylum 4,4. 

Supprimere claflem, fujlinere , reprimere , swsyjsur 13,3« 

Sympofium Platonis 7, 2. 

T. 

Tabellarius cum caduceo, Knpv% 23, 11. 

Taciturna obflinatio, pertinacia in tacendo 23, 22. 

Talenta quinque, jooo coronati 15,4. fumto fc. talento At* 
tico communi , quod plerumque intelligi folet nuda nomina¬ 
tione talenti , pro 60 minis , f. 6 qq coronatis f. fcutatis * 



GRAMMATICUS. 


Aliud (majus) putam 8 ominis confiitijfe , 800 fcutatis. v. 
Gronov. de pec. vet. 3^3. 

Talis vir, cum nota excellentia 2, 10. fic talis tamque clarus 
vir 4, 3. 

Tantum quod, pro fimul ac 14, 6. 

Tardiores fore hoftes, ex prafidentibus cautiores , & pro im¬ 
petu curam ufurpaturos 1,4. 

Telum, pro gladio 14, 11. 10, 9. 

Tempus longinquius 2,4. tempus, occajio 7,8. & alibi . tem¬ 
pus turbidum, de civili tumultu & cade 16, 4. 

Temporius difcumbere, maturius , fragm. 6. 

Tenafmus / tenefmus, Tsivctrp.bt, morbi genus in difficili ir¬ 
ritoque egerendi conatu 23 , 21. 

Tenues honores, non manno fumtu conflantes 1, 6. 

Ter ante feparatis temporibus, tribus vicibus 18, 10. 

Teftarum fuffragia 2,8. 5,3. 3 , I. de oflracifmo , f exfrlio 
decennali teflularum , qua Gracis barpetnet , fu fragiis (i. e. 
infcripto teflis multandi nomine ) / 7 /ix irrogato , quorum Athe¬ 
nis potentia nimia videbatur , 6* hoc paflo ad democratica 
aqualitatis flatum contemperanda, v. Plut. in Anflide & 
Them. tefta /i/2r<e primum colorata a pittoribus , 

fragm. 10. 

Teftamento adoptare aliquem 25, 3. 

Teffari, kp.ydt iySos , affeverare , 2, 4. 

Teftatior memoria, <1^ famam infignior , 6* monumenta 
not or 7, 4. 

Teftudines 1, 7. inflrumentum rroMopMTiKcv , ufu 

figuraque v. Lipfi poliorc. 1,8. alia efl teftudo, fcutis mi¬ 
litum fieri [olita. 

Timidi (/t. I. providi , caz/ri) mater non folet flere 8, 2. 

Titubare, <z/zimz pendere , incertum ejfe , quid agendum 18, 9, 

Tollere reges, abrogare eorum poteflatem 6, 3. 

Torques 14, 3. P er f arum moribus inter infignia regia . Interim 
non modo aureus torques , armilla aurea , acinaces cet. 
inter honores fatrapts a rege conceffos , <S* pramia benevolen¬ 
tia regia, v. Briffon. de regn. Perf. I. 1. 

Traftus arborum, feries y five arbores paffint ac longo 

o r dine pofita 1,3. 

Tribunus pl. 23, 2. militum 21, 1. 

Triclinium, fragm. 6. triclinia argentea olim Roma rara , ib. 

triclinaria fc. veflimenta , ibid. 

Trimeftres induci# 17, 2. 



INDEX 




Tripus aureus Delphis pofitus 4, 1. 

Triftis, morojior , difficilior 15,2. 

Triumphus Sardinienfis , ex devitla Sardinia 24, 1. 

Triumvir reipubl. conftituendae 25, 12. hoc titulo dominatio¬ 
nis confilia tegebant 0clavius , Antonius , Lepidus. 

Tropaeum i ftrulla amorum congerie adornari fblitum pofl vi - 
Sloriam , in loco proelii 14, 8. tropaeum Marathonium, me- 
tonymice , vilior ia Marathonia 2,5. 

Tuba revocare milites 12, 1. 

Tumultus tam propinquus tamque magnus, de bello , quod 
Darius Athenienfibus inferebat , copiis fuis in campum Ala - 
rathona dedullis 1, 4. 

Turdi quando faginari ccepti, fragm. 10. 

Tutela, in tutelam fuam pervenire 18, 2. ad pubertatem, adeo- 
que ctvTcyopiietv pervenire. 

