Skip to main content

Full text of "Publications"

See other formats


:00 

loo 

;(J> 

!LD 






THE 

PUBLICATIONS 



OF THE 



SURTEES SOCIETY 

ESTABLISHED IN THE YEAR 
M.DCCC.XXXIV. 




VOL. LXI. 
FOR THE YEAR JVf.DCCC.LXXlII. 



OJ\ 

~LO 




PRINTED AT 

THE PlTSLIGO PRESS 
BURNTlStAND. 







LIBER 



PONTIFICALIS 



CHR BAINBRIDGE 



ARCHIEPISCOPI 



EBORACENSIS 



PUBLISHED FOR THE SOCIETY BY 

ANDKEWS & CO., DURHAM; 

WHITTAKER & CO., 13, AVE MARIA LANE; 

BERNARD QUARITCH, 15, PICCADILLY; 

BLACKWOOD & SONS, EDINBURGH. 

1875. 



At the meeting of the Council of the Surtees Society 
held in Durham Castle on Tuesday., March ist, 1870. 
IT WAS ORDERED; that the Pontifical of Archbishop 
Bainbridge should be edited for the Society by 
Dr. /Henderson. 

JAMES KAINE 
Secretary. 



PREFACE. 

The Manuscript, which contains the Pontifical printed in 
this volume, is in the Public Library of the University of 
Cambridge. Its Press mark is Ff. vi. 1. It is a small quarto 
on parchment and consists of 216 leaves with 21 lines in 
each page. It has musical notation, but no illumination or 
ornament. 

The book once belonged to Christopher Bainbridge, 
Archbishop of York from 1508 to 1514. This is plain from 
the forms of profession in the consecration of an abbot, 
which have been added in the margin of the MS fol. 167 in 
a later hand and which will be found at page 45 of this 
Volume. The Suffragan Bishop of Negropont there referred 
to, was John Hatton Archdeacon of Nottingham, who died 
in 1516. He acted under the following commission. 

Christopherus permissione divina Eboracensis Archi- 
episcopus Anglise primas et Apostolicse sedis legatus venerabili 
confratri nostro Johanni Hatton Dei gratia Nigropontensi 
episcopo suffraganeo nostro salutem et fraternam in Domino 
caritatem. 

Ad consecrandum per sacrarum manuum vestrarum im- 
positionem quoscunque subditos nostros utriusque sexus 
sacri baptismatis unda renatos. 

Ac altaria in quibuscunque Ecclesiis, Capellis sive Ora- 
toriis per nostras civitatem diocesim et provinciam Ebora- 
censem ubilibet constitutis existentia, quotiens opus fuerit, 
dedicandum. 

Necnon viatica seu portatilia quse super-altaria vulgariter 
nuncupamus. 

Calices etiam ac alia ornamenta Ecclesiastica qusecunque 
in debita forma benedicendum. 



vi Preface, 

Temporibus quoque a jure statutis clericis beneficiatis et 
aliis quibuscunque nostrarum civitatis et dioceseos Ebor. 
prgedictae alienisque per suos ordinaries sufficienter dimissis 
titulos sufficientes habentibus tarn minores quam sacros 
ordines in locis per nos aut nostrum vicarium in spiritualibus 
generalem limitandis conferendum. 

Oleumque et crisma congruis loco et tempore cum sol- 
lemnitate qua decet consecrandum. 

Ceteraque omnia et singula quse ad officium pastorale in 
prsemissis seu eorum aliquo pertinent seu pertinere debent 
faciendum, exercendum, expediendum et exsequendum, frater- 
nitati vestrse tenore praesentium committimus potestatem. 
In cujus rei testimonium sigillum nostrum prsesentibus 
apponi fecimus. Dat. in hospitio nostro prope Westm. iv to 
die mensis Decembris anno Domini 1508 et nostrse translati- 
onis anno primo. 

The Collection of Offices in this Manuscript is deficient 
in the following forms. It does not contain three of the 
Offices referred to in the above commission. 

1. For Confirmation. 

2. For Blessing Chalices and any other Altar or 

Church Vessels and ornaments or Vestments. 

3. For Blessing the Oils and Chrism, 
nor does it contain the Forms for 

4. The Consecration of a Bishop. 

5 The Coronation of a King and Queen, 
Offices in which the Archbishop would officiate personally. 

The volume in its present condition appears to be made up 
of two MSS ; the 1st consisting of foil. 1-108. The second 
of 109 fin. On the first leaf of the first half is written in a 
later hand " prima quaterna " and on fol. 108 " ultima 
quaterna." 

It is said in a note on the last folio, that the volume consists 
of xiii. quaternions, which is the number from 108 to the end. 
In the present volume these two halves have certainly been 
misplaced. The Pontifical proper begins with fol. 114. ; foil. 
108-113 being a prefix containing the form for blessing the 
greater holy water, as used in the consecration of Churches &c. 



Preface. vii 

The 1st 15 folios contain the order for Reconciling a Church 
or Altar. These are connected with the following by a 
keyword in a later hand. Those numbered 16-48 containing 
the consecration of Altars and Bell, are in original sequence. 
They are connected with foil. 48-60 by a keyword in a later 
hand. These contain the preface for the Consecration of an 
Altar, Offices for Blessing a Hermit, Installing an Abbot, 
and Blessing an Abbess. Fol. 60verso is blank and has no 
keyword. 

Foil. 61-72 are in sequence, containing 1st. Benedictions ; 2. 
Form for blessing a widow ; 3rd. 3 Benedictions. On 72 verso 
is written the Benediction for the Feast of S. Mary Magdalen 
in a later hand. The later keyword on this fol. connects it with 
f. 85. The inserted foil. 73-84 contain additional benedictions, 
an appendix to the form for Consecrating an Abbot, which 
is referred to in the Office fol. 156 sqq, and the form for 
receiving an Archbishop or King. After this insertion 
follows in original connection foil. 85-108, Consecration of 
Virgins. Next, an insertion 109-113 ; the form for conse- 
crating greater Holy Water. After which comes the original 
commencement of the MS. 114-192 ; the forms for Ordi- 
nation, for the Consecration of an Abbot, and the Dedication 
of a Church. To this are appended two offices, written on 
separate quaternions; 1st; foil. 193-198, Office for the in- 
clusion of a Recluse ; and, 199-fin. Dedication of a Churchyard. 
After fol. 192 there is a cancelled leaf which would have 
the keyword. 

These Offices are therefore printed in conformity with this, 
except so far as it was convenient to keep all the Benedictions 
together, and to insert the Appendix to the office for 
.Consecrating an Abbot immediately after the Office itself. 
At fol. 108 is a note; "These ben the benedictions that 
lacken " and then follows the list. These have all been 
added to the original MS on fol. 72 verso and 73-81. 

There are a good many cases of reference from one service 
to another, many with the phrase, ut supra ; but these give 
no indication of the original order , For instance, in the office 



viii Preface. 

for consecrating an altar, occurs, " Dum se induit episcopus, 
dicat psalmos ut supra in dedicatione Ecclesiae ; " while we 
have in that for the dedication of a Church, " episcopus . . . 
dicat hanc orationem, Domine sancte &c. ut supra in conse- 
cratione altaris." 

This Pontifical is the latest surviving one of old 
English Use, as that of Egbert published by the Surtees 
Society is the earliest. It may be remarked that 
although it belonged to an Archbishop of York, it cannot 
be called a Pontifical of the "Use of York." The only 
sense in which the Term ' Use ' can be applied to Pontificals 
or to the Pontifical offices they contain, is one which is 
common to them all, the ' Use of England ' as opposed to the 
' Use of Rome ' or the ' Use of France ' and the like. So, for 
example, in Bishop Clifford's Pontifical (n. 27 below) we have 
' De Consecratione Tabulae portatilis more Gallicano ' and 
' Benedictio lapidis itinerarii secundum modum Romanae ec- 
clesiae,' l Consecratio pontificis secundum Romanam ecclesiam,' 
and * Consecratio pontificis secundum modum Anglicanum.' 
But the Offices belonging more properly to the Missal and 
Manual, when inserted for convenience' sake in a Pontifical, 
would of course be those of the Use of the Diocese, and in 
such the words secundum usum Sarum and the like, would 
naturally be found. 

It was a serious matter to change the use of a Diocese, if 
only from consideration of the expense of altering the Service 
Books of so many Churches and Chapels ; but there was no 
such difficulty in the case of the special Episcopal Offices, 
which, as far as others besides the Bishop were concerned, 
implied little more than perhaps a rearrangement of the 
Choral parts and some changes in the Ceremonial. 



LIST OF PONTIFICALS OF ENGLISH AND SCOTCH 

USE. 



I 

II 

III 



Bishop 

Egbert 
Leofric 



See 



Where preserved 



Date of MS. 



IV 

V 

VI 

VII 

VIII 

IX 

X 

XI . 

XII 

XIII 

XIV 

XV 

XVI 

XVII 

XVIII 

XIX 

XX 



York 
Exeter 
f Alet in 1 
\ Brittany J 



National Library Paris ssec. x, 

Bodleian Library Oxford x 

Public Library Rouen x 



Dunstan 
Robert 



Canterbury 
Canterbury 



HBecket 



Leofric * 



Canterbury 
Canterbury 
Exeter 



Samson 



Salisbury 
Worcester 
Winton 
Ely 



Exeter 
Glasgow 



XXI De Burnham S. Andrew 

* 2d part of II. 

Pont. b. 



C. C. C. Camb. No. 146 x, 

National Library Paris x. 

Public Library Rouen xi. 

British Museum Claud A iii xi. 

Public Library Douai xii. 

C. C. C. Camb. No. 44 xi 

Bodleian Library Oxford xi. 

British Mus. Vitell. E xii xi. 

British Museum Tib. C i xi. 

C. C. C. Camb. \U xi. 

Univ. Library Camb.a>3xii. 

Univ. Library Camb.H # I0 xii. 

Trin. Coll. Camb. 5-Et ^ xii. 

Magd. Coll. Oxford xii. 

Trin. Coll. Dublin.?, l.i xii. 

British Mus. Vesp. D xv xii. 

British Mus. Tib. B viii xii. 
s National Library Paris xiii. 



x Pontificals of English and Scotch Use. 

XXII Coventry Univ. Library Cambridge xiii. 

XXIII Anianus Bangor Cathedral Libr. Bangor xiii. 

XXIV De Marti vail Salisbury Bodleian Library Oxford xiii.^av| c ^ 

XXV ... ... Winchester British Museum Harl. 561 xiv- 

XXVI ... ... London British Museum Lans- 

[down 451 xiv. 

XXVII... . ( Abbot of | Bodleian Library Oxford xiv.^l.O; 
\ Westminster J 

XXVIII Clifford London Corpus Christi Coll. Camb. xv. ? 9 

XXIX Chichele Canterbury Trin. Coll. Camb. xv.i.^ 9 

XXX Lacy Exeter Dean and Ch. Libr. Exeter xv. 
XXXI Bodleian Tanner MSS. 5 xv. 

XXXII . ". Canterbury British Museum Add. 

MSS. 6157 xv. 

XXXIII . . ... Trin. Coll. Dublin xv. 

XXXIV , .,'' . . . Univ. Libr. Cambridge xv.Mv,Ji| 

XXXV Bainbridge York Univ. Libr. Cambridge xvi.f|.'yj t 



Pontificals of English and Scotch Use. xi 

I. 

The Pontifical of Egbert Archbishop of York. 

This MS. is now in the National Library, Paris. 

This Pontifical is traditionally that of Archbishop Egbert 
A. D. 735 766. If, however, this tradition is correct, the 
volume is probably a copy from the Archbishop's own 
Pontifical, as the handwriting seems to belong to a period 
some 150 years later. 

The MS has been printed by the Surtees Society, Vol. 27, 
and is described in the preface to that volume and by 
Silvestre de Sacy in the " Palseographie Universelle." 

It seems only necessary to add in this place, that the other 
ritual books referred to in this MS are 

Liber sacramentorum, p. 8, 43, 48. 

Libellus in quo scripti sunt exorcismi, p. 13. 

The form for blessing oils and chrism appears to be from 
some Ordo Romanus. 

The only English saints referred to in the Litanies are 
S. Cuthbert, and S. Guthlac of Croyland, who died at the 
beginning of the 8th century. 

There are double forms for the consecration of Nuns, 
Widows, Marriage, and Blessing of Palms. 

In the Blessing of Arms, p. 131, the soldiers are twice 
called those * Romani imperil; ' ' nostri" being written over. 

A fac-simile of a page will be found in Silvestre de Sacy. 



II. 

The Sacramentary of Leofric, Bishop of Crediton, A. D. 
10461050 ; of Exeter, A. D. 10501072. 

This is now one of the chief treasures of the Bodleian 
Library, Oxford. 

This volume and Egbert's Pontifical are without doubt the 
two most ancient ritual monuments of the early English 
Church. It is strictly a Sacramentary or { Liber Sacra- 
mentorum.' 
b* 



xii Pontificals oj English and Scotch Use. 

The volume consists of three distinct parts. 

First, the original Sacramentary, which I have referred to 
as Leofric A. This corresponds very closely with the 
Gregorian Sacramentary edited by Muratori; more particularly 
with his Codex Othobonianus. 

Secondly, the Calendar and Tables, which seem to be of a 
later date than the Sacramentary. The Tables commence 
A. D. 969. (Dr Rock and Mr Westwood.) 

Thirdly, come addition's to the old Sacramentary, not all in 
one hand, of which far the larger portion at any rate were 
written by direction of Bishop Leofric in A. D. 1050 or soon 
after. This is referred to as Leofric B and described below 
No. x. 

Some Saints' days in the Calendar have led Dr Rock to 
suppose that the MS may have been written, or at least used, 
in Glastonbury, or in some other monastery in the west of 
England ; e. g. 

Aug. 31 ; In Glastonia, S. Aidani, Episcopi. 

Sept. 25; In Glastonia, S. Ceolfrithi, Abbatis. 

There are among the entries : 

Feb. 16 ; Ob. Brihtricus, Decanus. 

Mar. 19 ; Hie obiit Lifingus, Episcopus. 

Nov. 9; Obitus Eadulfi, Episcopi. 

Lifing was Bishop of Devonshire (Crediton) A. D. 1031 
1046. Eadulf the first Bishop of Devonshire (Tawton) A. D. 
909911 and Eadulf II. Bishop of Devonshire (Crediton) 
A. D. 931 ; (Le Neve's Fasti ; Hardy.) 

The date of the original Sacramentary is not so clear. 

In the saints invoked in the Litany, the latest are, as in 
Egbert, S. Cuthbert and S. Guthlac; the last early in the 
eighth century. S. Swithin, ssec. ix. and S. Dunstan, ssec. x, 
are not named. 

The handwriting of this part of the Volume is thought by 
competent judges to be about A. C. 930, not earlier. I am 
inclined to think that it is copied from a MS dating very 
early in the ninth century. There is nothing in fact in the 
contents of the MS, which points to a later date than the 



Pontificals of English and Scotch Use. xiii 

eighth century, except some Masses found in the Sacramentary 
attributed by Pamelius to Alcuin. 

Another circumstance seems to point to an early date for 
this part of the Volume. In the Choral parts of the Mass 
noted in the margin, only 4 Sequences are given, viz. 

Feria ii. in Albis ; Caelica resonent. 

Feria iii. Mater Sequentiarum. 

Feria iv. Claris vocibus. 

Feria vi, Lyra. 

If this is compared to the very full list of Proses or 
Sequences in the Bodleian MS 775, written in the reign of 
Ethelred A. D. 9941017, and the known popularity of 
Sequences in England is considered, the time when 4 
Sequences in Easter week formed the whole list, must be 
put a long way back. These Sequences, with the days on 
which they were sung, will be found in the App. to the 2nd 
Volume of the York Missal ; Surtees Soc. vol. Ix. p. 283. * 

In folio 257 of the MS occurs in a L'itany : 

Ut regem Anglorum et exercitus ejus conservare digneris ; 

In folio 267, in another Litany, occurs what appears to be 
an unique expression : 

Ut reges nostros et exercitus eorum conservare digneris. 
which, if not merely a copy from some foreign Litany, may 
point to a time when the " Sceptra Saxonum, Merciorum, 
Nordanchymbrorum," to use the words of the Coronation 
Office of Charles V. of France (Br. Mus. Cotton MSS Tib. 
B. viii.) had not yet been united. 

Mr Westwood in his Fac-similes of Miniatures of Anglo- 
Saxon and Irish MSS, gives a long account of the MS with 
fac-similes. He describes the writing as a pure Caroline 
minuscule, with plain capitals about an inch high. Four 
leaves of the Canon of the Mass are beautifully ornamented 

* I have there wrongly spoken of this Volume in the Bodleian, as the only 
known English Troper. Mr Bradshaw has told me of three others ; (1) 
Saec. xi. a Winchester Book in Corpus Christi Library, Cambridge; (2) Saec. 
xii. in the British Museum ; and (3) Saec. xiii-xiv. in the Cambridge 
University Library, which once belonged to S. Patrick's in Dublin. 



xiv Pontificals of English and Scotch Use. 

in the Franco-Saxon style of the time of Charles the Bald, 
who reigned till A. D. 877. 

The services in the Pontifical part of the Sacramentary 
have generally no rubrics or very short ones. They agree 
with the simplest and earliest Forms. They are simpler 
even than those in Egbert ; but it is to be remembered, that 
this is not properly a Pontifical. 

Of the Masses contained in this part of the volume, I have 
found 250 in the Sacramentaries edited by Muratori, viz. 
234 in the Gregorian, 20 in the Gelasian, and 1 in the Leonine. 
Of the remainder, 16 occur in the Sacramentary edited by 
Menard, and 6 in the Sacramentary of Alcuin as edited by 
Pamelius ; 4 in other Sacramentaries in the same volume ; 4 
are mixed, and 17 I have as yet been unable to find in any 
early Collection. 

Of the Masses in the Gregorian Sacramentary of Muratori, 
all but 19 are in Leofric. Of the other Offices in the MS., 
some are wholly from the Gelasian, and one or two much 
nearer to the Leonine than to the Gelasian or Gregorian. 

It should be added, that the book commences, with the 
Canon of the Mass, that it has in the margin the Epistles and 
Gospels of each day, with the variables of the Mass for the 
choir; all in the original hand. 

On the covering folio is written : 

" Hunc missalem Leofricus episcopus dat Ecclesise sancti 
Petri apostoli in Exonia ad utilitatem successorum suorum. 
Si quis ilium inde abstulerit, geternae subjaceat maledictioni. 
Fiat, fiat. Confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis." 

A fac-simile of some of the leaves is given by Mr Westwood. 

Very little has hitherto been printed from this Sacramentary. 
The bidding prayer and a few extracts by Dr Rock ; the form 
for the Consecration of a king and a collation of some Offices 
by Mr Maskell. 

Some manumissions are printed from fol. I. of this MS. 
by Stevenson in his Preface to vol. IT. of the Chronicon 
Monasterii de Abingdon (Master of the Rolls' series) Preface 
page liii. note 3; Missa in die depositionis defunct! and 



Pontificals of English and Scotch Use. xv 

Missa in Cymiteriis, ibid. pp. Ixxi ; a letter of Adela, "Dei 
famula," to Leofric, from fol. 59 of MS., ibid. p. Ixxiii. note 3. 
The Pontifical offices from the original portion of this 
Sacramentary will be found in the Appendix to this volume, 
p. 299357. 



III. 

Liber Pontificalis Gemmeticensis. 

This MS is now number 362 in the Public Library of 
Rouen, to which place it was brought from Jumieges. 

A full description of it is given in the Archseologia, vol. xxv. 
by Mr Gage. It will be sufficient here to say, that the initials 
are plain in colours; that no gold is used; the rubrics are 
often in alternate lines of red, green, and blue; there are 
two illuminations, both of which are given in the Archseologia, 
with a fac-simile of the text. 

It is a MS. written in England, which for a time belonged 
to the Bishop of Alet in Brittany. At fol. 183 is a general 
form of excommunication to be pronounced by the Bishop 
Lanaletensis monasteiii. 

The English saints referred to in the Litanies are, S. 
Birinus, S. Erconwald, and S. Cuthbert. The name of S. 
Columban is also found. From the illumination an argument 
is drawn by Mr Gage, that the MS is earlier than 950, 
which is, I think, correct. It seems from the Coronation 
Office, from those for the Consecration of Bishops, of Oils 
and Chrism, to be clearly earlier than Dunstan's Pontifical. 
The Coronation Office is identical with that in the Pontifical 
of Egbert, and has the helmet for the crown. The Form 
for Consecrating Oil is, as in Egbert and Leofric, from an 
Ordo Romanus. 

Mr Gage, however, finds a difficulty in fixing the date of 
the MS to the first half of the tenth century, from the Form 
for the Benediction of tapers on the Purification being found 



xvi Pontificals of English and Scotch Use. 

in it; while no such Ordo is found in the Gelasian or Gregorian 
Scicramentaries, nor is it referred to by Amalarius, Walafridus 
or Alcuin. 

Still, there is in Egbert a single prayer, " Benedictio 
luminis in Purificatione sanctse Mariae," and the complete 
Office as given in the Jumieges Pontifical, is found identically 
in Leofric ; it is added, though by a later hand, to the MS in 
Dunstan ; it is also found in the Pontificals numbered in this 
list, 4 and 7 and described below. As it seems that the 
latest date for the Office in Leofric is 969, I should rather 
infer the date of tlie Office from that of the MS. as probable 
on other grounds, than conversely ; at least to the extent I 
have done ; and, as it has been suggested to me, there is no 
reason why it may not have been used in England many years 
before it was adopted on the Continent. 

Several Offices have been printed from this MS. 

Ordo dedicationis ecclesise et cimiterii, in the Archseologia, 
A. D. 1834. 

Qualiter debeant suscipere pcenitentem. 

Ordo reconciliationis altaris vel ecclesise. 

Ordinatio ad vii. ordines. 

Benedictio olei infirmorum. 

Exorcismus contra daemonium. 

Benedictio scrinii vel areas. 

Ordo ad ungendos infirmos. 

Benedictio virginuni. 

Benedictio monachorum. 

All these are in Martene, as well as the PVm of Excom- 
munication by the Bishop of Alet. 

The leaves in the book are in some disorder, and a few are 
missing. 



Pontificals of English and Scotch Use. xvii 

IV. 

MS 146 Corpus Christi College, Cambridge ; fol. 61329. 

This Pontifical is bound up with some other pontifical 
Offices, described below number xiii, which belonged to 
Sampson Bishop of Worcester ; in whose time the whole may 
have formed a single book. 

This part of the volume appears to be a tenth century 
manuscript. The initial letters are very plain. There are 
no illuminations. 

In the hand-writing, and the alternate red and green lines 
of the rubrics, and in the contractions, it very closely cor- 
responds with the Jumieges MS just described. 

The Benedictional which forms part of the volume, must 
be of a much later date, as one of the Benedictions is for 
the translation of S. jEthelwold. 

The following Benediction would show this part to be a 
Winchester book, and also bears upon the question of its 
date : 

" Benedictio in Quinta Feria de Sanctis in Ecclesia Wentana 
quiescentibus. 

" Deus, qui sanctam loci istius ecclesiam pio labore beati 
Birini episcopi olim consecratam, meritis sancti confessoris 
tui antistitis Swithuni moderno tempore dignatus es multiplici 
iniraculorum privilegio glorificare, &c." 

The English saints occurring in the Benedictional, are 
^Elphege, Cuthbert, Augustine, Etheldreda, and Swithin, 
jEthelwold ; of the two last there are Benedictions for the 
Dies natalis and the Dies translationis. 

In the form for Ordeal there are Anglo-Saxon versions 
of the adjurations. 

The volume is noticed Wanley, Hickes' Thesaurus, p. 106. 



Pont, c 



xviii Pontificals of English and Scotch Use. 



V. 

Archbishop Dunstan's, now in the National Library at 
Paris MS. 973. 

A small folio, containing in all 170 leaves. It commences, 
folio 4 v/ith a picture of the crucifixion ; on folios 5 and 6 are 
three other figures bearing books. 

Then follows : 

Epistola privilegii quam jubente Johanne Papa, suscepta 
benedictione ab eo, Dunstan archiepiscopus a suis manibus 
accepit, sed pallium a suis manibus non accepit, sed eo jubente 
ab altari S. Petri apostoli. 

Next, comes the Index and the various Offices. 

At folio 106 commences the Benedictional. 

There are no English saints in the list of festivals or in 
the Litanies. 

The Pontifical ends, folio 149. The remainder of the 
volume is mostly in Anglo-Saxon and of later date. 

From folio 150 to 160 a sermon "in Dedicatione ecclesise," 
followed by a fragment of the Form for ordaining an Abbot, 
and one or two other minor matters. 

In the " Consecratio Regis " is found : 

" quern supplici devotione in regnum Anglorum vel Saxonum." 
" Hie totius regni ecclesiam deinceps cum plebibus sibi 
annexis &c" 
and: 

" ut regale solium Anglorum vel Saxonum." 



VI. 

The Pontifical of Robert Archbishop of Canterbury A. D. 
1050-1052, now in Public Library of Rouen. 

Mr Gage in a Paper read before the Royal Society of 
Antiquaries in 1832 and printed in the Archseologia for that 
year, states his belief that this volume was written for 
^Ethelgar, translated from Selsey to the Archbishopric of 
Canterbury in 988. It is traditionally believed to have 



Pontificals of English and Scotch Use. xix 

belonged to Robert, Abbot of Jumieges, promoted by Edward 
the Confessor first to the see of London, afterwards to that 
of Canterbury. 

It is also described in Morinus " de sacris Ordinationibus " 
p. 230, (Antwerp 1695) where the Office for ordination from 
this MS is printed : 

" Codex ille magnificentissime descriptus est. Initio insig- 
nium festorum prima pagina tota literis aureis et versi- 
coloribus perfecte quadratis scripta est. Rubrics quoque 
sive tituli quadrato charactere et unciali, &c." 

In the Litanies occur the names of Oswald, Cuthbert, 
Swithin, Grimbald, ^Etheldrytha. 

The expressions in the Coronation Service are exactly the 
same as in Dunstan's. 

A fac- simile of a page in this MS will be found in Silvestre 
de Sacy. 



VII. 

Cotton MSS. Claud. A III. British Museum. 
This volume contains in scattered pieces : 
1. a fragment of a Pontifical, commencing with a Coro- 
nation Office, headed in a later hand : 

" Coronatio Etheldredi regis Anglo-Saxonum." 
It is printed in the Appendix to this Volume. 
The form in the Consecratio regis is : 
"Hictotius regni Anglo-Saxonum ecclesiam cum plebibus 
sibi annexis &c." 
and : 

" ut regale solium, videlicet Anglorum vel Saxonum." 
2. 

Ordinatio Monachi ; 

Consecratio Abbatis ; 

Consecratio Virginis ; 



xx Pontificals of English and Scotch Use. 

Consecratio Viduse ; 

de sacris Ordinibus dicendis ; 

in Dedicatione Ecclesise ; 

Minor Benedictions, and 

A Benedictional. 

Among the saints in the Litany are S. JElphege, S. Dunstan 
and S. Mildred. 

There is also bound up in this volume, the Coronation 
Office for Henry I., in which it is to be noticed that the words, 
Anglorum, Saxonum, Anglo- Saxonum, and the like, are 
omitted. This is the Coronation Office found in the xiith 
century Pontificals. 



VIII. 

Pontifical of S. Thomas & Becket. 

Now in the Public Library, Douai ; MS 94. 

This MS is well known, from being described in the Voyage 
Litteraire of Martene and Durant. It was originally at 
Marchiennes and is traditionally the Pontifical of Archbishop 
Becket. The handwriting of the MS is said to be of the 12th 
century, but it is certainly copied from one earlier than the 
Conquest. It almost throughout verbally agrees with 
Archbishop Robert's book and Claud. A. Ill (Ethelred's 
Coronation Office) and with C. C. C. 146, and it has none of 
the modifications found in all the 12th century MSS. 

In the Consecratio Regis, it has : 

" hunc famulum tuum ill. quern supplici devotione in regem 
Anglorum vel Saxonum pariter eligimus ; " 

and: 

" Hie totius regni Anglorum Saxonum ecclesiam deinceps 
cum plebibus sibi annexis ita enutriat." 

The whole Coronation form is identical with those earlier 
than the accession of Henry I. It will be found in the 
Appendix to this Volume p. 267. 



Pontificals of English and Scotch Use. xxi 

The English saints named in the Litany are, Oswald 
Swithin, ^Ethelwold, JEtheldreda. This Pontifical must have 
been almost wholly copied from a MS written soon after 
A. D. 1010. 

It is thus briefly described in M. Duthilleul's Catalogue 
of the Douai MSS from Martene and Durant's Voyage 
Litteraire. , 

"94. Vol. en 4to magno velin. xii. siecle; lignes longues, 
belle ecriture, initiales coloriees, couvert en bois et en 
papier gauffre. 

" On lit sur un feuillet coupe, place en regard du titre cette 
note de la main d' un des bibliothecaires de Marchiennes au 
18 siecle; "Pontificale hoc ad usum ecclesise Anglican 
accepisse nos a S. Thoma Cantuariensi, traditione constant! 
habemus. In eo reperitur in ordinatione diaconorum solitam 
fuisse manuum unctionem cum oleo sancto et sacro chrismate 
sub hac forma, ' Consecrentur manus istse &c.' In ordinatione 
autem presbyterorum unctionem capitis sub hac forma, 
' Unguatur et consecretur caput tuum &c.' In benedictionibus 
habetur et benedictio magnse aquse a septem presbyteris aut 
tribus presbyteris cum quatuor diaconis ubi aberant presbyteri.* 

" A la fin du volume on trouve quelques chants notes." 

In the rubrics, blue and green are used as well as red ; 
corresponding to the Jumieges Pontifical and C. C. C. C. 146. 






IX. 

MS. 44 in the Library of Corpus Christi College, Cambridge. 

In the MSS hitherto described, there have been on the 
whole but slight variations. The -present MS differs con- 
siderably from the earlier volumes; but, except in few 
instances, it does not appear to have produced any permanent 
effect. 

An apparently contemporary note on the margin of this 
MS, refers to this remodelling of the English Pontifical. 

In the "Examinatio Episcopi," (fol. 8 MS) at, 



xxii Pontificals of English and Scotch Use. 

" Oedis sanctam Catholicam et Apostolicam unam esse 
veram Ecclesiam &c." 
we have in the margin : 

" Articulus hie de Transubstantiatione et articulus de 
corporali praBSentia sanguinis in novo Pontificali Anglico 
in^eruntur ; et in Pontificali Romano hi articuli prsedicti non 
habentur." 

The MS appears to have been written for an Archbishop 
of Canterbury, and probably in the reign of Edward the 
Confessor. 

The profession of the Bishop is, to be " obediens sanctae 
Dorobernensi ecclesise." 

It is a very handsome volume, with little ornament but 
very well written in one hand throughout. 

The English saints named in the Litanies are, .ZElphege, 
Dunstan, Swithin, Cuthbert, Guthlac, JEtheldrytha, Mildrytha, 
Edward . 

The expressions in the " Consecratio Regis " are : 

" in regem Anglorum vel Saxonum ; " 

" totius regni Anglo-Saxonum ; " 

" Anglorum vel Saxonum." 

The words " Anglicus " and " Anglo-Saxonicus," occur 
perpetually in the Antiphons and Prayers in this Office. 

Its chief characteristics are, the great lengthening of all 
the Offices by the addition of long new prayers and by insertions 
in the old prayers ; by the introduction of very frequent 
references to the intercession of Saints, far beyond any other 
Pontifical. 

The only Office in which this MS clearly follows earlier 
MSS is that for Ordeals with which it concludes. 

Several of the shorter Forms do not occur in any other 
English Pontifical, as thai " ad ordinandum Decanum," which 
consists of two prayers nearly identical with those given 
in Martene (de Rit. 2. 1 Ordo vi.) as a form for the Benediction 
of an Abbot, from a Rheims manuscript. 

Nasmyth's Catalogue says of this MS : 

" Codex membranaceus, forma quadrata, in folio, ante 
conquisitionem Anglise, ut videtur, scriptus." 



Pontificals of English and Scotch Use. xxiii 

X. 

Leofric's Sacramentary B. 

This part of Leofric's Sacramentary, which is easily dis- 
tinguished by the hand-writing from the older portion, consists 
of 48 Masses, chiefly votive, some Prefaces, Episcopal Bene- 
dictions, and the Offices for Palm Sunday, Thursday in 
Passion Week and Good Friday. The Missse de Sanctis 
include S. Martin, S. Lazarus, S. Giles all French. The 
heading to the Missa de S. Egidio is ; " In Kal. Sept. 
Nemausensi (Nismes) pago qui vocatur vallis Flaviana in 
conspectu maris, natale S. Egidii abbatis et confessoris apud 
Athenas, Grseciae urbem, orti ex patre Theodoro, matre vero 
Pelagia." 

The following extracts show it to have been compiled by 
Leofric, after the see was transferred from Crediton to 
Exeter, and in part also from a Winchester book. 

Deus omnipotens, qui coelum sideribus depinxisti, et 
mundum sanctorum locorum spatiis distinxisti, in quibus 
prsecipue nomen tuum sanctum a nobis invocari et ad beneficia 
fidelibus tuis prsestanda interpellari voluisti ; quique me 
famulum tuum ill. non meis meritis sed dono tuse gratise 
pontificali cathedra Exoniensium sublimasti, preesta, quse- 
sumus, &c " 
and the Postcommunion : 

" Salutaris hostise participation refectus, misericordiam 
tuam supplex imploro, Domine Deus, ut me famulum tuum 
quern sanctse Exoniensi ecclesise prseesse voluisti, &c " 
and in the " Missa generalis vivorum et mortuorum," folio 20. 

" Collecta. Pietate tua, qusesumus, Domine, nostrorum 
omnium solve vincula delictorum, et, intercedente beata 
Maria semper virgine omnique ccelesti virtute, ac beatorum 
patriarcharum, prophetarum, apostolorum, martyrum, con- 
fessorum, virginum, omniumque sanctorum precibus, domnum 
apostolicum N., pontifices, abbates, regem nostrum et reginam 
nostram ac principes nostros omnesque congregationes illis 
commissas, et nos famulos tuos et familiam beatissimae Dei 



xxiv Pontificals of English and Scotch Use. 

genitricis Marise, necnon et sancti Petri apostoli atque sancti 
Swithuni coufessoris Christ! &c." 

The Office for blessing Palms I cannot find elsewhere. It 
may be an insertion of Leofric, though in the midst of 
extracts from the Ordines .Romani. It is immediately pre- 
ceded by the words, " Sabbato ante Palmas Domnus Papa 
eleemosynam dat," which are found in the Ordo printed by 
Hittorp, * on which see the account which follows of Vitell. 
E xii. 

The remaining two Offices, those for Holy Thursday and 
Good Friday are taken verbally from the same Ordo, which 
may be thought to have been brought from Burgundy by 
Leofric. 



XL 

Cotton MSS. Vitellius E. xii. British Museum. 

This MS is one of the volumes of the Cotton Library that 
suffered from the fire in 1731. It is now only a collection of 
fragments which are in great disorder. 

Part of the volume, from 116-160, consists of fragments, 
the remains of an Ordo Romanus, to which are appended the 
Benedictions of the images of S. Peter and S. Swithin, some 
prayers, addresses in the Offices for the Sick, and a Litany. 

This Ordo Romanus is identical with one printed by 
Hittorp in his " de Divinis Catholicse Ecclesise Officiis." 

* An account of this Ordo printed by Hittorp will be found in the 
Tubingen Theological Quarterly for 1862 in an article by Dr Meckel 
pp. 51-53. 

It has been conjectured by some, but on very questionable grounds, that 
the Ordo in its present state came from the hands of Beruoldus of Constance. 
Dr Rock thinks that perhaps it was adapted to the Cologne use. I am 
indebted for this note as well as for much else, to Mr E. Bishop of Esher, 
who adds his opinion that the MS described bj Morinus de Ordinationibus, 
p. 257 of the 1st pagination, is an earlier and a simpler form of the same 
Ordo. 



Pontificals of English and Scotch Use. xxv 

It seems worth while to add the following list of contents, 
as collated with the Ordo printed in Hittorp, considering on 
the one hand the great disorder of the leaves of the book and 
its extreme illegibility, and on the other, the important 
influence this Ordo Komanus exercised on subsequent forms 
of Episcopal Offices in England. 

MS. Fol. Hittorp. 

ed. Paris 1610. 

116, 117 f In die Paschaj. 86 D 87A. 

^ Bened. lactis et mellis. 

117 v. Benedictio Casei. 84 D. 

f In die Pasch ad Vesp. 87 D 90 B. 

De Sabbato infra Albas. 
De Octavis Paschse. 
De Litania majore et minore. 

118 121. <j Ininventione Sanctse Oucis. 

I In vigilia Ascensionis 

Domini. 

| De Sabbato Sancto in Vig. 
^ Pentecoste.s. 

i In Coena Domini. 54 D 58 D. 

122127. < Benedictio Ignis. 

I Reconciliatio Pcenitentium. 

145,146, 128133 f Consecratio Oleorum.* 64 D 83 C. 

j. Ad Mandatum. 
' Ordo in nocte Parasceves.* 
in die Parasceves. 



135, 136. In Vigilia Paschse. (a variation from 

Hittorp) 

137142. In dedicatione Ecclesiaj. 124 B 128 D 

[ Repositio Reliquiarum. 140 C E 

143 < Benedictio Muneris. with variation. 
{ Ben. Signi Ecclesise. 

144 f MissaB in Dedicatione 

\ Ecclesise et Baptisterii. 

134, 149, 148, 1 De ordinibus Conferendis ( J7 D 1C4D 
147, 150 152] 

153, 154. Ben. Imaginum S. Petri 

et S. Swithuni. 

* These two forms are found also in Leofric B MS fol. 349304. 
Pont, d 



xxvi P onti fie <ils of English and Scotch Use. 

155, 156 r Benedictio Perae. 

156v 15!>r. Sermo in die fratrum 

defunctorum . 

159v, 160r Litania 

160v. B. Perse (2nd Form.) 

It will be seen that two of the Offices in Leofric B and 
a considerable portion of Tiberius C 1 to be next described, 
are copied from this Ordo printed by Hittorp, which therefore 
is of great importance, if it is indeed the original document 
to which were due the changes in the Pontifical Services 
which are found between the 12th century books and 
those hitherto described with the exception of Leofric B. 
There is a very marked change in ceremonial, in the 
wording of rubrics, and in the prayers, between the first 
nine MSS above described, and those which follow. In this 
volume, in Leofric B, and partly in Tiberius C 1, we have the 
Offices found in this Ordo with scarcely a verbal change. 
Afterwards, partly in Tiberius C 1 and wholly in the 12th 
century and later Pontificals, the Offices are formed by 
combination of those in the older Anglo-Saxon Pontificals, 
and those in this Ordo. 

I am inclined to believe that these Forms were introduced 
into England by Leofric : and that the second change, that to 
Forms based partly on this Ordo and partly on the older 
Rituals, was due to Bishop Osmund. There is an extreme 
similarity between all the 12th century books, which certainly 
points to some one original. 

This Ordo Romanus is supposed by Hittorp to have been 
sent into France by Pope Stephen in the reign of Pepin or 
Charlemagne. 

The appended Forms of Consecration of Images of S. Peter 
and S. Swithin, which appear to have originally formed part 
of the same volume though written possibly by another 
scribe, show this volume to have been a Winchester book, 
that Cathedral having been dedicated originally to S. Mary 
and S. Peter, afterwards also to S. Swithin. 

The Litany with which the MS. concludes, will be found 



Pontificals of English and Scotch U*e. xxvii 

in the appendix to this volume. It has musical notes. The 
names of King William, Queen Matilda, Pope Alexander and 
Archbishop Aldred will be found in the Litany. The Litany 
therefore, must have been written between the years 1067- 
1070 when Alexander was Pope and Aldred was the only 
Archbishop acknowledged by the King, and who therefore, 
is prayed for as the Archbishop of the realm and not merely 
as Archbishop of a province. 

Having regard to the character of this Litany, and the 
circumstance that it is found in a generalized and slightly 
modified form in the Ely Pontifical in the library of Trinity 
College, described below, in immediate connection with the 
Coronation Office, and lastly, to the prominence given in it to 
Matilda, I am led to think that it is the Litany sung at the 
coronation of Matilda by Archbishop Aldred in 1068. 

At the conclusion of the Form for consecrating a bell, is 
the rubric, not found in Hittorp : 

"Tune sub trina infusione aquae sanctae, impone ei nomen, 
si velis." 

With this may be compared the concluding rubric of the 
Office in the Sarum Manual : 

" Deinde aspergatur aqua benedicta. et totus populus 
prsesens. Et imponatur sibi nomen per sacerdotem, apponendo 
manum supra et simul imponunt patrini et rnatrinae. Et post 
presbyterum norninant suum (i. e. campanae) nomen co- 
operiendo cloccam lintheo." 



XII. 

Cotton MSS. Tiberius C. I. British Museum. 
This MS contains Offices as arranged and used by a Bishop 
of Salisbury, probably Herman or Osmund. 

In the Form for admission of a monk, the Profession runs 
(MS fol. 92 v.) :- 

tf Ego frater N. sacerdos (vel diaconus) promitto conversi- 
onem &c. coram Deo et sanctis ejus in hoc monasterio -quod 
d* 



xxviii Pontificals of English and Scotch Use. 

est constructtim in honore sanctse Marise de Scyreburnia et in 

praesentia domni N. episcopi." 

and the Profession of an Abbot (MS fol. Ill v.) : 

" Interrogatio. Vis sanctse matri Ecclesise Seriberiensi 
canonicam per omnia subjectionem exhibere? 

" Dicat Episcopus. Profitere. 

" Et Abbas. Ego ill. ecclesise ill. electus Abbas profiteer 
sanctse Seriberiensi ecclesise ej usque vicariis canonicam 
subjectionem." 

Its contents are a great medley, and it is the work of 
more than one scribe. It contains homilies in Anglo- 
Saxon ; sermons in Latin on various matters ; capitula 
of Councils, particularly fol. 201 " Capitula concilii apud 
Wintoniam celebrati," printed in Wilkins, 1. 365, from this 
MS, where it is put under the year 1 076. Also, " Pcenitentis 
institutio secundum decreta Normannorum prsesulum " at a 
Council held under the presidency of Legate Ermenfred ; 
placed by Wilkins in 1076, but which probably should rather 
be put in 1070. Now Herman was Bishop of Salisbury only 
from 1075 to 1078. Osmund from 1078 to 1099. Considering 
these dates and the ritual importance of the MS. I am fully 
persuaded that so far at least as the Pontifical Offices go, it 
was written for and under the direction of Bishop Osmund. 

The Offices in this MS belonging to the Pontifical, consist 
of three portions : 

1. Minor Benedictions which are to be found in almost all 
the older Pontificals or Sacramentaries. 

2. Forms for Holy Thursday, Good Friday, Easter Eve, 
relic chests, altar tabernacle, for the Consecration of bells, 
and for Synods, Ember days, and a few minor matters. 
These are verbally from the Ordo Romanus printed by 
Hittorp. 

3. Forms for the Benediction of Abbots, Nuns, Widows, 
Abbesses, and Ordinations of Clergy ; these verbally correspond 
with the Forms of the 12th century Pontificals, and probably 
may be reasonably thought the work of Bishop Osmund 
himself. 



Pontificals of English and Scotch Use. xxix 

The Form for Synods, to last four days, appears to have 
exercised but little influence on the later Forms. In later 
Pontificals there are two Forms for holding Synods, each to 
last for three days only ; one appearing in various Pontificals 
from the 12th to the 15th century, which is printed in Wilkins 
4. 784 ; the other, which is found in the MSS numbered 13 and 
34 in this list, and which has been printed by Mr Maskell. 

I have not found elsewhere the following rubric with 
regard to colours and material of Eucharistic vestments, 
whichlis added to the " Examinatio ordinandi Episcopi," as 
given in Hittorp. 

Silvester papa inter cetera constituit, ut sacrificium altaris 
non in serico aut tincto panno quisquam celebrare preesumat, 
sed in puro lineo ab episcopo consecrato, sicut corpus Domini 
nostri Jesu Christi in sindone linea sepultum fuit. 

The Forms identical with those in the Ordo Roman us 
in Hittorp [Ed. Paris 1610] are : 

!ln Cocna Domini. 
In nocte Parasceves. 
In die Parasceves. 
In sancto Sabbato. 
104... 108 | Benedictio Capsarum. 

{ ... Ciborii. 

117... 120 Decretum de examinando Episcopo. 
162... 168 In Co3na Domini. 

f Benedictio Signi. 
179... 198 | Synodus. 

t De Quattuor Temporibus. 

Forms identical with Twelfth Century Pontificals : 
89.- .92 Oblatio Pueri. 

! Benedictio Abbatis. 
Virginia. 
Viduse. 
Abbatissse. 

151 -..158 De ordinibus conferendis. 
Remaining contents : 

76. ..88 1 

108... 110 > Sermons &c. 

170.. .178 I 

88 Benedictio Abbatifsse. 



xxx Pontificals of English and Scotch Use. 

95... 104 ( Bcnedictio ignis in die PurificationiB. 

IK Capite jejunii. 

In die Palmarum. 

Ad Clericum faciendum. 
121... 150 Minor Benedictions (as found in most Pontificals). 
158. ..162 Anglo-Saxon. 
168... 170 Te igitur. 



XIII. 

MS 146 Corpus Christi College, Cambridge ; part 2; Ssec. XI. 

This part of the MS, which has been described, above 
No. iv. was written in the time of Sampson Bishop of 
Worcester, A. D. 10961112. 

It commences with the oath of canonical obedience of the 
Bishop of Worcester to the Archbishop of Canterbury : 

Ego N. Wigornensis Ecclesise electus et a te, venerande 
pater N., sanctse Ecclesiee Cantuariensis Archiepiscope et 
totius Britannise Primas, antistes consecrandus, tibi et omni- 
bus successoribus tuis canonice succedentibus canonicam 
obedientiam me servaturum pr omit to. 

At fol. 52 occurs a Form of profession of obedience to the 
Bishop : 

Vis mihi et Ecclesiae mese professionem facere \ 

Resp. Volo. 

(Episcopus. Profitere.) 

Ego N., sanctse illi Ecclesise nunc ordinandus, fidem et 
subjectionem et reverentiam et obedientiam a sanctis Patribus 
constitutam secundum pnecepta canonum sanctse sedi Wigor- 
nensi Ecclesige rectoribusque ejus in prsesentia Domini 
Samsonis episcopi, perpetuo me exhibiturum promitto et 
super sanctum altare propria manu firmo. 

The new part consists (as in Leofric's part) of additions 
to the old ninth century MS (supra CCC 146 part 1) which 
constitutes the body of the book. There are no Litanies in 
it. The whole volume very probably served as the Pontifical 
of Bishop Samson. 

The Offices here given for the Penitents on Ash-Wednesday 
and Holy Thursday are peculiar. 



Pontificals of English and Scotch Use. xxxi 

XIV. XVIII. 

The five Pontificals which follow are of the twelfth century, 
and, I believe, so far at least as they have the same Offices, 
represent the arrangement of Bishop Osmund. The last four 
of the five are almost identical. They differ only in the 
number of Offices and Forms. The first book, the Winchester 
Pontifical, is, in four or five services, two of which are strictly 
Episcopal Offices, rather varied 

They are the last Pontificals containing the Offices for 
Ordeal. 



XIV. 

Cambridge University Library, Ee. II 3, Ssec. XII. 

This MS. appears by the following entry on the margin 
of fol. 1 to have belonged to the Cathedral Church at 
Winchester; "Prior et Conventus Sancti Swithuni, Winton. 
Willelmo Powlett Militi." 

It has been collated at considerable length in Mr Maskell's 
Monumenta Ritualia. 

It is in folio with initial letters in red, green, lilac and yellow. 

It differs from the other xiith Century Pontificals in some 
degree in the Ordination service, in the Office for Ash 
Wednesday, for Holy Thursday, Good Friday, and the 
Consecration of Nuns. 



XV. XVI. 

1 Cambridge University Library, LI ii 10 ; Saec. XII. 
Imperfect. 

2 Library of Trin. Coll. Cambridge ; Ssec. XII. 3. *l - 10 ( 
These two Pontificals are identical, so far as they go together. 
The second book is considerably more perfect than the first. 
In the Litanies are found the names of SS. JEthelwold, 

Swithin, Jitheldrytlia, Sexburga, Eormenhilda and Wihtburga. 
jEtheldrytha's name being written in large letters. 



xxxii Pontificals of English and Scotch Use. 

From this it has been supposed that these books were 
written for Bishops of Ely ; the Cathedral of Ely being 
dedicated to S. ^Etheldrytha, and Sexburga and Wihtburga 
being her sisters and Eormenhilda closely connected with her. 

The Trin. Coll. MS contains at the end of the Coronation 
service, the Litany printed from the Ordo Romanus in the 
Appendix to this volume, in an abridged and general form, 
the King, Queen and Archbishop not being specially named. 
There are a good many verbal variations between the two 
forms. Among the Saints invoked in this MS are SS. 
Edmund, Ermengeld, Oswald, Dunstan, JElphege, George. 



XVII. 

Magd. Coll. Oxford, no. 226. Ssec. XII. 

This book, of which only one or two leaves are missing, 
belonged in 1348 to the Cathedral of Hereford, as is seen 
from a list of contents on the outside folio. There are a 
good many marginal alterations, all of the xivth Century. 

The only internal evidence as to locality is common to this 
book and all the xiith Century books in this list, namely 
that it was written for the holder of a See in the Province of 
Canterbury, from the Decretum &c. de electo Episcopo. 

" Venerando Sanctse Cantuariensis Ecclesise Metropolitano 
N. clerus et populus Ecclesise ill. debitam subjectionem ; 

and in the Examinatio Episcopi. 

Inter. Vis Sanctse Dorobernensi Ecclesiee fidem et sub- 
jectionem per omnia exhibere ? 

There are some leaves inserted in the earlier part of the 
MS containing in a hand of the xivth Century the Prefaces 
and the Canon of the Mass (without rubrics.) The rubrics 
of the Prefaces correspond to those of the York Missal, and 
not to those of the Sarum or Hereford. 



Pontificals of English and Scotch Use. xxxiii 

XVIII. 

Trin. Coll. Dublin B. 3. 6. Ssec. xii. 

This MS is mutilate at the end. It corresponds throughout 
verbally with the Hereford Book, so far as the two run 
together. The presence of two offices not in the Hereford 
book, which might apparently be taken to show that it was 
written for an Archbishop of Canterbury, viz. 

Quando Archiepiscopus pallium acceperit &c. 

Quando Pallium mittitur a Roma ; 

are yet of no value in this respect ; the same forms are found 
in the Pontifical of De Marti vail Bishop of Sarum. 

The only English Saint named in this book is S. ^Elphege. 

A copy of this MS has been given me by the great 
kindness of the Bishop of Brechin. 



XIX. 

British Museum; Vesp. D xv. Ssec. xii. 

This is a Fragment of a Pontifical once belonging to a 
Bishop of Exeter, though not written originally for him. 
In the Profession for an Abbot, the name of the first Diocese 
has been erased and that of Exeter inserted in a hand of 
apparently the same date. " Vis sanctse matri Ecclesise 
Exoniensi canonicam &c. per omnia exhibere." 

Resp. Volo. 

Et dicat Episcopus. Profitere. 

Et Abbas. Ego N. Ecclesise ill. electus Abbas profiteer 
sanctse Exoniensi Ecclesise ejusque vicariis canonicam &c. 

It contains the earliest Form, Ad recludendum Anchoritam. 



Pont, e 



xxxiv Pontificals of English and Scotch U*e. 

XX. 

British Museum ; Tiberius. B viii. Ssec. xii. 

This volume, which is magnificently written, though 
without ornamented capitals or illuminations, was originally 
written tor some Suffragan of the Province of Canterbury. 
This appears from the Decretum de Electo Episcopo, and the 
Examinatio Episcopi, wherein it agrees with the Magd. Coll. 
MS. above described (no. xviii.) It became afterwards the 
property of a Bishop of Glasgow, as is shown, just as in the 
case of the Exeter book, by the Abbot's profession, the name 
of the original Diocese having been erased and that of 

O 3 

Glasgow inserted in a hand of the same period. 

"Vis sanctse Ecclesise Glasguensi canonicam per omnia 
subjectionem exhibere." 

The only variations from the Hereford and Dublin Books, 
of any note are in the Forms for Consecration of Nuns. 

In the middle of this volume is bound up the Coronation 
Omce for Charles V. of France, on which see the note in 
Maskell Monum. Rit. iii.. p. 14. I will only add that the 
expression " Ut regale solium, videlicet Saxonum, Merciorum, 
Nordanchimbrorum sceptra non deserat," does not occur in 
any known English Pontifical. 



XXI. 

Paris, National Library, MS. Lat. 1218. Ssec. xiii. 

This was the Pontifical of David de Burnham Archbishop 
of S. Andrews. 

It is described in the printed Catalogue merely as 
" Pontificale Anglicanum," and its identification is due to the 
sagacity of M. Delisle, now the Administrateur General of 
that noble Library, who observed at the beginning a list of 
churches consecrated or reconciled by the Scottish primate. 
It is a small quarto, well and correctly written, and with 
musical notation. 



Pontificals of English and Scotch Uxc. xxxv 

The Offices contained are those for the Consecration of a 
Church, Altar, and Cemetery, Crucifix, for the Reconciliation 
of a Church. They are very similar to the corresponding 
forms in the six MSS, last described. 

Among the Saints invoked in the Litanies, are Alban, 
Edmund, Kentegern, Cuthbert, Dunstan, and Patrick. 

This Pontifical will shortly be published by the Rev. 
G. H. Forbes of Burntisland. 



XXII. 

Cambridge University Library ; Ff. vi. 9. Saec. xiii. 

This MS. partially collated by Mr Maskell, belonged to a 
Bishop of Coventry. The Profession of an Abbot is ; Ego 
N. Ecclesiae electus Abbas profiteer tibi, Pater N. Con- 
ventrensis Episcope, et successoribus tuis canonice intrantibus, 
fidem et canonicam subjectionem; et hoc propria manu 
subscribo. 

The MS. is very imperfect ; the Offices contained are those 
connected with the Dedication of a Church and its ornaments, 
with the Religious Orders and Vows, and the special Days. 



XXIII. 

Pontifical of Anianus, Bishop of Bangor. 

This MS. which is now preserved in the Library of the 
Dean and Chapter of Bangor, belonged to Anianus, elected 
Bishop of that See A. D. 1268. 

On the outside of the covering leaf are the notes : 

" Sum Decani et Capituli Ecclesise Cathedral. Bangor. ex 
dono Humphredi Humphreys S. T. P. Episcopi Bangorensis. 
Anno Domini 1701." 

"Liber Pontificalis Domini Aniani Bangor. Episcopi. Dono 
dedit Ecclesise suse Cathedral! Bangorensi, Ricardus Ednam, 
Bangor. Episcopus A. D. 1485." 
e* 



xxxvi Pontificals of English and Scotch Use. 

The volume has been badly bound, many of the ornamented 
and illuminated letters having been cut that the edges of 
the volume might be gilt. 

Besides some at the beginning, two leaves are lost from 
the body of the book ; the first leaf of the Canon, and in the 
Benedictional the folio containing from Dom. xv. to Dom. xx . 
post Pentecosten. The centre of the larger illuminated 
letters has been in most cases cut out. The rubrics are in many 
places illegible. All the Choral parts have musical notation. 

This Manuscript contains all the ordinary Pontifical Ser- 
vices, the Offices for Special Days and also those usually 
found in the Manual. 

The chief interest attaching to this MS arises from the 
expectation that it might enable us to determine the "Use of 
Bangor. Most of the Offices in this book are collated by 
Mr Maskell in his Monumenta Ritualia, but it must be 
remembered that the Ordinary and Canon of the Mass for 
the Bangor Use as given in the text of his " Ancient Liturgy 
of the Church of England," are not from this volume but 
from a Missal, once belonging to Oswestry. I will only 
say here, that the Ordinary and Canon of the Mass in this 
Pontifical are singularly close to the Sarum form ; and where 
this Volume and the Coventry Pontifical (No. xxi.) give forms 
for the same Pontifical Office, there is the closest similarity 
between them. The Offices for Orders, ad Clericum faciendum, 
and Benedictio Viduae are identical in the two MSS, and that 
for the Consecratio Ecclesise very nearly so. 

In the Benedictional are found forms for S. Francis (Day 
and Translation) S. Dominic, S. Clair, and S, Bernard. 

The Profession of a Nun is as follows : 

Ego soror N. promitto stabilitatem meam et conversionem 
morum meorum et obedientiam secundum regularn S. Benedict! 
coram Deo et sanctis ejus. in hoc monasterio quod est con- 
structum in honore Dei et sanctae Etheldredse in praesentia 
domni N. Episcopi et domnse N. Abbatissse. 

The Canon of the Mass and the Offices usually found in 
Missals, which occur in this volume, will be found in the 



Pontificals of English and Scotch Use. xxxvii 

Appendix to the 2nd volume of the York Missal, Surtees 
Society, vol. Ix. and the Manual Offices, in the Appendix to 
the reprint of the York Manual, vol. Ix. in the same series. 

I will only repeat the conviction which I have elsewhere 
expressed, that this Pontifical was compiled or rather copied 
from one compiled without any reference to the " Use of 
Bangor." 



XXIV. 

Pontifical of De Martivall, Bishop of Salisbury 1315 
1329 (Godwyn). 

Now in the Bodleian Library ; Rawlinson MSS. C. 400. 

In consideration of its importance as the sole relic of any 
Pontifical belonging to a Bishop of Salisbury since the time 
of Bishop Osmund, this MS, which is but a small fragment, 
is printed at length in the Appendix to this volume. 



XXV. 

British Museum; Harleian MSS. 561. Ssec. xiv. 
This is also a fragment. It contains : 

1. Alterations to be made in the Office of the Mass, when 
a Bishop was celebrant. 

2. Benedictio Virginum. 

3. Benedictio Sanctimonialis non Virginis post vel infra 
annum probationis. 

4. Benedictio Regis et Reginse. 

5. De Ordinibus conferendis, breaking off in the Ordination 
of Deacons. 

The Coronation Office is something between the Liber 
Regalis and the form printed from Mm. iii. 21. Cambridge 
Univ. Library by Mr Maskell. 

The Pontifical is assigned to Winchester from the Form 
of Benediction of Nuns. 



xxxviii Pontificals of English and Scotch Use. 

The profession specifies for the Convent; ''Locus iste qui 
est constructus in honore sanctse Mariee." 

The order for Consecration of Nuns printed by Mr Maskell 
Mon. Rit. vol. 2. 307. is a translation of the form in this 
book. That English Version was given to the Convent of 
Nuns of S. Mary, Winchester, by Bishop Fox, who held the 
See from A. D. 1500, to 1528. 



XXVI. 

British Museum; Lansdowne MSS. 451. Ssec. xiv. 

This is a very fine folio MS, perfect, with illuminations 
and some curious pictures. 

It has been called from entries, the Evesham, and therefore 
an Abbatial Pontifical, and from the rubric on Colours fol. 
18. 19. where Ecclesia nostra Exon. is named, it has been 
assigned to Exeter. 

It may have belonged to Evesham after the death of its 
owner, but it is in no sense an Abbatial Pontifical. And the 
expression in the rubric on Colours proves nothing. This 
has been taken from some Exeter book and inserted without 
alteration. It is found also in Archbishop Chichele's 
Pontifical, (No xxviii. infra) and CCCC 79, (No xxvii.) 
totidem verbis. 

The MS. was written for a Bishop of London, and would 
refer only to the Use of S. Paul's, so far as it referred to any 
special Use at all. 

The Widows' profession fol. 75 is "Ego N. vidua, non 
conjugata, promitto et voveo Deo et beatse Marise et sanctis 
omnibus in prsesentia vestra, Reverende in Christo pater 
Domine N. Londinensis Episcope, propositum castitatis 
vidualis perpetuaB juxta regulam beati Pauli apostoli. In 
nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti." 

The volume also agrees throughout very closely with 
CCCC. 79, the Pontifical of Clifford Bishop of London. 



Pontificals of English and Scotch Use. xxxix 

XXVII. 

Pontifical of an Abbot of Westminster. 

Bodleian Library, Rawlinson 425. saec. XIV. exeunt. 

This is the only remaining Abbatial Pontifical, of which I 
am aware. 

It commences with a Memorandum of the allowance of the 
cushions c. used the Coronation of Edward II. to the Abbot 
of Westminster in the accounts of the Clerk of the Great 
Wardrobe, Thomas de Usifler. 

Then follows in another hand the Form for Coronation of 
a Queen, separately, the same Form as in the Liber Regalis ; 
after which a full Benedictional. 

Next, the Coronation Office for Edward II. collated by 
Mr Maskell, Mon. Rit. 

Afterwards Offices for Benediction of Monks and Nuns ; 
the Monastery being that of S. Peter, and the Convent 
that of S. John Baptist. 

Then follow the forms for special days, except that for 
Consecrating Oils and Chrism in Co3na Domini ; the Services 
usually found in the Manual, and Form for Royal Obsequies. 

It also includes the Ordination Services for all seven orders. 
The minister in this case is throughout " Episcopus." 

XXVIII. 

The Pontifical of Clifford Bishop of London 14061426. 
now in the Library of Corpus Christi College, Cambridge, 
no. 79. 

This magnificent volume, by far the most splendid of all 
comprised in this list, was the property of Clifford Bishop of 
London whose arms are emblazoned in the illumination 
in two places. 

The Pontifical very closely agrees with the previous London 
Pontifical, Lansdowne MS. 451, (above no. xxvi) but in the 
profession of obedience the Bishop of London is not named. 

Like that Manuscript it has duplicate Forms of Offices. 

Consecratio Pontincum (1) secundum Romanam Ecclesiam. 
(2) secundum modum Anglicanum. 



xl Pontificals of English and Scotch Use. 

Consecratio Tabulae Portabilis (1) more Gallicano. 

(2) secundum modum Romanse Ecclesise. 

It contains a Benedictional and all the Manual Services, 
and the Exeter Tract on Colours. The Coronation Service 
is that of the Liber Regalis. 

The use of the Cathedral seems referred to as that of Sarum. 

The great peculiarity of the MS is the number of miniatures 
found at the commencement of each Office and occasionally 
at subdivisions of the Offices, representing portions of the 
several ceremonies, e. g. 

At the commencement of the Service for the Consecratio 
Altaris portabilis is a drawing of the Bishop standing in 
front of an altar, attended by two acolytes in albs, bearing 
one a censer, the other a reliquary. On the Altar are lying 
the three small altars to be consecrated, square in form, with 
5 small crosses on each. 

At the Benedictio Virginis, 

The nun, dressed in white with a very long taper, and 
carrying a brown dress in her hand, is standing before the 
Bishop. 

At the Benedictio Sanctimonialis non Virginis post vel infra 
annum probationis, 

The Vowess in a brown dress with black hood kneeling 
and offering her schedule to the Bishop. 

At the Benedictio Viduse, 

The Vowess in a blue dress with white hood, and carrying 
a brown dress and white veil on her right arm, is kneeling 
before the Bishop. 

The Coronation Office is called Ordo ad benedicendum 
Regem secundum usum Ecclesise Westmonasteriensis. It is 
the Office for Edward II. The Benedictions are Archbishop 
Peckham's. 

There is a duplicate Office for Consecration of the Chrism. 
The first Office is given p. 70 as part of the full Office in 
die Ccense ; the 2nd Qualiter consecretur Chrisma in Ecclesia 
Sarum, at p. 283. which is the same as the Form in Lacy's 
Pontifical, ed. Barnes p. 283. 



Pontificals of English and Scotch Use. xli 



xxix. s... 

Pontifical of Chichele Archbishop of Canterbury 1414 1443. 
now in Trinity College Library, Cambridge. 

In the form for Degrading an heretical Clerk, we have 
fol. 214. "copia vero hujusmodi sententise sequitur et talis 
vel consimilis esse potest." 

ic In Dei nomine Amen. Nos Henricus permissione divina 
Cantuariensis Archiepiscopus, totius Anglise Primas, &c." and 
so elsewhere in the same Office and in that for the benediction 
of Crutched Friars. 

It is a thick Volume, of 299 fol. with musical notes, very 
little ornament and not a handsome book. 

It contains Peckham's Benedictions as well as the ordinary 
set, and some Offices peculiar to this MS., as the Form for 
profession of Crutched Friars, and that for admission of Nuns 
and Friars of the order of S. Bridget. 

These both lived in the same monastery, now Sion College, 
founded in 1414. and the only English House of the order. 

It also has duplicate forms in one instance. 

Consecratio Crucis (1) in forma curise Romanae. 
(2) ad modum Anglise. 

There are very long Offices for Enclosing Anchorites, both 
male and female ; and very full and various forms for 
admissions into Monastic orders. 3 . / 

It gives the Exeter Rubric on Colours, as well as the Sarum. 

The Use of Sarum is constantly referred to, and there are 
repeated notices of the variations between it and the Roman 
Use. 

In the Appendix will be found the Confirmation Service as 
given in this MS, (which provides for two points not elsewhere 
noticed, Confirmation on a journey and hypothetical Con- 
firmation,) and the office for laying the Foundation Stone of a 
Church. 

The statement in the old Catalogus Generalis that this 
was a Pontifical of the time of Philip and Mary, appears to 
have been founded on nothing better than the title of the 
Mass " Pro Rege et Regina." 
Pont, f 



xlii Pontificals of English and Scotch Use 

XXX. 

The Pontifical of Lacy Bishop of Exeter, circa 1420. now 
in the Library of the Dean and Chapter of Exeter. 

This was published by the late Mr Ralph Barnes in 1847. 
and can still be had, I believe, at Stewart's, King William 
Street, Strand. 

Lacy was consecrated Bishop of Hereford in 1417 and 
translated to Exeter in 1420. 

The proof of ownership is given on the 2nd folio ; " Hunc 
Librum Pontificalem dederunt executores bonge memorise 
Edmundi Lacy nuper dum vixit Exoniensis Episcopi, de bonis 
ejusdem Ecclesiae Cathedralis Exoniensis ibidem remansurum 
&c." 



XXXI. 

Bodleian Library, MS. Tanner 5. ssec. xiv. ineunt. 

This is endorsed by a late hand, as a Sarum Pontifical, but 
there is no evidence whatever that it belonged to a Bishop 
of Salisbury. It is almost identical in all the strictly 
Pontifical Offices with Lacy's, just described, but it has 
neither the Coronation Office nor the Office for Consecration 
of Chrism secundum Usum Sarum. Still, the two MSS 
did not belong to successive holders of the same See, as 
is plain from the considerable variations between^them in the 
Manual Offices, especially those for Baptism and Matrimony. 



XXXII. 

British Museum, additional MSS. 6157. ssec. xv. 

This fragment consisting of 146 leaves, is exceedingly similar 
in writing to Archbishop Chichele's Pontifical and is also for 
an Archbishop of Canterbury. Its contents are nearly 
identical with the very peculiar Offices in Archbishop 
Chichele's book, as far as they go. 



Pontificals of English and Scotch Use. xliii 

It contains the Office for admission of Monks and Nuns of 
the order of S. Bridget, with a rubric in French at the 
commencement. It has a Coronation Office a copy of that in 
the Liber Regalis. There is no such form in the Chichele MS. 

In the profession for regular Canons are found, the words 
domni N. Archiepiscopi vel N. gerentis vices domni 
Archiepiscopi Cantuarise &c. 

The fragment commences in the middle of the Coronation 
Service and ends in the middle of Archbishop Peckham's 
Benedictions. 



XXXIII. 

Dublin, Trin. Coll. Library, ssec. xv. 

This MS which is very much mutilated, and the leaves of 
which are in great disorder, has nothing to indicate to whom 
it belonged. There appears to be nothing peculiar in the 
Contents. 



XXXIV. 

Cambridge Univ. Library Mm. iii. 21. ssec. xv. exeunt. 

This fine Manuscript is that of which Mr Maskell has 
made so much use in the Monumenta Liturgica and the 
Ancient Liturgy of the Church of England. 

It corresponds very closely with C. C. C. 79 and Lansdowne 
451, the London Pontificals, both in size, ornamentation, and 
contents. The indications as to its owner are 

1. The use of the Cathedral was the Sarum ; 

2. The Arms of the owner (which have not been identified,) 
are emblazoned in the illuminations on three leaves, and are 

Argent on a chevron fleury sable. 3 Roses of the field. 
f* 



xliv Pontificals of English and Scotch Use. 

The Form for profession of a widow is 

le N. ve/e avowe & Dieu perpetuele chastitee de moun 
corps de fore en avant en la presence de vous tres honurable 
pier en Dieu Syre N. par la grace de Dieu Evesque de N. et 
promette estableraent vivre en cete avowe et a ce faire je de 
ma mayn de mesme face la subscription. 



XXXV. 

Cambridge University Library Ff. vi. 1. 
This is the Pontifical of Archbishop Bainbridge printed 
in the present volume. 



XXXVI. 

To the above is to be added a MS in the Library of the 
Marquis of Bath at Longleat, which has been shown me 
by Mr Bradshaw, the Librarian of the University of 
Cambridge, but too late to notice in its proper place. 

The volume is made up of pieces of two or three Pontificals 
of the xiiith and xivth centuries. It contains two forms for 
the Dedication of a Church, differing from each other ; a 
Benedictional, Offices for Ordination, for the Consecration of 
Nuns, Abbots and Abbesses, and for the Special Days. 
There is nothing to indicate for what Bishops or Sees the 
MSS bound together in this volume were written. 



CONTENTS. 

Preface i 

I De Sacris Ordinibus 1 

De Celebratione Pontificis 2 

Ordinatio Ostiariorum 6 

Ordinatio Lectorum '.'-' ' 9 

Ordinatio Exorcistarum 10 

Ordinatio Acolythorum 11 

Ordinatio Subdiaconorum 14 

Ordinatio Diaconorum 16 

Ordinatio Sacerdotum 34 

De celebratione Ordinum 43 

Benedictio Abbatis 45 

Dedicatio Ecclesise 53 

Ordo Includendi Famulam Dei 81 

Dedicatio Ccemeterii 87 

Reconciliatio Ecclesise vel Ccemeterii 92 

Consecratio Altaris sine Ecclesia 104 

Benedictio Lapidis Portabilis 124 

Benedictio Campanse 133 

Prsefatio ad Altare benedicendum 137 

Benedictio Eremitse 140 

Installatio Abbatis 142 

Benedictio Abbatissse 143 

Benedictio Mitrse Episcopi 149 

Benedictio Viduse 150 

Ad Suscipiendum Archiepiscopum 152 

Ad Suscipiendum Regem 153 

Consecratio Virginum 154 

Consecratio Sanctimonialis non Virginis 170 

Benedictiones Episcopales 176 

Benedictio Salis, Aquae, Cineris et Vim 194 



APPENDIX. 

PontiBcal of de Martivall, Bishop of Salisbury A. D.1315-1329 

(1) Consecratio Oleorum et Chrismatis 201 

(2) Consecratio Virginum 207 

(3) Consecratio Regis 214 

(4) Consecratio Reginse 222 

(5) Consecratio Episcopi 225 

(6) Inthronizatio Archiepiscopi 232 
Offices translated from the Pontifical of John (Russell) Bishop 

[of Lincoln ssec. xv. 

(1) The Consecratyon of Virgyns 237 

(2) Benedictio Abbatissse Electee 248 
Consecrationes Oleorum et Chrismatis secundum usum 

[Sarum 252 

Consecratio JEtheldredi Regis Anglo-Saxonum 267 

Litania in Consecratione Reginse Matildse A. D. 1068 279 

Ad Benedicendum Eremitam ; from a Durham Cartulary 285 

Confirmatio Puerorum ; from the Pontifical of 

[Archbishop Chichele 289 

Benedictiones lapidis pro fundamento Ecclesise 293 

Offices from Leofric's Sacramentary seec. x. 299 

[(see separate list p. 301) 
Extracts from York Registers 

(1) Ordination Lists 361 

(2) Church Ornaments 371 

(3) Inthronization of the Archbishop 373 

(4) Days on which the pall was worn 384 
(6) Super-altars. 386 

Ecclesiastical Colours in use in the Church of Exeter 

[ssec. xiv. and xv. 388 



ERRATA. 

p. xxv. 1. 24 for 83 C. read 73 C. 
p. xxix 1. 6 for 13 read 28. 
p. xxxvii 1. 3 for Ix. read Ixiii. 

It will be seen that musical notes are occasionally missing, 
they have been omitted in the Manuscript. 



PONTIFICALS 



CHRISTOPHBRI BAINBRIDGE 



ARCHIEPISCOPI EBORACENSIS. 



DE SACRIS ORDINIBUS. 

Pontificate requirit officium nosse primo sacrorum causas ordinum, ut 
cogmta oriyine intelligentiam eorum mysticam ipse pontifex perfecting 
consequatur. 

CAPUT PR1MUM. 

Ordinandus ante ordinis susceptionem semper confessionem prceparet ; 
xl. di. cap. ultimo. In peccato mortal* nan accedat ; Ex. de temporibus 
ord. Ad aures. Primam tonsuram non negligat. Nullus ordinetur, 
nisi examinatio prcecedat ; xliii. di. per totain. Non accipiantur simul 
minores ordines cum subdiaconatu, nee etiam duo ordines simul sed 
gradatim ; Ex. de tempore ord. Per literas. Non per saltum accipiat 
quis ordinem ; xlii. di. cap. ii. Non ab olio episcopo quam suo ; xxv. 
di. Perlectis. Non contra episcopi proliibitionem, nee sine titulo ; Ex. 
de vita et honestate clericorum. Cum secundum apostolum. Non 
furtive ; Ex, de eo. qui furtive ord. cap. i et ii. Missam, in qua 
ordinatus est, totaliter audiat. Tangat omnia t quce sunt tangenda, unus- 
quisquein sui ordinis susceptione ; xxv. di. Perlectis. Non accedat nisi 
licentiatus et prcesentatus ; Ex. de scrut. cap. ultimo. Jejunus et a 
Pont. 1 



2 De Sacrts Ordinibus. 

jejuno recipiat ordines ; Ex. de temp, ordin. Per literas. Noh accipi- 
antur ordines neque confer antur, nisi temporibus db Ecclesia constitutis ; 
Ex. ubi prius, cap. i et iii. Multa sunt, quce impediunt promovendum, 
sine culpa, etsi non sine causa : quoniam non debet promoveri ignotus ; 
Ex. de clericis peregrinis, cap. ii. JBigamus ; xx. di. A cunctis. 
Neophytus ; xlviii. di. Quomodo. Corpore vitiatus ; xvi. dist. qu. i. legi. 
De illegitimo thoronatus ; Ex. de fil. presb. c. i. Servus ; Ex. de servis 
non ordin. c. i. et ii. Olligatus ad ratiocinia quandoque repellitur ab 
ordinibus. 

Ex prcedictis patet dignitas clericalis ; quia ordines non conferuntur a 
quolibet ; nee cuilibet ; nee in quolibet loco ; nee qualibet die ; nee 
qualibet hora diei t sed tempore missce. 



DE CELEBRATIONE PONTIFICIS. 

Celebraturus pontifex missarum solemnia, quosdam psalmos et orati- 
ones ex institutione Celestini Papce primo prcemittit, quos interim, dum 
caligis et sandaliis ornetur, dicet, secundum exJwrtationem Psalmistcc 
dicentis, Prseoccupemus faciem ejus in confessione, et in psalmis 
jubilemus ei. 

Hi v. psalmi sunt qui did debent ; viz. 

Quam. dilecta. [Ps Ixxxiii.] Gloria Patri. 

Benedixisti Domine. [Ps Ixxxiv.] [Gloria Patri.] 

Inclina Domine. [Ps Ixxxv.] Gloria Patri. 

Credidi propter quod. [Ps cxv.] Gloria Patri. 

De profundis. [Ps cxxix.] Gloria Patri. 
Antiphona. 

Veni, Domine, visitare nos in pace, ut laetemur coram te 
corde perfecto. 

Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. 

Pater noster. Et ne nos. 

Repleatur os meum laude ; 

Ut cantem gloriam tuam, Domine. 

Domine, averte faciem tuam a peccatis meis ; 
Et omnes iniquitates meas dele. 

Cor mundum crea in me. Deus ; 

Et spirituin rectum innova in visceribus meis. 



De Celebratione Pontificis. 3 

Ne projicias me a facie tua ; 

Et spiritum tuum ne auferas a me. 
Redde mihi laetitiam salutaris tui ; 

Et spiritu principal! confirma me. 
Sacerdotes tui induantur justitiam ; 

Et sancti tui exsultent. 
Domine Deus virtutum, converte nos ; 

Et ostende faciem tuam, et salvi erimus. 
Domine, exaudi orationem meam ; 

Et clamor meus ad te veniat. 
Dominus vobiscum ; 

Et cum spiritu tuo. 
Oremus. 

Oratio. Aures tuse pietatis, mitissime Deus, inclina preci- 
bus meis, et gratia Sancti Spiritus illumiria cor meum, ut tuis 
mysteriis digne ministrare merear. Per Christum Dominum. 

Oratio. Actiones nostras, quaesumus, Domine, aspirando 
prseveni, et adjuvando prosequere, ut cuncta nostra operatio 
a te semper incipiat, et per te coepta finiatur. 

Oratio. Fac me, quseso, Deus, ita justitia indui, ut in electo- 
rum merear exsultatione laetari, quatenus exutus ab omnibus 
sordibus peccatorum, consortium adipiscar tibi placentium 
sacerdotum ; meque tua misericordia a vitiis omnibus exuat, 
quern reatus propriae conscientiae gravat. Per Christum 
Dominum. 

Caligis et sandaliis impositis } pontifex prius quam sibi amictum im- 
ponatj caput pectinet, manuset faciem lavet ; etdum lavit, dicat episcopus 
hanc orationem. 

Largire sensibus nostris, omnipotens Pater, ut sicut hie 
abluuntur inquinamenta manuum, ita a te mundentur interius 
pollutiones mentis, et crescat semper in nobis augmentum 
sanctarum virtutum. Per Christum. 
1* 



4 De Celebratione Pontificis. 

Ad Amictum imponendum capiti suo dicat. 

Spiritus Sanctus superveniat in me, et virtus Altissimi 
obumbrabit caput meum. 

Ad Albam. 

Miserere mei, Deus, miserere mei, et munda me a reatibus 
cunctis, ut cum illis qui dealbaverunt stolas suas in sanguine 
Agni mereamur perfrui gaudiis perpetuis. 

Ad Zonam. 

Prsecinge me, Domine, zona justitiae, et constringe in me 
delectationem Dei et proximi. 

Ad Stolam. 

Stola justitiae circumda, Domine, cervicem meam, et ab 
omni corruptione peccati purifica rnentem meam. 

Ad Tunicam. 

Indue me, Domine, vestimento salutis, et indumento Isetitise 
circumda me semper. 

Ad Dalmaticam. 

Da mihi, Domine, sensum et vocem, ut possim can tare 
laudem tuam ad hanc missam. 

Ad Fanonem. 

Indue me. Pater clementissime, novum hominem, deposito 
veteri cum actibus suis, qui secundum Deum creatus est in 
justitia et sanctitate veritatis. 

Ad Casulam. 

Indue me, Domine, lorica fidei et galea salutis ac gladio 
Spiritus Sancti. Amen. 

Deinde dicat episcopus ante quam accedat ad altare, Introibo ad 
altare Dei, &c. ut continetur in Missali. 

Cum vero episcopus exuerit casulam et alia indumenta episcopali*, 
dicat hos psalmos, sub uno Gloria Patri, cum hac antipliona, 
Trium puerorum. 
Ps. Benedicite sacerdotes, usque ad finem. [Dan. iii. 83] 

Laudate Dominum in sanctis ejus. [Ps cl.] 
Ps. Nunc dimittis. [S. Luc. ii. 29.] 

Gloria Patri. Sicut erat. 
Deinde dicitur antiphona, Trium puerorum. 



De Celebralione Pontificis. 5 

Sequatur. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. 

Pater noster. Et ne nos. 

Benedicamus Patrem et Filium cum Sancto Spiritu. 
Laudemus et superexaltemus eum in ssecula. 

Benedictus es in firmamento coeli ; 
Laudabilis et gloriosus. 

Benedicat et custodiat. 

Non intres. 

Domine Deus virtu turn. 

Domine exaudi. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Oratio. Deus, qui tribus pueris mitigasti flammas ignium, 
concede ut nos famulos tuos non exurat namma vitiorum. 

Ure igne Sancti Spiritus renes nostros et cor nostrum, 
Domine, ut tibi casto corpore serviamus et mundo corde 
placeamus. 

Actiones nostras, quaesumus, Domine, aspirando prseveni et 
adjuvando prosequere, ut cuncta nostra operatic a te semper 
incipiat et per te coepta finiatur. et finiatur, Per Christum 
Dominum nostrum. Amen. 



ORDINATIO OSTIARIORUM. 

Post primam orationem. Delude sedeat episcopus ante altare, 
conversus ad ordinandum, et archidiaconus in capa serica indutus, 
humiliter respiciens in episcopum, cum his verbis alloqiiitur, ita dicens 
stando et quasi more lectionis legendo. 

Postulat haec sancta ecclesia, reverende pater, hos viros 
ordinibus aptos, consecrari sibi a vestra paternitate. 
Responsio episcopi. 

Vide ut natura, scientia, et moribus, tales per te intro- 
ducantur, imo tales per nos in domo Domini ordinentur 
personae, per quas diabolus procul pellatur, et clerus Domino 
nostro multiplicetur. 

Re&pon&io archidiaconi. 

Quantum ad humanum spectat examen, natura, scientia, et 
moribus digni habentur, et probi cooperatores effici in his, 
Deo volente, possunt. 

Quibus expletis, dicat episcopus hanc orationem publice stando sine 
nota. 

Auxiliante Domino et salvatore nostro Jesu Christo, praesentes 
fratres nostri in sacrum ordinem electi sunt a nobis et clericis 
huic sanctse sedi famulantibus, alii ad omcium presbiterii, 
diaconii vel subdiaconii, quidam vero ad casteros ecclesiasticos 
gradus : proinde, admonemus et postulamus tarn vos clericos, 
quam cseterum populum, ut pro nobis et pro illis puro corde et 
sincera mente apud divinam clementiam intercedere dignemini, 
quatenus nos dignos faciat pro illis exaudiri, et eos unum- 
quemque in suo ordine eligere, et consecrare per manus nostras 
dignetur. Siquis habet autem aliquid contra hos viros, pro 
Deo, et propter Deum, cum fiducia exeat et dicat. Verum- 
tamen memor sit communionis a SUSD. 

a al. conditionia. 



Ordinatio Ostiariorum. 7 

Pronunciantur * omnes ordinandi, quod non recedant db ecclesia ante 
finem missce. 

Cantato missce introitu, et dicta prima collecta, dicat archidiaconus. 

Accedant qui ordinandi sunt Ostiarii. 

Tune accedant immediate antequam lectio legatur vel gr addle cantetur, 
ad consecrandum, et episcopus sedens cum mitra eos instruendo dicat. 

Ostiarium oportet percutere cymbalum, aperire ecclesiam, 
et librum tenere ei qui prsedicat : 

Et cum ordinantur, tradat eis episcopus claves ecclesice, et ipsi eas 
ambabus recipiant manibus, et dicat eis episcopus stando. Et si vnulti 
stint, stent in circuitu, et episcopus circumeat, scepius idem repetendo. 

Sic agite, quasi reddituri Deo rationem pro his rebus, quoe 
istis clavibus recluduntur. 

Tune ducat eos archidiaconus ad ostium' ecclesice, et tradat eis ostium. 

Prcefatio Ostiariorum, episcopo ad eos converso, manu elevata dextera 
super eos. 



De- -um Patrem omni-po-tentem, fratres ca-ris-si-mi, suppli- 



-H - 



ci-ter depre-ce-mur ut hos famu-los su- -os N. be-ne^di- 



ce-re dig-ne-tur, quos in of-fi-ci- -um os-ti- -a- -ri- -o- -rum 



e- -li-ge-re digna-tus est ut sit e- -is fi-de-lis-si-ma cu-ra di- -e- 



bus ac nocti-bus ad distincti- -o-nem ho-ra-rum cer-ta-ruin ad 



mm 



D [ 



invo-candum nomen Do-mi-ni nostri Je-su Christi. 
Tune episcopus vertat se ad altare dicens, 

Oremus. 
Et diaconus. Flectamus genua. Levate. 

Episcopus surgens convertat se ad ordinandos, elevata manu dextera, 
dicens. 

a al. Prdemuniantur uJ Praemoneantur. 



Ordinatio Ostiariorum. 

Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus, 
dignare hos famulos tuos in officium ostiariorum, ut inter 
janitores ecclesise tuse tuo pareant obsequio, et inter electos 
tuos partem tuae mereantur habere mercedis. Per Dominum. 

Iste modus et gestus in aliis ordinibus per omnia observetur. 



ORDINATIO LECTORUM. 

Tune, dicta prima lectione et dicto gradali et secunda oratione, 
dicat archidiaconus, 

Accedant qui ordinandi sunt Lectores. 

Time immediate accedant, antequam lectio secunda legatur. Et 
episcopus sedendo eis dicat. 

Lectorem oportet legere quse prsedicat, et lectiones cantare 
distincte, et benedicere panem et omnes fructus novos. 

Et stando vel circueundo, tradat eis episcopus codicem divinarum 
lectionum, quern recipiant inter manus, dicente episcopo, et scepius si 
oportet repetendo. 

Accipite, et estote verbi Dei relatores, habituri, si fideliter 
et devote impleveritis officium vestrum, partem cum his qui 
verbum Dei ab initio administraverint. 

Lectorum Prcefatio sic. 



O-re-mus, di- -lectis-si-mi, De- -urn Patrem omni-po-tentem, 



ut su-per hos fa-mu-los su- -os quos in ordi-nem lecto-rum 



digna-tur assu-me-re be-ne-dicti- -o-nem su--am clementer 



in-fundat, qua-te-nus distincte le-gant quse in eccle- -si- -a 



-m - 



De- -i le-genda sunt, et e- -a-dem o-pe-ri-bus im-ple- -ant. 
Isto modo dicantur prcefationes sequentes, usque ad diaconos. 

Oreraus. 

Diaconus. Flectamus genua. 

Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus, bene>J<dicere 
dignare hos famulos tuos, in officio Lectorum, ut assiduitate 
lectionum distincti sint atque ordinati ; et agenda dicant et 
dicta opere compleant : ut in utroque sanctse ecclesiae exemplo 
sanctitatis snse consulant. Per Dominum. 



10 



ORDINATIO EXORCISTARUM. 

Tune, lecta secunda lectione cum gradali, et dicta tertia oratione, 
dicat archidiaconus. 

Accedant qui ordinandi sunt Exorcistae. 

Tune accedant qui ordinandi sunt exorcistce. Et sedens dicat eis 
episcopus. 

Exorcistae competit abjicere dsemones, et dicere populo * Qui 
non communicat det locum,' et aquam in ministerio fundere. 

Et tradat eis episcopus stans librum in quo scripti sunt Exorcismi, 
modo quo supra, dicens. * 

Accipite et commendate memoriaB, et habetote potestatem 
iinponendi manus super energumenos, sive baptizatos, sive 
catechumenos. 