Tyrannus, bono fenfu 1, 8. is , qui in libera civitate potejlate 
eflperpetua, frequentius in malam partem ufurpatur 10, 1 & 7. 
20, 1. 16, 5 

Tyrannis 10, 1. 1,8. 7, 7. 20, 2 
V. 

Vacatio aetatis 25,7. excufatio fexagenarii a Jlipendiorum 
obligatione. 

Vacuefacere infulam, ejellis fc. incolis 5, 2. vacuefa&ae pof- 
felliones, deferto., bello vaflato 20, 3. 

Vadimonium, efl fponfo , ad certum diem fe fi'flendi in judicio , 
ve/ y<?, ve/ /?er procuratorem: quam qui implebant , obira 
I. fiflere vadimonium dicebamur 25, 9. vadimonium impo¬ 
nere , vadari aliquem , f ad promittendum datis vadibus ad¬ 
igere , certa die in judicio fe affuturum 20, 5. 

Vagina nudare telum 4,11. 

Valvae aedis 4, 5. 

Varius, virtutibus & vitiis , tanquarn contrariis coloribus , 
flinilus 4, 1. 

V ates, de Cicerone futura procinente 25,16. 

Vela ventis dare 23, 8. 

Venari fcfrtiter, inter Perfarum inflituta 7, 11. 

Venditare fe florentibus, apud florentes cum ojlentatione & 
jallantia promti animi operam fuam f. offerre , f. proflare , 
f. ingerere 25, 11. 

Venerari, flrille fumta voce , crpotrHWs 7 v ita Latine redditur 
9 > 3 * 



GRAMMATICUS. 

Venereus 7, n. 

Ventitare ad comitia amicorum 25, 4. 

Venundari, tunquam mancipium 10, 2. 

Verberando necatus eft, de Manlio, fragm . 1. 

Verbo, oppon. re ipfa, cum aliud fimulatur , aliud fit 19, 3. 
Verbofiores epiftolae, prolixiores 25, 20. 

Verfuram facere 25, 2. as alienum ex . are alieno fol - 
vere. 

Verfus. multa millia verfuum 15,4. verfius h. I. funt linea , 
vocamus, horum numero metiri libros folebant , eumque 
in ultima cera adficribebant. 

Vertens annus, totus 17, 4. 

Vefperafcente coelo 16, 2. 

Veftis Medica 4,3. quam a Medis Perfice habuere. 

Veterani milites 18, 10. eorum licentia & iniolentia 18, 8. 
Vi&or Olympiae, oWptmoviKtic. Prafi. 

Viftus & vita di/Unguuntur, ut hac exteriorem inter horni « 
nes 6* in publico confiuetudinem , ille interioris & familia - 
ris vita infirurnenta , domumque ac menfiam innuat j, 1. 
Vigere, qui paulo ante vi&ores viguerant 7,5. cum ampli , 
ficatione & elogio effertur , quod Jimpliciter dixiffet , viefo- 
fuerant. 

Vigilia 18, 9. 8, 4. 

Villa fumtuofa fuburbana, maritima 25, 14. 

Vinea 1, 7. infilrumerv.um in oppugnandis urbibus , accejjlbus 
ferviens , quos tegit. 

Violacea purpura vigebat, in pretio , fragtn. 8. 

Virilis fexus, jvo filio 17, 1. 

Viritim ledi milites 4,1. 

Vitulina caro inter opfionia refertur 17, 8. 

Ultimus, primus 25, i. 

Ultro appetitur, qui habet, i. e. ditioribus non diu queeren « 
di fiunt amici, fied fiponte fie offerunt , fragm. 3. 

Undecimviri 19, 4. frj/zr ot evSeKcc judices , quibus cura 
carceris & fiuppliciorum demandata. 

Volumen, ita librum fiuum vocat auttor , Pnefiat. 23, 13. 
25, 8. 

Voti damnatus, compos 20, 5. 

Urbs, de infula 1,2. 


INDEX GRAMMATICUS. 

Utique, certe 15, 2. & uti , fragm. 12. 

Utres ad hanc rem conficiendam imperavit quam plurimos 

18, 8. 

Utraque fortuna, fecunda & adverfa 25, 14. 

Uirobique, & terra & mari 23 , 10. 

Vulnus 10, 6 . 14, 6 . frequentijjime dolor & luflus s quem pa- 
rentes liberique invicem ex calamitatibus ac monibus libero¬ 
rum , parentum ac proximorum percipiunt , vulneribus com¬ 
parantur m 
















I '