Prcefatio Exorcistarum. 



De- -um Patrem omni-po-tentem, fratres ca-rissi-mi, suppli- 



ces de-pre-cemur, ut hos fa-mu-los su- -os be-ne^di-ce-re 



digne-tur in of-fici-um ex-or-cista-rum ; ut sint spi-ri-tu- a- les 
- a m-a a H m- 

impe-ra-to-res ad ab-ji-ci-en-dos dse-mo-nes de cor-po-ri-bus 



ob-ses-sis, cum omni ne-qui-ti--a e-o--rum mul-ti-for-mi. 



0--re-mus. Diaconus. Flectamus e^Levate. 
Benedictio Exorcistarum. 

Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus, bene^dicere 
dignare hos famulos tuos in officio exorcistarum, ut per im- 
positionem manuum et oris officium, potestatem et imperium 
habeant spiritus immundos coercendi; ut probabiles sint medici 
ecclesiae tuaB gratia curationum virtuteque ccelesti connrrnati. 
Per Dominuin . 



11 



ORDINATIO ACOLYTHORUM. 

Hie, finita tertia lectione, et dictis gradali et quarto, oratione, dicat 
a rchidiaconus. 

Accedant qui ordinandi sunt Acolythi. 

Tune veniant qui ordinandi sunt acolythi, et dicat eis episcopus 
sedens. 

Acolythum oportet ceroferarium ferre, et luminaria ecclesiifi 
accendere, vinum et aquam ad eucharistiam ministrare. 

Hie etiam poterit eos expressius informare de quatuor ordinibus prce- 
cedentibus, qui sub nomine Acolythatus consummantur, licet quatuor sint 
in numero y a prout in principio libri continetur. Et tune ab episcopo 
accipiant ceroferarium cum cereo unum cum una manu, et aliud cum 
alia, dicente sibi episcopo. 

Accipite ceroferarium cum cereo, ut sciatis vos ad accen- 
denda ecclesise luminaria mancipari. 

Accipiant et urceolum vacuum ab archidiacono, dicente illis episcopo. 

Accipite urceolum ad suggerendum vinum et aquam in 
eucbaristiam sanguinis Christi. 

Prcefatio Acolyihorum. 



-it 



De- -um Patrem omni-po-tentem, fratres ca-rissi-mi, suppli- 



ci--ter de-pre-ce-mur, ut hos fa-mu-los su--os be-neJ<di-ce-re 



\-rn- a- 



digne-tur in ordi-ne a-co-ly-tho-rum, qua-tenus lu-men vi-si- 

bi le ma-ni-bus prae-fe-rentes, lu-men quoque spi-ri-tu- -a- -le 
i 1 ^ a -,-p g- 

mo-ri-bus prae-be- -ant, ad-ju-vante Do-mi-no nostro Je-su 
a MS incineto. 






12 Ordinatio Acolythorum. 



Christo, qui cum e--o et Spi-ri-tu Sancto vi-vit et regnat 

] 
De- -us. 



O- -re- -mus. 

Diaconus. Flectamus. Levate. 
Sequitur Benedictio Acolythorum. 

Domine sancte. Pater omnipotens, seterne Deus, qui per 
Jesum Christum Filium tuum Dominum nostrum et per aposto- 
los ejus, in hunc mundum lumen claritatis tuae misisti, quique, 
ut mortis nostrse antiquumaboleres chirographum,gloriosissim8e 
ilium crucis vexillo affigi, et sanguinem et aquam ex latere 
illius pro salute generis humani effluere voluisti, bene^dicere 
dignare hos famulos tuos N. in officio acolythorum, ut ad 
accendendum lumen ecclesise tuse et ad suggerendum vinum et 
aquam ad conficiendum sanguinem Christi Filii tui in offerenda 
eucbaristia, sanctis altaribus tuis fideliter subministrent. 
Accende, Domine, mentes eorum et corda, ad amorem gratise 
tuae, ut illuminati vultu splendoris tui, fideliter tibi in sancta 
ecclesia deserviant. Per eundem Dominum nostrum Jesum 
Christum Filium tuum. Qui tecum vivit et regnat. 

Oremus. 

Domine sancte, Pater omnipotens, soterne Deus, qui ad 
Moysen et Aaron locutus es ut accenderentur lucernse in 
tabernaculo testimonii, bene^dicere digneris hos famulos 
tuos, N. ut sint acolythi in ecclesia tua. Per. 

Oratio. 

Omnipotens sempiterne Deus, fons lucis et origo bonitatis, 
qui per Jesum Christum Filium tuum, lumen verum, mundum 
illuminasti, ejusque passionis mysterio redemisti, bene^dicere 
clignare hos famulos tuos, N. quos in officio acolythorum 
consecramus, poscentes clementiam tuam, ut eorum mentes 
et lumine scientise tuaa illustres, et pietatis tuaa rore irriges, 
ut ita perceptum ministerium, te auxiliante, peragant, qua- 



Ordinatio Acolythorum. 



13 



tenus ad aeternam remunerationem pervenire mereantur. Per 
eundem Dominum. 

Et nota, quod quidam episcopi, ante vel post quemlibet ordinem, 
alloquuntur ordinatos et instruunt de eorum officio, exhortando ad bene 
faciendum et pro eo orandum, et ipsi manum ejus osculantur, et ipse 
eis benedicat in recessu. 

Tune, lecta lectione quarta et dictis gradali et oratione, episcopus 
convocans ad se acolytlios, injungat eis Horas beatce Virginia quotidie 
dicendas, et quod orent pro eo, aliquid certum si voluerit imponendo. 

Delude dicat archidiaconus. 

Decedant qui ordinati sunt Acolythi. 

Tune legatur lectio quinta, Angelus Domini. Qua lecta, sequatur 
Tractus vel Alleluia. 

Postea dicat episcopus. Pax vobis. 

Et dicat orationem, Deus qui tribus pueris et orationem pro ordi- 
nandis, sub uno Per Dominum. 



14 



ORDINATIO SUBDIACONORUM. 

Quibus expletis, dicat Archidiaconus. 
Accedant^qui ordinandi sunt Subdiaconi : 
Episcopus sedens eis dicat. 

Subdiaconum oportet praeparare necessaria ad ministerium 
altaris, et diacono humiliter ministrare. 

Et si voluerit, hie potest ulterius eos de eorum officio informare, sicut 
habetur supra in principle Libri Pontificalis. Hoc idem faciat similiter 
in singulis ordinibus consequentibus. 

Accedentes igitur subdiaconi cum ordinantur, quia manus impositionem 
non accipiunt, patenam cum calice de manu episcopi accipiant vacuam. 
De manu vero archidiaconi accipiant urceolum plenum cum aquamanili 
ac manutergio, dicente sibi episcopo. 

Videte cujus ministerium vobis traditur; 

In finelconcludat sic legendo plane. 

Ideo, si usque nunc fuistis tardi ad ecclesiam, amodo debetis 
esse assidui ; si usque nunc somnolenti, amodo vigiles : si 
usque nunc ebriosi, amodo sobrii : si usque nunc inhonesti, 
amodo casti : unde vos admoneo, ut vos exhibeatis ita ut Deo 
placere possitis. 

Prcefatio Subdiaco?iorum ipsis inclinatis, episcopo dicente. 



O-remus De- -um ac Do-mi-num nostrum, fratres ca-rissimi, 



ut su-per hos servos su- -os quos ad subdi- -a-co-na-tus 



of-fi-ci-um vo-ca-re digna-tus est, ef-fundat be-ne>Jdic-ti- 



o-nem su-am et gra-ti--am; ut in conspectu e-jus fi-de-li-ter 



-B B- 



servi- entes, prae-des-ti-na-ta sanctis prae-mi--a consequan- 



tur. 



Ordinatio Subdiaconorum \. 



15 



O- -re- -mus. 

Diaconus. Flectamus genua. Sequitur, Levate. 
Benedictio Subdiaconorum. 

Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus, benedicere 
dignare hos famulos tuos, quos ad officium subdiaconatus 
vocare dignatus es ; ut eos in sacrario tuo sancto strenuos 
sollicitosque coelestis militie instituas excubitores, sanctisque 
altaribus tuis fideliter subministrent ; et requiescat super eos 
spiritus sapientise et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, 
spiritus scientise et pietatis, et repleas eos spiritu timoris 
tui, et eos ministerio divino confirmes, ut obedientes facto 
atque dicto parentes, tuam gratiam consequantur. Per 
Dominum. in imitate ejusdem. 

Tune tradat eis singulis in sinistra episcopus manipulos, dicens, 

Accipe manipulum per quern designatur fructus bonorum 
operum ; imple ministerium tuum : potens enim est Dominus 
ut augeat tibi gratiam in fine. Qui vivit et regnat Deus in 
ssecula saeculorum. 

Pax tibi. 

Ad induendam tunicam, dicat episcopus, 

Induat te Dominus vestimento salutis, et indumento leetitiae 
circumdet te semper. 

Qua indutus\statimlleyat epistolam, et sequatur tractus vel Alleluia 
cum sequentia. Et injungat eis horas canonicas quotidie dicendas, et ut 
orent pro [ipso, indulgentiam xx. dierum primas eorum epistolas 
audientibus indulgendo. 

Deinde, ante evangelium vocentur qui ordinandi sunt diaconi et 
etiam sacerdotes simul ab archidiacono, ita dicente. 

Recedant qui ordinati sunt Subdiaconi : accedant qui ordi- 
nandi sunt Diaconi. 



16 

ORDINATIO DIACONORUM. 

Deinde accedant qui ordinandi sunt diaconi et sacerdotes cum 
vestibus suis, et stantibus cunctis archidiaconus vel unus examinator 
offer at eos pontifici sedenti, supplicando humiliter isto tnodo. 

Postulat sancta mater Ecclesia Catholica prsesentes ut sub- 
diaconos ad diaconii, et diaconos ad presbyterii onus ordinetis. 
Episcopus sedens, interrogat eum. 

Scis tu eos esse dignos. 

Offer ens eos respondeat. 

Quantum humana fragilitas nosse sinit, scio et testificor 
ipsos dignos esse ad hujus onus officii. 
Episcopus stando dicat. 

Auxiliante Domino Deo et Salvatore nostro Jesu Christo 
eligimus hos in ordinem diaconii vel presbyterii. Si quis 
autem habet aliquid contra eos, pro Deo et propter Deum 
exeat et dicat ; verumtamen memor sit conditionis a suae. 

Prostrato posted episcopo ante altare cum sacerdotibus et levitis 
ordinandis, incipiatur litania, quce communiter servit aliis Officiis 
Pontificiis infra. 

A liqui dicunt litaniam in principio super omnes Ordines ; sed 
Romana Ecclesia hie tantum hoc modo dicit litaniam istam. 



Kyri-eleison. Christeleison. Kyri-eleison. 

a^t 



Christe audi nos. 



Pa-ter de co&lis De--us, mi-se-re-re no-bis. 



Fi-li Re-demptor mundi De- -us mi-se-re-re no-bis. 



Spi-ri-tus Sancte De- -us mi-se-re-re no-bis. 

_. . ..... - . . B .-^^ 

Sancta Tri-ni-tas, u-nus De- -us mi-se-re-re no-bis. 
al. communionis:. 






Ordiuatio Diaconorum et Sacerdotttru . 17 



Sancta Ma-ri- -a, o-ra pro no-bis. 



ISancta De- -i ge-ni-trix, o-ra pro no-bis. 



Sancta virgo virgi-num, o-ra pro no-bis. 



Sancte Micha--el, o-ra pro no-bis. 



Sancte Gabri- -el, o-ra pro no-bis. 



Sancte Rapha- -el, o-ra pro no-bis. 



-a a a _ 



Omnes sancti Ange-li et Archange- -li, o-ra-te pro no-bis. 



Omnes sancti be- -a- to-rum spi-ri-tu- -um ordi-nes, o-ra-te 



pro no-bis. 



-s 



Sancte Jo-hannes Baptista, o- -ra pro no-bis. 



-m- 



Omnes sancti Patri-archse et Prophe-tae, o-ra-te pro no-bis, 



Hi - 



Sancte Petre, o-ra pro no-bis. 



Sancte Pau-le, o-ra pro no-bis. 
Pont. 2 



18 Ordinatio Diaconoruin et Sacerdotum. 



Sancte Andre- -a, o-ra pro no-bis. 



Sancte Johannes, o-ra pro no-bis. 



Sancte Ja-co-be, o-ra pro no-bis. 



Sancte Matthse - e, o-ra pro no-bis. 



Omnes sancti A-posto-li et E-vange-listse, o-rate pro no-bis, 



Omnes sancti disci-pu-li Do-mi-ni et inno-centes, o--ra-te 



pro no-bis. 



Sancte Stepba-ne, o- ra pro no-bis. 



Sancte Clemens, o-ra pro no-bis. 



Sancte Laurenti, o-ra pro no-bis. 



Sancte Vincenti, o - ra pro no-bis. 



Sancte Thoma, o-ra pro no-bis. 



Omnes sancti Martyres, o - rate pro no-bis, 



Ordinatio Diacononim et Sacerdotum. 19 



Sancte Silvester, o- ra pro no-bis. 



Sancte Gre-go-ri, o - ra pro no-bis, 



Sancte Marti-ne, o - ra pro no-bis. 



Sancte Nicho-la- -e, o - ra pro no-bis. 



Sancte Augusti-ne, o - ra pro no-bis. 



Omnes sancti Ponti-fices et Confessores, o- -rate pro no-bis. 

-- I 



Sancte Be-ne-dicte, o - ra pro no-bis. 



Sancte Maure, o - ra pro no-bis. 



Sancte E-gi-di, o - ra pro no-bis. 



Omnes sancti Mo-nachi et He-re-mi-tse, o-ra-te pro no-bis. 



Sancta Ma-ri- -a Magda-le-ne, o-ra pro no-bis. 



Sancta A-gatha, o-ra pro no-bis. 



Sancta Agnes, o-ra pro no-bis. 

2* 



Ordinatio- Diaconoruni et Sacerdoium t 



Sancta Cae-ci-li- -a, o-ra pro nobis. 



Sancta Ka-te-ri-na, o- ra pro no-bis. 



Omnes sanctse Virgi-nes et Vi-du-ae, o - ra-te pro no-bis. 



Omnes Sancti et Sanctse De - i, interce-di-te pro no-bis. 



Pro-pi-ti- -us esto, parce no-bis, Do-mi- ne. 



Pro-pi-ti -us esto, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



Ab om-ni ma-lo, Chorus respondeat. Li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



Ab insi-di-is di--a-bo-li, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



A damna-ti- o ne perpe-tu- -a, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



Ab immi nenti-bus pecca- to-rum nos-tro-rum pe-ri-cu-lis, 



-B B- 



li-be-ra nos Do-mi-ne. 



HH - 



Ab infesta-ti- -o-nibus Daemonum, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



A spi-ri-tu forni-ca-ti - o-nis, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



Ordinatio Diaconoruin et Sacercfotum. 21 



Ab appe-ti-tu i - na-nis glo-ri- -se, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



Ab omni immundi-ti - a mentis et corpo-ris, li-be-ra nos, 



-M- 



Do-mi-ne. 



-B- 



Ab i-ra et o - di- -o et omni ma-la vo-lunta - te, li-be-ra 



nos, Do-mi-ne. 



Ab immundis co-gi-ta-ti - o - ni-bus, li-be-ra nos, Do-mi-ne, 



A C3e-ci-ta-te cordis, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



A fulgu-re et tempes-ta-te, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



A su-bi-ta-ne - a et impro-vi-sa morte, li-be-ra nos, Do-mine. 



-H- 



Ab omni pecca-to, li-be-ra nos, Do-mine. 



-H- 



Per myste-ri--um sanctse incarna-ti - o-nis tu- -se, li-be-ra 



nos, Do-mi-ne. 



-a- 



-a- 



Per adventum tu - um, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



22 Ordinatio Diaconorum et Sacerdotum. 



Per sanctam na-ti-vi-ta-tem tu- am, li-be-ra nos, Do -mine. 



Per sanctam cir-cum-ci-si - o-nem tu - am, li-be-ra nos, 



Do-mi-ne. 



Per baptismum et sanctum je-ju-ni - um tu - um, li-be-ra 



-. - ..I 

nos, Do-mi-ne. 



Per passi - o-nem et sanctam cru-cem tu - am, li-be-ra nos, 



Do-mi-ne. 



Per mortem et se-pul-tu-ram tu-am, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 



Per glo-ri - o-sam re-surrec-ti - o-nem tu - am, li-be-ra nos, 



Do-mi-ne. 



Per admi-ra-bi-lem ascensi - o- nem tu - am, li-be-ra nos, 



Do-mi-ne. 



Per gra-ti-am Sancti Spi-ri-tus Pa-ra-cli-ti, li-be-ra nos, 



Ordinatio Diaconorum et Sacerdotum. 



23 



Do-mi-ne. 



In ho-ra mortis, succurre no-bis, Do-mi-ne. 

- m m m^ m m - m f 

B ~ | 

In di - e ju-di-ci - i, li-be-ra nos, Do-mi-ne. 

" == . . . -[ 

t 
Pec-ca-to-res, te ro-ga-mus, au-di nos. 

=g=^ T^ - . .-nr^ 

Ut pa-cem no-bis do-nes, te ro-ga-mus, au-di nos. 

J . ,=j=g-"-t 

Ut parcas no-bis, te ro-ga-mus, au-di nos. 

m m " m- 

Ut Eccle-si - am tu - am sanctam re-ge-re et de-fensa-re 

.'-. V.', 

digne-ris, te ro-ga-mus, au-di nos. 

- ""- m m o !- " 
Ut domnum aposto-li-cum et e-pisco-pum nostrum et omnes 

eccle-si-as-ti-cos ordi-nes in sancta reli-gi- -o ne conserva-re 

, _>-, , ^ , "__|: 

digne-ris, te ro-ga-mus, au-di nos. 

Hie surgat episcopus, et sumat baculum in manu sua, et 
conversus ad ordinandos, per se dicat. 



Ut e - lectos istos ordi-nandos be-neJ<di-ce-re digne-ris, te 



24 Ordinatio Diaconorum et Sacerdotum. 



ro-ga--mus, au-di nos. 



Ut e - lectos istos ordi-nandos be-ne^di-ce-re et sancti^fi- 



ca-re digne-ris, te ro-ga-mus, au-di nos. 



Ut e - lectos istos ordi-nandos be-ne>J<di-ce-re, sanctiJn- 



ca-re et conseJcra-re digne-ris, te ro-ga-mus, au-di nos. 

In consecrations episcopi dicitur. 

Ut fratrem nostrum N. electum pontificem in vera religione 
conservare digneris, te rogamus, audi nos. 

Adhuc in consecratione episcopi secundo dicatur. 

Ut hunc electum tuum beneJ<dicere et sancti^ficare, 
digneris, te rogamus, audi nos. 

Tertio. 

Ut hunc electum tuum bene*Jdicere, sancti>Jncare, et con- 
secr^are digneris, te rogamus, audi nos. 

In benedictione abbatis. 

Ut fratrem nostrum electum abbatem gratia Sancti Spiritus 
illustrare et beneJ<dicere digneris, te rogamus, audi nos. 

In consecratione virginum. 

Ut sorores istas bene^dicere et in vera religione conservare 
digneris, te rogamus, audi nos. 

In dedicatione ecclesice. 

Ut domum istain bene^dicere, sancti^ficare, et conse>J*crare 
digneris, te rogamus, audi nos. 

In dedicatione altaris. 

Ut altare istud bene^dicere, sancti>Jncare, et conseJcrare 
digneris, te rogamus, audi nos. 

In dedicatione Cosmeterii. 

Ut coemeterium istud bene>J<dicere, sancti>I<ncare, et cor.- 
sec>Jrare digneris, te rogamus, audi nos. 



Orditiatio Diaconorwn et Sacerdotinn. 25 

In reconciliatione ecclesice vel ccemeterii. 

Ut ecclesiam istam vel caemeterium istud reconciliare et 
consecrJ<are digneris, te rogamus, audi nos. 

In benedictione campanarum. 

Ut hanc campanam bene{<dicere, sancti^ficare, et conse- 
cr^are digneris, te rogamus, audi nos. 

In dedicatione crucis. 

Ut hanc crucem bene>Jdicere, sanctUfificare, et conse- 
cr>Jare digneris, te rogamus, audi nos. 

Hoc peracto genuflectat episcopus cum ministris usque ad finem 
litanice. 

Clerici prosequantur litaniam sic. 

Ut episcopos et abbates nostros in sancta religione conser- 
vare digneris, te rogamus, audi nos. 

Ut regi nostro et principibus nostris pacem et veram concor- 
diam atque victoriam donare digneris, te rogamus, audi nos. 

Ut congregationes omnium sanctorum tuorum in tuo sancto 
servitio conservare digneris, te rogamus, audi nos. 

Ut cunctum populum Christianum pretioso sanguine tuo 
redemptum consecrare digneris, te rogamus, audi nos. 

Ut omnibus benefactoribus nostris sempiterna bona retri- 
buas, te rogamus, audi nos. 

Ut aniinas nostras et parentum nostrorum ab aeterna 
damnatione eripias, te rogamus, audi nos. 

Ut fructus terrae dare et conservare digneris, te rogamus, 
audi nos. 

Ut oculos misericordiae tu<e super nos reducere digneris, te 
rogamus, audi nos. 

Ut obsequium servitutis nostrae rationabile facias, te roga- 
mus, audi nos. 

Ut mentes nostras ad coelestia desideria erigas, te rogamus, 
audi nos. 

Ut miserias pauperum et captivorum intueri et relevare 
digneris, te rogamus, audi nos. 

Ut omnibus fidelibus defunctis requiem aeternam dones, te 
rogamus, audi nos. 
Pont. 3 



26 Ordinatio Dittconorum et Sacerdotuni, 

Hos versus sequentes resumant cantores. 

W^= -- -"^ 

Ut nosmet-ipsos in tu--o sancto ser-vit-i--o conforta-re 



- 



digne-ris, te ro-ga-mus, au-di nos. 



Ut nos exau-di-re digne-ris, te ro-ga-mus, au-di nos. 



Fi-li De -i, te ro-ga-mus, au-di nos. Chorus idem. 



Clerici. Agnus De-i, qui tol-lis pecca-ta mundi, ex-au-di 



nos, Do-mi-ne. Chorus idem. 
b-m-m + 



Clerici. Agnus De--i, qui tol-lis pecca-ta mundi, parce 



nobis, Do-mi-ne. Chorus idem. 

!? ^ == 



Clerici. Agnus De - i, qui tol-lis pecca-ta mnndi, mi-se re- 



re no-bis. Chorus idem. 



Clerici, Kyri - e-leison. Chorus idem. 



Clerici. Christe - leison. Chorus idem. 



Clerici. Kyr-i - e-leison. Chorus idem. 



Ordinatio Diaconorum. 27 

Finita litania, redeant sacerdotes electi ad loca sua, remanentibus 
levitis ad consecrandum. 

Et episcopus dicat eis, sedens. 

Diaconum oportet ministrare ad altare, evangelium legere, 
baptizare, et prsedicare. 

Et ulterius, si voluerit, eos informet, ut habetur in principio libri. 

Quibus se inclinantibus, solus episcopus, qui eis benedicit, manum super 
capita singulorum ponat, dicens solus secreto, 

Accipe Spiritum Sanctum. 
quia non ad sacerdotium sed ad ministerium consewantur. 

Sequitur Prcefatio super inclinatos diaconos stando. 



O-re-mus, di-lectissi-mi, De - um Patrem oinni-po-tentem, 



ut su-per hos fa-mu-los su - os quos ad of-fi-ci - um di - a-co 



na-tus as-su-me-re digna-tus est, be-neJ<dicti - o-nis su - se 



gra-ti - am cle-menter ef-fundat, et consecra-ti - o-nis indul-tse 



pro-pi-ti-us do-na conservet, pre-cesque nostras cle-menter 



ex-au-di - at, ut. quse nostro ge-renda sunt mi-nis-te-ri - o, su -o 



be-nig-nus pro-se-qua-tur au-xi-li - o, et quos sacris mys-te-ri- 



is ex-se-quendis pro nostra intel-li-gen-ti - a cre-di-mus of-fe- 



rendos, su - a be-neJ<dicti - o- ne sancti^fi-cet. 



O-re-mus. 
3* 



28 Ordinatio Diaconori^m. 

Diaconus. Flectamus genua. Levate. 

Benedictio diaconorum, convertendo se ad eos. 

Oratio. 

Exaudi, Domine, preces nostras, et super hos famulos tuos 
Spiritum tuse bene^dictionis emitte ; ut, ccelesti munere ditati, 
et tuae gratiam majestatis possint acquirere, et bene vivendi 
aliis exemplum prsebere, 
legendo submissa voce, 

per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum qui 
tecum vivit et regnat. In unitate^ ejusdem Spiritus Sancti 
Deus. 

Prcefatio*.exaltando vocem. 



Per om-ni - a sae-cu-la sse-cu lo-rum. 
=V = ^- *+-*-* 4 



Do-mi-nus vo - biscum. 



Sursum cor-da. 



Gra-ti - as a-ga - - mus, Do-mi - no De - o nos-tro. 



Ve-re dignum et justum est, sequum et sa-lu - ta - re, nos 



ti-bi semper et u-bi-que gra-ti-as a-ge-re, Do-mi-ne sanctej 



Pa-ter omni-po-tens, se-terne De - us, ho-no-rum da-tor ordi- 



num-que distri bu -tor ac of-fi-ci - o-rum dis-po-si-tor, qui, in 



te ma-nens, inno - vas om-ni-a, et cuncta dis-po-nis per Ver- 



bum, virtu-tern, sa-pi - enti - amque tu - am, Je-sum Christum, 



Qrdinatio Diaconorum. 29 



Fi - li - um tu - um Do-mi-num nostrum ; sempi-terna pro-vi- 



denti - a praB-pa-rans, et singu-lis qui-busque tempo-ri-bus 



ap-tan-da dispensans ; cujus corpus, eccle-si - am vi-de-li-cet 



tu - am, coe-les-ti - um gra - ti - a - rum va-ri - e - ta-te dis- 



tinctam, su - o-rumque con-nex-am distinc-ti - o -ne membro- 



rum, per le-gem mi-ra-bi-lem compa-gi-nis to-ti - us u - ni-tam, 



in augmentum templi tu-i cresce-re di-la-ta-ri-que lar-gi-ris ; 



sa-cri mu-ne-ris ser-vi - tu-tem in tri - nis gra-di-bus mi-nis- 



tro-rum tu - o no-mi-ni mi - li-ta-re consti-tu-ens ; e - lec-tis ab 



i - ni - ti - o Le-vi fi - li - is, qui in mys-ti-cis o - pe - ra-ti - o- 



ni-bus do-mus tu-se fi-de-li-bus excu-bi-is perma-nentes, 



-m B 



hse-re-di-ta-tem be-ne^dicti - o-nis se-ternse sorte perpe-tu - a 



pos-si-de - rent ; super hos quoque fa-mu-los tu - os, quse-su- 



30 Ordinatlo Diaconorum. 



-m - 



mus, Do-mi-ne, pla-ca-tus in - ten - de, quos tu - is sac-ra-ri - is 



- B n B E B B m B- 



ser-vi-tu-ros, in of-fi-ci-um di-a-co-ni-i sup-pli-ci-ter 

- B" B- B * = 

de - di>J*ca-mus. Et nos qui-dem, tanquam ho-mi-nes di-vi-ni 



-B B- 



sen-sus et summae ra-ti-o-nis ig-na-ri, ho-rum vi-tam, 



quantum pos-su-mus, ee - sti-ma - mus. Te au-tem, Do-mi-ne, 



e - a, quse nobis sunt ig-no-ta, non transe - unt : et oc- cul - ta 



non fal-lunt. Tu cog-ni-tor es secre-to-rum : tu scru-ta-tor 



es cor-di-um: tu e-o-rum vi~tarn coe-les-ti po-te-ris ex-a- 



mi-na-re ju-di-ci-o, qui semper prse-va-les, et commis-sa 



purga-re, et e - a quae a-genda sunt con-ce - de-re ; 
elevata manu super capita eorum. 



E - mit-te in e - os, quse-sumus, Do-mi-ne, Spi-ri-tum Sanctum, 



quo in o - pus mi-nis-te-ri ~ i fi-de- li-ter ex-se-quen-di septi- 



for-mis gra-ti-ee tu - 33 mu-ne-re ro - bo-ren-tur. A-bun-det 



Ordinatio Diaconorum. 



31 



in e - is to-ti - us forma vir tu- tis, aucto - ri-tas mo-desta, 



pu-dor constans, inno-cen-ti - se pu-ri-tas, et spi-ri-tu - a - lis 



observanti - a dis-ci-pli - nae. In mo-ri-bus e - orum prge-cep-ta 



tu - a fulge - ant, ut, su - SB cas - ti-ta-tis ex-emplo, i-mi-ta-ti- 



o-nem sanctse ple-bis ac - qui-rant, et bo-num consci-enti - se 



tes-ti-mo-ni - um prse-fe-rentes, in Christo firmi et sta-bi-les 



per-se-ve-rent, dignis-que successi-bus de in-fe-ri - o - ri gra- 



m 



du, per gra-ti - am tu - am ca-pe-re po-ti - o - ra me - re-antur, 

submissa voce, sine nota. 

per eundem Dominum nostrum. In unitate ejusdem. 

Tune ponat singulis super sinistrum humerum stolam usque acellam 
dexteram sultus, dictns : 

Accipe stolam immortalitatis : imple ministerium tuum : 
potens enim est Deus ut augeat tibi gratiam. 

Subjungat Episcopus: 

Pax tecum. 

Et ordinatus secrete respondeat : 

Et cum spiritu tuo. 

Post hoc tradat eis singillatim librum Evangeliorum, 
dicens : 

Accipe potestatem legendi evangelium Dei in ecclesia tarn 
pro vivis quam pro defunctis in nomine Domini. 

Ordinatus respoudeat : 

Deo gratias. 



32 Ordinatio Diaconorum. 

Benedictio Diaconorum. 

Dominus vobiscum. 

Et cum Spiritu tuo. 

Oremus. 

Domine sancte Pater, spei, fidei, gratiee, et omnium pro- 
fectuum munerator, qui in ccelestibus et terrenis angelorum 
ministeriis ubique dispositis, per omnia elementa voluntatis 
tuaa diffundis effectum ; hos quoque famulos tuos speciali 
dignare illustrare aspectu, ut tuis obsequiis expediti, sanctis 
tuis altaribus ministri puri accrescant, et indulgentia puriores, 
eorum gradu, quos apostoli tui in septenario numero, beato 
Stephano duce ac praevio, Spiritu Sancto auctore elegerunt, 
digni exsistant et virtutibus universis quibus tibi serviri oportet, 
instruct! polleant. Per Dominum nostrum. In unitate 
ejusdem. 

Tune ille qui lecturus est Evangelium, incensato prius altaris medio, 
benedictionem petat, cui si novus sit, episcopus tradat dalmaticam, 
dicens, 

Induat te Dominus vestimento salutis. 

Tune diaconus humiliatus, dicat. 

Jube Domine benedicere. 

Episcopus respondeat. 

Dominus sit in corde tuo et in ore tuo ad pronuntiandum 
sanctum Evangelium pacis. In nomine Patris, fyc. 

Evanyelium secundum Lucam. 

Anno quintodecimo imperii Tiberii Csesaris, procurante 
Pontio Pilato Judseam, tetrarcha autem Galilaese Herode, 
Phijjppo autem fratre ejus tetrarcha Iturseae et Trachonitidis 
regionis, et Lysania Abylinse tetrarcha, sub principibus sacer- 
doturn Anna et Caipha : factum est verbum Domini super 
Johannem, Zachariae filium, in deserto. Et venit in omnem 
regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentioe in re- 
missionem peccatorum. Sicut scriptum est in libro sermonum 
Esaise prophetse : Vox clamantis in deserto : Parate viam 
Domini : rectas facite semitas ejus. Omnis vallis implebitur : 
et omnis mons et collis humiliabitur : et erunt prava in 
directa, et aspera in vias planas : et videbit omnis caro 
salutare Dei. (S. Luc. iii. 1-6) 



Ordinatio Diaconorum. 



33 



Lecto Evangelic, Episcopus injungat ordinatis ut orent pro eo, aliqua 
psalteria dicendo ; et det indulgentiam triginta dierum audientibus 
JEvangelia eorum prima. Et moneat eos, quod officium diaconale 
diligenter addiscant ; scilicet qualiter presbytero subministrare debent, 
tarn in calice quam in corporalibus disponendis ; et de modo thuri- 
ficandi, et manus lavandi, et alia ad se pertinentia exercendi. 



Pont. 4 



34 



ORDINATIO SACERDOTUM. 

Et tune, dicto Credo, antequam dicitur Dominus vobiscum vel 
Offertorium, electi sacerdotes accedant ad consecrandum ; et dicat 
archidiaconus. 

Recedant qui ordinati sunt diaconi : accedant qui ordinandi 
sunt sacerdotes. 

Et caveatur de omni mutilatione, maxime manuum^ quas episcopo 
ostendant. 

Sedendo, episcopus dicat eis sine nota. 

Sacerdotem oportet offerre, benedicere, prseesse, prsedicare, 
conficere et baptizare. 
et ulterius informet eos, si voluerit, ut in principio libri habetur. 

Benedicente eos postea episcopo, stando et manum super capita eorum 
tenente, omnes presflyteri qui prcesentes sunt, manus suas super capita 
eorum levatas tendant. 

Postea episcopus, stando, populum commendat, dicens, 

Commune votum communis oratio prosequatur, ut hi totius 
ecclesise prece, qui in sacerdotii ministerium prseparantur, 
sacerdotalis ordine benedictionis clarescant et spiritual! con- 
versatione praefulgentes, gratia sanctificationis luceant, prae- 
stante Domino nostro Jesu Christo, qui cum Patre et Spiritu 
sancto vivit et regnat. 

Prcefatio consecrationis sacerdotum. 

> i K m^ 

O-re-mus, di-lectissi-mi, De-um Patrem omni-po-tentem, 



ut su-per hos fa-mu-los su - os, quos ad pres-bi-te-ri - i mu-nus 



e-le-git, coe-les-ti-a do-na mul - ti-pli-cet ; et quod e-jus 



digna-ti -o- ne susci-pi -unt, ipsi - us consequantur aux- il - i- o. 



-re-mus. 



Ordinatio Sacerdotum. 



35 



Diaconus. Flectamus genua. Levate. 

Benedictio sacerdotum. 

Oratio. 

Exaudi nos, qusesumus, Domine Deus noster, et super hos 
famulos tuos bene^dictionem Sancti Spiritus et gratise 
spiritualis effunde virtutem ; ut quos pietatis tuae aspectibus 
offerimus consecrandos, perpetua muneris tui largitate prose- 
quaris. 
legendo submisse. 

Per Dominum nostrum. In unitate ejusdera. 

Exaltando vocem, many, dextera episcopi et aliorum presbyterorum 
elevata super eos, hoc modo. 






Per omni - a sse-cu-la sse-cu- lo - rum. 



- 



Do-mi-nus vo-bis- cum. 



Sur- sum corda. 



Gra-ti-as a-ga-mus Do-mi-no De - o nos-tro. 



Ve-re dignum et justum est, se-quum et sa-lu-ta-re, nos 



ti-bi semper et u - bi-que gra-ti - as a - gere, Do-mi-ne sancte. 



Pa-ter om-ni-po-tens, se-ter-ne De - us, ho-no-rum da- tor et 



distri-bu-tor omni-um dig-ni-ta-tum, per quern pern- ci - untur 



u-ni-ver-sa, per quern cun-cta fir-man - tur, am-pli - fi- 
4* 



36 Ordinatio Sacerdotum. 



ca-tis sem-per in me - li - us na-tu-rae ra- ti - o - na - lis in- 



cre-men- tis, per or - di - riem congru - a ra-ti - o - ne dis-po- 



si-tum. Unde et sa-cer-do-ta - les gra-dus atque of-fi-ci-a 



le-vi-ta-rum sacramentis mysti-cis insti-tu-ta cre-ve-runt. 



Ut cum ponti-fi-ces summos re-gendis po-pu-lis prse-fe-cis-ses, 



ad e - o-rum so-ci - e -ta-tis et o - pe-ris adju-mentum sequeiHis 



or-di-nis vi-ros et se-cundae digni-ta - tis e - li-ge-res ; sic et in 



e-re-mo per septu - a - ginta vi-ro-rum pru-denti - um mentes, 



Moysi Spi-ri-tum pro-pa-gasti ; qui-bus il-le ad-ju-to-ri-bus 



u-sus in po-pu-lo, innu-me-ra-bi-les mul-ti-tu-di-nes fa-ci-le 



gu-berna-vit. Sic et in E - le - a-za-rum et Ythamar fi- li - os 



-B - 



A - a-ron pa-tern-3e ple-ni-tu-di-nis a-bundan-ti - am transfu- 



disti, ut ad hosti - as sa-lu-ta-res et frequenti - o-ris of-fi - ci - i 



Ordinatio Sacerdotum. 37 



sacra-menta, mi-niste-ri-um suf-fi-ce-ret sa-cer-do-tum. Hac 



pro-vi-denti - a, Do mi-ne, a-posto-lis Fi-li-i tu-i docto- 



res fi-de-i co-mi-tes addi-dis-ti, qui-bus il-li orbem to-tum 



fce-cundis prse-di-ca-ti - o - ni-bus imple-ve-runt. Quapropter 



in-firmi-ta-ti quoque nostrse, Do-mi-ne, quse-su-mus, hsec ad- 



ju-menta lar-gi-re, qui quanto fra-gi-li- o -res su-mus, tanto 



his plu-ri-bus indi-ge-mus. Da, qusesu-mus, omni-po-tens 



De-us, in hos fa-mu - los tu - os presby-te-ri - i digni-ta-tem : 



et in-no-va in visce-ri-bus e - o-rum Spi-ri-tum sancti-ta-tis, ut 



aeceptum a te De - us se-cundi me-ri-ti mu-nus ob-ti-ne - ant, 



censu-ramque mo-rum ex-emplo su - se conver-sa-ti - o - - nis 



in-si-nu-ent : * et sint pro-vi-di co- o-pe-ra-to-res ordi-nis 
* There is no musical note in the MS over the syllable nu in this line. 



38 Ordinatio Sacerdotum. 



""""""" --- - ,_ g p_a__ < _ 

nostri, et e-lu-ce-at in e - is to-ti-us forma jus-ti - ti-se, ut 

- g = 

bo-nam o-ra-ti - onem dispensa-ti - o - iris si-bi cre-di-tse reddi- 



tu-ri, se - ter-nae be - a-ti-tu-di-nis prse-mi - a conse-quantur. 
submisse finiatur. 

Per eundem Dominum. In unitate ejusdem. 

Hie reflectat episcopus stolam super humerum dextrum ad pectus, 
dicens per singulos. 

Accipe jugum Domini: jugum enim ejus suave est et onus 
ejus leve. 

Hie vestiat eos casula circa humeros tantum, dicens ad unumquemque. 

Stola innocentise induat te Dominus. 

R. Deo gratias. 

Episcopus subjwiigat. 

Accipe vestem sacerdotalem, per quam intelligitur caritas : 
potens est Deus augere tibi gratiam et opus perfectum. 

Seguitur consecralio. 

Dominus vobiscum. 

Deus, sanctificationum omnium auctor, cujus vera consecratio 
plenaque benedictio est, tu, Domine, super hos famulos tuos, 
quos presbyterii honore [dedicamus,] munus tuae bene^dicti- 
onis infunde ; ut gravitate actuum et censura vivendi probent 
se esse seniores, his instituti disciplinis quas Tito et Timotheo 
Paulus exposuit ; ut in lege tua die ac nocte meditantes, quod 
legerint credant ; quod crediderint doceant ; quod docuerint 
imitentur ; justitiam. constantiam, misericordiam, fortitudinem , 
cseterasque virtutes in se ostendant ; exempla prsebeant, admo- 
nitione confirment, ac purum et immaculatum ministerii sui 
donum custodiant ; et per obsequium plebis tuse panem et 
vinum in corpus et sanguinem Filii tui immaculata benedictione 
transforment ; et inviolabili caritate, in virum perfectum in 
mensuram setatis plenitudinis Christi, in die justi et aeterni 
judicii, conscientia pura, fide plena, Spiritu Sancto pleni per- 
solvant. Per eundem Dominum. In unitate. 



Ordinatio Sacerdotum. 39 

Expleta autem Jiac Oratione, alta voce incipiat Hymnum. 
Veni, Creator Spiritus, 
Mentes tuorum visita, 
Imple superna gratia, 
Quee tu creasti, pectora. 
Qui Paraclitus diceris, 
Donum Dei altissimi, 
Fons vivus, ignis, caritas, 
Et spiritalis unctio. 
Tu septiformis munere, 
Dextrae Dei tu digitus, 
Tu rite promisso Patris 
Sermone ditans guttura. 
Accende lumen sensibus, 
Infunde amorem cordibus, 
Infirma nostri corporis 
Virtute firmans perpetim. 
Hostem repellas longius, 
Pacemque dones protinus ; 
Ductore sic te prsevio 
Vitemus omne noxium. 
Per te sciamus da Patrem, 
Noscamus atque Filium ; 
Teque, utriusque Spiritum, 
Credamus omni tempore. 
Sit laus Patri cum Filio, 
Sancto simul Paraclito ; 
Nobisque mittat Filius 
Charisma Sancti Spiritus. Amen. 

Expleto Hymno, omnibus surgentibus, episcopus stando benedicat 
manus ordinandorum expansas : 

Bene>J<dic, Domine, et sanctifica has manus sacerdotum 
tuorum ad consecrandas hostias, quae pro delictis atque negli- 
gentiis populi offeruntur, et ad csetera benedicenda quse ad 
usus ejus necessaria sunt : et praesta, quaesumus, ut quaecunque 
benedixerint, benedicantur, et qusecunque sacraverint, sac- 
rentur, Salvator mundi. Qui vivis et regnas. 



40 Ordinatio Sacerdotum. 

Posted episcopuSy depositis chirothecis et resumpto annulo, sedeat, et 
expansa toballia super genua, accipiat oleum sanctum, cui misceatur 
chrisma, pro eo quod in consecratione chrismatis fit mentio de ordinibus 
ecclesiasticis per ipsum perficiendis. Et faciat cruces super ambas 
manus a pollice dextro usque ad indicem sinistrum et a pollice sinistro 
ad indicem dextrum, dicatque singulis : 

Consecrare et sancti^ficare digneris, Domine, manus istas 
per istam unctionem et nostram beneJdictionem ; ut quee- 
cunque consecraverint. consecrentur, et quaecunque bene- 
dixerint, benedicantur et sanctificentur. In nomine Domini 
Jesu Christi. 

Hoc facto, unctus ungat ambas manus. Et postea episcopus [lavet et~\ 
tergat manus suas, et accipiat patenam cum oblatis et calicem cum vino, 
et det singulis inter indices et medicos cuppam calicis cum patena, 
remanentibus manibus unctis, ita dicens : 

Accipe potestatem offerre sacrificium Deo, missamque cele- 
brare, tarn pro vivis quam pro defunetis. In nomine Domini 
Jesu Christi. 

Tune dicatur. 

Dominus vobiscum. Oremus. 

Cantetttrque Offerenda, ponanturque tot hostice, quot sufficiant presbyteris 
ordinandis ad communicandum. 

Post Libera nos qusesumus Domine, ad benedictionem dicat 
diaconus : 

Humiliate vos ad benedictionem. 

Benedictio. 

Antiphona. Agnus Dei. 

Omnipotens Dominus sua nos dementia benedicat, et sensum 
in nobis sapientise salutaris infundat. Amen. 

Catholicae fidei nos documentis enutriat, et in sanctis operibus 
perseverabiles reddat. Amen. 

Gressus vestros ab errore convertat, et viam vobis pacis et 
caritatis ostendat. Amen. 

Quod ipse prsestare dignetur, cujus regnum et imperium 
sine fine permanet, in ssecula sseculorum. Amen. 

Benedictio Dei omnipotent] s. PatJ<ris 5 et Fi^lii, et Spiritus ^ 
Sancti descendat super vos, et maneat semper. Amen. 

Data Benedictione, accedant ad Pacem et communionem 
sacerdotes, et etiam levitce, si voluerint. 



Ordinatio Sacerdotum. 



41 



Antequam dicatur collecta ad complendum,ponat episcopus 
manus super capita singulorum, dicens : 

Accipe Spiritum sanctum : quorum remiseris peccata, re- 
mittentur eis, et quorum retinueris, retenta erunt. 

Tune traliat unicuique casulam in sinu per scapulas, osculans eum et 
dicens : 

Pax tecum. 

Ordinatus respondeat : 

Et cum spiritu tuo. 

Et per manus commendet se orationibus eorum dicens : 

Ora pro me, frater. 

Sequitur specialis ipsorum benedictio. 
Benedictio Dei Pat>Jris et Fi^lii, et Spiritus ^ Sancti 
descendat super vos ; ut sitis benedicti in ordine sacerdotali, 
et offeratis placabiles hostias pro peccatis atque offensionibus 
populi, omnipotenti Deo, cui est honor et gloria. Per omnia 
saecula sseculorum. Amen. 

Omnibus ewpletis, proponat eis episcopus : 

Quia res quam tractaturi estis, satis periculosa est, fratres 
carissimi. moneo vos ut diligenter et honeste totius missas 
ordinem, et consecrationem, et fractionem, atqne communica- 
tionem, ab aliis jam doctis sacerdotibus discatis, priusquam 
missam cantare prsesumatis. 

Hie injungatur eis aliqua quotidiana pcenitentia, Ps. Ad te Domine 
levavi, vel aliquis alius psalmus, vel antiphona cum versu et oratione de 
Trinitate vel Cruce vel sancta Maria. 

Tune incipiatur communio, et dicatur collecta missce ad complendum. 



Pont 5 



42 Ordinatio Sacerdotum. 

i 
Oratio pro ordinatis. 

Oratio ad Missam. 

Oratio. Exaudi, qusesumus, Domine, supplicum preces, et 
devoto tibi pectore famulantes, perpetua defensione custodi ; 
ut nullis perturbationibus impediti, liberam servitutem tuis 
semper exhibeamus officiis. Per Dominum. 

Secreta. Tuis, qusesumus, Domine, operare mysteriis, ut 
hsec tibi munera dignis mentibus ofFeramus. Per Dominum. 

Postcommunio. Quos tuis, Domine, reficis sacramentis, 
continuis attolle benignus auxiliis ; ut tuse redemptions ef- 
fectum, et mysteriis capiamus et moribus. Per Dominum. 



Ordinatio Sacerdotum. 43 



BE CELEBRATIONE ORDINUM. 

De celebratione ordinum quartce septimance Quadragesimce. 
Si episcopus ordines in quarto Quadragesimce sabbato Sitientes 
celebrare voluerit, induatur sicut superius dicitur, cum ministris suis et 
ordinandis. 

Officium erit Sitientes. 

Prima collecta, quce post officium Sitientes scripta est, dicatur ; 
secunda erit, quce ipsa die super populum diceretur, si ordines non 
fierent ; tertia collecta, quarta, quinta, et sexta, sicut continetur sabbato 
primce septimance Quadragesimce. 

Prima lectio erit epistola istius quarti sdbbati, quam sequatur 
gradale secundum ipsius diei ; secunda lectio, tertia, quarta, cum suis 
gradalibus erunt ipsce quce in sabbato primce septimance Quadragesimce 
liabentur ; quinta lectio et epistola eadem habentur cum suis tractibus 
quce in primo habentur sabbato Quadragesimce. 

Evangelium, offertorium, secretum, communio, postcommunio, erunt 
quce ad servitium istius sabbati inveniuntur. 

Oratio super populum, si ordines fiant, minime dicatur. 
Et notandum quod in his sabbatis ad sextam collectam non dicitur, 
Flectamus genua. 

In sabbato sancto Paschce, si episcopus generales ordines celebrare 
voluerit, lecta prima lectione, In principle creavit, et oratione prima 
dicta, vocentur ostiarii, et instructi ordinentur. Postea, dicta secunda 
oratione, ordinentur lectores. Dicta tertia oratione, ordinentur exorcistce. 
Post quartam orationem ante tractum, Sicut cervus, ordinentur 
acolythi. Ante epistolam immediate subdiaconi, et ante evangelium 
diaconi ordinentur. Sacerdotes vero statim lecto evangelio. 

Quibus ordinatis, dicat episcopus, Dominus vobiscum et Oremus, sine 
offertorio. 

Et dum vesperce cantantur, quod restat de ordinandis presbyteris 
perficiatur. 

Sciendum quod episcopus per totum annum in dominicis vel festis 
apostolorum et aliis duplicibus, cum missam celebrat, si voluerit et necesse 
fuerit, potest ordinare acolytos unum vel duos vel tres. Sed non potest 
nee debet eundem acolytum et subdiaconum eadem die ordinare, quia 
nunc in ecclesia quatuor minor es ordines, scilicet ostiarii, lectores, 
exorcistce, et acolytatus simul conferuntur, qui olim in primitiva 
ecclesia separatim fiebant. Et tune licuit unum illorum minorum 
5* 



44 Ordinatio Sacerdotum. 

ordinum. scilicet acolytatum eadem die dare cum stibdiaconatu. Nunc 
vero non licet nee expedit, quia sancti Patres quondam pro magno 
ducebant minimum ordinem recipere. Legitur enim de sancto Martino, 
quod cum beatus Hilarius Pictavensis episcopus eum diaconum facere 
vellet, non consensit, se indignum tanto gradu reputans ; exorcistam 
se fieri vix consensit. Unde mirandum valde et magis dolendum, 
quomodo his diebus a statu laicali infra annum ad statum ascenditur 
presbyterii supremum, cum ad minus per annum integrum in omni ordine 
suscepto ministrare debeant et se eosercere, ut digni et probati ad superiora 
ascendere mereantur, cum nemo repente fiat summus. Si ergo acolytatum 
et subdiaconatum eadem die conferre non licet, nee a multo fortiori 
subdiaconatum et diaconatum, nee diaconatum et presbyter atum, secundum 
decreta Patrum, quia sic graviter essent tam ordinator quam ordinatus 
puniendi. 

Quatuor temporibus ergo, scilicet sabbato in hebdomada tertia Adventus, 
sabbato in hebdomada prima Quadragesimce, sabbato in hebdomada 
Pentecostes, quod est vigilia Trinitatis, et sabbato illo in Septembri, quod 
sequitur octavas Nativitatis beatce Marice, post festum Crucis, generaliter 
potest episcopus sacros ordines celebrare. Si vero his temporibus 
impeditus fuerit, et necesse sit, in sabbato ante dominicam Passionis, 
quod dicitur Sitientes, et in sabbato sancto, quod est vigilia Paschce, 
sacros potest ordines ministrare : alias autem nunquam. 



Benedict Abbatis. 45 



IN ABBATIS BENEDICTIONS. 

Episcopus ipse in Dominica vel in celebri festo missam complere et 
eum benedicere debet, humiliate corporecum duobus vel tribus defratribus 
suis. Post Alleluya aut gradale aut psalmum, antequam incipiatur 
evangelium, annuntiat episcopus populo dicens, sedendo in cathedra, verso 
dorso ad altare. Abbas vero ex opposito sedeat a remotis, alba et stola et 
cappa serica indutus. 

Ecclesiae N. vel N. abbas electus, fratres carissimi, suum 
adest ordinem ad suscipiendum : unde sanctorum patrum prius 
eum censemus auctoritate examinandum de his, quse ad 
sacram religionem et monachicam professionem pertinent. 

Interrogatio. Vis tuum, frater, propositum et sancti Bene- 
dict! regulam ipse observare, tibique subjectos, ut id ipsum 
faciant, diligenter instruere. 

Respondeat. Volo. 

Interrogatio. Res quoque ecclesise hactenus dispersas in- 
juste, vis, quantum prevales, congregare, easque in usus 
ecclesiee, fratrum, pauperum, etiam peregrinorum, conservare ? 

Respondeat. Volo. 

Interrogatio. Vis humilitatem et patientiam in temetipso 
custodire, et alios similiter docere 1 

Respondeat. Volo. 

Interrogatio. Vis sanctse matri ecclesiee N. et mihi N. 
ejusdem episcopo canonicam per omnia subjectionem exhi- 
bere I* 

* The two following Forms of demanding Profession are here given in the margin. 

Vis sanctse matri Ecclesise et sancto Petro et domino domino Christofero 
miseratione divina sanctorum Petri et Marcellini sacrosanctae Romanse 
Ecclesise presbytero cardinali, Eboracensi archiepiscopo, Anglise primati, et 
apostolica3 sedis legato, ac venerabili confratri nostro Johanni, Dei gratia 
Nigropontensi episcopo, suffraganeo nostro, salutem et fraternam in Domino 
caritatem [et] canonicam per omnia subjectionem exhibere ? 

Vis sanctge matri Ecclesiae et sancto Petro et Christofero permission e 
divina Eboracensi archiepiscopo, Angliae primati et apostolicse sedis legato, 
ac venerabili confratri nostro Johanni Dei gratia Nigropontensi episcopo 
suffraganeo nostro, salutem et fraternam in Domino caritatem [et] canonicam 
per omnia subjectionem exhibere? 



40 Benedictio Abbatis. 

Respondeat. Volo. 

Et dicat Episcopus. Profitere. 

Et abbas. 

Ego N. ecclesise N. electus abbas, profiteer sanctse N. 
ecclesiae tibique pater N. ejusdem ecclesise episcopo tuisque 
successoribus in ea canonice substituendis canonicam in 
omnibus obedientiam et subjectionem.* 

Episcopus surgat et dicat. 

Omnipotens Dominus et in his et in cseteris bonis sit co- 
operator tuus. 

Omnes dicant. Amen. 

Sciendum, quod quidam, et forte melius, istam examinationem Jaciunt 
ante introitum missce usque ad Icetaniam, sedendo : ccetera vero hie ante 
evangelium infra missam. 

Tune prosternat se episcopus ante altare, et albas retro procumbat cum 
fratribus, sacris vestibus indutus ; et fiant Icetanice et inter alia dicatur 
ab episcopo. 

Ut fratrem nostrum electum abbatem gratia Sancti Spiritus 
illustrare et bene^dicere \ digneris. 

Sequitur. Pater noster. 

Tune surgat episcopus, et convertat se ad abbatem prostratum et 
dicat. 

Et ne nos. 

Salvum fac servum tuum. 

Dominus custodiat introitum tuum et exitum tuum. 

Dominus custodiat te ab omni malo. 

Mittat tibi auxilium de sancto. 

Exsurge, Domine, adjuva nos. 

Dominus vobiscum. 

Et cum spiritu tuo. 

Concede, qusesumus, omnipotens Deus, ut famulum tuum, 
quern ad regimen animarum eligimus, gratiae tuae dono prose- 

* in margin ; Alia Professio ad istud signum A 

These references are to the additional prayers for the Benediction of an 
Abbot, which follows this Office p. 51. 
f in margin, et sanctificare et consecrare. 



Benedictio Abbatis. 47 

quaris ; ut, te largiente, cum ipso tibi nostra electione place- 
amus. Per.* 

Tune surgat abbas, et episcopus eidem in libro scriptam det regulam, 
dicens. 

Accipe regulam a sanctis patribus nobis traditam, ad re- 
gendum et custodiendum gregem tibi a Deo creditum, quantum 
te Deus ipse confortaverit, ac fragilitas humana permiserit. 

Tune tradat ei baculum, dicens. 

Accipe baculum pastoralis officii, quern prseferas catervse tibi 
commissae, ad exemplum justse severitatis et correptionis. 

Sequatur hymnus Veni Creator ; episcopo inchoante cum genuflexione, 
et choro prosequente. J" 

Quo dicto surgant, et episcopus super eutn stantem et inclinantem se, 
benedictionem [dicat] . 

Dominus vobiscum. 

Oratio. Cunctorum bonorum institutor, Deus, qui per 
Moysen famulum tuum ad gubernandas ecclesias prsepositos in- 
stituisti: tibi supplices preces fundimus, teque devotis mentibus 
exoramus, ut huic famulo tuo N. quern convenientia et electio 
famulorum tuorum abbatem hodie ovium tuarum esse instituit, 
protectionis tuse gratia munire digneris, sicque regere subditos 
concedas, ut cum omnibus illis regna coelorum adipiscatur, 
quatenus, te opitulante, Domine, apostolicis jugiter fultus 
doctrinis, cum centesimo fructu Isetus introeat portas paradisi, 
atque a te, Domine, collaudante audire mereatur, euge serve 
bone et fidelis, quia in pauca fuisti fidelis, supra multa te 
constituam ; intra in gaudium Domini tui. 

Submisse. 

Quod ipse prsestare digneris, qui vivis et regnas Deus. 

Hie eocaltet vocem. 



Perom-ni-a sae-cu-la sae-cu-lo-rum. A-men. 

* in margin. Alia oratio. Deus, qui sub tuse. 

Sequitur Consecratio. Cunctorum bonorum. 

Verte folium ad istudsignum B [infra p. 51] 

f in margin; Post Veni Creator, Dominus vobiscum. Oremus. Super hunc 
famulum, ad istud signum C [infra, pag. 51 J Et ista oratio, Deus lumen 
aeternum. [E p. 52] Sequitur consecratio. 



48 Benedictio Abbatis. 



Do-mi-nus vo-bis-cum. 



Sur-sum corda. 



Gra-ti - as a- ga -mus Do-mi-no De - o nos-tro. 

Tenens manum elevatam super caput ejus a longe. 



Ve-re dig-nurn et jus-turn est, se-quum et sa-lu- ta -re, nos 



ti-bi semper et u-bi-que gra-ti -as a-ge-re, Do-mi-ne sancte 



Pa-ter omni-po-tens, ee-terne De-us; et te, Do-mi-ne, sup- 



pli-ci-ter exo-ra-re, ut a-fflu - en-tem Spi-ri-tum tu - se be-ne>J< 



dic-ti - o- nis su-per hunc fa - mu - him tu - um N. no - bis 



or-an-ti-bus, pro-pi-ti - a-tus in - fun-das, ut qui ho-di - e per 



ma-nus nostrse impo-si-ti - o-nem ab-bas con-sti-tu - i - tur, in 



sancti^fi-ca-ti - one tu - a digne a te e-lec-tus perma-ne - at, 



ut nunquam post mo-dum de tu - a gra-ti - a sepa-re-tur indig- 



Hi - 



nus. Susci-pi - at, te lar-gi -ente ho-di - e, Do-mi-ne, in bo-no 






Benedictio Albalis. 



49 



-a m- 



o-pe-re per-se-ve - ran-ti - am ; in ad-ver-sis con-stan-ti - am ; 



in tri-bu-la-ti - o-ni-bus to -le-ranti - am ; in je-ju-ni-is de- 



si-de-ri - um ; circa peccantes mis-e-ri-cordi - am, in hu-mi-li- 



ta-ti-bus prin-ci-pa-tum ; in su-perbi-a o-di-um; in fi-de 



di-lecti - o-nem ; in doc-tri - na per-vi-gi-lanti - am ; in casti- 



ta-te con-ti-nenti - am ; in lux-u-ri - a absti-nenti - am ; in 



va-ri-e-ta-ti-bus mo-de-ra-ti - o-nem ; in mo-ri-bus doctri-nam. 



-B B- 



Te tri-bu-ente, Do-mi-ne, ta-lis in hoc mi-nis-te-ri -o per-se- 



ve-ret, qua-lis le-vi-ta e-lectus ab a-pos-to-lis sanctus Stepha- 



nus me-ru - it perdu-ra-re. To-tam ab ho-di - e di - a-bo- li-cam 



Hf B- 



conver-sa-ti - onem des-pi-ci - at ; tu - a, Domi-ne, be-ne^di-cti- 



o- ne lar-gi -ente contemnat prse-senti - a, di-li-gat coe lesti - a, 



desi-de-ret sempi-terna : Sit ex-emplum et forma justi-ti-ae 
Pont. 6 



50 Benedictio Albatis. 



ad gu-bernandam re-gendamque ec-cle-si - am tu-am fi- 



de-li-ter, ut spe-cu-la-tor i - done - us inter su - os col-le-gas 



semper ef-fi-ci-a-tur. Sit magni consi-li-i, in-dustri - se, 



censu-rae, ef-fi-ca -ci - 33, disci-pli-nse ; ita te, Do-mi-ne, tri-bu- 



ente, ut omni-bus man-da-tis tu - is si-ne re-pre-hen-si - o-ne 



mundo corde ti-bi de-servi - ens ad bra-vi - um su -pernse 



vo-ca-ti - o - nis mul-ti-plt-ca- to foe-no-re cum cen-te-si-mo 



fructu, co-ro-na-que justi-ti-se ad coe-lesti-um thesauro-rum 



-* 



do-na - ti - va per - ve - ni - at. 

Submissa voce. 

Praestante Domino nostro Jesu Christo, qui tecum vivit et 
regnat in unitate ejusdem Spiritus feancti, Deus, per omnia 
saacula saeculorum. Amen. 

Pro adepta dignitate oratio sequatur. 

Oremus. 

Deus, cui omnis potestas et dignitas famulatur, da famulo 
tuo N. prosperum suse dignitatis effectum, in qua te semper 
tirneat, tibique jugiter placere contendat. Per Dominum.* 

Et peragatur missa in ordine suo, ipso ablate stante sic induto usque 
in finem juxta altare. 

Post Agnus Dei, pacem ab episcopo recipiat ; et, missa dicta, genu 
flexo deosculetur tnanum episcopi, qui eum erigat, et ad osculum oris 
recipiat, et benedicat, et sic dimittat. 

* in margin. Alia oratio ad istud signum P. Omnipotens clementissime 
Pater [infra p. 52.] 



Benedictio Abbatis. 51 



[IN BENEDICTIONE ABBATIS.] 

Ego N. ad regimen monasterii N. electus, et more ante- A 
cessorum meorum a te, venerande pater N. sanctae N. 
ecclesiae episcope, benedicendus abbas, sanctae ecclesiae N. 
tibi tuisque successoribus canonice substituendis canonicam 
subjectionem et obedientiam me per omnia exhibiturum pro- 
mitto, et per manum propriam signo et confirmo. 

Episcopus dicat. 

Omnipotens Dominus et in his et in ceteris bonis sit 
co-operator tuus. 

Oratio. Deus, qui sub tuae majestatis arbitrio omnium B 
regnorum contines potestates, tibi supplices fundimus preces, 
humiliter exorantes, ut hunc famulum tuum, N. a nobis 
indignis in gradum abbatis electum tuae supernae summaeque 
sanctificationis gratia bene>Jdicere digneris, ut in diebus ejus 
devotio renascatur disciplinae, et ut, te adjuvante, suis subditis 
placita tibi possit praebere exempla ; tibique cum timore 
subditus ac mansuetus militans, tuse majestatis mereatur 
ubique clypeo pacifice protegi ; dextera tuse divinitatis eum 
digneris locupletare ; ut opem frugalem fratribus inferre et 
omnibus ubique advenientibus pie possit profutura exhibere. 
Tu illi esto honor, tu gaudium in domo,* in itinere socius, in 
maerore solatium, in ambiguitate consilium, in aegritudine 
medicina, in laboribus adjutor. in adversis defensor, in tribu- 
latione patientia ; ponat in te providentiam mentis, per te 
discat cum consilio commissi sibi gregis gubernacula sapienter 
moderari, ut semper felix semperque exultans, de tuae bonitatis 
ditatus beneficiis, mereatur gaudere, et prolixitatem praesentis 
vitae per temporalia bona benigne suscipere, ac supernis civibus 
angelorumque choris per aeterna commercia copulari. Per 
Dominum. 

Oratio. Super hunc famulum tuum, Domine, quaesumus, Q 
dignanter intende, et da ei scientiam veram, spem firmam, 

* MS Domino. 



52 Benedict Abbatis. 

consilium rectum, et doctrinam sanctam, ut aptus inveniatur 
ad accipiendam gratiam tuse benedictionis ; quatenus et ipse 
sine offensione sanctorum vestigia patrum sequatur, suosque 
sequaces sanctis admonitionibus sequi faciat, sciatque, quia 
qui suscipit animas regendas, in die judicii pro bis omnibus 
rationem redditurus est Domino nostro Jesu Christo Filio tuo, 
qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti Deus per. 

Oremus. 

Oratio. Omnipotens elementissime Pater, tuam omnipo- 
tentiam supplices deprecamur, ut infundere digneris super 
hunc famulum tuum N. quern tuo servorumque tuorum servitio 
mancipamus, Spiritum sapientise et intelligent^ discretionis- 
que. Dona ei ita sancto gregi tuo prseesse et prodesse et 
injunctum sibi abbatis omcium suis temporibus administrare, 
ut tibi placere valeat et utilitatem servorum [tuorum] te 
auxiliante, perfectissime expleat ; propter quod bic et in 
futuro sseculo mercedem laboris sui in consortio sanctorum 
tuorum a te piissimo largitore percipiat. Per Dominum, &c. 

Deus, lumen seternum, qui illuminas omnem bominem veni- 
entem in hunc mundum, majestatem tuam cum omni supplica- 
tione deposcimus, ut hunc famulum tuum N. qui, te auctore, 
per manus nostrae iinpositionem, abbas et pastor ordinatur 
animarum, tua multiplici benedictione confirmare digneris, et 
infusione gratise tuae animam ejus et corpus perfundas, ut ab 
omni veneno peccati emundatus, hie et in seternum tua poten- 
tissima dextera benedici mereatur. Per Dominum nostrum 
Jesum Christum Filium tuum &c. 



DEDICATIO ECCLESI^E. 

Hcec ad ecdesice dedicationem sunt necessaria Duodecim cruces pictce 
foris et duodecim intus ; viginti quatuor cereoli et totidem clavi quibus 
cereoli infigantur, duodecim foris et duodecim intus super singulas cruces ; 
crux ponenda in medio altaris cum dedicatum fuerit ; candelabra duo 
cum cereis ad ponendum in duobus cornibus altaris ; ihuribulum et in- 
censum ; textum ; sabulum ; vas plenum aqua in medio ecdesice ; sex vel 
quatuor extra ; vinum ; sal et cineres ; ysopum ; oleum sanctum ; crisma ; 
sedile ; tapetum ; bacini ; manutergium ad cingendum episcopum ; 
panni altaris. 

In papilione vel tentorio tenso ante majus ostium ecdesice episcopus 
induat se mediocribus vestibus sacris, scilicet alba, stola, manipulo, capa, 
mitra, et cliirotliecis. Induatur etiam diaconus alba t stola cum manipulo t 
psallente interim clero hos psalmos videlicet : 

Judica me Deus. [Ps xlii.] 

Quam dilecta. [Ps lxxxiii.1 

Memento Domine. [Ps cxxxi.] 

Ecce quam bonum. [Ps. cxxxii.] 
cum antiphona. 



Ve-ni Do-mi-ne. e u o u a e. 

Kyrie eleison. 

Christe eleison. 

Kyrie eleison. 

Pater noster. 

Pontifex autem, stans extra ecdesiam t et "baculum pastoralem manu 
tenens, dicat. 

Et ne nos. 

Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam. 

Esto, nobis, Domine, turris fortitudinis. 

Non nobis, Domine, non nobis. 

Domine exaudi. 

Dominus vobiscum. 

Deus, qui paterna maj estate ignea claustra dirupisti infer- 
norum, et sanguine tuo populum tibi acquisisti sempiternum, 



54 Dedicatio Ecclesice. 

indue nos spiritualibus armis virtutum et invicta sanctse crucis 
potentia, ut contra diabolum pugnaturi, te in auxilium ha- 
beamus ; quatenus triumphum de iniqua hostilitate diaboli 
acquiramus : et qui in domum Zacchsei quondam miseratus 
descendisti, ad domum quoque hanc, quam sanctificaturi sumus, 
venire dignare, etpopulos qui ad ejus dedicationem convenerint, 
spiritual! gaudio munera, Salvator mundi, Domine Jesu Christe, 
qui cum Patre et Spiritu Sancto, vivis et regnas, Deus, per 
omnia saecula sseculorum. Amen. 

Post hceCj prcecedente cruce, candelabris et textu, cum processione veniant 
ante ostium dedicandce ecclesice, hanc sonoriter cantando antiphonam. 



Zac-chae - e fes-ti- nans descende, qui- a ho-di - e in do - mo 



tu - a o- por-tet me ma-ne-re : at il-le fes-ti - nans descendit, 



et sus-cepit il-lum gau-dens in do-mum su - am : ho-di - e 



hu - ic do - mu - i sa - lus a Do-mi-no facta est. Al-le- 



lu - ya. 

Qua finita, dicatur a prcesule ante ostium. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Actiones nostras, qusesumus, Domine, aspirando praeveni et 
adjuvando prosequere, ut per virtutem sanctse crucis, inter- 
veniente beata et gloriosa semperque virgine Dei genitrice 
Maria cum omnibus sanctis, et cuncta nostra operatic a te 
semper incipiat, et per te coepta finiatur. Per eundem. 

Oremus. 

Deus, qui nos pastores in populo vocari voluisti, prsesta, 
quaesumus, ut hoc quod humano ore dicimur, in tuis oculis 
esse valeamus. Per Dominum. 



Dedicatio Ecclesice. 55 

Tune accensis cereis duodecim * a dextra quce super pictas cruces in 
circuitu ecclesice deforis positi sunt, episcopus cum toto clero, cruce, 
candelabris, sanctorumque reliquiis prcecedentibus, ter ipsam ccclesiam 
circumeat, duobus canentibus majorem Icetaniam. 

Notandum, hanc Icetaniam in quibusdam locis, dicto Omnes sancti 
orate pro nobis, finiri ; in quibusdam vero usque ad ullimum finem 
extendi. Quocunque autem modo terminetur, sic a cantoribus brevietur 
vel extendatur ut cum tertio ad ostium ecclesice venerint, finiatur. 
Finita Icetania, dicat episcopus ante ostium ecclesice. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Prseveniat nos, quaesumus, Domine, misericordia tua, et, 
intercedentibus omnibus sanctis tuis, voces nostras dementia 
propitiationis anticipet. Per Christum. 

Oratio. Ascendant ad te, quaesumus, Domine, preces nostrae, 
et ab ecclesia tua cunctam repelle nequitiam. Per Christum 
[Dominum] nostrum. 

Eic fiet Exorcismus aquce. 

Tune unus diaconus, alba, stola et manipulo indutus, intret ecclesiam, 
et claudens ostium, stet ante ipsum ; cceteris omnibus deforis remanentibus. 
Pontifex vero accedens ad ostium ecclesice meridianum, incipiat hanc 
antiphonam. 



Tol-li - te portas princi-pes ves - tras, et e- le-va-mi - ni 



por-tse 99 - ter-na - les, et in-tro - i - bit rex glo-ri - 99. 



Psalmus. Do-mi - ni est ter-ra. 

Incepta antiphona, circumeat episcopus cum clero semel ecclesiam, 
versificando hunc psalmum, et prcefatam antiphonam scepius interserendo, 
usquequo iterum ad idem ostium veniat. Et cum venerit, dicat ante 
ostium. 

Oremus. 

Diaconus. Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Omnipotens sempiterne Deus, qui in omni loco 
dominationis tuse totus assistis, totus operaris; adesto sup- 
* MS decem. 



56 Dedicatio Ecclesice. 

m 

plicationibus nostris, et hujus domus, cujus es fundator, esto 
protector ; nulla hie nequitia contrarise potestatis obsistat, sed 
virtute Spiritus Sancti operante, fiat hie tibi semper purum 
servitium et devota libertas. Per eundem Dominum nostrum. 

Dicta oratione, percutiat episcopus "baculo ter ostium, et dicat directe 
totum hunc versum, Tollite portas. 

Minister vero deintus respondeat, Quis est iste rex glorise. 

Episcopus, Dominus fortis et potens. 

Quo dicto, episcopus incipiat secundo prcedictam antiphonam, Tollite 
portas, ut supra. 

Et circumeat cum suis secundo ecclesiam psallendo prcedictam anti- 
plionam cum suo psalmo ; veniensgue secundo ante ostium dicat , 

Oremus. 

Diaconus, Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Omnipotens sempiterne Deus, qui per Filium tuum, 
angularem scilicet lapidem, duos e diverso venientes, ex cir- 
cumcisione et prseputio parietes, duosque greges ovium sub 
uno eodemque pastore unisti, da nobis famulis tuis, per haec 
nostrae devotionis officia indissolubile vinculum caritatis, ut 
nulla divisione mentium, nullaque perversitatis varietate a 
fide catholica sequestrentur, quos sub unius regimine pastoris 
Filii tui Domini nostri unus grex continet, uniusque ovilis 
septa te custode in confessione Sanctae Trinitatis concludunt. 
Per eundem. 

Dicta oratione, episcopus ter baculo suo ostium, ut prius, pulset, 
dicendo directe totum prcedictum versum. Tollite portas, ministro quo- 
<jue deintus respondente, Quis est iste rex glorise. 

Episcopus, Dominus potens in prselio. 

Quo dido, episcopus tertio incipiat prcedictam antiphonam,, Tollite 
portas ; et circumeat ecclesiam tertio, prcedictum psalmum canendo cum 
antiphona, veniensgue ad ostium dicat. 

Oremus, 

Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Omnipotens et misericors Deus, qui sacerdotibus 
tuis tantam prae cseteris gratiam contulisti, ut quicquid in tuo 
nomine digneque perfecteque agitur, a te fieri credatur, quas- 
sumus immensam clementiam tuam, ut quicquid modo visita- 
turi sumus, visites, quicquid benedicturi, benedicas, sitque 



Dedicatio Ecclesice. 67 

ad nostne humilitatis ingressum, omnium sanctorum tuorum 
meritis, fuga dsemonum et angelicse pacis ingressus. Per 
Dominum. 

Dicta, oiatione, percutiat episcopus baculo suo tertio ostium in alto t 
et dicat direcle totnm proedictum versum, Tollite portas; quo dido, 
respondeat diaconus intus, Quis est iste rex glorise. episcopus t 
Do minus virtutum, ipse est rex glorias. 

Quo dido, dicat episcopus, Aperite portas. 

Mox diaconus aperiat ostium, et anteguam episcopus intret, dicat. 

Dominus vobiscum. 

Et cum spiritu. 

Oremus. 

Domum hanc, qusesumus, Domine, clementer ingredere, et 
in tuorum tibi cordibus ndelium perpetuam constitue mansi- 
onem ; ut cujus sedificatione consistit, hujus fiat habitatione 
prseclara. Per Dominum. 

Hoc oral tone fiviia, ingrediatur episcopus ecclesiam, tantutn cum 
dero, crucem cum vexillo in manu dextera gestans ; sacerdotibus fereirum 
cum reliquiis ante ostium teneniibus ; et clauso ostio, incipiat episcopus 
hanc anliplionam. 



Pax hu - ic do - - mu - i et omni - bus ha-bi-tanti - bus 
m^ fy m^ m ^"~"5* aa* " * 3 

in e - a pax in - - gre-di - en-ti - bus et e-gre - di - 

i"-^^"==jji^^=="g ==J -^ "4 

en - - ti - bus. Al - - - le - - lu - - ya. 



Psalmus. Lsetatus sum. 

Cantando psalmum, fociat episcopus cum sancta cruce signum crucis 
in longitudine pavimenti et in laLitudine, dicatque ita. 

Crux Christi expellat hinc hostem : crux Christi triumph et 
hie in sevum : crux Christi defendat hie orantes. 

His dictis, figat episcopus crucem suam in medio ecclesice, canendo 
antiplionam. 
Pont. 7 



58 Dedicatio Ecclesice. 



Be- ne - die Do - mi - ne do - - mum is~tam quam se-di - 



fi - ca-vi no - - mi -ni tu- o : ve-ni - en-ti-um in lo - co is-to 



ex - au-dt pre - ces in ex-cel-so so-li - o glo - ri - se tu - se. 



Psalmus. Fun - da - men - ta. 

Et sic cantando, episcopus cum clero ad medium ecclesice deveniant. 

Quibus finitis, dicat episcopus. 

Oremus. Flectamus genua. Levate. 

Deus, qui invisibiliter omnia contines, et tamen pro salute 
generis humani signa tuse potentise visibiliter ostendis ; 
templum hoc potentisD tuse inhabitatione illustra ; ut omnes 
qui hue deprecaturi conveniunt ex quacunque tribulatione ad 
te clamaverint, consolationis tuse beneficia consequantur.* Per 
Dominum, 

OremuS. Flectamus genua. Levate. 

Tabernaculum hoc ingredere, qusesumus, omnipotens sempi- 
terne Deus, et famulos tuos hie congregates ad honorem et 
laudem nominis tui atque beatse Marise sacrse virginis, bene^ 
die ; et, sicut benedicere dignatus es domos patriarcharum, 
Abrahse, Isaac et Jacob, ita bene^dicere et sancti^ficare 
dignare hoc templum et omnes in eo habitantes. Qui vivis et 
regnas per. 

Deinde pontifex cum ministris suis prosternat se ante altare, secretius 
inter se septem psalmos poenitentiales decantans. 

Cantores autem duo interim cantent Icetaniam minorem, scilicet, 

Kyrie eleison. 

Christe eleison. 

Domine miserere. 

Christe miserere. 

Dicta Icetania, pontifex surgens ab oratione, ante altare dicat. 

Oremus. Flectamus genua. Levate. 



Dedicatio Ecolesice. 



Magnificare, Domine Deus noster, in sanctis tuis, et hoc in 
templo tibi sedificato appare, ut qui omnia in filiis adoptionis 
operaris, ipse semper in tua hsereditate lauderis. Per Domi- 
num. 

Deinde scribat episcopus de sinistro angulo orientis per pavimentum 
cum baculo Abecedarium Grcecum usque in dextrum angulum occidentis 
in sabulo, vel in cineresi non sit ibisabulum, cantando Jianc antiplionam. 



Fun-da-mentum a - li - ud ne-mo po-test po-ne-re prse-ter 



il-lud de-ni - que quod po - si-tum est a Christo Do-mi-no, 



pente 

v 
e brevis 

deca 

x 
iota 

exenta 
Ix 
xi 



Psalmus. 


B =- 


_ 5 !_f_ 


t . 








Fundamenta. e u o 


u a e. 


Una 


dia 


tris 


tessaris 


i 
alpha 


11 
beta 


in 
gama 


1111 
delta 


exa 
vi 
zeta 


epta 
vii 


octoa 
viii 
heta 


ennea 
ix 
theta 


icos 

XX 

cappa 


tranta 

XXX 

lanta 


tesseranta 
xl 
moi 


pentanta 
1 
noi 



eptamenta 

Ixx 
o brevis 



ottonita 
Ixxx 



emonita 

xc 
cophe 



ecato 
c 
ro 



diacos 

cc 
sima 

7* 



triacos 
ccc 
tau 



te traces 

cccc 

ui 



pentacos 
d 
fi 



exacos 
dc 
chi 



60 Dedicalio Ecclesice. 

eptatos octacos ennacos chile 

dec dccc dcccc 7 

psi et themaga enachos chile 

dischile trichile tetrachile pentachile exaclrile octachile enna- 
chile dechachile icostachile tratangile serantachile pentachile 
exentachile eptantachile ocdintachile enantachile ecatostachile 
diacostachile triacostochile terracostochile pentacostachile 
etacostochile eptacostochile octacostochile enacostochile eca- 
tostochile.* 

Post veniens episcopus slet in medio ecclesice, el dicai lianc orationem. 

Deus, qui Moysi servo tuo ex mille millibus Israeliticis tibi 
dilectissimo visionem magnam ostendens de medio flammantis 
rubi, terram sanctam nudis pedibus calcare mandasti dicens, 
Solve calceamentum de pedibus tuis, locus enim in quo stas 
terra sancta est, insinuans per hoc quod magna reverentia 
honorandus sit locus nomini tuo qui exstiterit dedicatus. Tu, 
Domine, majestatis tuse dextera lioc pavimentum sancti^fica, 
et prsesta ut super illud te oraturi munditia et boni operis 
desiderio flagrent, et suavitatis tuo odore velut virgula aro- 
matis fragrent ; et qusecunque prsesentis vitee a te necessaria 
postulaverint obtineant. Hie mysticus ille cultellus petrinus 
tuorum corda circumcidat. Hie rumphsea protection! s tuse 
fideles muniat. Hie tuba vocis tuse audiatur et intelligatur. 
Hie ignis Sancti Spiritus fidelium holocausta, et aram pene- 
tralium t ipsorum incendat. Hie scala pacis et caritatis 
assurgat, et orthodoxos tuos ad coelestia erigat. Sit etiam 
pavimenti hujus locus ab angelis sanctis frequentatus, nostra- 
que benedictione tibi commendatus ; et concede ut quicunque 
te super illud laudando invocaverint, ibi te mereantur laudare 
ubi in coelesti ecclesia populus feriatus et de tua visione 
solemnissimus tibi perenne sabbatum sabbatizat. Per Domi- 
num. 

Et a dextro angulo orientali scrilat Aliecedarium Lalinum usque in 
sinistrum anyiilum occidcntalcm, caniando Jtanc antiphonam. 

* In this Alphabet the spelling of the MS is preserved. 
f MS penetrabiliura. 



Dedicatio Ecclesice. 61 



Haec au - la ac- ci-pi - at a De -o gra - ti - - am, be-ne- 



dic-ti - o -nem et mi-se-ri-cor - di - am a Chris - to Je-su. 



Psalmus. Mag-nus Do-mi-nus.* 

Posted venial in medium eccleslce, et dicat hanc oralioncm. 

Oratio. Deus, qui sanctum Moysen prse cunctis millibus 
Israeliticis tarn familiarem tibi esse fecisti, ut ei diceres, 
Invenisti enim gratiam coram me, et teipsum novi ex nomine : 
quern et in montis Sinai cacumen induxisti, ubi ei in prae- 
figurationem sanctse ecclesise, fabricandi tabernaculi sacramenta 
ostendisti, cui etiam duas tabulas lapideas digito tuo scriptas 
tradidisti, quarum una tria prsecepta, quse ad fidem sanctse 
Trinitatis ; alfcera septem, quse ad custodiam constituendos 
legis pertinebant, habebat : beatis apostolis tuis interce- 
dentibus, exaudi vota orantium super hoc pavimentum, in quo 
ad instrumentum fidei illarum divinarum caracteres literarum 
a duobus angulis hujus domus usque in alios duos depinximus 
angulos ; et verba legis tuce in tabulis cordium eorum, miseri- 
cordiae tuee digito scribe ; f praesta quoque, ut quicquid ex ore 
humilitatis nostrse faciendum didicerint, hoc facere cupiant, 
sicque vivant, ut illuc pervenire valeant, ubi nomina sua in 
libro vitsB ceternaa scripta esse gratulentur per ssecula. Per te, 
Jesu Christe, cui cum seterno Patre Sanctoque Spiritu manet 
honor et perpetuitas in seeculorum seecula. Amen. 

Delude veniens ante allare dicat. 

Deus in adjutorium meum intende ; Domine ad adjuvandum 
me festina. 

Toiiiiii (cr dicat singulis vicibus, semel genua flectens. 

Quern versimi post episcopum, derus similiter ter dicat, subjungcndo 
Gloria Patri cam Sicut erat, cibsquc Alleluya vel Kyrie eleison. 

* The remainder of fol. 172b, about three-quarters of a page, is left blank ; 
the Latin alphabet not having been filled in. 
f MS ascribe. 



62 Dedicatio Ecclesice. 

Exinde venial episcopus in medium ecdesice, ad dolium aqua plenum. 
Ministris vero ei in aliquo vasculo offerentibus sal et cinerem inter se 
divisum, benedicat sal dicens* 

Oratione autem finita, ex hac aqua sumatur, [ei] singulis doliis extra 
ecdesiam positis infundatur. Tune aliquis ministrorum de ipsa aqua 
sanctificata particulam unam in vase sumens, episcopo offerat, in quam 
chrisma ponat, et ad altare accedat ; depositaque capa liniheo super 
stolam et albam succinctus, ex ipsa aqua clirismate infecta crucem cum 
poll ice suo faciat inmedio altaris ; deinde in dexter a ; et post in sinistra 
parte per quatuor cornua dicens. 

Sanctificetur hoc altare in nomine Patris J< et Filii ^ et 
Spiritus *fc Sancti. Amen. 

Post aspergat de ipsa aqua idem altare cum aspersorio ysopo desuper 
et in circuitu septies cantando Jianc anliplwnam. 



" H B , D B 

Asper-ges me, Do-mi-ne, y - so - po et mun-da - bor, la - 



va - bis me et super ni-vem de - al-ba-bor 



Psalmus. Mi-se-re-re me - i De - us. e u o u a e. 

His finitis, quod ex ipsa aqua remansit, ad basim altaris fundatur, et 
a prcesule dicatur. 

Dominus vobiscum. 

Et cum spiritu tuo. 

Pateant ad hoc altare aures misericordise tuae, qusesumus, 
Domine, precibus supplicantium ; et gratiam divinitatis tuse 
per praesentiam Sancti Spiritus super istud clementer asperge, 
intercedente sancto N. in cujus veneratione hoc consecramus ; 
annue ut vivi lapides per te erigamur in ccelis, sacris tecum 
permansuri sedificiis, atque ut petentibus hie desiderata con- 
cedas, Paracliti tui inspirante dementia, corda nostra divinse 
sapientise condimento clementer expurga, ut tibi placita pos- 
tulare et petita dignanter a te obtinere mereamur. Qui vivis 
et regnas Deus per omnia ssecula sseculorum. Amen. 
* The benediction is omitted in the MS. 



Dedicatio Ecclesice. 63 

Et deinde pontifex circumeat intus ecclesiam semel, spargendo per 
parietes prope terram aquam benedictam ex dolio sumptam, incipiens a 
sinistro angulo ab orientali parte usque dum iterum redeat in orientem, 
hanc cum psalmo clero canente anlipTionam. 



Sancti-fi-ca - vit Do-mi-nus taber-na-cu - lum su - um : 



hsec est do - mus De - i in qua in-vo-ce-tur no-men 



e - - jus de qua scrip-turn est e-rit nomen [raeum] i - bi di-cit 



Do-mi-nus. 



Psalmus. De - us noster re-fu-gi - um. 

Quo peracto, veniens episcopus ante altare, dicat. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Hie benedictionem tuam, qusesumus, Domine, populus fidelis 
ad honorem et laudem tui nominis veniens accipiat, qui corpore 
salvatus ac mente, hie gratam tibi semper exhibeat servitutem, 
et propitiationis tuse beneficia jugiter inveniat. Per Doininum. 

Qua finita, pontifex secundo circumeat deintus ecclesiam, aquomi 
benedictam altius per parietes spargendo, cum liac antiphona. 



In de- di-ca- ti - o-ne, hu-jus templi lauda- te De - urn 



omnis mi- li- ti - a cce-lo - ruin, et om - nis ter-ra lau-det 



64 Dedicatio Ecclesics. 



no-men Do - mi - ni ; qui-a ex-al-ta - turn est no-men e-jus 



so - li - us. 



Psalmus. Lau-da-te Do- mi-num de coelis. 

Sequitur oralio ante altare dicenda. 

Dominus vobiscuin. 

Oremus. 

Solus et ineffabilis supernorum rex, Domine Deus, auxiliare, 
quaesumus, ecclesiso tuse, ut quicunque liic ad laudem et 
exaltationem nominis tui convenerint, sacras devotionis pro- 
ficiant incrementis, ut tuo semper munere gubernentur, et ad 
redemptionis aeternae pertingant, te ducente, consortium. Per 
Dominum. 

Tertio quoquc episcopus ecclesiam deintus circumeat, ctquam benedictam 
quam aliius valet per parities spargendo, cum liac antipliona. 



:.-izi: 



Qui ha-bi - tat in ad-ju-to - ri - - o al - tis-si-mi in pro- 

:-tog 



tec-ti - o - ne De - i COB - - li " com - mo - ra-bi-tur. 



Psalmus. Di-cet Do-mi-no. 

Sequitur oratio ante altare. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Adjutor altissime, aeterne Deus et protector coelestis, preces 
nostras clementer exaudi, nobisque misericordiam tuam pos- 
centibus concede, ut quicunque intra parietes hujus ecclesiae 
ad te clamaverint, omnium veniam peccatorum et gaudia 
percipere mereantur oaterna. Per Dominum. 



Dedicatio Ecclesice. 65 

Deinde episcopus cum omni clero de ecclesia exeat, et spar gat aquam 
lenedictam inferius per parietes in circuitu et desuper, et incipiat a 
dextera parte orientis usque dum iterum redeat in orientem, cantando 
hanc antiphonam. 



Funda-men-ta templi hu -jus sa-pi - en-ti -a su - a fun- 



da - vit De - us, in quo Do-mi-num coe - li col - lau-dant 

j*^/""^ *-g- Bejg :^zr^=^ 

an-ge - - li : si ir-ru - ant ven-ti et flu - ant flu-mi-na non 

-- ^ "^ F-J 1 m 

pos- sunt e - a mo- ve - re un-quam : fun - da - ta e - nim 



e - rant [sup-ra] fir-mam pet -ram, 



Psalmus. Fun - da-men - ta. 

Sequitur oratio in angulo orientis. 

Dominus vobiscum. 

Et cum spiritu tuo. 

Oremus. 

Omnipotens sempiterne Deus, qui sanctas portas Syon super 
omnia tabernacula Jacob diligis, da huic, quaesumus, Domine, 
domui bene^dictionem tuam et praesta ; ut nostrse fidei funda- 
menta nulla spiritualium nequitiarum impedimenta, nulla ven- 
torum flamina aut dira temptationum flumina unquam valeant 
dejicere. Per Dominum. 

Spargat secundo episcopus deforis per parietes altius in circuitu 
ecclesice, cum liac antiphona. 



Ex-surgat De - us ad nos-tri fa - mu-la - tus ob-se-qui-um 
Pont. 8 



66 Dedicatio Ecclesice. 



^5=i 



et in lo - co sancto e-jus fi - at be-ne-dic-ti - o - nis aug- 



mentum. 



Psalmus. Ip-sum. 

Sequitur ibidem oratio. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Domine Deus, redemptor saeculorum, te humiliter petimus, 
ut nostri famulatus obsequium suscipias, et hunc locum beneJ< 
dicas, quatenus hinc omne malum repellas, et tuse bene>jdic- 
tionis semper augmentum hie prsebeas, per Dominum nostrum 
Jesurn Christum Filium tuum, cui est honor et gloria tecum 
in unitate Spiritus Sancti per cuncta ssecula sseculorum. 
Amen. 

Tertio episcopus spargat super parietes et super culmen^in circuitu, 
cum hac antiphona. 



Qui re - gis Isra - el, in-ten-de, su-per do - mum is-tam qui 



de-du-cis ve-lut o-vem Jo - seph, auge in e - a be - ne- die- 



ti - -o - nem tu - am, qui se-des super che-ru-bim, ex - - au - 



di pre - ces sup-pli - cum in e - a ti-bi con-fi-ten-ti - um. 



Psalmus. Ipsum. e u o u a e. 

Sequitur oratio ad ostium ccclesice antequam ingrediatur. 



Dedicatio ficclesice. 67 

Oremus. 

Deus, qui Jacob famulo tuo prgeelecto ascendentes et 
descendentes in prsefiguratione sanctorum praedicatorum an- 
gelos ostendisti ; concede, qusesumus, omnes ad hanc dedi- 
cationem ecclesise venientes, apostolorum tuorum tueri prae- 
sidio, quatenus qui sursum sanctum caput ecclesice, videlicet 
Dominum, contemplantur, pro his intercedere non desistant 
qui in vivis versantur. Per Dominum. 

Finita oratione, ingrediatur episcopus ecclesiam cum achola et incipiat 
hanc antiplionam. 



Be-ne-dic Do - mi - ne do-mum is-tam quam as - di - fi - 



ca - vi no - mi-ni tu - o, ut sint o - cu-li tu - i a - per - ti 



su-per e - am di - - e ac nocte. 



Psalmus. Mag-nus Do-mi-nus. e u o u a e. 

Et vadat episcopus de ipso altari, spargev^do agiiam benedictam per 
medium ecclesice in longum et in latum, Jaciendo crucem t super omne 
pavimentum, canendo hanc antiplionam. 



Be-ne-dictus es in tem-plo sancto glo - ri - se tu - se quod 



se - di-fi-ca-tum est ad lau - dem et glo - ri - am no-mi-nis 



tu - i Do-mi-ne. 



Psalmus. Be-ne - - di-ci-te ornni - a. e u o u a e. 

8* 



68 Dedicatio Ecclesice. 

Sequitur oratio in medio ecclesice. 
Dominus vobiscum. 

Deus, qui inter ccelestium visionum arcana, quee pretioso 
tibi et specialius dilecto Johanni revelasti, sibi etiam civitatem 
ostendisti, cujus platese auro teguntur mundissimo et gem- 
marum fulgore vernant tibi perpetuo ; cujus etiam portse 
margaritis nitent pretiosissimis, qusesumus ut hsec omnia 
ornamenta magnifices, hie spiritualiter facias lucere, et pavi- 
menti hujus amplitudinem benedicas ; concede quoque, ut qui 
te super hoc pavimentum invocaverint, intercedente beata 
Maria cum omnibus sanctis, ab angelis tuis tueantur, et in 
aula coelesti ascribantur. Hoc in loco plebs tua, Domine, 
manna coelesti reficiatur et de spiritualis petrse vena potetur. 
Hie lepra omnisque illuvio sceleris a te summo sacerdote 
eliminetur. Hie fimbriis jam misericordise tuse infirmus 
quisque adveniens tangat et salvetur. De sacrario quoque 
sanctse tuse exauditionis hue transmitte antidotum reconcili- 
ationis; sit hie ad te confugientibus asylum, et virtutum 
omnium apparitorium. Prsesta quoque, Domine, ut hie te 
adorantes et adoraturi omnes prosperitatem assequantur ; et 
post vitse istius cursum meritis beatse Marise inter splendentes 
ccelestis curise cohortes stolis sempiternse jocunditatis indu- 
antur. Per Dominum. 

Ibidem. Oremus. 

Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Deus qui loca nomini tuo dicanda sanctificas, 
effunde super hanc orationis domum gratiam tuam, ut ab 
omnibus hie invocantibus nomen tuum, auxilium misericordise 
tu?e sentiatur. Per Dominum. 

Iterum. Oremus. 

Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Deus, sanctificationum omnipotens dominator, 
cujus pietas sine fine serititur; Deus, qui coelestia simul et 
terrena moderaris, servans misericordiam tuam populo tuo 
ambulanti ante conspectum glorise tuse ; exaudi preces servorum 
tuorum, et praesta ut sint oculi tui aperti super domum istam 
die ac nocte : hanc quoque basilicam in honore sancti tui N. 



Dedicatio Ecclesice. 69 

sacris mysteriis institutam, clementissimus dedica, miseratus 
illus^tra, perpetuo splendore clarifica et beneJdicito : omnem- 
que hominem venientem adorare te in loco hoc placatus 
admitte, propitius dignare recipere ; et propter nomen tuum 
magnum et manum fortem et brachium excelsum in habitaculo 
hoc supplicantes libens protege, dignanter exaudi et seterna 
protectione conserva, ut semper felices semperque in tua 
religione Isetantes, constantes in sanctse Trinitatis fide catholica 
perseverent. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium 
tuum. qui tecum. 

In medio ecclesios prcefatio. 
Per omnia saccula saeculorum. Amen. 
Dominus vobiscum. 
Et cum spiritu tuo. 
Sursum corda. 
Habemus ad Dominum. 
Gratias agamus Domino Deo nostro. 
Dignum et justum est. 

Vere dignum et justum est, sequum et salutare, nos tibi 
semper et ubique, gratias agere, Domine sancte, Pater omni- 
potens, seterne Deus. Adesto precibus nostris : adesto sacra- 
mentis, adesto etiam piis famulorum tuorum laboribus, nobisque 
misericordiam tuam poscentibus. Descendat quoque in hanc 
ecclesiam tuam quam sub invocatione sancti nominis tui in 
honore sancti N. indigni consecramus, Spiritus Sanctus tuus 
septiformis gratise ubertate redundans, ut quotiescunque in hac 
domo tua sanctum tuum nomen fuerit invocatum, eorum qui 
invocaverint a te pio Domino preces exaudiantur. beata et 
sancta Trinitas, quee omnia purificas, omnia mundas, omnia 
exornas ; beata majestas Dei, qu cuncta imples, cuncta 
contines, cunctaque disponis ; O beata et sancta manus 
Domini, quse omnia sanctificas, omnia benedicis, omnia locu- 
pletas ; sancte sanctorum Deus ; tuam clementiam humillima 
devotione deposcimus, ut hanc ecclesiam per nostrae humilitatis 
famulatum, in honore sancti tui N. puriJficare, beneJ< 
dicere, conse>J<crareque perpetua sanctificationis tuse ubertate 
[digneris]; hie quoque sacerdotes sacrificiuin tibi laudis ofFerant, 
hie fideles populi vota persolvant ; hie peccatorum onera 



70 Dedicailo Ecclesice. 

solvantur, fideliumque lapsa reparentur. In hac ergo, quae- 
sumus, Domine, domo tua, Spiritus Sancti gratia segroti 
sanentur, infirmi restituantur, claudi curentur, leprosi mun- 
dentur, cseci illuminentur, dsemonia ejiciantur. Cunctorum 
hie debilium incommoda [et] segrotationes, te, Domine, annu- 
ente, pellantur ; omnium etiam vincula peccatorum absolvantur, 
ut omnes qui hoc templum beneficia justa deprecaturi in- 
grediuntur, cuncta se impetrasse laetentur, ut concessa 
misericordia quam precantur, perpetuo miserationis tuse 
munere glorientur. Per Dominum. 

Deinde, ministri altare lintheo detergant, cantando hanc antiphonam. 



Intro - i-bo ad al-ta-re De - i ad De ,- um qui Ise - ti-fi-cat 



B a 



ju-ven-tu-tem me - am. 



Paalmus. Ju - di - ca me. 

Deinde benedicat tabulam, altaris, guoe tamenprius lota esse debet aqua 
benedicta, ita dicendo. 

Oremus. 

Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus, misericordiam 
tuam vocibus exultantibus deprecamur, ut qui per omnem 
mundum fidem sparsisti, ecclesiam eongregasti, quique lapidem 
abscisum de monte sine manibus angulari compage solidasti ; 
hoc quoque altare serenus illustra, hoc quoque seterno lumine 
ir^riga, et ita diversis undique chrismatibus locupleta, ut super 
illud admirandam Filii tui hostiam ipse benedicas impositam, 
ipse suscipias consecratam. Per eundem. 

Deinde ministri altare lintheo detergant, cantando hanc antiphonam. 



EC - - ce ta - ber - na cu-lum De - i cum ho-mi- ni-bus et 

_ 



>= 



Spi -ri-tus Sanctus ha-bi - tat in vo-bis tern - plum e - nim 



fiedicatio Ecclesice. 71 



De-i sanctum est quod es - - tis vos pro cu-jus a -mo- re 
ce- le-bra - tis ho- di - e gau- di - a tem-pli tern po - - re 



festi. 



Psalmus. Lau-da-te Do-mi-num omnes gen - - tes. 

His peractis, dicat episcopus hoc modo. 

Oremus. 

Oratio, ut supra. Domine sancte, Pater omnipotens, seterne 
Deus, creator cceli et terras, maris et omnium elementorum, 
supplices majestatem tuam exoramus et petimus, ut beneJ 
dicere et sanctuj<ficare digneris hoc altare ex lapidea creatura 
tua manu hominis adquadratum ; sicut benedicere dignatus es 
altare illud quod Noe post transactum cataclysma per verbum 
sanctum tuum in nomine Dei Patris omnipotentis eedificavit ; 
super quod diversa animantia terrse oblata sunt munda et im- 
munda ; sed immunda in figura gentilium, quse a Spiritu 
Sancto mundata, et in odorem suavitatis accepta scriptura 
commemorante cognovimus ; suscipiatur, qusesumus, Domine, 
apud te hie suppositum sacrificium quodcunque per manus 
sacerdotis tibi fuerit oblatum, et proficiat offerentibus et com- 
municantibus in vitam seternam. Per eundem. 

Postea episcopus super altare, in medio et in guatuor angulos ejus, 
faciat crucem de oleo sancto, dicens. 

ConsecJ<rare et sancti^ficare digneris, Domine Deus, lapi- 
dem istum per istam unctionem et nostram benedictionem. 
Per Christum Dominum nostrum. Amen. 

Require residuum in consecratione altaris. 

Domine, ad te dirigatur oratio mea, sicut incensum in 
conspectu majestatis tuae. 

Psalmus. Domine clamavi. 

Deinde episcopus circumeat ecclesiam intus per parietes, et incipiens 



72 Dedicatio Ecclesice. 

a sinistro angulo orientis, faciat duodecim cruces cum pollice de chris- 
mate sub xii. crucibus pictis in parietibus, dicens in singulis locis. 

Sanctificetur hoc templum per istam sanctam unctionem et 
nostram benedictionem, in nomine Patris et Filii et Spiritus 
Sancti. Amen. 

Dum episcopus Jacit hoc, cantetur hcec antiphona. 



quam me-tu - endus est lo-cus is-te : ve-re non est hie 



a - li - ud ni-si do-mus De i et por - - ta coe-li. 

=Vi^~ i~ *=*=f : -- f= jL*I^i 



Psalmus. Magnus Do-mi-nus. e u o u a e. 

Sequitur oratio ante altar e. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Omnipotens sempiterne Deus, effunde, qusesumus, super hunc 
locum gratiam tuam, et omnibus in te sperantibus, auxilium 
tui muneris ostende ; ut hie et sacramentorum tuorum virtus 
et votorum hie obtineatur effectus. Per Dominum. 

Hie accendantur [cereo?*] super cruces foris, et tune demum egrediens 
prcesul hoc ipsum extra cum chrismate in circuitu ecclesice faciat , canendo 
hanc antiphonam. 



La-pi - des pre-ti - o - si omnes mu-ri tu - - i, et tur - res 



Je- ru-sa - lem gem-mis SB - di - fi - ca - buntur. 



Psalmus. Lauda Je-ru-sa-lem. e u o u a e. 

Et ad ostium perveniens, dicat. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Deus, qui vivis et electis lapidibus seternum Majestati tuae 



Dedicatio Eccleeice. 73 

condis habitaculum, auxiliare populo supplicant!, ut ecclesia 
tua coelestibus amplificetur augmentis. Per Dominum. 

Finita oratione, ingrediantur omnes ecclesiam y et pontifex accedens ad 
altare, accipiat incensum, ponatque ex eo super cruces de gracili candela 
facias in quinque locis altaris, ubi unctio chrismatis facia fmrit. Et 
accendantur candelce, et cantetur hcec antiphona. 



Do-mi -ne a^ te di r ri - ga-tur o-ra-ti - o me - - - a, 



_-, 



si-cut in-cen-sum in conspec - - tu ma-jes-ta-tis tu - ee. 

- HB B B-B-r 



Psalmus. Do-mi - ne cla-ma-vi. 

Deinde mittatur incensum in tlmrilulo ; quod accipiens episcopus, 
incenset inde altare desuper, canendo hanc antiplionam. 



-B ^-B- 



Ec-ce o - dor fi-li - i me - i si-cut o - -dor ag-ri pie - ni 



quern be-ne-di-xit Do-mi-nus. 



Psalmus. Lauda Je-ru-sa-lem. 

Deinde cireumeat cum incenso altare, facia prius cruce cum thuribuh 
super altare, canendo antiplionam. 

ft ' . i" a!" "-_ _ H B a$ ,_,: 

= *m : = " 

-^E -di - fi - ca-vit Mo- y - ses al-ta-re Do - mi - no De - o 



of- fe -rens su -per il -lud ho - lo - causta o- do -ra - - tus 
Pont. 9 



74 Dedicatio EcclesicB. 



est Do-mi - nus o - do - rem su - a - vi - ta tis et be - ne - 



di - - xit e - i. 

a SB _- 



Psalmus. Magnus Do-mi - nus. o u o u a e. 

Dehinc episcopus a sinistro orientali angulo eccksice inchoans, singulas 
cruces de chrismate in circuitu ecclesice factas incenset. Interim cantetur 
Twee antiphona, Domine ad te dirigatur, ut supra. 

Tune levita, sumpto tliuribulo de ecclesia (cruce 9 candelabris et textu 
prcecedentibus) cum parte cleri exeat, et duodecim cruces a prcesule in 
circuitu ecclesice deforis cum chrismate factas incenset ; prcesule interim 
in ecclesia cum quibusdam ^residente, clero deforis prcescriptam cum 
psalmo canente antiphonam. 

Reverso diacono, cantu finite-, episcopus stans ante altare, dicat hanc 
orationem. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Domine sancte pater, seterne Deus, <?. 

ut supra in consecratione altaris. 

Sequitur oratio dicenda sive reliquiae \_fuerint\ sive non. 

Majestatem tuam, Domine, humiliter imploramus, ut altare 
hoc sacroe unctionis libamine ad suscipienda populi tui munera 
institutum, potenter benefdicere et sancti>J<ncare digneris, et 
quod nunc a nobis indignis sub tui nominis invocatione in 
honore et nomine sancti tui N. sacrosancti chrismatis unctione 
est delibutum, placeat tibi ; hocque altare in conspectu pie- 
tatis tuse maneat in perpetuum, ut quicquid deinceps super 
illud oblatum sacratumve fuerit, dignum tibi fiat holocaustum, 
atque omnium hie offerentium sacrificia a te pio Domino 
Deo benigne suscipiantur, et per [ea] peccatorum nostrorum 
et eorum vincula absolvantur, maculae deleantur, veniae im- 
petrentur, gratise acquirantur ; quatenus una cum sanctis 
et electis tuis vitam percipere mereamur seternam. Per 
Dominum. 



Dedicatio Ecclesia. 75 

Hie fiat brevis sermo ad populum, et petatur a constructoribus dos 
ccclesice ; fiat etiam sermo de dedicatione, de pace venientium et rede~ 
untium, deferiando anniversario cadem die in eadem parochia. 

Tune ungatur frons lapidis in modum crucis chrismate db episcopo, 
incipiente hanc antiphonam. 



Confirma hoc De - us quod o-pe-ra-tus es in no - bis a 



-B d" j ^ a B H B a 

templo sancto tu - o quod est in Je-ru-sa-lem, al-le-lu-ya, 



al-le-lu-ya. 



-B-a B-B- 



Psalmus. Ex-sur-gat De - us. 

Sequitur oratio. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Descendat, qusesumus, Domine Deus noster, Spiritus tuns 
Sanctus super hoc altare, qui et dona populi tui sanctificet, et 
sumentium corda purificet. Per Dominum. 

Tune extergatur altare mundo lintheamine vel cotone vel stuppis 
mundis, quce comburantur et cineres in loco convenienti reponantur. 

Post hcec y benedicantur panni altar is t ornament a et vasa ecclesice^ sic. 

Dominus vobiscum. 

Oratio. 

Oremus. 

Exaudi, Domine, preces nostras, et hsec lintheamina atque 
indumenta, necnon et vasa sancti altaris atque ecclesise tuoe 
cunctaque sacri mysterii usui prseparata bene|<dicere et 
sanctiJfficare digneris. Per Dominum. 

Post Jioec aspcrsis aqua benedicta pannis, omiamentis, et vasis > tarn 
altaris quam ecclesice, vestiatur altare cum ornamentis, cantando hanc 
antiphonam. 
9* 



76 Dedicatio Ecclesicv. 



Orna -ve - runt fa-ci - em templi co-ro-nis au - re - is 



*^^ 



et de-di-ca-ve-runt al - ta - re Do - - mi-no, al -le- lu-ya. 

\ -: _ . - +- . j^-,-^ ^ 

Psalmus. Magnus Do-mi-nus. e u o u a e. 

Velato altari, episcopus qenu flexo ter adoret et osculetur et incenset 
altar e, canendo lianc antiphonam. 



Omnis terra ad-o - ret te De - us et psal-lat ti-bi : psalmum 



?==*= 



di-cam no-mi-ni tu - o, Do-mi-ne. 



Psalmus. Ex - ur-gat. e u o u a e. 

Post hcec dicat hanc wationem. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Omnipotens sempiterne Deus, altare hoc nomini tuo dedi- 
catum ccelestis virtutis benef<dictione sanctifica, et omnibus 
in te sperantibus auxilii tui munus ostende ; ut [hie et] sacra- 
mentorum virtus et votorum obtineatur effectus. Per 
Dominum. 

Deinde prcesul commendet oratorium Deo et sancto in cujus honore 
dedicatum est, ita dicendo. 

Tibi, sancte N., commendamus hanc curam templi hujus, 
quod consecramus Domino Deo nostro, ut hie intercessor 
existas, preces et vota offerentium hie Domino Deo nostro 
conferas, custosque pervigil et janitor insegregabilis. Inimici 
humani generis tentamentis scutum tusa interpellationis 
opponas, ne precum sanctarum et votorum hie fidelium malitise 



Dedicatio Ecclesice. 77 

auctor efficiatur infector. Sed te prsecipue, cui hanc curam 
commendamus, inter veniente, omnibusque sanctis adjuvantibus, 
clypeo divini tutaminis a Isesione corporis et animse protect! 
omnes hie adorantes exaudiantur. Odoramenta quoque ora- 
tionum plebis Christianse in libatorio vasis aurei, angelico 
comitatus juvamine, ad Patris thronum tu conferas prae cseteris, 
quatenus jugi intuitu Dominus Deus noster, per virtutem 
sanctae crucis, hie ingredientes et orantes tueri et gubernare 
dignetur. Qui vivit et regnat per omnia ssecula sseculorum. 
Amen. 

Ad complendum : Benedictio. 

Benedictio Dei Pa>J<tris omnipotentis, et Fi*|lii et Spiritus*J 
Sancti maneat super domum istam et super omnes adorantes 
in ea. Qui trinus in unitate et unus in trinitate vivit et 
gloriatur Deus, per infinita saecula sjeculorum. Amen. 

Finita commendatione ecclesice, egrcdiatur pontifex cum ministris, et 
exuat se vestimentis, quibus prius utelatur, lotisque manibus, rursus 
vestiatur alba, stola, tunica, dalmatica, manipvlo, casula, mitra, et 
chirothccis. Ministri quoque induanlur. Diaconus quidem alba, stola y 
dalmatica et manipulo ; subdiaconus, alba, tunica, et manipulo ; reliqui 
qui necessarii sunt, sicut uniuscujusque competit ministerio, 

Quibus indutis, prcecedente cruce, candelabris t thuribulo, textu evangelii, 
cceterisque reliquiarum ihecis, cum omni veneratione procedat episcopus 
cum omni clero ad ecclesiam quam consecravit, hanc canendo antiphonam. 






Sanc-tum est ve - rum lu - men et ad-mi - ra- bi - - le, 



mi - - nis-trans lu - cem his qui perman-se-runt in a - go - ne 

^^^=^^^=^^T-^^=^^ 

cer - ta-mi-nis : re-ci - pi - unt ab ip-so splendo- rem sem-pi - 

^^J^ 8 ^^^^^^^ 

ter - num in quo as-si-du - e fe-li-ces lae -tan-tur. 



78 Dedicatio Ecclesice. 

Finita antiphona, episcopus ante ostium cccksice, antequam ingrediatur 
dicat hanc orationem. 

Deus, qui in omni loco domi nation! s tuse clemens ac benignus 
dedicator assistis, exaudi nos, qusesumus, et concede ut 
inviolabilis hujus loci permaneat consecratio, et beneficia tui 
muneris universitas quae supplicat mereatur. Per Dominum. 

Episcopus autem, prcedicta oratione finita, ministris prcecedentibus 
ecclesiam ingrediatur, canendo hanc antiphonam. 



Ingre- de-re, be-ne - dic-te Do-mi-ne ; prse-pa - ra - ta est 
ha - bi - ta - ti - o se - dis tu - ae, al - le - lu-ya. 



Psalmus. Mi-se-ri-cor - - di - as. 

Et mox ut ecclesiam intraverit, finito cantu y dicat. 

Oremus. 

Deus, cujus salutari visitatione fidelium corda mundantur, 
templum hoc, qusesumus, introitu proprise tuse visitationis 
illustra, et concede ut, sicut tuorum reliquias sanctorum devoto 
corde prosequimur, sic, te opitulante, eorum ducatu gaudia 
regni coelestis introire mereamur. Per. 

Dicta oratione, episcopus ad medium cccksice progrediatur t et sequatur 
antiphona. 



Ab o - ri - en-te por-tse tres : ab oc - ci-den-te por - - 



tres : ab a -qui - lo-ne por-tse tres : ab austro por-tse tres. 



Psalmus. Do-mi-nus reg-na-vit. 



Dedicatio Ecclesice. 79 

Hcec antiphona diversis locis diverso cantatur usu ; in quibusdam 
enim locis duo vel tres clerici stantes ad orientem vcrsi cantando dicunt, 

Ab oriente portse tres. 

Et conversi ad occidentem canunt, 

Ab occidente portse tres. 
conversique ad aquilonem dicunt, 

Ab aquilone portse tres. 
et conversi ad amtrum cantant t 

Ab austro portae tres. 

Quam antiphonam clems repetendo decantat cum psalmo. 

In aliis vero locis, hoc spreto usu, totus clerus simul prcedictam anti- 
phonam cum psalmo decantat. 

Qua cantata, dicat episcopus, 

Dominus vobiscum. Oremus. 

Oratio. Deus, qui in apostolorum tuorum prsedicationibus 
ecclesisB tuae regni coolestis ingressum proestitisti, quosque 
mundi luminaria vocari voluisti, concede, qusesumus, ut quorum 
ducatu ingredimur et splendore illuminamur, eorum precibus 
adjuti, majestatis tuoa obtutibus heec nostra officia placabilia 
perficiamus. Per Dominum. 

Hac expleta, cantor es festive incipiant introitum. 

Terribilis est locus iste : hie domus Dei est, <?. ut supra. 

Kyrie eleyson, morose percantent, et ccetera. 

Oratio. Deus, qui invisibiliter omnia contines et tamen pro 
salute generis humani signa tuse potentiee visibiliter ostendis, 
templum hoc potentia tuse inhabitationis illustra; ut omnes 
qui hue deprecaturi conveniunt, ex quacumque tribulatione ad 
te clamaverint consolationis tuse beneficia consequantur. Per 
Dominum. 

Epistola. In diebus illis, Vidi civitatem sanctam Hieru- 
salem. 

Gradale. Locus iste a Deo factus. 
F. Deus, cui astat. 
Alleluya. V. Adorabo ad templum. 

vel Tractua. Laudate Dominum omnes gentes, ei evenerit 
inter Septuagesimam et Pascha. 

Secundum Lucam. In illo tempore, Egressus perambulabat 
Hiericho, et ccetera. 



80 Dedicatio 

0/ertorium. Domine Deus, in simplicitate cordis. 

Secreta. Deus, qui sacrandorum tibi auctor es munerum, 
efFunde super hanc orationis domum benedictionem tuam, ut 
ab omnibus invocantibus nomen,tuum, defensionis ture auxilium 
sentiatur. Per Dominum. 

Benedictio. Omnipotens Deus, qui nos hodierna die ad 
dedicationem istius aulge dignatus es adunare, ipse nos coelesti 
benedictione dignetur locupletare, Amen. 

Concedatque nobis fieri templum suum et habitaculum 
Spiritus Sancti, qui proprium Filium suum Dominum nostrum 
Jesum Christum pro nobis elegit immolari. Amen. 

Quatenus mente et corpore purificati, habitatorem Deum in 
vobismetipsis semper habere possitis, et seternse beatitudinis 
haereditatem cum sanctis et electis suis possideatis. Amen. 

Quod ipse prsestare dignetur. 

Communio. Domus mea domus orationis vocabitur. 

Postcommunio. Multiplica, qusesumus, Domine, per hsec 
sancta quse sumpsimus in animabus nostris veritatem tuam, 
ut te jugiter in templo sancto tuo adoremus, et in eonspectu 
tuo cum sanctis omnibus gloriemur. Per Dominum nostrum 
Jesum Christum. 



Ordo Includvndi Famulam Dei. 81 

INCIPIT ORDO INCLUDENDI FAMULAM DEI. 

R. Emendemus in melius quse ignoranter peccavimus, ne 
subito praeoccupati die mortis, quseramus spatium poenitentise 
et invenire non possimus. Attende, Domine, et miserere, 
quia peccavimus tibi. 

Psalmus. Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, 
iniquitatem fecimus. 

Attende. 

Postea prosternat se sacerdos super dltare, dicendo hos psalmos. 

Domine, ne in furore, i. [vi.] 

Domine, Dominus noster. [viii.] 

Exaudiat te Dominus. [xix.] 

Beati quorum, [xxxi.] 

Judica, Domine, nocentes. [xxxiv.] 

Domine, ne in furore, ii. [xxxvii.] 

Beatus qui intelligit. [xl.] 

Judica me, Deus, et discerne. [xlii.] 

Miserere. [1.] 

Inclina. [Ixxxv.] 

Domine, exaudi, i. [ci.] 

Benedic ii. usque ad abyssos. [cii. 1-5] 

De profundis. [cxxix.] 

Domine, non est exaltatum. [cxxx.] 

Domine, exaudi, ii, [cxlii.] 

Posted cum orationibus sequentibus istis tribus. 

Oratio. Deus, qui justificas impium et non vis mortem 
peccatorum, majestatem tuam suppliciter deprecamur, ut fa- 
mulam tuam de tua misericordia confidentem ccelesti protegas 
benignus auxilio et assidua protectione conserves, ut tibi 
jugiter famuletur et nullis temptationibus a te separetur. 
Per Dominum. 

Oratio. Tuere, queesumus, Domine, famulam tuam, et 
intercedente beata Dei genitrice Maria cum omnibus sanctis 
tuis gratise tuae in ea dona multiplica, ut ab omnibus libera 
offensis, temporalibus non destituatur auxiliis et sempiternis 
gaudeat institutis. Per Dominum. 
Pont. 10 



82 Ordo Includendi Famulam Dei. 

Exinde incipiat Missam, Requiem seternam. 
Et post evangelium faciat professionem. 

Postea faciat benedictionem vestitus ejus, et induat earn hdbitu reliyi- 
onis, si antea induta nonfuerit, dicens. 

Benedictio vestimentorum. 
Dominus vobiscurn. 

Oratio. Deus, qui vestimentum salutare et indumentum 
seternse jocunditatis fidelibus tuis promisisti, clementiam tuam 
suppliciter exoramus ; ut hsec indumenta, humilitatem cordis 
et contemptum mundi significantia, quibus famula tua sancto 
visibiliter est informanda proposito, propitius benedicas, ut 
beatse castitatis habitum quern, te inspirante, suscepit, te pro- 
tegente, custodiat. Per Dominum. 
Oremus. 

Oratio. Deus, bonarum virtutum et omnium benedictionum 
largus infusor, exaudi preces nostras, ut hanc vestem quam 
famula tua N. pro conservando castitatis signo se adoperiendam 
poscit, benedicere et sanctificare digneris. Per Christum Do- 
minum nostrum. 
Oremus. 

Oratio. Respice, qusesumus, Domine, super hanc famulam 
tuam ut virginitatis propositum, quod te inspirante suscepit. 
te gubernante custodiat. Per. 

Te invocamus, Domine, sancte Pater, omnipotens seterne 
Deus, super hanc famulam tuam quse tibi vovit servire puris 
mentibus mundoque corde, ut earn sociare digneris inter ilia 
centum quadraginta quatuor millia infantium qui virgines per- 
manserunt et se cum mulieribus non coinquinaverunt, in 
quorum ore non est inventus dolus ; ita ergo et hanc famulam 
tuam facias pervenire immaculatam usque in finem, per im- 
maculatum Dominum nostrum, cum quo vivis et regnas in 
unitate Spiritus Sancti, Deus, per omnia saecula. 

Oratio. Adesto, Domine, supplicationibus nostris, et hanc 
ancillam tuam bene>J<dicere dignare, cui in tuo sancto nomine 
habitum sanctse religionis imJ<ponimus ut te largiente, et 
devota in ecclesia persistere et vitam percipere mereatur 
seternam. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium 



Ordo Includendi Famulam Dei. 83 

tuam qui tecum vivit et regnat in imitate Spiritus Sancti, 
Deus, per. 

Hie benedicitur velamen, et datur benedictio velaminis* 

Salvam fac ancillam tuam. 

Mitte ei auxilium de sancto. 

Nihil proficiat inimicus in ea. 

Esto ei, Domine, turris fortitudinis. 

Domine, exaudi. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Oratio. Signum Domini nostri Jesu Cbristi damus super 
hoc velamen, ad custodiendum divinum propositum, ut Spiritus 
Sanctus regnet in corde et in corpore et in operibus suscipi- 
entis. Per eundem Christum. 

Quaesumus, omnipotens Pater, qui per legiferum Moysen 
famulum tuum uti linea in ministerio priscae legis sub typica 
jussione prsecepta dedisti ; hoc lineum velamen consecrare et 
sanctiJncare ac bene^dicere tua pietate digneris ; ut haec 
famula tua exuta ab omni sorde vitiorum, quae hoc cupit 
induere, cum indumento sanctarum virtutum, hoc induatur, et 
ab omni perturbatione callidi insidiatoris deinceps protecta, in 
ecclesia tua sancta de die in diem renovetur. Per Dominum. 

Hie ponat velamen. 

Exuat te Dominus veterem hominem cum actibus suis. 
Amen. Induat te Dominus novum hominem qui secundum 
Deum factus est in sanctitate et justitia veritatis. 

Deus, qui non vis mortem peccatoris sed pcenitentiam et 
emendationem semper desideras ; misericordiae clementiam 
suppliciter imploramus, ut huic famulse tuse saecularibus re- 
nuntianti [desideriis] large gratiam tuae pietatis infundere 
digneris, quatenus in castris tuis inserta, tibi militando, sta- 
dium vitae praesentis percurrere valeat, ut bravium eeternee 
remunerationis te donante percipiat. Per Dominum. 

Post hoc, incipiat sacerdos kymnum. 

Veni Creator Spiritus. 

V. Emitte Spiritum tuum et cetera, 

V. Salvam fac ancillam tuam. 
10* 



84 Ordo Includendi Famulam Dei. 

V. Mitte ei, Domine, auxilium de sancto. 

V. Esto ei, Doruine, turris fortitudinis. 

F. Domine, exaudi. 

V. Dominus vobiscum. 

Deus, qui caritatis dona per gratiam Sancti Spiritus tuorum 
cordibus fidelium infundis, da ancillae tuae pro qua tuam depre- 
camur clementiam salutem mentis et corporis, ut te tota 
virtute diligat et quse tibi placita sunt tota dilectione perfieiat. 
Per Christum Dominum. 

Prsetende, quaesumus, Domine, famulae tuae dexteram coelestis 
auxilii, ut te toto corde perquirat et quae digne postulat asse- 
quatur. Per Christum. 

Oratio, Adesto, qusesumus, omnipotens Deus, famulae tuae 
de tua misericordia confidenti, eamque tua misericordia cus- 
todi ; ut a cunctis adversitatibus liberata, benedictionis aeternae 
digna inveniatur. Per Dominum. 

Finita missa, et ordinata processione, incipiant litaniam quce dici+ur 
in Sabbato Paschce, et ipsa includenda pergat inter illos portans cereum 
ardentem in manu. Cum autem venerint ad portam cellce,finita litania, 
sacerdos introeat cum processione ; ceteri vero cum includenda foris sint, 
moxque incipiat sacerdos aspergendo aquam benedictam. 

Asperges me. 

Ps. Miserere mei, Deus. 

F. Ostende nobis, Domine, misericordias tuas. 

Oratio. Exaudi, Domine, sancte Pater, omnipotens aaterne 
Deus, et mittere dignare sanctum angelum tuum de crelis, qui 
custodiat, foveat, protegat, visitet et defendat omnes inhabi- 
tantes in hoc habitaculo et in cunctis habitaculis nostris. Per 
Christum. 

Tune incenset sacerdos altare et totam domum incipiens 

Ant. Domine, ad te dirigatur oratio mea sicut incensum 
in conspectu majestatis tuae. 

Ps. Domine, clamavi. 

Ant. Ecce odor filise meae sicut odor agri pleni quern bene- 
dixit Dominus. 

Ps. Lauda Hierusalem. 

Oratio. Domine sancte, Pater clemens, qui sanctus es et 



Ordo Includendi Famulam Dei. 85 

mirabilis, cujus nee initium nee finis advertitur; te, Domine, 
benedicimus, et majestatem tuam supplices deprecamur, ut sit 
tibi hoc altare [sicut] illud quod Abraham pater noster, qui 
videre te meruit, fabricavit, in quo summus sacerdos Mel- 
chisedech sacrificii triumphalis normam expressit; sit tibi, 
Domine, [altare] hoc sicut illud quod Moyses septem dierum 
purificatione mundavit et coelesti tuo alloquio sanctum vocavit, 
sicut locutus es ad eum dicens, Si quis tetigerit altare hoc, 
sanctificatus habeatur. In hoc altari destruatur luxuria, om- 
nisque libido perimatur; offeratur pro turturibus castitas ; 
pro pullis columbarum innocentiae sacrificium. Per Dominum. 
Deus, qui in sanctis habitas, eeternsB pietatis moderamine, 
qui terram quam fundasti, ab antiquo prsevaricationis contagio 
proprii cruoris effusione mundare et abstergere dignatus es, 
quaesumus immensam clementiam tuam, ut domum hanc coe- 
lesti benedictione sancti^fices, ut quae sub timore et amore 
tui nominis hie habitaverit, se in perpetuum omnium pecca- 
torum veniam impetrare gaudeat, et gaudia sempiterna 
possideat. Qui vivis et regnas. 

Benedictio Patris ingeniti, Filiique ejus unigeniti, et Spiritus 
Sancti Paracliti ab utroque procedentis, maneat jugiter super 
domum istam in saecula saeculorum. Amen. 

His itaque peractis, exeat sacerdos cum ceteris omnibus et alloquatur 
includendam, et dicat quod, si velit intrare, intret. Dum autem intra- 
verit, incipiat mox sacerdos antiphonam. 

In Paradisum deducant te angeli : in tuo adventu suscipiant 
te martyres, et perducant te in civitatem sanctam Hierusalem. 
Psalmus. In exitu Israel. 

Ant. Haec requies mea in sseculum sseculi : hie habitabo, 
quoniam elegi earn. 
Ps Memento. 

R. Regnum mundi et omnem ornatum saaculi contempsi, 
propter amorem Domini mei Jesu Christi quern vidi, quern 
amavi, quern credidi, quern dilexi. 

Versus. Eructavit cor meum verbum bonum: dico ego 
opera mea regi. 
Quern vidi. 



86 Or do Includendi Famulam Dei. 

Salvam fac ancillam tuam. 

V, Mitte ei auxilium de sancto. 

V. Nihil proficiat inimicus in ea. 

V. Esto ei, Domine, turris fortitudinis. 

V. Domine, exaudi, 

V. Dominus vobiscum. 

Exaudi, Domine, preces nostras, et super hanc famulam 
tuam Spiritum tuse benedictionis infunde, ut coelesti munere 
ditata, tuse majestatis dona possit adquirere, et bene vivendi 
aliis exemplum prsebere. Per Dominum. 

Postea pergant omnes in ecclesiam, et cantent in eundo R. vel Ant. in 
Jwnore sancti in cujus nomine fundata est ecclesia, cum versictilo et 
oratione de sancto illius loci. 



Dedicatio Cosmeterii. 87 



[DEDICATIO CCEMETERIL] 

In dedicatione coemeterii. Primum dicat episcopus ter, Deus in adjti- 
torium meum intende, cum genuflexions, sicut in consecratione altaris. 

Posted faciat episcopus exorcismum sdlis et aquae, cineria et vini, cum 
lenedictionibus eorumdem, secundum quod notatur de exorcismo et bene- 
dictione salis et aquce supra in dedicatione ecclesice, usque 

Quatenus consecrata sis aqua sancta, ac proficias ad dedi- 
cationem hujus coemeterii, ut per te, et per benedictionem 
divinam, auxiliante Domino, sive per os et per maims atque 
omcium nostrum, hoc coemeterium divinitus per gratiam Spi- 
ritus Sancti consecretur et perpetualiter ad sepelienda fidelium 
corpora consecratum permaneat; et Spiritus Sanctus habitet 
in hoc ccemeterio. Per eum qui venturus est judicare vivos et 
mortuos et sseculum per ignem. 

Postmodum, positis quatuor crucibus in quatuor angulis coemeterii, ct 
secundum quosdam quinta cruce in medio coemeterii, et illuminatis super 
singulas cruces tribus cereolis, episcopus ter circumeat intus ccemeterium, 
spargendo aquam benedtctam, cruce ac candelabris prcecedentibus, et clero 
sequente, canendo hanc antiphonam. 



Asperges me Do-mi-ne. 



Psalmus. Mi-se-re-re me - i, Deus. 

Postea litanias circueundo ccemeterium intus. Delude, pontifex dicat 
hanc orationem ad orientem coemeterii. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Oratio. Deus, qui es totius orbis conditor, et humani 
generis redemptor, cunctarumque creaturarum visibilium et 
invisibilium perfectus dispositor, te supplici voce ac puro 
corde exposcimus, ut hoc coameterium sive poliandrum in quo 
famulorum famularumque tuarum corpora requiescere debent 
post curricula hujus vitse labentia, sancti^ficare, purJgare 
atque benedicere digneris ; quique peccatorum remissionem 
per tuam magnam misericordiam in te confitentibus preestitisti, 



88 Dedicatio Ccemeterii. 

corporibus quoque in hoc coemeterio quiescentibus et tubam 
primi archangel! hie exspectantibus, consolationem perpetuam 
largitor impertire. 

Tune cantetur hcec antiphona* 



Exsurgat De - us ad nostri fa-mu -la- tus ob-se-qui - um et 



in lo- co sancto e - jus fi - at be-ne-dic-ti- o -nis augmentum. 



Psalmus. Ipsum. 

Post hcec episcepus ad occidentem versus, dicat. 

Oremus. Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Domine sancte, omnipotens, trina majestas et una 
Deitas, Pater et Filius et Spiritus Sanctus, justitise auctor, 
venise largitor, bonorum dator, sanctitatis origo, charismatum 
distributor, omniumque ad te venientium pius receptor, praesta 
propitius ut hoc ccemeterium in honorem sancti nominis tui 
compositum beneJdicere et sanctiJncare digneris, qui Abrahse 
patriarchs famulo tuo terram a filiis Hebron comparatam 
causa sepulturse benedixisti; et qui populo Israelitico pro- 
missionis tellurem in aevo durantem concessisti, famulorum 
famularumque tuarum corporibus in hoc ccemeterio quies- 
centibus, qusesumus, ut quietis sedem et ab omni incursione 
malorum spirituum tutamen benignus largitor tribuas, ut post 
animarum corporumque resurrectionem coadunatam cum sanc- 
tis tuis, te donante atque concedente, beatitudinem sempiternam 
percipere mereamur. Per eundem. 

Turn cantetur hcec antiphona. 



Qui ha-bi-tat in ad-ju-to - ri - o Al-tis-si-mi in pro-tec-ti- 



o - ne De - i coe - - ' li com-mo - ra - bi-tur. 



Psalmus. Ipsum, 



Dedicatio Ccemeterii. 89 

Post hcec ad meridiem versus, dicat hanc orationem. 

Oremus. Flectamus genua. Levate. 

Domine Deus, pastor eeternse gloriee, honor sapientise, custos 
et vigor prudentise, salus segrotantium, valetudo potentium, 
macstorum solamen, vita justorum, gloria humilium, te, Do- 
mine, flagitamus ut hoc servorum tuorum coemeterium ab 
omni spurcitia ac inquinamento spirituum immundorum cus- 
todire, mundJ<are et bene^dicere digneris, atque corporibus 
humanis hoc in loco sepeliendis sinceritatem perpetuam tri- 
buere non desinas, et quicunque baptismi gratiam perceperint, 
et fidei Catholicse usque ad vitse terminum perseverantes 
fuerint, atque decurso hujus sevi termino corpora sua in hoc 
ccemeterio requiei commendaverint, angelicis tubis concre- 
pantibus, cum materia corporis et animse prsemia coelestium 
gaudiorum sempiterna percipiant. Per Dominum. 

Posted cantetur hcec antiphona cuin versibus psalmi, Voce mea ad 
Dominum. 



De - us in sancto vi - a tu - a, Quis De - us mag - - mis 



sic- ut De - us nos-ter, Tu es De - us qui fa - cis mi-ra- 



bi - li - a magna so-lus vi - derunt te a-quse. e u 

Posted episcopus ad aquilonem versus dicat lianc orationem. 

Oremus. Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Omnipotens sempiterne Deus, qui es custos ani- 
marum, tutela salutis, fides credentium, respice propitius ad 
nostree servitutis officium, ut ad introitum nostrum bene>{< 
dicere, consec^rare et sancti^ficare hoc coemeterium digneris, 
quatenus humana corpora hie post vitse cursum pausantia, in 
magni judicii die simul cum felice anima mereantur adipisci 
vitae perennis gaudia. Per Dominum nostrum. 

Exinde prcesul thuribulum thure refertum accipiat, et coemeterium 
circueundo incenset, clero canente hanc antiphonam. 
Pont 11 



De iicatio Cffimeterii. 



Do-mi - - ne ad te di-ri-ga-tur o-ra-ti - o me - - a sic-ut 



in-cen-sum in conspectu rca-je-sta -tis tu - ae. 



Psalmus. Do-mi-ne cla- ma - vi. 
Seguitur oratio in medio ccerneterii. 
Dominus vobiscnm. 
Et cum spiritu tuo. 
Oremus. 

Adesto, quaesumus, Deus, officio nostro ; et tu, Domine, locum 
sanctifica quern consecramus per nostrae fragilitatis ministerium 
sicut benedixisti per manus patrum nostrorum, scilicet Abrahae, 
Isaac et Jacob, terram sepulturae; et postmodum pro nostrae 
salutis remedio traditus, flagellatus, tandemque cruci affixns, 
per teipsum, Joseph divinitus prseparante, terrenum sanctifi- 
casti sepulcrum, ita hoc ccemeterium bene>J<dicere, conse^crare 
et ab invisibilium machinamentis hostium robo^rare digneris, 
quo omnes quorum quarumque. post laborem vitse, hie corpora 
pausaverint, perpetuse felicitatis prsemia consequantur. Per 
te Salvator mundi, qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitate 
Spiritus Sancti, Deus. 

Hoc facto, elevata manu "benedicat episcopus coemeterium, dicens. 
Deus, qui es judex vivorum sive mortuorum, bene^dictionis 
tuae satictificationem nostrse devotionis officio super coemeterium 
istud multiplica, et animae cunctorum fidelium quorum sub 
tuo patrocinio in eo sepelienda sunt corpora, non afficiantur 
terroribus poenae infernalis, sed potius cum sanctis omnibus 
socientur tecum coelestibus gaudiis, Qui in Trinitate perfecta 
vivis et gloriaris Deus, per infinita saecula saeculorum. Amen. 
Sequitur Missa de eodem. 
Requiem aetemam dona eis, Domine. 

Oratio. Deus, cujus miseratione animae fidelium requies- 
cunt, huic coemeterio angelum tuum deputes custody m, et da 



Dedicatio Cceitieterii. 01 

propitius, ut omnium quorum hie corpora sepeliuntur, aniiuse 
absolutse ab omni dolore, sine fine Isetentur. Per. 
Epistola. Nolumus vos ignorare. 
Gradate, Requiem. 
V. Absolve. 

Tractus. De profundis clamavi. 
Evangelium. Sicut Pater suscitat mortuos. 
0/ertorium. O pie Deus. 

Secretum. Munera, Domine, oblata sanctifica, et qui 
teipsum in sepulcro poni voluisti, per hsec nos, qusBSumus, ad 
tinem vitse properantes a peccatorum nostroruin^ maculis 
eniundemur. Qui vivis et regnas Deus. 

Benedictio. Copiam, qusesumus, Domine, tute benedictionis 
populo hie adunato tribue ; temptationum omnium pericula 
remove, et perturbationum procellas ab eo miseratus exclude. 
Amen. 

Mala cuncta arce, bona tribue, noxia subtrahe, prospera 
concede, ut in laude tua in prsesentis sevi stadio currentes 
placere tibi valeant, in futuro gaudentes. Amen. 

Sic, Domine, qusesumus, in hoc poliandro seu cremeterio 
requiesceritium corpora tuse virtutis clypeo protege, et brachio 
tuae def'ensioiiis robora, quatenus in novissimse tubse clangore 
a cunctis nexibus peccatorum exuti et seternse vitse gaudiis 
restituti, resurgant in parte dextera coronandi. Amen. 

Quod ipse prsestare dignetur, qui est vera resurrectio mor- 
tuorum ; cui est cum aeterno Patre Sanctoque Flamine laus 
et perpetuitas in ssecula sseculorum. Amen. 

iJenedictio Dei omnipotentis, Pa>Jstris et Fi^lii et Spi- 
ritus ^ Sancti descendat super vos et maneat semper. Amen. 
Communio. Lux seterna. 

Postcomrniinio. Muneribus sacris satiati, quaesumus, Do- 
mine Deus noster, ut plebs tua, quae in futuro a rnorte 
corporis resurrectura creditur. te miserante, in hujus vitse 
cursu a morte animae resurgere mereatur. Per Dominum. 



92 Reconcilialio Ecclesice vel Ccemeterii. 



[RECONCILIATIO ECCLESLE VEL CCEMETERII.] 

In reconciliations ecclesice sive ccemeterii vel alterius loci sacri ubi 
sanguis fuerit [effusus], aut homicidium factum, aut aliqua spurcitia 
publice perpetrata. 

Primo ordinentur vasa cum aqua et alia vasa convenientia ad defe- 
rendam aquam, sal, cinis, vinum ; et induat se extra, ut supra in 
dedicatione ccemeterii, dicendo psalmos qui in consecratione ecclesice 
intitulantur, cum precibus et oratione, Deus, qui paterna. 

Postea veniat episcopus cum baculo pastorali, ornatus amictu, alba, 
stola phwiali, et capa de bysso id est bokeram, et mitra simplici et baculo 
sine m.anipulo. 

In eundo versus ecclesiam vel coemeterium, cantetur hcec antiphona. 

Deus in sancto via tua ; quis Deus magnus sicut Deus 
noster : tu es Deus qui facis mirabilia magna solus. 

Ps. Viderunt te aquae. 

Et ante ipsam ecclesiam veniens vel coemeterium, deposita mitra, dicat 
episcopus Tianc orationem. 

Oremus. 

Omnipotens sempiterne Deus, qui sacerdotibus tuis prae 
ceteris tantam gratiam contulisti, ut quicquid in tuo nomine 
digne perfecteque ab eis agitur, a te fieri creditur ; quaesumus 
immensam cleraentiam tuam, ut quod modo visitaturi sumus 
visites, et quicquid benedicturi sumus, beneJ<dicas ; sitque ad 
nostrae humilitatis introitum, sanctorum tuorum meritis, fuga 
daemonum, angeli pacis ingressus. Per Christum. 

Oratio. Aufer a nobis, Domine, qnaesumus, iniquitates 
nostras, ut ad loca tuo nomini purificanda puris mereamur 
mentibus accedere. Per Dominum. 

Tune intret episcopus ecclesiam (si sit reconcilianda) vel ccemeterium, 
choro canente hanc antiphonam. 

Pax huic domui (vel loco) et omnibus habitantibus in ea 
( vel eo) ; pax ingredientibus et egredientibus, alleluia. 

Et veniens coram cruce in ecclesia vel infra ccemeterium in occidente, 
accumbat super faldistorium dum dicitur litania, ut supra in ordinibus. 
Et cum ventum fuerit ad versum qui pro domino episcopo cantatur, 
surgat episcopus et dicat. 



Reconciliatio Ecclesice vel Ccemeterii. 93 



Ut eccle-si - am istam (vel cceme-te-ri - um istud) re-conci- 



li - a - re digne-ris, 



Te rogamus. 



Ut eccle-si - am istam (vel coeme-te-ri - um istud) re-conci- 



li - a - re, munda-re digne-ris, 



Te rogamus. 



Ut eccle-si - am istam (vel cceme-te- ri - um istud) re-con- 



ci-li-f^a-re, munda^re, et sancti^fi-ca-re digne-ris. 

Interim prosternat se episcopus, et cantores percantent litaniam usque 
in finem. Qua finita, surgat episcopus, ibidem deposita mitra, et dicat. 

Oremus. 

Diaconus. Flectamus genua. Levate. 

Deus, qui peccati veteris hsereditatem mortem, in qua 
posteritatis genus omne successerat, Christi Filii tui Domini 
nostri passione solvisti, dona propitius, ut conforrnes ejusdem 
facti, sicut imaginem terreni parentis naturae necessitate 
portavimus, ita imaginem ccelestis gratise sanctificatione por- 
temus ejusdem Christi Domini nostri, qui tecum vivit et 
regnat. 

Postea dicat episcopus ter, hoc modo. 



De - us, in adju-to-ri - um me - um intende. 



94 Reconciliatio Kcclesice vel Ccemeterii. 

Chorus respondeat sic. 



Do-mi-re, ad ad-ju-vandum me fes-ti-na. 

Gloria Patri. Sicut erat. Alleluia. 

Posted fiat benedictio sails, aquce, cinerum, et vini, hoc modo. 

Exorcize te, creatura salis, in nomine Domini nostri^Jesu 
Christi, qui apostolis suis ait, Vos estis sal terrse ; et per 
apostolum dicit, Sit cor vestrum sale conditum ; ut sanction- 
ceris ad consecrationem (vel reconciliationem) hujus ecclesiae 
et altaris (vel ccemeterii) ad expellendas omnes deemonum 
temptationes, et omnibus qui ex te sumpserint, sis corporis et 
animse tutamentum, sanitas et protectio et confirmatio salutis. 
Per eum qui venturus est judicare viyos et mortuos et sse- 
culum per ignem. Amen. 

Benedictio salis. 

Oremus. 

Oratio. Domine sancte, Pater omnipotens, bene^dic hanc 
creaturam salis ad effugandum inimicum, et salubrem ei 
medicinam immitte, ut ad animse et corporis se sumentium 
proficiat sanitatem. Per Dominum nostrum. 

Sequitur exorcismus aquce. 

Exorcizo te, creatura aquaa, in nomine Dei *Z* Patris et Filii *3< 
et Spiritus >J< Sancti, ut repellas diabolum a termino justorum, 
ne sit in umbraculis hujus ecclesise vel altaris ; et tu, Domine 
Jesu Christe, infunde Spiritum Sanctum in hanc domum tuam, 
(vel hoc altare,) ut proficiat sanitati corporum animarumque 
adorantium te, et magnificetur nomen tuum in gentibus, et 
increduli corde convertantur ad te, et non habeant alium 
Deum prseter te, Dominum solum, qui venturus es judicare 
vivos et mortuos. 

Benedictio aquce. 

Oremus. 

Oratio. Domine sancte, Pater omnipotens, statutor om- 
nium elementorum, qui per Jesum Christum Filium tuum 
Dominum nostrum, hoc elementum aquse in salutem humani 
generis esse voluisti ; te supplices deprecamur, ut exauditis 



Reconcilintio Ectletias vel Ccerneterii. 95 

orationibus nostris earn tuae pietatis respectu sancti^fices, 
atque ita omnis spirituum immundorum ab ea recedat incnrsio, 
ut ubicumque fuerit in nomine tuo aspersa, gratia tuse bene- 
dictionis adveniat, et orania mala, te propitiante, procul re- 
cedant. Per eundem Dominum nostrum. 

Benedictio citierum. 

Cum Dominus vobiscum. Oremus. 

Oratio. Omnipotens sempiterne Deus, parce metuentibus, 
propitiare supplicantibus, et mittere dignare sanctum angelum 
tuum de ccelis, qui bene*^Jicat et sancti>Jncet cineres istos, 
ut sint remedium salutare omnibus nomen tuum sanctum 
humiliter implorantibus, ac semetipsos, pro conscientia delic- 
torum suorum accusantibus, atque ante conspectum divinse 
clementiaa tuse facinora sua deplorantibus, vel serenissimam 
pietatem tuam suppliciter obnixeque flagitantibus ; prsesta, 
quaesumus, per invocationem sanctissimi nominis tui, ut qui- 
cumque eos super se asperserint pro redemptione peccatorum, 
corporis sanitatem et animae tutelam percipiant. Per Do- 
minum. 

Tune misceantur sal et cinis in modum crucis, dicendo. 

^ Fiat commixtio salis et cineris. In nomine Patris et Filii 
et Spiritus Sancti. Amen. 

Et. episcopus ter accipiens quantum pugillo capere potest, facial inde 
crucem ter super aquam dicens. 

Haec commixtio salis et cineris cum aqua benedicta, sit 
sanctificata ad consecrationem hujus ecclesiee et altaris. In 
nomine Patris >J< et Filii ^ et Spiritus ^ Sancti. Amen. 

Sequitur. Dominus vobiscum. Oremus. 
Oratio. Deus, invictse virtutis auctor et insuperabilis 
iniperii rex ac semper magnificus triumphator, qui adversse 
dominationis vires reprimis, qui inimici rugientis ssevitiam 
superas, qai hostiles nequitias potenter expugnas, te, Domine, 
trementes et supplices deprecamur ac petimus, ut hanc crea- 
turam salis et cineris et aquse dignanter accipias, benignus 
illustres, pietatis tuae rore sancti^fices, ut ubicunque fuerit 
aspersa, per invocationem tui sancti nominis omnis infestatio 
immundi spiritus abjiciatur, terrorque venenosi serpentis pro- 



96 Reconciliatio Ecclesica vel Ccemeterii. 

cul pellatur, et praesentia Sancti Spiritus misericordiam tuam 
poscentibus ubique adesse dignetur. Per Dominum nostrum. 
In imitate ejusdem. 

Sequitur benedictio vini 
cum Dominus vobiscum. Oremus. 

Domine Jesu Christe, qui es vitis vera, quique in Cana 
Galilsese vinum ex aqua fecisti ; multiplica super nos miseri- 
cordiam tuam, et bene^dic atque sancti^fica hanc creaturam 
vini, ut super quodcunque ex ea fusum fuerit, divinse bene- 
dictionis tuge dulcedine repleatur, Salvator mundi, qui cum 
Deo Patre et Spiritu Sancto vivis et regnas Deus per. 

Deinde ponat vinum in aqua dicens. 

Fiat hsec commixtio aquse et vini ad consecrationem hujus 
ecclesise et altaris, In nomine Patris *J et Filii ^ et 
Spiritus J Sancti. 

Sequitur prce/atio super aquam vino mixtam, quce absque Oremus 
altius dicatur. 

Deum Patrem omnipotentem, fratres carissimi, in cujus 
domo mansiones multse sunt, supplices deprecamur, ut habita- 
culum istud ( vel altare) benedicere >J< et custodire dignetur, per 
aspersionem hujus aquse cum vino mixtse, ut tenebras ab eo 
repellat et lumen infundat, nullam ssevienti adversario tribuat 
potestatem, sed propria sit domus Dei, et nullam in ea inimi- 
cus habeat licentiam nocendi. 

Benedictio aquae cum vino mixtce. 

Oratio. Oremus. 

Omnipotens sempiterne Deus, Creator et conservator hu- 
mani generis, et dator gratise spiritualis, atque largitor aeternse 
salutis, mitte Spiritum tuum Sanctum super hoc vinum cum 
aqua et cinere mixtum, ut armatum ccelestis defensione vir- 
tutis, ad consecrationem hujus ecclesise et altaris tui proficiat. 
Per Dominum. In unitate ejusdem. 

Finita benedictione, si ecclesia sit, circumeat episcopus tribus vicibus 
intrinsecus, ter spargendo aquam benedictam cum sale, civere, et vino, 
primo per pavimentum, secundo in rnedio, tertio in summitate parietis, 
ut supra in dedicatione ecclesice, ac prcecipue in loco contaminato ; in- 
cipiens qualibet vice ab occidente per boream ad partem orientalem usque 
dum redeat per sinistram in occidentem ad locum quo inceperit. Eodem 




Reconciliatio Ecclesice vel Ccemeterii. 97 

modo fiat extrinsecus, incipiens ab occidente per boream ad pattern 
orientalem usque dum redeat per sinistram in occidentem ad locum quo 
inceperit. Si fuerit coemeterium, primo in remotiori parte, secundo in 
medio, tertio juxta ecclesiam circumeundo, et maxime in loco delicti, 
spargat aquam benedictam. 

Interim cantetur hcec antiphona. 

Asperges me, Domine, hyssopo et mundabor, lavabis me et 
super nivem dealbabor. 

Ps. Miserere mei Deus. 

Et dicitur sine Gloria Patri. 

Ad unumquemque versum repetatur Antiphona, Asperges me. 

Deinde rediens ad locum primum ubi litaniam dixerit, dicat istam 
orationem cum Oremus. 

Oratio. Deum indultorem criminum, Deum sordium mun- 
datorem, Deum, qui concretum originalibus peccatis mundum 
adventus sui nitore purificavit, supplices deprecemur, ut 
contra diaboli furentis insidias fortis nobis pugnator assistat, 
et quicquid ejus virosa calliditate quotidianisque infestationibus 
maculatum hie corruptumque fuerit, efficiatur ccelesti sanctifi- 
catione ac mundatione purgatum ; quia sicut illius est solidum 
perfectumque quassare, ita Auctoris nostri est lapsa restaurare 
et corrupta purgare ; cujus majestatem precamur, ut hie locus 
fiat ab oinni pollutione purgatus et sanctificatus atque in 
priorem statum restitutus et reconciliatus ac sacratus. termi- 
nando submisse, Per eum qui in Trinitate perfecta vivit et 
gloriatur Deus. 



Per omni - a sse-cu-la sse-cu - lo-rum. A-men. 



Do-mi-nus vo -bis-cum. 



Et cum spi-ri-tu tu - o. 



Sur-sum cor - da. 
Pont. 12 






98 Reconciliatio Ecclesice vel Ccemeterii. 







Ha-be-mus ad Do-mi-num. 



Gra-ti - as a-ga-mus Do-mi-no De - o nostro. 



Dig-num ct justum est. 







Ve-re dignum et justum est, eequum et sa-lu-ta-re, nos ti-bi 



semper et u-bi-que gra-ti - as a-ge-re, Do-mi-ne sancte, Pa-ter 



omni-potens, se-terne De - us. Cu-jus bo-ni-tas nee princi- 



pi - um nee fi-nem ha-bet, cu-jus est pollu-ta purga-re, ne- 



glecta restaura-re, vi-ti - a-ta re - se-di-fi-ca-re ; exaudi o-ra- 



ti - o-nes nostras, ut hu-jus lo-ci re-cepta-cu-lum pla-ca-tus 



acci-pi - as, et alta-re tu - um vel eccle-si - am tu - am vel 



coeme-te-ri - um tu - um, quod infestantis di - a-bo-li fraude 



est pollu-tum, per infu-si - o-nem gra-ti - se coe-lestis sancti>J< 



fi-ces, pu-ri^n-ces, pu-ri-fi-ca-tumque possi-de - as. Ni-hil 



Reconciliatio Ecclesice vel Ccemeterii. 99 



hie, qusesumus, Domi-ne, postmo-dum no-ce - at prse-te-ri-ti 



culpa conta-gi - i, ni-hil sit quod ma-ne - at i -ni-mi-ci fraude 



pollu-tum. Re-surgat ve-ro hu-jus lo-ci pu-ra simpli-ci-tas, 



et candor inno-centi - se pristi-nse imma-cu-la-tus, et dum 



re-ci-pit gra-ti - am re-verta-tur ad glo-ri - am. Qua-te-nus 



po-pu-lo-rum turba conve-ni - ens, dum pe-ti-ti -o -nis inge- 



runt vo-ta, vo-to-rum se senti - ant ob-ti-nu - isse suffra- 



gi - a. terminando secrete. Per Doniinum nostrum Jesum 
Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate 
Spiritus Sancti, Deus, per omnia saecula saeculorum. R. 
Amen. 

Posted circumeat episcopus ecclesiam intrinsecus ter cum incenso, eodem 
modo incensando quo asperserit aquam, incipiens qualibet vice ab occi- 
dente per loream ad partem orientalem, usquedum redeat per sinistram 
in occidentem ad locum ubi inceperit. 

Si fuerit ccemeterium, ter circumeat episcopus cum incenso ; primo in 
remotiori parte, secundo in medio, tertio juxta ecclesiam, et maxime in 
loco delicti. 

Interim cantetur Jicec antiphona a choro. 

Exsurgat Deus ad nostri famulatus obsequium et in loco 
sancto ejus fiat benedictionis augmentum. 

Ps. Exsurgat Deus. 
12* 



Reconcilialio Ecclesice vel Ccemeterii. 

Totus psalmus dicatur, et repetatur antiphona post unumquemque 
versum psalmi, si necesse fuerit. 

His peractis, eat episcopus ad primum locum et ibidem stando dicat 
hanc orationem. 

Deus, qui in sanctis habitans, supernae moderamine pietatis 
terrain mundus mundam formasti, quam etiam primi prsevari- 
catoris de supernis eject! sedibus maculatam, priscis misertus 
paradisi quos creasti accolis, pia effusione cruoris proprii ab 
omni antiquse praevaricationis contagio mundare et abstergere 
dignatus es ; qusesumus immensam pietatem tuam, ut hanc 
ecclesiam (vel hoc coemeterium) quod (vel quam) prius tua 
sanctificatione sanctificare voluisti, quamvis jam ejusdem novo 
insulin praevaricatoris maculatam, fcua coelesti bene^dictione 
bene*f*dicas, ut qui sub timore et amore tui nominis ad hoc 
oratorium pro impetranda suorum peccatorum venia convene- 
rint (vel in hoc ccemeterio sepulti fuerint) se [in perpetuum 
omnium veniam peccatorum] impetrare gaudeant et gaudia 
percipere sempiterna Isetentur. Per Dominum. 

Deinde eat pontifex in ecclesiam, et ibi cantetur hcec antiphona, licet 
coemeterium tantum sit reconciliatum. 

Confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis, a templo 
sancto tuo quod est in Hierusalem. 

Ps. Narrabo nomen tuum fratribus meis : in medio ec- 
clesiae laudabo te. 

Qui timetis Dominum, laudate eum: universum semen 
Jacob glorificate eum. 

Timeat eum omne semen Israel: quoniam non sprevit 
neque despexit deprecationem pauperis. 

Nee avertit faciem suam a me : et cum clamarem ad eum 
exaudivit me. 
Gloria Patri. 
Repetatur antiphona. 
Oratio. Oremus. 

Deus, qui ecclesiam tuam sanctam de omnibus mundi finibus 
congregatam, per tui lateris admirabile sacramentum cunc- 
tarum gentium matrem esse dixisti ; quam etiam populorum 
varietate depictam martyrum tuorum meritis decorasti ; 
bene>Jdic, Domine, qusesumus, sanctorum tuorum opitulante 



Reconciliatio Ecclesice vel Ccemeterii. 101 

suffragio, tarn altare quod eorum exornatur, te juvante, reli- 
quiis, quam ecclesiam atque fidelium tuorum vota offerentium 
sanctifica. Qui vivis. 

Sequitur benedictio, elevata manu per longum et latum loci, dicens. 

Benedictio Dei >J< Patris omnipotentis ingeniti, Filiique >{ 
ipsius unigeniti, necnon Sancti ?< Spiritus Paracliti ab utroque 
procedentis maneat jugiter super ecclesiam istam (vel cceme- 
terium istud) in ssecula sseculorum. Amen. 

Posted dicat episcopus missam de reconciliatione. 

Si ccemeterium sit, dicatur missa, Requiem seternam. 

Si ecclesia sit, dicatur hcec missa. 

Cum sanctificatus fuero in vobis congregabo vos de universis 
terris et effundam super vos aquam mundam et mundabimini 
ab omnibus inquinamentis vestris et dabo vobis spiritum 
novum. 

In tempore Paschali, alleluia. 

Ps. Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus 
ejus in ore meo. 

Oratio. Deus, qui dixisti, domus mea domus orationis 
vocabitur, domum istam alienis offensiombus contaminatam 
mundare et sanctificare digneris, ut omnium preces et vota in 
hoc loco ad te clamantium clementer exaudias et benigne 
perficias. Per Dominum. 

Epistola. Ecce ego Johannes. [Apoc. xxi. 2] 

Gradate. Tollite hostias et introite in atria ejus : adorate 
Dominum in aula sancta ejus. 

V. Revelavit Dominus condensa et in templo ejus omnes 
dicent gloriam. 

Alleluia. V. Adorabo ad templum sanctum tuum et con- 
fitebor nomini tuo. 

Si infra Septuagesimam evenerit, dicatur tractus. 

Laudate Dominum, omnes gentes, et collaudate eum, omnes 
populi, quoniam confirmata est super nos misericordia ejus, et 
veritas Domini manet in seternum. 



102 Reconciliatio Ecclesice vel Ccemeterii. 

Secundum Lucam. [vi. 43-48] 

In illo tempore, Dixit Jesus discipulis suis ; Non est arbor 
hona quse facit fructus malos : neque arbor mala faciens 
fructum bonum. Unaquseque enim arbor in suo fructu cog- 
noscitur. Neque enim de spinis colligunt ficus : neque de 
rubo vindemiant uvam. Bonus homo de bono thesauro cordis 
sui profert bonum : et malus homo de malo thesauro profert 
malum. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Quid autem 
vocatis me, Domine, Domine : et non facitis quse dico I Omnis 
qui venit ad me et audit sermones meos et facit eos : ostendam 
vobis cui similis sit: Similis est homini sedificanti domum, qui 
fodit in altum et posuit fundamentum super petram : inun- 
datione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non 
potuit earn movere : fundata enim erat super petram. 

Offertorium. Oravi Deum meum ego Daniel dicens : exaudi, 
Domine, preces servi tui : illumina faciem tuam super sanc- 
tuarium tuum et propitius intende populum tuum super quern 
invocatum est nomen tuum, Deus. 

In tempore Paschali, alleluia. 

Secreta. Hsec hostia, qusesumus, Domine, et locum istum 
ab immunditiis iniquorum (vel patratse offensionis) expurget, 
et supplicationes nostras hie et ubique tibi reddat acceptas. 
Per Dominum. 

Benedictio Episcopalis. 

Omnipotens Deus, universa vobis et in hoc templo (vel 
coemeterio) adversa excludat ac suse super nos benedictionis 
dona propitiatus infundat. Amen. 

Corda convenientium ad hanc reconciliationem efficiat sacris 
intenta doctrinis, quse possint repleri beneficiis sempiternis. 
Amen. 

Quatenus exsequenda intelligentes et intellecta exsequentes, 
inter adversa mundi ab omni sorde peccatorum purificati 
inveniamini incolumes, et beatorum spirituum efficiamini in 
ccelesti regno cohaeredes. Amen. 

Quod ipse. 



Reconciliatio Ecclesice vel Ccemeterii. 103 

Communio. Acceptabis sacrificium justitise, oblationes et 
holocausta super altare tuum, Domine. 

In tempore Paschali, alleluia. 

Postcommunio. Percipientes, Domine, munera salutis 
seternse, te supplices exoramus, ut templum hoc (vel coeme- 
terium) a barbarorum (vel iniquorum) inquinamentis emun- 
datura, tua benedictione maneat sanctificatum, et pectora nostra 
ab omni sorde vitiorum alienata tibi devota semper assistant. 
Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum. 



104 Consecratio altaris sine Ecclesia. 



[CONSECRATIO ALTARIS SINE ECCLESIA.] 



Ad consecrationem altaris sine ecclesia. Inprimis prceparentur omnia 
quce ad consecrationem altaris sunt necessaria, videlicet sal, aqua, cinis, 
vinum, hyssopus, majora grana incensi, et quinque cruces de gracili 
candela factce, oleum sanctum, et crisma. 

His peractis procedat episcopus in hunc modum. Primo extra can- 
cellum induatur, amictu, alba, stola, et fanone, cum simplici mitra et 
laculo pastorali ; et dum se induit episcopus dicat psalmos ut supra in 
Dedicatione Ecclesice. 

Ps. Judica me Deus. Ps. Quam dilecta. Ps. Inclina 
Domine. Ps. Memento Domine David. Ps. Ecce quam 
bonum. cum antiphona. Veni, Domine, visitare nos in pace, 
ut Isetemur coram te corde perfecto. 

Kyrie eleison. 

Christe eleison. 

Kyrie eleison. 

Pater noster. 

Et ne nos. 

Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, 

Et salutare tuum da nobis. 

Esto nobis, Domine, turris fortitudinis, 

A facie inimici. 

Non nobis, Domine, non nobis, 

Sed nomini tuo da gloriam. 

Salvos fac servos tuos et ancillas tuas, 

Deus meus, sperantes in te. 

Domine, exaudi orationem meam. 

Et clamor meus ad te veniat. 

Dominus vobiscum. 

Et cum spiritu tuo. 

Oremus. 

Oratio. Actiones nostras, qusesumus, Domine, aspirando 
prseveni et adjuvando prosequere, et interveniente beata et 
gloriosa semper virgine Dei genitrice Maria cum sancto N. 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 105 

et omnibus sanctis, cuncta nostra operatic et a te semper 
incipiat, et per te ccepta finiatur. Per Christum Dominum 
nostrum. 

Alia oratio. Deus, qui nos pastores in populo vocari 
voluisti, prsesta, qusesumus, ut hoc quod humano ore dicimur, 
in tuis ecclesiis esse valeamus. Per Dominum. 

Postquam vero pontifex ingressus fuerit cancellum, tenens crucem in 
manibus, dicat. 

Crux pellat hinc hostem. Crux Christi defendat hie orantes. 
Crux Christi triumphet hie et in eevum. 

Deindefiant ibi litanice. 

Interim vero prostratus pontifex dicat cum aliqua persona reverenda 
septem psalmos pcenitentiales vel ipsam litaniam secreto ante altare 
procul. Et cum ventum juerit ad versum qui pro antistite cantatur, 
surgat episcopus et dicat. 
p - , - j 

Ut hoc al-ta-re be-nefidi-ce-re digne-ris, 



Te rogamus. 



Ut hoc al-ta-re bene|di-ce-re et sanctiJn-ca-re digne-ris. 



Te rogamus. 



Ut hoc al-ta-re be-ne*{<di-ce-re et sancti^fi-ca-re et con- 
i ! 



secr^a-re digne-ris. 



Te rogamus. 

Finita litania, veniens pontifex ante altare consecrandum, dicat ter. 
Deus, in adjutorium meum intende. 
Pont. 13 



106 Consecratio altaris sine Ecclesia. 

Et alii respondeant per vices singulas. 
Domine, ad adjuvandum me festina. 
cum Gloria Patri sine alleluia. 

Deinde fiot aqua Icnedicta major, et etiam aqua crismata hoc ordine. 
Eocorcismus sails. 

Exorcizo te, creatura salis, in nomine Domini nostri Jesu 
Christi, qui apostolis suis ait, Vos estis sal terrse, et per 
apostolum dicit, Sit cor vestrum sale conditum, ut sancti>J 
ficeris ad consecrationem hujus altaris. ad expellendas inde 
omnes dcemonum temptationes, et omnibus qui ex te sumpserint 
sis animae et corporis tutamentum et sanitas et perfectio et 
confirmatio salutis, per eum qui venturus est judicare vivos et 
mortuos et sseculum per ignem. Amen. 
Benedictio salis. 
Oremus. 

Domine Deus, pater omnipotens, bene*jdic, quaesumus, 
hanc creaturam salis ad effugandum inimicum, et ei salubrem 
medicinam immitte, ut ad animae et corporis se sumentium 
proficiat sanitatem, per Dominum nostrum. 
Eocorcismus aquce. 

Exorcizo te, creatura aquae, in nomine Dei Patris et Filii et 
Spiritus Sancti, ut repellas diabolum a termino justorum, ne 
sit in umbraculo hujus altaris ; et tu, Domine Jesu Christe, 
infunde Spiritum Sanctum tuum in hoc altare ut proficiat ad 
salutem corporum et animarum te adorantium, ut magnificetur 
nomen tuum in gentibus et increduli corde convertantur ad te 
et non habeant alium Deum preeter te, Dominum solum, qui 
venturus es judicare vivos et mortuos et saeculum per ignem. 
Amen. 

Benedictio aquce. 
Oremus. 

Domine Deus, pater omnipotens, creator omnium elemen- 
torum, qui per Jesum Christum Filium tuum Dominum 
nostrum hoc elementum aquae in salutem humani generis esse 
voluisti ; te supplices deprecamur, ut exauditis orationibus 
nostris earn tuse pietatis respectu sanctifices, atque ita omnium 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 107 

spirituum immundorum ab ea recedat incursio ; ut ubicunque 
fuerit in nomine tuo aspersa, gratia tuee benedictionis adveniat 
et omnia mala te propitiante procul recedant. Per eundem 
Dominum. 

Benedictio cineris 

cum Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Omnipotens sempiterne Deus, parce metuentibus, propitiare 
supplicantibus, et mittere dignare sanctum angelum tuum de 
ccelis, qui bene^dicat et sanctiJ<ncet cineres istos ut sint 
remedram salutare omnibus nomen tuum sanctum humiliter 
invocantibus ac semetipsos pro conscientia delictorum suorum 
accusantibus, atque in conspectu divinse clementise tuse facinora 
sua deplorantibus, vel serenissimam pietatem tuam suppliciter 
obnixeque flagitantibus ; et prsesta per invocationem sanc- 
tissimi nominis tui, ut quicunque eos super se asperserint pro 
redemptione peccatorum, corporis sanitatem et animse tutelam 
percipiant. Per Dominum. 

Tune misceantur sal et cinis, et pontifex terfaciat inde crucem super 
aquam dicens. 

Heec commixtio salis et cineris cum aqua benedicta, sit 
sanctiJ<ficata ad consecrationem hujus altaris. In nomine 
PaJ<tris et Fi^lii et Spiritus >J Sancti. Amen. 

Sequitur. Dominus vobiscum. Oremus. 
Oratio. Deus, invictse virtutis auctor et insuperabilis 
imperil rex ac semper magnificus triumpbator, qui adversse 
dominations vires reprimis, qui inimici rugientis ssevitiam 
superas, qai hostiles nequitias potenter expugnas ; te, Domine, 
trementes et supplices deprecamur ac petimus, ut hanc crea- 
turam salis et aquse et cineris dignanter accipias, benignus 
illustres, pietatis tuae more * sanctiJ<nces, ut ubicunque fuerit 
aspersa per invocationem sancti nominis tui, omnis infes- 
tatio immundi spiritus abjiciatur, terrorque venenosi serpentis 
procul pellatur, et prsesentia Sancti Spiritus misericordiam 
tuam poscentibus ubique adesse dignetur. Per Dominum. 
In unitate ejusdem, 

* sic MS. 
IP,* 



108 Consecratio altaris sine Ecclesia. 

Benedictio vini 
cum Dominus vobiscum. Oremus. 

Oratio. Domine Jesu Christe, qui es vitis vera, quique 
in Cana Oalilsese vinum ex aqua fecisti ; multiplica super 
servos tuos misericordiam tuam, et bene^dic atque sancti^fica 
hanc creaturam vini, ut super quod ex ea fusum fuerit, 
divinee benedictionis tuse dulcedine repleatur, Salvator mundi, 
qui cum Deo Patre et Spiritu Sancto vivis et regnas Deus per 
omnia ssecula sseculorum. Amen. 

Deinde ponat vinum in aqiiam dicens. 

Fiat commixtio aquse et vini ad consecrationem hujus 
altaris. In nomine PaJtris et Fi^lii et Spiritus >J Sancti. 
Amen. 

Prcefatio 
sine Oremus, absolute. 

Deum Patrem omnipotentem, fratres carissimi, in cujus 
domo mansiones multse sunt, deprecemur, ut altare hoc bene*J< 
dicere et custodire dignetur, per aspersionem aquse hujus cum 
vino mixtse, ut tenebras ab eo repellat et lumen gratise 
infundat, nullamque sseviendi in illud adversario tribuat potes- 
tatem, sed proprium sit altare Dei, et nullam in eo inimicus 
habeat licentiam nocendi. Per Dominum nostrum Jesum 
Christum Filium tuum, qui cum eo et Spiritu Sancto vivit et 
regnat in ssecula sseculorum. Amen. 

Benedictio aquae, cum vino miactce. 

Dominus vobiscum. Oremus. 

Omnipotens sempiterne Deus, creator et conservator hu- 
mani generis, et dator gratise spiritualis, atque largitor aeternse 
salutis, mitte Spiritum tuum Sanctum super hoc vinum cum 
aqua mixtum, ut armatum ccelestis defensione virtutis, ad 
dedicationem hujus altaris proficiat. Per Dominum nostrum. 
In unitate ejusdem. 

Tune ingrediatur episcopus ad altare ; et primum cum pollice suo 
crisma in aquam modicam sumptam in pelvim parvam mittat in modum 
crucis, sic dicendo. 

Sancti^ficetur aqua ista hoc salutifero crismate et nostra 
bene^dictione ad consecrationem hujus altaris. In nomine 
Pa*f<tris et Fi*Jlii et Spiritus ^ Sancti. Amen. 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 109 

Tune de ipsa aqua crismata Jaciat crucem in media mensce altaris 
dicens. 

Sancti*pficetur hoc altare. In nomine Pa>ftris et Fi^lii et 
Spiritus f< Sancti. Amen. 
Pax tibi. 
Et cum spiritu tuo. 

Deinde in dexter a parte atque in sinistra, per quatuor cornua altaris 
faciat similiter cruces, repetens in qualibet unctione verba prcemissa ; et 
postea cum Jiyssopo aspergat de prima aqua non crismata. 

Eodem modo repetatur pro quolibel altari, si plura sunt ; ipsum altare 
septem vicilus vel tribus aspergendo, incipiendo antiphonam sequentem, 
quam clerici prosequantur. 



Asperges me hysso-po et mun-da - bor la - va - bis me 



et su-per ni - vem de - al - ba - bor. 



In tempore Paschali, al - le - lu-ya. 



Ps. Mi-se-re-re me - i De - us. A - - men. 

Tune episcopus rediens ad gradum altaris, dicat. 

Oremus. 

Oratio. Pateant ad hoc altare aures misericordise 
qusesumus, Domine, precibus supplicantium, et gratiam di- 
vinitatis tuse per prsesentiam Sancti Spiritus super istud altare 
clementer asperge, ac intercedente beata Dei genitrice Maria 
cum beato N., in cujus veneratione hoc altare consecramus, 
annue ut vivi lapides per te erigamur in ccelis, sacris tecum 
permansuri sedificiis, atque ut petentibus hie desiderata con- 
cedas, Paracliti tui inspirante dementia, corda nostra divinse 
sapientise condimento clementer expurga, ut tibi placita postu- 
lare, et petita a te dignanter a te obtinere mereamur. Per 
eundern Dominum nostrum. In unitate ejusdem Spiritus 
Sancti Deus. 



110 Consecratio altaris sine Ecclesia. 

Quo facto, lavet tdbulam altaris de aqua sacrata non crismata ; et 
postea tabulam sic totam lintlieo extergat. Residuum vero aquce crismatoe 
fundat ad lasim in fossam ad hoc factam. Et si reliquiae debeant 
includi, faciat maltam de ipsa aqua crismata et calce et sabulo, co~ 
operiens tegula. 

Tune episcopus incipiat eundo ad altare hanc antiphonam. 



Intro - i - bo ad al-ta-re De - i me - i ad De - - um qui 



Ise - ti - fi - - cat ju-ven - tu - - tern me - - am. 



In temper e PascJiali, al - le - lu - - ya. 

....... ^ 

Ps. Ju-di-ca me De - us. 

Benedictio tabular altaris. 

Oremus. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, miseri- 
cordiam tuam vocibus exsultantibus deprecamur, ut qui per 
omnem mundum fidem sparsisti, ecclesiam congregasti, quique 
lapidem abscisum de monte sine manibus angulari compage 
solidasti ; hoc quoque altare serenus illustra, hocque seterno 
lumine irriga, et ita diversis undique carismatibus locupleta, 
ut super illud admirandam Filii tui hostiam ipse benedicas 
impositam ipse suscipias consecratam. Per eundem. 

Postea deferatur incensum, et dum pontifex thurificando cum eo facit 
cruces super et ante altare dicitur interim, episcopo incipiente Gradale, 
Dirigatur cum versu, et'ex nunc continue alius sacerdos teneat tliuribulum 
juxta altare, incensando usque officium peractum. 

Gradale. 



Di-ri - ea - - - tur or - a - ti - - o me --- a sic - ut 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 



Ill 



in cen - sum in conspec-tu tu - o 



Do - - mi 



ne. 

>SV placet dicatur. 



E -le- va --------- ti--o ma - nu - um 



me - a 



rum sac - ri - fi - ci - - uin ves-per- 



ti - -- num. 



O-re-mus. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, creator 

cooli et terrse, maris et omnium elementorum, supplices ma- 

jestatem tuam exoramus et petimus, ut beneHHdicere et 

sancti^ficare digneris altare hoc ex lapidea creatura tua 

manu hominis adquadratum, sicut benedicere dignatus es 

altare illud quod Noe post transactnm cataclysma per verbum 

sanctum tuum in nomine tuo sedificavit, super quod diversa 

animantia terrae oblata sunt munda et immunda, sed immunda 

in figuram gentilium, quse a Spiritu Sancto tuo mundata, et in 

odorem suavitatis accepta, Scriptura commemorante cognovi- 

mus. Suscipiatur, qusesumus, Domine, apud te hie suppositum 

sacrificium, quodcunque per manus sacerdotum tibi fuerit 

oblatum, et proficiat offerentibus et communicantibus in vitam 

seternam. Per eundem Dominum nostrum. In unitate 

ejusdem. 



112 Consecratio altaris sine Ecclesia. 

Pax tecum. 

Et cum spiritu tuo. 

Et repetatur pro quolibet, si plures sunt. 

Interim cantcnt clerici antiphonam. 



E-re-xit Ja-cob la-pi-dem in ti-tu-lum fundens o - - le - um 



de-su-per. 



In tempore Paschali, al-le-lu-ya. 



Ps. Quam di - lec-ta. 

cum Gloria Patri et sine Oremus. 

Deum, universitatis artificem et immensse molis admirabilem 
conditorem, fratres carissimi, vocibus exsultantibus depre- 
cemur, ut qui per totum mundum fidem sparsit et ecclesiam 
congregavit, quam lapis excisus sine manibus angulari compage 
solidavit, ut attolleret caput in ccelum, quse de ccelo accepit 
fundamentum, altare hoc ad conficiendam in eo vitae sacra- 
menta compositum ita crismate divinse benedictionis perfundat, 
ut super illud adorandam Filii sui hostiam bene>J<dicat im- 
positam, ipse suscipiat consecratam. Sit hie victima unitati 
substantise et personarum Trinitati grata et acceptabilis, ut 
hoc altare, quod per invocationem nominis sui in honore sancti 
N. pio dedicamus officio, prsesentia suee visitationis illustret 
et sanctificatione beneJdicat, et perpetua inhabitatione pos- 
sideat. Qui unus in Trinitate perfecta vivit et regnat Deus 
per omnia ssecula sseculorum. Amen. 

Et semper sacerdos prceparatus faciat incensum per circuitum altaris 
donee consecratio finiatur. [Episcopus\ vero de eodem oleo } loco quo 
prius, inchoata antiphona, Mane surgens, unguat lapidem, dicens. 

ConseJ<crare et sancti*f<ncare digneris,Domine Deus, lapidem 
istum per istam unctionem et nostram benefdietionem per 
Christum Dominum nostrum. 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 113 



Pax tecum. 

Et cum spiritu tuo. 

Et repetatur per quodlibet, si plures sint. 
Interim cantetur antiphona. 



Ma-ne sur - gens Ja-cob e - ri - ge - bat la - pi - dem in 



ti - tu - lum fun - dens o - le - um de - sup - er vo - - turn 



vo - vit Do - mi - no ve - re lo - cus is - te sanctus est et 



e - go nss - ci - e - bam. 



In tempore Faschali, al-le - lu-ya. 



Ps. Bo-num est con-fi - te - ri. 

Oratio. Deus, qui ad sanctificandum primogenitum tibi 
populum tabernaculi exemplar in monte Sina Moysi famulo 
tuo mysticis significationibus demonstrasti, secundum coe- 
lestium formam terris sanctum disponens, ut ad te ipsum 
nostra quse videntur attraheres, et supernis terrena sociares, 
quatenus eminentise spiritual! s illuc tenderet te vocante fas- 
tigium, unde te ordinante sumpsit exordium ; hoc quoque 
altare salutaribus celebrandis redemptionis mysteriis prsepa- 
ratum rore ccelestis unguenti asperge, et aromatibus divinse 
sanctificationis perfunde, ac munus gratiso consecrantis super 
illud placatus impone, dignumque sit super quod electas ad 
sacrificium creaturas in corpus et sanguinem Redemptoris 
virtus secreta convertat, et in sacras Agni hostias invisibili 
imitatione transcribat ; ut sicut Verbum caro factum est, ita 
Pont 14 



114 Consecratio altaris sine Ecclesia. 

in Verbi substantia benedicta oblationis natura proficiat, et 
quod prius victui fuerat alimonia, vita hie efficiatur seterna. 
Per eundem. 

Hoc facto accipiat crisma, et similiter sicut de oleo perungat ipsum 
lapidem per cruces singulas, et per planitie/n lapidis. Pontifex ut prius 
dicat, antiphona prius incepta. 

ConseJcrare et sanctiJncare digneris, Domine Deus, hoc 
altare in honore sancti N. per sacri crismatis unctionem et 
nostram beneJdictionem. In nomine Patris et Filii et 
Spiritus Sancti. Amen. 

Pax tecum. 

Et cum spiritu tuo. 

Et repetatur pro quolibet, si plures sint. 

Interim cantetur antiphona. 



Ec-ce o - - dor n- li- i me - i sic - ut od - or agri pie - ni 



quern be-ne-di - xit Do-mi-nus. 



In tempore Paschali, al-le-lu-ya. 



Ps t Fun-da-menta. 

Post hcec confricet pontifex totum altare manu swa, spargendo oleum 
et crisma ; antiphona prius incepta, Sanctificavit Dominus. 

ConsecrJare et sancti^ficare digneris, Domine omnipotens, 
hoc altare in honore sancti N. per sacri crismatis et olei 
unctionem et nostram beneJ<dictionem. In nomine Patris et 
Filii et Spiritus Sancti. Amen. 

Et reponatur pro quolibet, si plures sint. 

Interim cantetur hcec antiphona. 



Sancti - n - ca - vit Do - - mi-nus ta-ber-na - cu-lum su - um 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 115 



heec est domus De- -i in qua in-vo-ce-tur nomen e-jus de 



qua scrip-turn est et e - rit no- men me -um i - bi di-cit 



Do - mi - nus. 



In tempore Paschali, al - le - lu-ya. 

-rs -TJ* 

^ T ^~ m -- 

Ps. De - us noster re - fugium. 

Oremus. 

Oratio. Singulare propitiatorium, qui te in ara crucis pro 
nobis redimendis obtulisti immolandum, cujus praefiguratione 
patriarcha Jacob lapidem erexit in titulum quo fieret sacri- 
ficium, et portae coeli desuper aperirentur exanditionis oraculum; 
suppliciter tibi, Domine, preces fundimus, ut hujus altaris ex- 
politam materiem supernis sacrifices imbuendam, ipse tuse 
dotari sanctificationis ubertate prsecipias, qui quondam lapideis 
legem scripsisti in tabulis. Qui cum Patre et Spiritu Sancto 
vivis et regnas Deus per omnia ssecula sseculorum. 

Sequitur benedictio incensi. 
cum Dominus vobiscum. Oremus. 

Oratio. Domine omnipotens, cui astat exercitus angelorum 
cum tremore, quorum servitium spirituale et igneum esse 
cognoscitur ; dignare respicere et beneJ<dicere et sancti^ficare 
hanc creaturam thuris (v el incensi) ut omnes languores cunctse- 
que insidise inimici odore ejus praecepto tuo fugentur a plasmate 
tuo, quod pretioso Filii tui sanguine redemisti. Qui tecum 
vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti per omnia saecula 
sseculorum. 

Et faciat crucem tliurificando cum incenso, desuper altare, dicente 
sclwla antiplionam. 
14* 



116 Consecratio altaris sine Ecclesia. 



Do-mi-ne ad te di- ri- - ga-tur o - ra-ti - o me a 



sic-ut incen-sum in conspec - tu ma-jes-ta- tis tu - se. 



In tempore Paschali, al-le-lu-ya. 



Ps. Do-mi-ne cla-ma - vi. 

Hoc facto dicat episcopus. Oremus. 

Diaconus dicat, Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Dei Patris omnipotentis misericordiam deprecemur, 
dilectissimi fratres, ut hoc altare sacrifices spiritualibus 
consecrandum, nostrse vocis exoratus officio, prsesenti bene>J< 
dictione sanctiI<ficet, et in eo semper oblationes famulorum 
suorum studio devotionis impositas beneJ<dicere et sancti*J^ 
ficare dignetur, ut spirituali placatus incenso, precanti familise 
SUBB promptus exauditor assistat. Per Dominum nostrum 
Jesum Christum Filium suum, qui cum eo et Spiritu Sancto 
vivit et regnat Deus. Per. 

Hie inchoata antiphona, Ascendit fumus, ponatur incensum in media 
et ad quatuor angulos altaris super quamlilet crucem, [et desuper quinque 
cruces de gracili] candela, et incendatur. 

Et dicatur interim hcec antiphona. 



As-cen-dit fu-mus a - ro-ma-tum in conspectu Do-mi - ni 



de ma nu an-ge-li. 



In tempore Paschali^ al-le -lu-ya. 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 



117 



+ 



Ps. In Do-mi-no con-fido. 

Oremus. 

Oratio. Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus, 
clemens et propitius preces humilitatis nostrse exaudi, et 
respice hujus altaris holocaustum, quod non igne visibili 
probetur, sed per infusionem Sancti Spiritus in odorem sua- 
vitatis ascendat, et legitime se sumentibus eucharistia hie 
medicabilis fiat, et ad vitam proficiat sempiternam. Per 
eundem Dominum nostrum. In unitate ejusdem. 



-* I 



- di- fi - ca - vit Mo - y - ses al - ta-re Do - - mi - no 



De - o of-fe - rens su - per il - lud ho - lo - caus - turn : 



o - do - ra - - tus est Do - mi - - nus o - do - - rem su - 



a - vi - ta - tis et be - ne - dix - it e - is. 



In tempore Paschali, al- le - lu-ya. 



Ps. Mag - nus Do - mi-nus. 

Sequitur altaris consecratio. 

Episcopus dicat. Oremus. 

Diaconus. Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Qusesumus, omnipotens Deus, in cujus honore 
altare hoc consecramus, clemens et propitius preces nostrse 
humilitatis exaudi, et prsesta, ut in hac mensa sint tibi 
libamina accepta, sint grata, sint pinguia et Sancti Spiritus 



118 Consecratio altaris sine Ecclesia. 

tui semper rore perfusa ; ut omni tempore hoc in loco suppli- 
cantis familise tuse anxietates releves, segritudines cures, preces 
exaudias, vota suscipias, desiderata confirmes, et postulata 
concedas. submisse. Per Dominum nostrum Jesum Christum 
Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate ejusdem 
Spiritus Sancti Deus. 

Deinde dicat excelsa voce. 

, ; 

Per omni - a sse cu-la sse-cu -lo-rum. 



Do-mi-nus vo - bis - cum. 



Sur - sum cor - da. 



Gra-ti - as a-ga-mus Do -mi-no De - o nostro. 



Ve-re dignum et justum est, sequum et sa-lu-ta-re, nos ti-bi 



semper et u-bi-que gra-ti - as a-ge-re, Do-mi-ne sancte, Pa-ter 



omni-potens, se-terne De-us. Et ut pro-pensi - o-ri cu-ra et 



at-tenti -o-ri famu-la-tu ti-bi servi-tu-tis of-fi- ci - a de-fe- 



ra-mus ; et prae-sertim in tempo-re quo re-li-gi - o - sa-rum 



men-ti - um ha-bi-tum ultra pa-ri - e - turn or-na - turn e - 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 119 



le - gisti alta-re hoc in quo sancto-rum tu - o - rum N. et N. 



menti - o ha-be-tur be-ne>J<di-ce-re et sancti^ti-ca-re digna-re, 



per quorum sacram re ve-renti - am et ho-no-rem sacra- 



tissi-mo no-mi-ni tu - o hoc al-ta-re de-di-ca-mus. Ho-rum 



i - gi-tur, Do-mi-ne, ef-fl a- gi - ta-tus pre-ci-bus, digna-re hoc 



al-ta-re cce-lesti sancti - fi-ca- ti - o - ne perfunde-re et 



di-ce-re. Assistant hie ange-li cla-ri-ta-tis, et Sancti Spi-ri- 



tus il-lustra -ti - o -ne prse-fulge - at. Sit il-li - us quoque 



a - pud te gra-ti - se, cujus fu - it il-lud quod Abra-ham pa-ter 



fi-de - i in nostrse fi-gu-ra re-dernpti -o-nis fi- li- um immo- 



la - tu-rus exstruxit, quod Y-sa - ac in conspectu tu - se ma- 



jesta-tis insti-tu - it, quod Ja-cob domum magnam vi-dens 



HB m K 



vi-si - o - ne e-re-xit. Ut hie o - rantes exau-di - as, hie ob- 



120 Consecratio altaris sine Ecclesia. 



la-ta sancti^fi-ces, hicque su-perpo-si-ta be-ne^di-cas, hinc 



-mmf 



quoque be-ne-dicta distri-bu - as. Sit ergo ec-cle-si - 



tu - ae ti-tu-lus sempi - ternus. Sit mensa coe-lesti spi-ri-ta- 



li - que convi-vi - o prse-pa-ra-ta. Tu ergo, Do-mi-ne, pro- 



pri - o o - re tu - o hos-ti - as su - per e - am impo - si - tas 



be -ne^di - ci - to et be-ne - dictas susci-pi-to, atque no-bis 



omni-bus tri-bu-e; ut parti-ci-pa-ti - o - ne e-o-rum vi-tam 



acqui-ra-mus sempi - ternam. Per eundem Dominum nostrum 
Jesum Christum Filium tuum. qui tecum vivit et regnat in 
unitate ejusdem Spiritus Sancti Deus. 

Hie unguatur frons lapidis in moduin crucis crismate, et dicatur hcec 
antiphona. 



Con-firma hoc De - - us quod o-pe-ra-tus es in no-bis 



a tem-plo sanc-to tu - - o quod est in Je - ru - sa -lem 



Al-le-lu-ya, al-le-lu-ya. 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 121 



Infra Septuagesimam. in Je - ru-sa-lem. 



BB 



Ps. Exsurgat De - us. 
cum Gloria Patri. 

Oratio. Majestatem tuam, Domine, humiliter imploramus 
ut hoc altare, sacrae unctionis libamine ad suscipienda populi 
munera inunctum, potenter beneJdicere et sancti^ficare 
digneris, et quod nunc a nobis indignis sub tui nominis invo- 
catione in honore sancti N. sacrosancti chrismatis unctione 
est delibutum, placeat tibi, atque sanctum altare maneat in 
perpetuum,et quicquid deinceps super illud oblatum sacratumve 
fuerit, dignum tibi fac holocaustum ; atque omnium hie offe- 
rentium sacrificia a te pio Domino benigne suscipiantur, et per 
ea peccatorum nostrorum vincula absolvantur, maculae dele- 
antur, veniae impetrentur, gratiae acquirantur ; quatenus una 
cum sanctis et electis tuis vitam aeternam percipere mereamur. 
Per Dominum. 

Si debeant recludi reliquice, fiat sicut liabetur supra in Ecclesice et 
Altaris Dedicatione. 

Tune thurificet totum altare, incipiendo lianc antiphonam. 



Stetit an-ge-lus jux-ta a -ram templi, ha -bens thu 
=^==-=1 



ri - bu - him au-re - um in ma-nu su - a. 



In tempore Paschali, Al - le - lu - - ya. 

Deinde sequatur oratio. 

Dirigatur oratio nostra, quaesumus, Domine, sicut incensum 
in conspectu tuo, et copiosa beneficia hie Christianus populus 
assequatur ; ut quicunque tibi in hoc altari sacranda libamina 
devote obtulerint vel sacrata susceperint, et vitae subsidia 
prsesentis accipiant etremissionem omnium peccatorum pariter 
Pont. 15 



122 Consecratio altaris sine Ecclesia. 

et gratiam sempiternse redemptionis acquirant. Per Dominum 
nostrum. 

Deinde teneant subdiaconi vel accoliti linteamina vel omnia ecdesice 
ornamenta sen vasa sacrata, qucecunque ad cultum Dei pertinere videntur ; 
et benedicat ea pontifex juxta hunc modum. 

Benedictio linteaminum. 

Oratio. 

Oremus. 

Domine Deus omnipotens, qui ab initio hominibus utilia et 
necessaria creasti, quique sacerdotalia vestimenta sacerdotibus 
et levitica levitis, ornamenta quoque et linteamina facere 
famulum tuum Moysen per quadraginta dies docuisti, quse 
soror ipsius Maria honorifice fecit et texuit in usum taberna- 
culi foederis ; te quaesumus, ut sancti>Jn*care [et] conseJ<crare 
digneris hsec linteamina in usum altaris tui. Per Christum 
Dominum nostrum. 

Oremus. 

Oratio. Dignare, Domine, Deus omnipotens, Rex regum 
et Dominus dominantium, Sacerdos omnium et Pontifex uni- 
versorum, per quern una cum Patre Sanctoque Spiritu facta 
sunt universa, in nomine tuo beneJdicere, consecr*J<are et 
sancti^ficare digneris hsec omnia ornamenta hujus altaris ; 
et quemadmodum sanctificasti officia tabernaculi testimonii, 
ita nunc manens in seternum summus sacerdos sacerdotum, 
omnia instrumenta hujus altaris quse inter nostras manus 
habentur, corde puro precamur, ut bene^dicas, puriJfices, 
consecr^es, et sanctificata conserves. Qui vivis et regnas 
cum Deo Patre in imitate ejasdem Spiritus Sancti, Deus, per 
omnia ssecula saeculorum." Amen. 

Deinde diaconi vestiant altare, episcopo et schola cantantibus anti- 
phonam. 



Circumda-te Si - - on et complecti-mi-ni e -am, nar-ra - te 



in turri - bus e - jus. 



Consecratio altaris sine Ecclesia. 123 



In tempore Paschali, Al - le - lu-ya. 



Ps. Mag - nus Do - - mi-nus. 

Post velatum altare, dicat episcopus Tianc orationem. 

Omnipotens sempiterne Deus, altare hoc nomini tuo in 
honore sancti N. dedicatum, ccelestis virtutis benedictione 
sanctifica, et omnibus in te sperantibus auxilii tui munus 
ostende, ut hie et sacramentorum tuorum virtus et votorum 
obtineatur effectus. Per Christum Dominum. 

Postea offeratur incensum, et facta cruce super altare, dicatur hcec 
antiphona. 



Omnis terra a - do - ret te et psal -lat ti-bi, psalmum di-cat 



no-mi-ni tu - o, Do-mi-ne. 



In tempore Paschali, Al - le - lu-ya. 

Tune dicat pontifex, appodiando se super altare, manibus junctis et 
sursum devote clavatis, hanc orationem. 

Descendat, queesumus, Domine Deus noster, Spiritus tuus 
Sanctus super hoc altare, qui et populi tui dona sanctificet, et 
sumentium hie corda purificet. Per Dominum nostrum. In 
unitate ejusdem. 

Et dicatur mista de sancto de cttjus honore dedicatur altare, vel de 
die. 



124 Benedictio lapidis portabilis. 



Prcedicto inodo secundum quosdam dedicantur vel benedicuntur super- 
altaria, quo et altaria majora. Facilius tamen potest fieri modis 
sequentibus, sive more Gallicorum vel Romanorum. 



[BENEDICTIO LAPIDIS PORTABILIS.] 

Benedictio lapidis portabilis sive lapidis itinerarii, quce potest fieri ab 
episcopo post missam dictam vel auditam. 

Primo t si placet^ dicatur litania. Et ante omnia proeparentur ea 
quce sunt necessaria, ut patet supra in Consecratione Altaris Majoris sine 
Ecclesia. 

Postea episcopus dicat ter t 

Deus in adjutorium. 
ter genuflexo. Et ultimo Gloria Patri sine Alleluya. 

Exorcismus salis. 

Exorcize te, creatura salis, in nomine Domini nostri >J Jesu 
Christi, qui apostolis suis ait, Vos estis sal terrse, et per 
apostolum dicit, Sit cor vestrum sale conditum, ut sanctiJ 
ficeris ad consecrationem hujus tabulae et hujus lapidis, ad 
expellendas omnes dsemonum temptationes, et omnibus qui ex 
te sumpserint, sis corporis et animse tutamentum, sanitas et 
protectio et confirmatio salutis. Per eum qui venturus est 
judicare vivos et mortuos et sseculum per ignem. Amen. 

Benedictio salis. 

Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus, bene^dic 
hanc creaturam salis ad effugandum inimicum, et salubrem ei 
medicinam immitte, ut ad animse et corporis se sumentium 
proficiat sanitatem. Per Dominum nostrum. 

Sequitur exorcismus aquce. 

Exorcizo te, creatura aquse, in nomine Dei ^ Patris et 
Filii ^ et Spiritus ^ Sancti, ut repellas diabolum a termino 
justorum, ne sit in umbraculis hujus tabulse vel lapidis ; et 
tu, Domine Jesu Christe, infunde Spiritum Sanctum tuum in 
hanc tabulam lapideam, ut proficiat sanitati corporum anima- 
rumque adorantium te, et magnificetur nomen tuum in gentibus, 
et increduli corde convertantur ad te, et non habeant alium 



Benedictio lapidis portabilis. 125 

Deum praeter te, Dominum solum, qui venturus es judicare 
vivos et mortuos. 

Benedictio aquce. 

Domine sancte, Pater omnipotens, creator et statutor om- 
nium elementorum, qui per Jesum Christum Filium tiium 
Dominum nostrum, hoc elementum aquae in salutem humani 
generis esse voluisti ; te supplices deprecamur, ut exauditis 
orationibus nostris earn tuse pietatis respectu sancti^fices, 
atque ita omnis spirituum immundorum ab ea recedat incursio, 
ut ubicunque fuerit in nomine tuo aspersa vel infusa, gratia 
tuse benedictionis adveniat, et omnia- mala, te propitiante, 
procul recedant. Per eundem Dominum nostrum. 

Benedictio cineris. 

Omnipotens sempiterne Deus, parce metuentibus, propitiare 
supplicantibus, et mittere dignare sanctum angelum tuum de 
ccelis, qui bene^dicat et sancti^ficet cineres istos, ut sint 
remedium salutare omnibus nomen tuum suppliciter implo- 
rantibus, ac semetipsos pro conscientia delictorum suorum 
accusantibus, atque ante conspectum divinse clementise tuse 
facinora sua deplorantibus, vel serenissimam pietatem tuam 
suppliciter obnixeque flagitantibus ; praesta, quaesumus, per 
invocationem sanctissimi nominis tui, ut quicunque eos super 
se asperserint pro redemptione peccatorum, corporis sanitatem 
et animse tutelam percipiant. Per Dominum. 

Tune misceantur sal et cinis, et faciat episcopus inde crucem super 
aquam dicens. 

Heec commixtio salis et cineris cum aqua benedicta, sit 
sanction cata ad consecrationem hujus tabulae et lapidis. In 
nomine Patris *fr et Filii >f et Spiritus >J Sancti. Amen. 

Sequitur. Dominus vobiscum. Oremus. 

Oratio. Deus, invictae virtutis auctor et insuperabilis 
imperii rex ac semper magnificus triumphator, qui adversae 
dominationis vires reprimis, qui inimici rugientis saevitiam 
superas, qai hostiles nequitias potenter expugrias ; te, Domine, 
trementes et supplices deprecamur ac petimus, ut hanc crea- 
turam salis et cineris et aquae dignanter accipias, benignus 



126 Benedictio lapidis portabilis. 

illustres, pietatis tuse rore * sancti*f*fices, ut ubicunque fuerit 
aspersa, per invocationem tui sancti nominis omnis infes- 
tatio immundi spiritus abjiciatur, terrorque venenosi serpentis 
procul pellatur, et praesentia Sancti Spiritus misericordiam 
tuam poscentibus ubique adesse dignetur. Per Dominum 
nostrum. In unitate ejusdem. 

Benedictio vini. 

Domine Jesu Christe, qui es vitis vera, qui in Cana Galilaeae 
vinum ex aqua fecisti, beneJdicere et sancti^ficare digneris 
hanc creaturam vini, ut ubicunque fusa vel respersa fuerit, 
Domine, bene^dictionis tuae opulentia repleatur, Salvator 
mundi. Qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitate Spiritus 
Sancti, Deus. 

Deinde ponat vinum in ipsam aquam, dicens. 

Fiat commixtio aquae et vini ad consecrationem liujus tabulae 
et lapidis. In nomine Patris *%* et Filii ^ et Spiritus ^ Sancti 
Amen. 

Benedictio aquce cum vino mixtce. 

Omnipotens sempiterne Deus, creator et conservator humani 
generis, et dator gratiae spirituals, atque largitor seternae 
salutis, mitte Spiritum tuum Sanctum super hoc vinum cum 
aqua mixtum, ut armatum ccelestis defensione virtutis, ad 
consecrationem hujus tabulae proficiat. Per Dominum. In 
unitate ejusdem. 

Tune sumat de ilia aqua sanctifcata in quandam parvam pelvim, et 
cum pollice suo chrisma in illam aquam modicam sumptam mittat in 
modum crucis, sic dicendo. 

Sanctificetur aqua ista hoc salutifero chrismate et nostra 
beneJdictione ad consecrationem hujus tabulae et lapidis. 
In nomine Patris *{ et Filii ^ et Spiritus *%* Sancti. Amen. 

Tune de aqua chrismata faciat crucem in media mensce talulce vel 
lapidis et in quatuor angulis, repetens in qualibet unctione. 

Sancti^ncetur hsec tabula (vel lapis). In nomine Patris *f< 
et Filii ^ et Spiritus *%* Sancti. Amen. 



mure. 



Benedictio lapidis portabilis. 127 

Pax tecum. 

Et cum spiritu tuo. 

Posted cum Jiyssopo aspergat de prima aqua non chrismata ipsam 
tabulam vel lapidem septem vicibus vel tribus, incipiendo antiphonam. 

Asperges me hyssopo et mundabor : lavabis me et super 
nivem dealbabor. 

Ps. Miserere mei. 

Totus psalmus dicatur, sine Gloria Patri. 

Quo peractOj lavet tabulam vel lapidem de aqua sacrata non chrismata. 
Residuum aquae, chrismatce mittatur in sacrarium. Quo peracto, exter- 
gatur ilia tabula vel lapis cum stuppis, guce comburantur. 

Tune episcopus de oleo sanctofaciat crucem in medio tabulae vel lapidis 
et per quatuor cornua, dicens in qualibet unctione. 

Consecr>J<are et sancti>Jficare digneris, Domine Deus, 
tabulam istam (vel lapidem istum) per istam unctionem et 
nostram bene>J<dictionem. Per Christum Dominum nostrum. 

Pax tecum. 

R. Et cum spiritu tuo. 

Interim cantetur antiphona. 

Erexit Jacob lapidem in titulum fundens oleum desuper. 

Ps. Quam dilecta, sine Gloria Patri. 

Interim autem de eodem oleo perungat episcopus lapidem sicut prius, 
dicendo. 

ConsecrJ<are et sancti*J*ficare digneris, Domine Deus, ta- 
bulam istam (vel lapidem istum) per istam unctionem et 
nostram beneJ<dictionem. Per Christum Dominum nostrum. 

Pax tecum. 

Et cum spiritu tuo. 

Interim dicatur antiphona. 

Mane consurgens Jacob erigebat lapidem in titulum fun- 
dens oleum desuper. Votum vovit Domino dicens, Vere locus 
iste sanctus est, et ego nesciebam. 

Ps. Deus noster refugium. sine Gloria Patri. 

Postea qfferatur chrisma, et similiter sicut de oleo perungat ipsam 
tabulam sic dicendo. 

Consecr>J<are et sancti^ficare digneris, Domine Deus, 
tabulam istam (vel lapidem istum) per sacri chrismatis uncti- 
onem et nostram bene^dictionem. In nomine Patris J< et 
Filii ^ et Spiritus >| Sancti. 



128 Benedictio lapidis portabilis. 

Pax tecum. 

Et cum spiritu tuo. 

Interim dicatur antiphona. 

Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni quern benedixit 
Dominus. 

Ps. Fundamenta. sine Gloria Patri. 

Post hcec confricet episcopus totum lapidem manu sua, spargendo 
oleum et chrisma, et ut prius dicat. 

Conseci>Jare et sancti^ficare digneris, Domine Deus, 
tabulam istam (vel >J< lapidem istum) per sacri chrismatis et 
olei unctionem et nostram bene^dictionem. In nomine 
Patris ^ et Filii >| et Spiritus >J< Sancti. 

Pax tecum. 

It. Et cum spiritu tuo. 

Interim dicatur antiphona. 

jEdificavit Moyses altare Domino Deo, offerens super illud 
holocausta : odoratus est Dominus odorem suavitatis, et 
benedixit eis. 

Ps. Lauda Hierusalem. cum Gloria Patri, quce in superi- 
oribus P salmis non dicetur. 

Sequitur benedictio incensi, cum 

Dominus vobiscum. Oremus. 

Oratio. Domine Deus omnipotens, cui astat exercitus ange- 
lorum cum tremore, quorum servitium spirituale et igneum esse 
cognoscitur; dignare respicere et bene>Jdicere et sancti^ 
ficare hanc creaturam incensi, ut omnes languores cunctseque 
insidiee inimici odore ejus percepto * fugentur a plasmate tuo, 
quod pretioso Filii tui sanguine redemisti. Qui tecum vivit 
et regnat in imitate Spiritus Sancti per omnia siecula 
soDculorum. 

Postea ponat episcopus quinque grana incensi in modum crucis in 
medio lapidis et in quatuor angulis et desuper quinque cruces de yracili 
candelafactas, uli unctio chrismatis facia fuerit, et incendantur candcUv. 
Interim dicatur antiphona. 

Ascendit fumus aromatum in conspectu Domini de manu 
angeli. 

* MS. prwcepto tuo. 



Benedictio lapidis portabili*. 129 

Ps. In Domino confido. 

Hoc facto dicat episcopus prcefationem sine Oremus. 

Oratio. Dei Patris ornnipotentis misericordiam deprecemur, 
dilectissimi fratres, ut hanc tabulam sacrifices spiritualibus 
consecrandum, nostrse vocis exoratus officio, praesenti bene^ 
dictione sancti^ftcefc, et in eo semper oblationes famulorum 
suorum studio sanctra devotionis impositas bene^dicere el 
sancti>J<ficare dignetur, ut spiritual! placatus incenso, precanti 
families suse promptus exauditor assistat. Per Dominum 
nostrum Jesum Christum Filium suum, qui cum eo et Spiritu 
Sancto vivit et regnat Deus. Per. 

Oremus. 

Diaconus. Flectamus genua. Levate. 

Oratio. Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, 
clemens et propitius preces humilitatis nostrse exaudi, et 
respice hujus tabulae holocaustum, quod non igne visibili pro- 
betur, sed infusum Spiritus Sancti gratia in odorein tuoa sua- 
vitatis ascendat, et legitime se sumentibus eucharistia hie 
medicabilis fiat, et ad vitam proficiat sempiternam. Per 
eundem Dominum nostrum. In unitate ejusdem. 

Alia oratio cum Oremus. 

Supplices tibi, Domine Deus, Pater omnipotens, preces 
effundimus, ut metalli hujus expolitam materiam, supernis 
sacrifices imbuendam ipse tuse dotare sanctificationis ubertate 
digneris, qui quondam scripsisti lapideis legem in tabulis. 
terminando secrete. Per Dominum nostrum Jesum Christum 
Filium tuum. Qui tecum vivit et regnat, in unitate Spiritus 
Sancti Deus. 



Per omni - a sae-cu-la s-cu-lo - rum. A - men. 



=^=i=J=^="i -] 

Do-mi-nus vo - bis - cum. 



Et cum spi-ri-tu tu - o, 
Pont. 16 



130 R>nedictio lapidis port<ibilis. 



Sur-sum cor - da. 



Ha-be-mus ad Do - mi-num. 



Gra-ti - as a-ga-mus Do-mi-no De - o nostro. 



Dig - n urn ot jus-turn est. 



Ve-re dignum et justum est, aequum et sa-lu-ta-re, nos ti-bi 

i - 

/ 



semper et u-bi-que gra-ti - as a - ge-re, Do-mi-ne, sancte 



Pa-ter, omni-po-tens se - terne De - us. Qui post of-fen- 



di-cu-la et lapsus pri-mi ho-mi-nis, insti-tu - is-ti ti-bi 



of-fer-ri pro-pi -ti - a - to-ri - i li-ni - a - menta li-ba-mi-nis, 



ut cul-pa quae prse-ces-se-rat per su-per-bi - am fu-tu-ris 



tem-po-ri-bus ex-pi - a - re-tur per mu-ne-ra qui-bus ho-no- 



ra-rentur al -ta-ri - a, ho -no-ri -fi - ca-ren-tur et templa. 



- m m ir 



Ad-sit i - gi-tur mi - se-ri-cordi - tu - se in - ef- fa -bi - lis 



Benedictio lapidis portabilis. 131 



pi - e - tas, et su-per la-pi-dem hunc o - pern tu - se be-ne>J< 



dicti - o - nis in-funde, ut te largi - ente re -fe -rat prse- 



mi - urn quisquis intu - le -rit vo-tum, per e - um qui se 



angu-la-rem la-pi-dem et sax -urn si-ne ma-ni-bus exci-sum 



no-mi-na-ri vo- lu - it, Do-mi-num nostrum Je - sum Christum 



Fi-li - um tu - um. terminando secrete. Qui tecum vivit et 
regnat in unitate Spiritus Sancti Deus. Per omnia ssecula 
sseculorum. Amen. 

Delude dicatur antiphona. 

Confirma hoc Deus quod operatus es in nobis : a templo 
sancto tuo, quod est in Hierusalem. Alleluya. Alleluya. 

Tribus vicibus dicatur cum Gloria Patri. 

Repetatur antiphona, Confirma hoc. Sicut erat. 

Tertio repetatur antiphona, Confirma. 

Sequatur. Oremus. 

Oratio. Deus omnipotens, universarum rerum rationabilis 
artifex, qui inter ceteras creaturarum formas, lapideum me- 
tallum ad obsequium tui sacrificii condidisti, ut legis libationi 
pararetur altare ; annue dignanter, ut quicquid hie oblatum 
sacratumque f'uerit, nomini tuo assurgat, religioni proficiat, 
spei innitatur, fidei sit honori. Per Dominum. 

Posted offeraiur incensum, et facta fumiyatione cum thurilulo sut er 
tabulam, dicatur antiphona. 

Omnis terra adoret te, Deus, et psallat tibi : psalmuni ditat 
nomini tuo, Domine 
16* 



132 Bcnedictio lapidis portalilis. 

Sequitur oratio. 

Descendat, qusesumus, Domine Deus noster, Spiritus tuus 
Sanctus super hanc tabulam, qui et populi tui dona sancti^ 
ficet et corda sumentium purificet. Per eundem Dominum 
nostrum. In unitate ejusdem. 

Consecratione facia et thure ccmbusto, avnoveantur chrism ationes, et 
extergatur lapis bene, et cineres collecti mittantur in piscinam sacrarii. 
Et tic data lenedictione finitur tabulce consecratio. 



Benedictio Campatice. 133 



BENED1CTIO CAMPASLE. 

Ad signum, id est, campanam, ecchsice benedicendam, primum litanies 
agantur, et prosequantur usque ad versum qui pro domin episcopo can- 
tatur. Tune dicat episcopus. 

Ut campanam istam ben e>J<di cere digneris. 
ut supra, in Consecrations Altaris Majoris. 

Deinde incipiat episcopus ter 

Deus, in adjutorium meum intende. 
cum Gloria Patri absque Alleluya, flectendo genua. 

Sequatur exorcismus salis et aquce, ut supra in Consecratione Altaris 
Majoris cum Ecclesia. 

Deinde aqua benedicta aspergat episcopus septies campanam, vel ter, 
cum hyssopo in circuitu et desuper, canendo singulis vicibus hanc anti- 
phonam. 

Asperges me. 

Ps. Miserere mei Deus. 

Et lavetur primo bene intus et extra. 

Hoc facto, sequatur oratio ad campanam. 

Bene^dic, Domine, hoc tintinnabulum coelesti bem>J 
dictione, et assistat super illud virtus Spiritus Sancti, ut cum 
hoc vasculum ad invitandos filios ecclesise personatum fuerit 
vel auditum, ubicunque sonuerit ejus tinnitus, longe recedat 
virtus inimicorum, umbra phantasmatum, incursio turbinum, 
percussio fulminum, laesio tonitruum, calamitas tempestatum, 
omnisque spiritus procellarum ; et cum clangorem illius audi- 
erint filii Christianorum, crescat in eis devotionis augmentum, 
ut festinantes ad pise matris gremium, cantent tibi canticum 
novum in ecclesia sanctorum, deferentes in sono tubae prse- 
conium, modulationem per psalterium, exsultationem per 
organum, suavitatem per tympanum, jocunditalem per cym- 
balum, quatenus imitari valeant in templo sancto tuo suis 
obsequiis et precibus exercitum angelorum. Per Loniinum 
In unitate ejusdem. 

Post h<EC, cantentnr hi sex psalmi. 

Lauda, anima mea, Dominum. [Ps cxlv. 



134 Benedictio Campance. 

Ps. Laudate Dominum quoniam bonus. [Ps. cxlvi.] 

Ps. Lauda Hierusalem. [Ps. cxlvii.] 

Ps. Laudate Dominum de ccelis. [Ps. cxlviii.] 

Ps. Cantate Domino canticum novum. [Ps. cxlix.] 

Ps. Laudate Dominum in sanctis. [Ps. cl.] 

cum hac antiphona. 

In civitate Domini dare sonant jugiter organa sanctorum : 
ibi cinnamomi et balsami odor suavissimus qui ad Deum per- 
tinet : ibi angeli et archangeli hymnum Deo decantant ante 
sedem. Alleluya. 

Et durn psalmi prcedicti cantantur, extergatur vasculum lene linteo 
intus et extra. 
Sequatur oratio. 

Deus, qui per Moysen legiferum, tubas argenteas fieri prse- 
cepisti, quas dum Levitse tempore sacrificii clangerent, sonitu 
dulcedinis populus monitus ad te orandum fieret praeparatus 
quarum clangore hortatus ad bellum magnalia prosterneret 
adversantium ; prsesta ut hoc vasculum ecclesise tuse prsepa- 
ratum sancti^ficetur gratia Sancti Spiritus, ut interveniente 
sancto N. per illius sonitum fideles invitentur ad prsemium, et 
cum melodia illius auribus insonuerit populorum, crescat in 
eis devotio fidei ; procul pellantur omnes insidise inimici, 
fragor grandinum, procella turbinum, impetus tempestatum ; 
temperentur infesta tonitrua, ventorum flabra fiant salubriter 
ac moderate suspensa, prosternantur aerese potestates dextera 
tuse virtutis, et omnes immundi spiritus hoc audientes tintin- 
nabulum, tremescant et fugiant quasi ante crucis vexillum. 
Prsesta, qusesumus, nobis hanc gratiam. Domine Deus, et 
omnis lingua confiteatur, quia tu, Dominus noster Jesus 
Christus, absorpta morte per patibulum crucis, regnas in 
gloria Dei Patris cum Sancto Spiritu per omnia ssecula sse- 
culorum. 

Finita oratione, liniet episcopus illam campaiiam chritmate se^ties 
deforis et deintus quattuor vicilus, dicendo. 

ConsecJ<retur et sancti^ficetur hoc signum in houore 
[sancti] N. In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sai.cti. 
Amen. 



Benedictio Campance. 135 

Sequatur antiphona. 

Vox Domini super aquas, Daus majestatis intonuit : Domi- 
nus super aquas multas. 

In tempore Paschali, Alleluya. 

Ps. Vox Domini in virtute, et cetera, usque in finem. 

Ps. Afferfce Domino. 

Oratio. Omnipotens sempiterne Deus, qui ante arcam foe- 
deris per clangorem tubarum muros lapideos quibus adver- 
santiurn .cingebatur exercitus cadere fecisti : tu hoc tintin- 
nabulum coelesti bene^dictione perfunde, ut ante sonitum ejus 
longius effugentur ignita jacula inimici,percussiones fulminum, 
impetus lapidum, Isesiones tempestatum, ut ad interrogationem 
propheticam, Quid est tibi, mare, quod fugistH suis motibus 
cum Jordane retroacta fluenta respondeant. A facie Domini 
mota est terra, a facie Dei Jacob, qui convertit solidam petram 
in stagna aquarum, et rupem in fontes aquarum. Non nobis, 
Domine, ergo, non nobis, sed nomini tuo da gloriam super 
misericordia tua et veritate tua ; ut quia prsesens vasculum, 
sicut reliqua altaris vasa, sacro chrismate tangitur (vel oleo 
sancto ungitur), quicunque ad sonitum ejus convenerint, in- 
tercessionibus sancti N. ab omnibus inimici temptationibus 
liberi semper fidei Catholicse documenta sectentur, Salvator 
mundi, cujus generalis nutu majestatis disponuntur omnia 
quse coeli ambitu continentur. Qui cum Patre et Spiritu 
Sancto vivis et regnas. 

Deinde benedicatur incensum, et tune imponet materice ignem, et 
superjaciens thymiama et myrrham ; eriget cloccam super incensum, ut 
totum fumum ilium colligat, canendo antiphonam. 

Deus in sancto via tua : quis Deus magnus sicut Deus 
noster I tu es Deus qui facis mirabilia solus. 

In tempore Paschali, Alleluya. 

Ps. Viderunt te aquae, et cetera usque in finem. 

Ps. Voce mea. 

Item sequitur oratio. 

Omnipotens sempiterne Deus, dominator Christe, cui se- 
cundum carnis assumptionem dormienti in navi. dum oborta 
tempestas mare conturbasset, te protinus excitato et imperante. 



136 Benedictio Campance. 

sedatur; tu, quaesumus, sanctificando hoc thuris incensum 
necessitatibus populi tiii benignus succurre ; tu hoc tintinna- 
bulum Spiritus Sancti rore perfunde ; ut, intercedente beato 
N., ante sonitum illius semper fugiat inimicus ; invitetur ad 
fidera populus Christianas ; hostilis terreatur exercitus ; con- 
fortetur in Domino per illud populus evocatus ; sicque ut per 
Davidicam citharam delectatus, super eum descendat Spiritus 
Sanctus, ut quern Samuele lanigerum agnum mactante in 
holocaustum tuo, rex aeterne, imperio, fragor aurarum turbam 
repulit adversantem : ita dum hujus vasculi sonitus transiit 
per nubila, ecclesise conventum manus conservet angelica, 
fruges credentium et mentes et corpora salvet protectio sem- 
piterna. Per te, Christe, Salvator mundi. Qui cum Patre et 
eodem Spiritu Sancto. 

Tune elevata manu lenedicat episcopus signum ecclesice, dicendo sic. 

Benedictio Dei Patris ingeniti, atque Filii ejus Unigeniti, 
necnon Spiritus Sancti ab utroque procedentis, semper super 
hoc tintinnabulum maneat ad evocandos fideles ad divinum 
cultum et effugandum et expugnandum aereas potestates et 
tempestates. Per omnia ssecula sseculorum. Amen. 



In Altari Benedicendo. 137 

[IN ALTARI BENEDICENDO. PR^IFATIO.] 
^ =i= ^"--^=^^^] r . I 



Per omni - a sae-cu-la sse-cu -lo-rum. 



Do-mi-nus vo - bis - cum. 



Sursum cor - da. 



Gra-ti - as a - ga-mus Do-mi-no De - o nostro. 



Ve-re dignum et justum est, sequum et sa-lu-ta-re, nos 



ti-bi semper et u-bi-que gra-ti - as a-ge-re, Do-mi-ne, sancte 



Pater, omni-po-tens se-terne De - us. Et ut pro-pensi - o - ri 



-K- 



cu-ra et at-tenti - o - ri fa mu-la-tu ti-bi servi-tu-tis of-fi- 



ci - a de-fe-ra-mus, hoc prsesertim in tempo-re quo re-li- 



gi - o-sa-rum menti - um ha-bi-tu-rum re-ve-ren-ti - am hoc 



al-ta-re de-di- ca-mus. Digna-re i - gi-tur, do-mi-na-tor 
Pont. 17 



138 In Altari Benedicendo. 



Domi-ne, hoc alta-re, quaesumus, cce-lesti sancti>J<n-ca-ti-o-ne 



perfunde-re et be-ne^di-ce-re, ut Sancti Spi-ri-tus il-lustra- 



ti - o -ne perful-ge - at. Sit il-li - us quoque a-pud te gra-ti - se, 



cu-jus fu - it il-lud quod Abra-ham pa-ter fi-de - i nostrse in 



fi-gu-ram re- dempti - o-nis nostrse immo-la-tu-rus exstrux-it ; 



quod I - sa - ac in conspectu tu - ee ma-jesta-tis insti - tu - it ; 



quod Ja-cob Do-mi-num magna vi-dens vi-si - o-ne e-rex-it ; 

"= r-n=e=n=Zj=iig -_j_^c.-a-a 

ut hie o - rantes ex-audi - as, hie ob-la-ta sancti>J<fi ces, 



hicque su-per-po-si-ta be-ne>J<di-cas ; hinc quoque be-ne- 



die - ta distri- bu - as. Sit ergo eccle-si - se tu - so ti-tu-lus 



sempi-ter-nus ; sit mensee co3-lesti spi-ri-tu-a-li-que commu- 



ni - o prse-pa - ra - ta. Tu e - nim, Do-mi-ne, propri - o 



o - re tu - o hosti - as su-per hoc impo-si-tas be-nef di- 



In Altari Benedicendo. 139 



ci-to, et be-ne-dic-tas susciJ<pi-to, atque no-bis omni-bus 



tri - bu - e, ut parti-ci-pa-ti - o-ne e - a-rum vi-tam acqui- 



ra - mus sem-pi - ter-nam. 



17 



Btntdictio Eremitcv. 



[BENEDICTIO EREMITE.] 

Ordo qualiter eremita facial professionem. 

Primo dicatur Psalmus, Miserere mei Deus, ab episcopo 
cum Gloria Patri. 

Quo dicto, accedat eremita cum vestibus suis, et genuflectens ponat 
cor am episcopo, qui alloquatur ei de proposito castitatis. 

Deinde legat professionem suam hoc modo. 

Ego N. non conjugatus promitto et voveo Deo et beatse 
Marise et omnibus sanctis, in prsesentia reverendi in Christo 
patris domini N. etN. episcopi, proposition castitatis perpetuse 
juxta regulam beati Pauli. In nomine Patris et Filii et 
Spiritus Sancti. Amen. 

Deinde crucisfaciat signum in fine prof essionis, et tradat episcopo. 

Tune dicat episcopus hanc orationem super eum prostratum. 

Oremus. 

Prsesta, qusesumus, omnipotens Deus, huic famulo tuo re- 
nuncianti sseculi pompis, gratis tuse januas aperiri, qui, 
despecto diabolo, confugit sub titulo Christi. Jube venientem 
ad te sereno vultu suscipi, ne de eo valeatinimicus triumphare ; 
tribue huic infatigabile brachium auxilii ; mentem ejus lorica 
fidei circumda, ut felici muro vallatus, mundum se gaudeat 
evasisse. Per Christum Dominum nostrum. 

Deinde sequatur benedictio vestis, cum 

Oremus. 

Deus, soternorum bonorum fidelissime promissor, certissime 
persolutor, qui vestimentum salutare et indumentum jocundi- 
tatis tuis fidelibus promisisti, clementiam tuam suppliciter 
exoramus, ut haec indumenta, humilitatem cordis et contemptum 
mundi significantia, quibus famulus tuus sancto visibiliter est 
informandus proposito, propitius benedicere digneris, ut et 
castitatis habitum quern te aspirante suscepturus est, te pro- 
tegente custodiat, et quern vestimentis venerandse professions 
induis, perpetualiter beata facias immortalitate vestiri. Per 
Dominum. 



Benedictio Eremitce. 141 

Deinde aspergatur aqua benedicta, super vestimenta. 

Postea det hakitum ei, et dum induit, dicat episcopus. 

Exuat te Deus veterem hominem cum actibus suis, et in- 
duat novum, qui secundurn Deum creatus est in justitia et 
sanctitate veritatis. 

R. Deo gratias. 

Sequitur benedictio super eum prostratum cor am episcopo, cum 

Oremus. 

Famulum tuum, Domine, custodia muniat pietatis, ut casti- 
tatis sanctse propositum, quod te inspirante suscepit, te pro- 
tegente semper illaesum custodiat. Per Dominum. 

Deinde sequatur benedictio episcopi super eum, sic dicendo. 

Benedictio Dei omnipotentis, Patris >J< et Filii >J< et Spiritus 
Sancti >J< descendat super te et maneat semper. Amen. 

Et ita recedat in nomine Domini. 



142 Installatio Abbutis. 



INSTALLATIO ABBATIS. 

His rite peractis, deducatur ad locum suum, et in clioro per campanas 
ecclesice investiat eum episcopus, dicens. 

Accipe potestatem regendi hanc ecclesiam et congregationem 
ejus, et omnia quae interius exteriusque ad earn pertinent. In 
nomine Domini nostri Jesu Christi salvatoris et redemptoris 
nostri. Qui cum Patre. 

Post hcec reverenter statuatur in sede, ubi antecessor ejus solitus erat 
stare, nihilominus dicente sic episcopo. 

Sta in justitia et sanctitate, et retine locum tibi a Deo 
delegatum. Potens est autem Deus, ut augeat tibi gratiam. 

Et sic incipiatur, Te Deum laudamus. 

Tune dent ei cuncti fratres pads osculum cum omni reverentia, 
Jlectentes genua ; sic eum de cetero ut datum * a Deo [sibi] spiritualem 
patrem, et honeste humiliter prcevideant constitution. 

Delude dicantur hcec capitula. 

Salvum fac servum tuum : 

Deus meus, sperantem in te. 

Esto ei, Domine, turris fortitudinis : 

A facie inimici. 

Nihil proficiat inimicus in eo : 

Et films iniquitatis non apponat nocere ei. 

Memor esto congregationis tuae : 

Quam possedisti ab initio. 

Domine exaudi. 

Et clamor. 

Dominus vobiscum. 

Exaudi, Domine, preces nostras, et super hunc famulum 
tuum N. Spiritum tuse benedictionis emitte ; ut coelesti munere 
ditatus, et tuse gratise possit munus acquirere et bene vivendi 
aliis exemplum prsebere. 

Postea novus abbas induat se, et sollemniter missa dicatur. 



* Sic MS C. C. C. 79. MS Pontif. Baiiibridge domnum. 



Benedictio Abbatissce. 143 



[BENEDICTIO ABBATISS^l.] 

Incipit benedictio super abbatissam. 

Post evangelium prosternat se electa ante altar e cum duabus vel tribus 
de sororibus suis, fiantque ibi ecoaminationes et interrogationes, ut supra 
in benedictione abbatis. Et inter cetera dicatur. 

Ut sororem nostram electam abbatissam gratia Spiritus 
Sancti illustrare et benedicere digneris. 

Quibus expletis, benedicat earn episcopus inclinatam capite, dicens. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Exaudi, Domine, preces nostras, et super famulam tuam, 
Spiritum tuse benedictionis infunde ; ut coelesti munere ditata, 
et tuse majestatis dona possit acquirere, et bene vivendi aliis 
exemplum possit prsebere. Per Dominum. 

Oremus. 

Omnipotentiam tuam humiliter imploramus, ut super hanc 
famulam tuam, quam ad sacrum mysterium assumere dignatus 
es, benedictionis tuse donum dignanter infundas, eique gratiam 
sanctificationis tribuas, ut quod percipit, te protegente illaesum 
custodiat. submissa voce. Per Dominum nostrum Jesum 
Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate 
Spiritus Sancti Deus. 



Per omni - a see cu-la sse-cu -lo-rum. 



Do-mi-nus vo - bis - curn. 



Sursum cor - da. 



144 Bcnedictio Abbatiasce 



Gra-ti - as a-ga-mus Do-mi-no De - o nostro. 



Ve-re dignum et justum est, sequum et sa-lu-ta-re, nos ti-bi 



semper et u-bi-que gra-ti - as a-ge-re, Do-mi-ne, sancte Pa-ter, 



omni-po-tens ae-terne De - us. Ad-es-to, quaesu-mus, pre- 



ci-bus nostris et vo-tis ; a-desto con-secra-ti - o-ni-bus ; qui 



omni - a per verbum virtu-tis tu - ae mi-ra-bi-li-ter dispensas 



et dispensanda mi-nistras; qui di-versis flo-ri-bus tu - am 



semper ex-ornas eccle-si - am, dum e - am et virtu-turn 



ex-emplis et il-lustri - um fe-mi-na-rum irra-di - as insti- 



tu-tis ; qui e-ti - am de infe-ri - o-ri se-xu hanc fa-mu-lam 



tu - am servi-tu-tis tu - 89 appli-ca-re digna-tus es fa-mu- 



la-tu - i. Effunde su-per hanc fa-mu-lam tu - am quam in 



of-fi ci - um di-vi-nnm fi-de-li-ter de-di-ca-mus, gra-ti - am 



Benedictio Abbatissce. 145 



Spi-ri-tus Sancti, ut ti-bi omni tempo-re e-jus servi-tus 



B m - 



dignanter compla-ce - at; e - amque dexte-ra po-tenti - as 

^ =g - ++~= 

tu - ae be-neJ<di-ce-re et sancti>J<n-ca-re, digne-ris in o-pus 



mi-niste-ri - i tu - i condignum qua-te-nus actum mi-nistra- 



ti - o-nis si-bi cre-di-tse fi-de-li-ter exse-qua-tur, et e - jusdem 



Sancti Spi-ri-tus septi-formis gra-ti - se virtu-te corro-bo- 



re-tur. Re-qui - es-cat er-go su-per e - am, pre-ca-mur, 



Do-mi-ne, Spi-ri-tus sa-pi - enti - se et intel-lectus, Spi-ri-tus 



consi-li - i et forti-tu-di-nis, Spi-ri-tus sci - enti - se et pi - 



e - ta-tis, et reple - as e - am Spi-ri-tu ti-mo-ris tu - i. 



Conce-de e - i quoque gra-vi-ta-tem actu - um, censu-ram- 



que vi-vendi, ut in le-ge tu - a di - e ac nocte me-di-te-tur, 



manda-ta tu - a custo-di - at, dictis tu - is o-be-di - at, sacris 
Pont. 18 



146 Benedictio Abbatissce. 



lec-ti- o - ni-bus insis-tat, terre-na et transi-to-ri - a despi- 



ci - at, atque omni tempo-re bo-nis o - pe-ri-bus inser-vi - at. 



Omnem li-bi-di-nem pra-vse vo-lupta-tis su-pe-ret ; am-o-rem 



ho-nestae casti-ta-tis te-ne - at, ut ti-bi sponso ve-ni - enti 



cum lampa-de su - a in-extingui-bi-li possit occurre-re et 



pru-den-ti - um virgi-num cho-ro jungi, et ne cum stultis 



exclu- da-tur ; re-ga-lem ja-nu - am cum sa-pi - enti-bus vir- 



gi-ni-bus li-center intro - e - at. Abundet in e - a to-ti - us 



forma virtu-tis, aucto-ri-tas mo-desta, pu-dor constans, 



inno-centi - a, pu-ri-tas et spi-ri-tu - a - lis observant! - a 



disci-pli-nse. In mo-ri-bus e-jus prse-cepta tu - a fulge - 



ant, ut su - SB casti-ta-tis ex-emplo cunctis ti - bi subdi-tis 



i- mi-ta - ti - o - nem prse-be - at pu-ram, et bo-num con-sci- 



Benedictio Abbatissce. 147 



-a - m mm 

enti -SB testi-mo-ni -um ostendens, in Christo Je-su firma et 



sta-bi-lis perse-ve-ret, atque i-ta perceptum mi-niste-ri - um, 



te auxi-li - ante, per-a-gat, qua-te-nus ad se-ternam re-mu- 



ne-ra-ti - o-neru, te do-nante, perve-ni-re me-re - a-tur. 
submisse. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium 
tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate ejusdem Spiritus 
Sancti, Deus. 

Tune det episcopus regulam, dicens. 

Accipe regulam sanctse conversationis, simulque gratiam 
divinse bene^dictionis, et ut per hanc, cum grege tibi credito, 
in districti die judicii Domino incontaminata reprsesentari 
valeas, ipse te adjuvare dignetur, qui cum Deo Patre in 
unitate Sancti Spiritus Deus vivit et regnat, per omnia ssecula 
sseculorum. Amen. 

Tune tradat ei baculum dicens. 

Accipe baculum pastoralis officii quern prseferas catervee 
tibi commissse ad exemplum justse severitatis et pise cor- 
reptionis. 

Delude dicatur Oratio. 

Oremus. 

Domine Deus omnipotens, qui sororem Moysi Mariam 
prseeuntem cum ceteris virginibus inter sequoreas undas cum 
tympanis et choris Isetam ad litus maris venire fecisti, te 
supplices deprecamur pro fideli famula tua N. qusB hodie in 
cathedra materna super universas subditas sibi, abbatissa 
constituitur, ut ita canonica norma tueatur cunctas famulas 
tuas, quatenus ad seternam gloriam, te auxiliante, cum omni- 
bus illis introeat Iseta, ibique exsultans cum angelis, canens 
cantica nova, sequatur agnum quocumque ierit, Jesum Christum 
Dominum nostrum. Amen. 
18* 



148 Benedictio Abbatissce. 

Oremus. 

Famulam tuam, quaesumus, Domine, tua gratia semper 
bene^dicat et inculpabilem ad vitam perducat scternam. 
Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum, c. 

Posted, peragatur missa suo ordine, ablatissa stante a remotis cum 
baculo suo usque in finem missce. Qua dicta, recepta benedictione 
episcopi, abscedat. 

In installatione abbatissce, fiat ut supra de installation 
abbatis. 



Benedict Mitrce Episcopi. 149 



BENEDICTIO MITRCE EPISCOPI. 

Deus, tuorum corona fidelium, qui in capitibus eorum ponis 
coronam de lapide pretioso ; benedic et sanctifica mi tram istam, 
quatenus sicut ipsa diversis pretiosisque lapidibus adornatur, 
sic famulus tuus N. gestator ipsius multiplici pretiosarum 
virtutum munere, tua largiente gratia, repleatur. Per Do- 
minum nostrum Jesum Christum Filium tuum. 



150 Benedictio Viduce. 



BENEDICTIO VIDUCE. 

i* 

Ad viduam * benedicendam qucefuerit castitatem professa. 

Benedictio vestimentorum. 

Visibilium et invisibilium Creator, Deus, adesto propitius, 
ut haec indumenta, sanctitatis effigiem ostendentia, desuper 
gratia tua irrigante, bene>J<dicere et sancti^ficare digneris. 
Per Christum Dominum nostrum. Amen. 

Alia oratio. 

Aperi, qusesumus, Domine, oculos tuse majestatis ad beneJ 
dicendam hanc viduitatis vestem ; ut quse in ordinatis vestibus 
viri sui usibus placuit, sacris induta, benedictionis tuse gratiam 
mereatur. Per Dominum. 

Tune sumat ipsa velamen et imponat capiti suo. 

Benedictio post assumptum velamen. 

Consolare, Domine, hanc famulam tuam viduitatis laboribus 
constrictam, sicut consolari dignatus es Sareptenam viduam per 
Eliam Prophetam ; concede ei pudicitise fructum, ut antiquarum 
non meminerit voluptatum : nesciat etiam incentiva vitiorum 
desideria, ut soli tibi subdat propria colla, quo possit pro 
laboribus tantis, sexagesimo gradu percipere munus delectabile 
sanctitatis, per Dominum. 
f Post hcec ponat pallium super caput ejus, dicens. 

* Margin ; Ordo consecrationis viduae. 

Ante legitur Evangelium, veniat vidua coram episcopo cum vestibus ante 
altare. Tune dicet episcopus septem Psalmos pcenitentiales cum litania. 
Tune sequitur benedictio vestimentorum. 

f Margin ; Tune genu flexo, incipiat hymnum, Veni Creator, et post Veni 
Creator faciat prof essionem suam. 

The form of profession is given on the margin of fol. 105 as follows : 

Ego N. vidua non conjugata, promitto et voveo Deo et beatse Marise et 
sanctis omnibus in prasentia vestra, reverende in Christo pater et domine 
N., episcope N., propositum castitatis vidualis perpetuo juxta regulam beati 
Pauli. In nomine Patris. 

Deinde signum crucis faciat in fine professions, et tradat episcopo ; et 
episcopus benedicat pallium cum vclo. 



Benedictio Viduce. 151 

Accipe, vidua, pallium, sanctse integritatis velamen, quod 
perferas ante tribunal Domini nostri Jesu Christi, cui flectitur 
omne genu coelestium, terrestrium, et infernorum. Qui cum 
Patre et Spiritu Sancto vivit et regnat Deus per. 
Post hcec dicatur ista oratio. 

Da, qusesumus, omnipotens Deus, ut hsec famula tua, quse 
pro spe retributionis et promissi muneris se tibi Domino 
desiderat consecrari, plena tide animoque permaneat ; tribue 
ei pro viduitate gloriam, pro pudore reverentiam, pro pudicitia 
sanctitatem : ut ad meritum possit seternse glorise pervenire. 
Per Dominum. 

Oratio. Deus, bonarum virtutum et benedictionum large 
infusor, exaudi preces nostras, ut hanc vestem quam famula 
tua N. pro consecrando castitatis signo se adoperiendam 
poscit, benedicere et sanctificare digneris. Per Christum 
Dominum nostrum. 

Oratio. Deus, qui justificas impium et non vis mortem 
peccatorum, majestatem tuam suppliciter deprecamur, ut 
famulam tuam de tua misericordia confidentem ccelesti pro- 
tegas benignus auxilio, et assidua protectione conserves, ut 
tibi jugiter famuletur, et nullis temptationibus a te separetur. 
Per Christum. 

Benedictio annuli. 

Benedic, Domine Jesu Christe, annulum istum fidei signa- 
culum, quern famula tua in signum fcederis tui gestatura est, 
ut in tua dilectione maneat copulata, et earn sine macula cus- 
todias in seternum. Qui vivis et regnas Deus. 

Accipe annulum quern perferas ante Agnum sponsum tuum 
Jesum Christum in die coelestium nuptiarum. In nomine 
Patris.* 

* Margin ; Et post annulum, dicatur ista benedictio. Oratio, Benedicat te 
Deus Pater. Require istam benedictionem in fine Consecrationis sanctarum 
Virgmum. 



152 Ad Suscipiendum Processionaliter Archiepiscopum, 



[AD SUSCIPIENDUM PROCESSIONALITER 
ARCHIEPISCOPUM.] 

Super archiepiscopum in prostratione ad gradum altaris. 

Kyrie eleison. 

Christe eleison. 

Et ne nos. 

Sed libera. 

Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam ; 

Et salutare. 

Domine, salvum fac servum tuum ; 

Deus meus. 

Mitte ei auxilium de sancto ; 

Et de Sion. 

Esto ei, Domine, turris fortitudinis. 

A facie. 

Nihil proficiat inimicus in eo ; 

Et filius iniquitatis. 

Domine, exaudi orationem meam ; 

Et clamor, 

Dominus vobiscum. 

Et cum. 

Concede, qusesumus, Domine, famulo tuo archiepiscopo 
nostro, ut prsedicando et exercendo quge recta sunt, exemplo 
bonorum operum animas suorum instruat subditorum, et 
seternse remunerationis mercedem a te piissimo Pastore per- 
cipiat. Per. 



Ad Suscipiendum Regem. 153 



[AD SUSCIP1ENDUM PROCESSIONALITER REGEM.] 

Super regem in prostratione ad gradum altaris. 

Et ne nos. 

Sed libera. 

Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam ; 

Et salutare. 

Domine, salvum fac regem ; 

Et exaudi. 

Mitte ei auxilium de sancto ; 

Et de Sion. 

Esto ei, Domine, turris fortitudinis ; 

A facie. 

Nihil proficiat inimicus in eo ; 

Et films. 

Fiat pax in virtute tua ; 

Et abundantia. 

Domine, exaudi. 

Et clamor. 

Dominus vobiscum. 

Et cum. 

Quaesumus, omnipotens Deus, ut famulus tuus N. rex noster, 
qui tua miseratione suscepit regni gubernacula, virtutum 
etiam omnium percipiat incrementa, quibus decenter ornatus, 
et vitiorum voraginem devitare, et hostes superare, et ad te, 
qui via, veritas, et vita es, gratiosus valeat pervenire. Per 
Christum Dominum nostrum. 



Pont. 19 



154 .Consecratio Virginum. 



CONSECRATIO VIRGINUM. 

Ordo Consecration is sanctarum virginum, quce in diebus solemnibua 
facienda est, videlicet aut in Epiphania Domini aut in festis leatce 
Marice aut apostolorum aut dominicis diebus, fiat hoc mode. 

Virgines Deo dicandce post introitum JMissce et collectam, priusquam 
legatur epistola, ante altare in albis vestibus veniant, lento gressu et 
vultibus demissis, cantantes Resp. Audivi vocem. Eum vero habitum, 
quern religio sua requirit, propriis manibus dextris yestarites, una cum 
velaminibus capitis in ei&dem manibus, et cereos extinctos in singulis 
manibus sinistris, velamina sua ipscemet super altare ponant, quibus 
cedula inseratur in qua nomina earum scribantur ; ponantque vesti- 
menta earum ad pedes episcopi ante altare, et cereos extinctos in manibus 
retineant ; et vestimenta sic posita ibi, episcopus benedicat, dicens 
cum nota. 

Deus, qui vestimentum salutare et indumentum seternae 
jocunditatis tuis fidelibus promisisti, clementiam tuam sup- 
pliciter exoramus, ut hsec indumenta, humilitatem cordis et 
contemptum mundi significantia, quibus famula tua sancto 
visibiliter est informanda proposito, propitius beneJdicas, ut 
beatam virginitatem quam te inspirante professura est, te 
protegente et gubernante inviolabilem usque ad finem vitse 
custodiat, quatenus cum sancta Dei genitrice Maria ceterisque 
innumerabilibus sanctis virginibus seternse vitse bravium per- 
se verans coram Christo Domino percipere mereatur. Per 
eundem Christum Dominum nostrum. 

Oremus. 

Oratio. Deus, seternorum bonorum fidelissime promissor, 
certissime persolutor, qui vestimentum salutare et indumentum 
eeternse jocunditatis tuis fidelibus promisisti, clementiam tuam 
suppliciter exoramus, ut hsec indumenta, humilitatem cordis 
et contemptum mundi significantia, quibus famula tua sancto 
est visibiliter informanda proposito, propitius bene>J<dicas, ut 
beatae castitatis habitum quern, te aspirante, suscipit, te pro- 
tegente custodiat. Per Dominum. 

Oratio. Domine Deus, bonarum virtutum dator, et omnium 



Consecratio V'trginum. 135 

benedictionum largus infusor, te obnixis precibus deprecamur, 
ut has vestes bene^dicere et sanction care digneris, quas 
famula tua pro indicio cognoscendse religionis voluit induere, 
ut inter reliquas feminas tibi cognoscatur dicata. Per. 

Tune, aqua benedicta desuper aspersa, det ei episcopus virginitatis 
vestimentum dicens. 

Accipe, puella, vestimentum quod perferas * sine macula 
ante tribunal Domini nostri Jesu Christi, cui flectitur omne 
genu ccelestium, terrestrium, et infernorum. Qui cum Patre 
et Spiritu Sancto vivit. 

Postea legatur epistola, et peragatur missa usque post evangelium et 
Credo. Ipsce autem virgines interim, accepto indumenta, vadant in 
vestiarium ad sacrarium, et induant se vestimento benedicto. Velamina 
vero super altaria remaneant, atque post evangelium et Credo, veniant in 
chorum cum cereis ardentibus cantantes responsorium* 



A-mo 'Chris - - turn in cu - jus tha - la mum in-tro - - 



i - - vi, cu-jus ma-ter vir -go est, cu - jus pa - - ter 



*-=-^ 

fe-mi-nam ne - scit, cu-jus mi-hi or--ga--na mo- 



du-la - tis vo-ci- bus can - tant, quern cum a - ma-ve - 



ro cas - ta sum, cum te-ti- ge - ro mun - da sum, cum 



ac-ce - - pe - - ro vir - - go 



* MS praeferas. 
19* 



sum. 



156 



Consecratio Virginum. 



V. Mel et lac ex e-jus o - re sus-ce - pi et san - 



guis e-jus or-na-vit ge - nas me - as. 



Quern. 

Et stantes in suo ordine, exspectent vocationem episcopi, dicentis. 



Ve-ni - - te, ve-ni - - te, ve-ni - te, 

Et chorus respondeat sic. 



fi - 11 - SB au - di - te me ; ti - mo - rem Do. - mi - ni 



do - - ce-bo vos. 

Et procedat virgo cum cereo ardente in medium chori, exspectans ibi 
finem invitationis ab Ms qui cum episcopo sunt. Qua finita, virgo 
flectat genua in terram, et surgens statim incipiat antiphonam. 



Et nunc se-quimur te in to-to cor-de et ti-me-mus te, 
Episcopus, Venite. 
Et virgo, Et nunc. 
Iterum episcopus, Venite, 
Et ipsa virgo. 

- 

Et nunc se-quimur te in to - to cor-de, et ti-me-mus te, 



et quseri-mus fa-ci - em tu - am, Do-mi-ne ; non confundas 



Consecratio Virginum. 157 







nos, sed fac no-bis juxta mansue - tu-di-nem tu - am et 



se-cundum mul-ti-tu-di-nem mi-se-ri-cor-di - 88 tu - se. 

qualibet vice paululum progrediens y donee venial ad gradum altaris. 
Tune prosternat se episcopus cum ministris suis ante altar e, et virgo 
retro post ipsum. Et cantetur Utania festive a duobus clericis. Epis- 
copus et ministri sui interim dicant septem psalmos pcenitentiales, et cum 
ventum fuerit ad versum qui pro domino episcopo cantatur } surgat 
episcopus et dicat hoc modo. 



Ut so-ro-rem is-tam be-ne^di-ce-re et in ve~ra re-li-gi - 



o - ne conserva-re digne-ris ; 



Te rogamus. 



Ut so-ro-rem istam be-ne^di-ce-re, et sancti^fi-ca-re, et 



in ve-ra re-li-gi - o - ne conserva-re dig-ne - ris ; 



Te rogamus. 



Ut so-ro-rem istam be-ne>J<di-ce-re, sancti{4n-ca-re, et 



consecr^a-re digne-ris. 



158 Consecratio Virginttm. 



Te rogamus. 

Interim prosternat se episcopus et percantent litaniam. 

Finita litania, surgens episcopus incipiat festive Veni Creator. Quo 
dicto, surgat virgo, et veniat ante gradum altaris, et faciat professionem. 

Ego soror N. promitto stabilitatem et conversionem morum 
meorum, et obedientiam secundum regulam sancti Benedict! 
(vel Sancti Augustini) coram Deo et sanctis ejus in hoc 
monasterio, quod constructum est in honore sancti N. (vel 
sanctse N.) in prsesentia domini episcopi et in prsesentia dominae 
abbatissse (vel priorissse.) 

Et tune, affirmans quod dixit, signum crucis cum encausto faciat in 
fine professionis, et ponens super altare, deosculetur altare. Quam ipse 
recipiens, videlicet episcopus, servandam tradat. 

Tune professa, stans ante altare, dicat ter hunc versum. 

Suscipe me, Domine, secundum eloquium tuum, et vivam ; 
et non confundas me ab exspectatione mea. 
quod ter repetatur ab omnibus, et in fine dicatur, 

Gloria Patri. 

Et postea subjungatur. 

Kyrie eleison. 

Christe eleison. 

Kyrie eleison. 

Pater noster. 

Et ne nos. 

Ps. Domine quis habitabit. 

Gloria Patri. 
et preces. 

Salvos fac servos tuos et ancillas tuas, 

Deus meus, sperantes in te. 

Mitte eis auxilium de sancto ; 

Et de Sion. 

Esto eis, Domine, turris fortitudinis, 

A facie. 

Nihil proficiat inimicus in eis ; 

Et filius. 



Consecratio Virginum. 159 

Domine exaudi. 

Et clamor. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Famulas tuas, qusesumus, Domine, tua semper gratia 
benedicat, et inculpabiles ad vitam perducat seternam. 

Tune accedat virgo ad episcopum ante gradum altaris, cantans 
antiphonam. 



Ancilla Chris-ti sum i - de - o me osten-do ser-vi - lem 



perso-nam. 

Tune episcopus dicat antiphonam. 



Summa inge-nu - i - tas is-ta est, in qua servi-tus Chris4i 



compro-ba-tur. 

Sequitur benedictio velaminie. 

Suppliciter te, Domine, rogamus ut super hanc vestem 
capiti ancillse tuse imponendam benedictio tua benigniter 
descendat, et sit vestis heec benedicta et consecrata et im- 
maculata et sancta huic ancillse tuse. Per Christum. 

Postea accedat ad episcopum, et tradat cereum suum alicui ex sociis 
suis, et humiliate capite suscipiat velamen de manibus episcopi, quod 
episcopus ponat super caput ejus, dicens. 

Accipe, virgo Christi, velamen, virginitatis et continentise 
indicium, per quod Spiritus Sanctus superveniat in te et 
virtus Altissimi sit tibi umbraculum contra sestum malarum 
tentationum, prsestante eodem Domino nostro Jesu Christo, 
qui vivit et regnat cum Deo Patre in unitate ejusdem. 

Quod dum accipit, manum episcopi deosculetur, et incipiat statim 
antiphonam. 

Induit me Dominus cyclade auro tecta, et immensis monilibus 
ornavit me. 



160 Coneecratio Virginum. 

Si vero plures fuerint, singulce quceque suam divisim decantent 
a ntiplwnam. 

Si forte contigerit, ut sen pudore verecundice gravata sive potius a more 
cordis et lacrymarum dulcedine prceventa sit, ut cantum, quern incepit, 
finire non possit, cantrix ecclesice vel aliqua alia prompta sit ad subveni- 
endum illi. 

Sequitur benedictio annuli, hoc modo. 

Creator et consolator human! generis, dator gratiee spiritu- 
alis, largitor seternse salutis, tu, Domine, mitte beneJ<dictionem 
tuam super hunc annulum, ut quse ilium gestaverit, sit armata 
virtute coelestis defensionis, ut proficiat illi ad aeternam salu- 
tem. Per Christum Dominum nostrum. 

Tune mittat episcopus annulum in digitum virginis dicens. 

Desponso te Jesu Christo, Filio summi Patris, qui te illsesam 
custodiat, et ab omni malo defendat. Amen. 

Et addat. 

Accipe annulum fidei, signaculum Spiritus Sancti, ut sponsa 
Dei voceris, et sis, si ei fideliter servieris. 

Tune virgo decantet antiphonam, dicens. 

Annulo meo subarravit me Dominus meus, Jesus Christus, 
et tanquam sponsam decoravit me corona. 

Delude accipiens cereum suum, iterum prosternat se ad superventuram 
benedictionem. 

Tune dicat episcopus. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Oratio. Respice, quaesumus, Domine, propitius super hanc 
famulam tuam N., ut virginitatis sanctse propositum, quod 
inspirante te suscepit, custodiat. submisse. Per Dominum 
nostrum Jesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et 
regnat in unitate Spiritus Sancti Deus. 

Prcefatio. 



Per omni - a sse-cu-la sse-cu-lo - rum. A - men. 



Do-mi-nus vo - bis-cum. 



Consecratio Virginum. 161 



Et cum spi-ri - tu tu - o. 



Sur - sum cor - da. 



5 



Ha-be-mus ad Do-mi--num. 



Gra-ti - as a-ga-mus Do-mi-no De - o nostro. 

Dig -num. et jus-turn est. 

Ve-re dignum et justum est, sequum et sa-lu-ta-re, nos ti-bi 

semper et u-bique gra-ti - as a-ge-re, Do-mi-ne, sancte Pa-ter, 
^i , , f^ - a - 
omni-po-tens se-terne De - us ; casto-rum corpo-rum be- 



nignus in-ha-bi-ta-tor et incorrupta-rum De -us a - ma-tor 



-ai - 



a-ni-ma-rum ; De - us qui hu-ma-nam substanti - am in 



primis ho-mi-ni-bus di-a-bo-li-ca fraude vi-ti-a-tam i-ta in 



Verbo tu - o, per quod omni - a facta sunt, re-pa-ras, ut 



e - am non so-lum ad pri-mae o-ri-gi-nis inno-centi - am 
Pont. 20 



162 Consecratio Virginum. 



re-vo-ces, sed e-ti - am ad expe-ri - en-ti - am quo-rundam 



bo-no-rum quse in no-vo S8B-cu-lo sunt ha-benda perdu-cas, et 



obstrictos adhuc condi-ti - o-ne morta-li - um jam ad si-mi- 



Hi - 



li-tu-di-nem pro-ve-has ange-lo-rum ; Respi-ce, Do-mi-ne, 



su-per hanc fa-mu-lam tu - am, quae in ma-nu tu - a conti- 



nent! - se su - 8B pro-po-si-tum col - lo - cans, ti- bi de-vo-ti- 



-m B 



o-nem su - am of-fert, a quo i-dem vo-tum assumpsit. 



Quando e-nim a-ni-mus morta-li carne cir-cumda-tus le-gem 



na-tu-rse, li-berta-tem li-cen-ti - SB, vim con-sue- tu -di -nis, 



et sti-mu-los se-ta-tis e-vince-ret, ni-si tu per gra-ti - am 



tu - am hunc a-mo-rem virgi-ni-ta-tis cle-menter accen- 



de-res, tu hanc cu-pi-di-ta-tem in e-jus corde be-nignus 



a-le-res, tu forti-tu-di-nem mi-nistra-res. Ef-fu-sa namque 



Consecratio Virqinum. 163 



in omnes gentes gra-ti - a tu - a ex omni na-ti - o-ne, quse 



sub cce-lo est, in stel-la-rum innu-me-ra-bi-lem nu-me-rum 



no-vi tesfca-menti hae-re-di-bus a-dopta-tis inter ce-te-ras 
--*- - m-^mm m- ^m^-m T= j : 

virtu-tes, quas fi - li - is tu - is non ex sangui-ni-bus ne-que 



ex vo-lunta-te carnis sed de tu - o Spi-ri-tu ge-ni-tis indi- 



disti, e - ti - am hoc do-num in quarundam men-tes de 



largi - ta-tis tu - se fonte de-flux-it; ut cum ho-rio-rem 



nupti - a-rum nul-la interdicta mi-nu - is- sent, ac su-per 



sanctum conju-gi - um tu - a be-ne-dic-ti - o per-ma-ne-ret, 



ex-siste-rent ta-men sub-li-mi - o-res a-ni-mse, quaB vi-ri 



ac mu-li - e-ris co-pu-lam fasti-di-rent, connu-bi - i con- 



- mm- 



cu-pisce-rent sacra-mentum ; non hoc concu-pisce-rent, 



quod ha-bet morta-le connu-bi - um, sed hoc e - li-ge-rent. 

20* 



164 Consecratio Viryinum. 



quod pro-mit-tit di-vi-num Christ! eccle-si - seque sacra- 



mentum. Nee i-mi-ta-rentur quod nup-ti - is a-gi-tur, sed 



di-li-ge-rent quod nup-ti - is prse-no-ta-tur. Agno-vit aucto- 



Hi - 



rem su - um be - a-ta virgi-ni-tas et se-mu-la in-tegri-ta-tis 



ange-li-cse. Il-li - us tha-la-mo, il-li - us cu-bi-cu-lo, se de- 



vo-vit, qui sic est perpe-tu - se virgi-ni-ta-tis sponsus quem- 



ad-mo-dum perpe-tu - 83 virgi-ni-ta-tis est fi-li - us. Implo- 



ranti-bus ergo aux-i-li - um tu - um, Do-mi-ne, et con- 



firma-ri se be-ne-dicti - o-nis tu - 39 consecra-ti - o-ne cu- 



pi - enti - bus, da pro - tecti - o-nis tu - se mu - ni- men et 



re-gi^men, ne hostis il-le an-tiquus qui excel-lenti - o-ra 



stu-di - a sub-ti-li - o-ri-bus infestat insi-di - is, ad obscu- 



randam perfectse conti-nenti - se palmam per a - li-quam 



Consecratio Virginum. 165 



mentis serpat incu-ri - am, et ra-pi - at de pro-po-si-to 



virgi-num, quod e - ti - am mo-ri-bus de-cet in-es-se nupta- 



rum. Sit in e - a, Do-mi-ne, per do-num Spi-ri-tus tu - i 



prudens mo-desti - a, sa-pi - ens be-nigni-tas, gra-vis le-ni- 



tas, casta li-bertas. In ca-ri-ta-te ferve - at, et ni-hil extra 



tedi-li-gat; lauda-bi-li-ter viv-at; lauda-rique nonappe-tat; 



et in sancti-ta-te corpo-ris te in a-ni-mi su - i pu-ri-ta te 



glo-ri - ti -cet ; a-mo-re ti-me - at, a-mo-re ti-bi servi - at. 



Tu e - i ho-nor sis, tu gaudi - um, tu vo-luptas ; tu in 



mce-ro-re so-la- ti- um ; tu in ambi-gu - i-ta-te consi-li - um, 



tu in in-ju-ri - a de-fensi - o, in tri-bu-la-ti - o-ne pa-ti- 



enti - a, in pauperta-te a-bundanti - a, in je-ju-ni - o ci-bus, 



in in-nrmi-ta-te me-di-ci-na. Te in mente ha-be - at, et in 



1G6 Consecratio Virginum. 



-m -m- 



te ha-be - at omni - a, quse te di-li-ge-re appe-tit su-per 



omni - a. Quod est pro-fessa custo-di - at, scru-ta-to-ri 



pecto-rum non corpo-re pla-ci-tu-ra sed mente ; transe - at 



in nu-me-rum sa-pi - entum pu - el-la-rum, ut cce-lestem 



sponsuin accensis lampa-di-bus cum o - le - o prse-pa-ra- 



:=: 



ti - o-nis exspectet. Nee turba-ta de impro-vi-so re-gis 



adventu, sed se-cu-ra cum lu-mi-ne et prae-ce-denti - urn 



- m- 



virgi-num cho-ro jo-canter occurrat, nee exclu-da-tur cum 



stultis, sed re-ga-lem ja-nu - am cum sa-pi - enti-bus virgi- 



ni-bus li-center intro - e - at, et in Agni tu - i perpe-tu - o 



co-mi-ta-tu pro-ba-bi-lis permansu-ra casti-ta-te per-ma- 



ne -at. submissa voce. Per eundem Dominum nostrum, qui 
tecum vivit et regnat in unitate ejusdem Spiritus Sancti. 



Consecratio Viryinum. 167 

Ista oratio dicitur legendo, sine Oremus. 

Bene^dicat te Deus Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus 
omni beneJ<dictione spiritual!, ut maneas incorrupta, inviolata, 
et immaculata, sub vestimento sanctse Marise Matris Domini 
nostri Jesu Christi. Amen. 

Requiescat super te Spiritus septiformis Dei, Spiritus sapi- 
entise et intellectus, Spiritus consilii et fortitudinis, Spiritus 
scientise et pietatis, repleat te Spiritus timoris Domini. Amen. 

Fragilitatem tuam Dominus solidet: fidei constantia te 
roboret, validamque confirmet, pietate allevet, miseratione 
conservet. Amen. 

Mentem tuam regat, vias tuas dirigat, cogitationes sanctas 
in te instituat. Amen. 

Actus tuos probet, opera bona in te perficiat, caritate te 
sedincet, sapientia te illuminet, castitate te muniat, scientia 
te instruat. Amen. 

In virtute multiplicet, in sanctitate sublimet, ad patientiam 
te prseparet, ad obedientiam te subdat, et humilitate te 
prosternat. Amen. 

Ad continentiam tibi det fortitudinem, reddat te sobriam, 
protegat te pudicam, in infirmitate visitet, in dolore te relevet, 
in tentatione te erigat, in conversatione custodiat, in pros- 
peritate te temperet, in iracundia mitiget, iniquitatem in te 
emendet. Amen. 

Infundat in te gratiam, remittat tibi offensas, tribuat 
disciplinam, ut his et similibus virtutibus fulta et sanctis 
operibus illustrata, ilia semper studeas agere, quae digna 
fiant Deo in seterna remuneratione. Amen. 

Ilium habeas testem quern habitnra es judicem, atque ita 
aptare te stude ut prsefulgentem in manu gestes lampadem, 
sicque intratura sponsi thalamum, occurras venienti cum 
gaudio, ut nihil in te reperiat fcetidum, nihil sordidum, nibil 
incultum, nihil corruptum, nihil inhonestum, sed niveam et 
candidam animam, corpusque lucidum atque splendidum. 
Amen. 

Itaque cum dies ille tremendus remunerations justoruin 
retributionis malorum advenerit, non inveniat in te ultrix 



168 Consecratio Virginum. 

flamma quod urat, sed divina pietas quod coronet, quam jam 
in hoc saBCulo conversatio religiosa mundavit. Amen. 

Hincque tribunal seterni regis ascensura, celsaque palatia 
cum eisdem merearis portionem, qui sequuntur Agnum et 
cantant canticum novum sine cessatione, illic perceptura 
prsemium post laborem, semperque maneas in regione viven- 
tium : atque ipse te bene>J<dicat de ccelis qui, per crucis 
passionem, humanum genus dignatus est redimere in terris, 
Jesus Christus Dominus noster, qui cum co-seterno Patre et 
Spiritu Sancto in Trinitate perfecta vivit et regnat Deus, per 
omnia ssecula sseculorum. Amen. 

Post hcec * tradat alicui puella cereum ad tenendum, et qfferat panem 
et vinum episcopo, iterumque accipiat cereum, et stet inclinata vel 
prostrata ante altare a longe usque communicet et missa ordine suo 
finiatur. Item antiphona Agnus Dei. 

Hpiscopalis benedictio super earn. 

Effunde, Domine, qusesumus, bene>J<dictionem ccelestem 
super hanc famulam tuam N. sororem nostram, quse devota 
mente se humiliat ; uni versa delicta fugiat, societque sibi bona 
desideria preeparata, ut regni ccelestis sancta conquirat lucra. 
Amen. 

Pareat semper divinis prseceptis, ut, te adjuvante, vincat 
incendia carnis, omnemque libidinem pravso voluptatis superet 
amore castitatis ; habeat in se oleum sanctitatis, et laetetur 
cum lampadibus sempiternis. Amen. 

Gestet in manibus suis faces sanctas, et apud sapientes et 
castissimas animas, duce Christo, introire mereatur januam 
regni ccelestis. Amen. 

Quod ipse prsestare dignetur. 

Post hcec relinquet puella cereum suum, et offerat panem et vinum hoc 
nwdo. Virgo Deo dicata, utraque manu, dextera patenam cum hostia, 
in einistra calicem cum vino. Et procedens ad offerendum mittat 

* The last part of this Office is a confused arrangement of the concluding 
rubrics of two different forms of the office. 

From Post hcec tradat to the end of the Episcopal benediction the text 
is nearly identical with the Winchester Pontifical in the Cambridge 
University Library ; the remainder with the (so called) Lincoln Pontifical 
in the same Library. 



Consecratio Virginum. 169 

hostiam suam de patena sua in patenam quam tenebit episcopus vel ejus 
diaconus. Similiter vinum infundat, offerendo illud in calicern, quern 
episcopus vel ejus diaconus tenebit vacuum. Quo facto, episcopus co- 
operiat faciem ejus velamine, et permaneat in summo silentio usque ad 
tertium diem, nikil omnino illorum vestimentorum quce in benedictione 
liabuit exuens vel mutans, nisi tantum sotulares pedum. Interim re- 
cipiat cereum, et redeat in chorum, stetque ultima et inclinata, usque 
dum communicetur. Qua communicata, missa finita, relinquat cereum 
in manu episcopi. Et deinceps nocte dieque cum omni devotione cordis 
magis quam modulatione vocis, Domino nostro Jesu Christo, cui se 
donavit, ut jugiter servire intendat, cantando resp. Re^num mundi, 
et ad omnes horas diurnas et nocturnas usque in diem tertium ultima 
stabit. 

Oratio. Te invocamus Domine, sancte Pater, omnipotens 
seterne Deus, super bane famulam tuam, quae tibi vovit servire 
pura mente mundoque corpore, nt earn sociare digneris inter 
ilia centum quadraginta quatuor millia qui virgines perman- 
serunt, et se cum mulieribus non coinquinaverunt, in quorum 
ore dolus inventus non est ; et ita hanc famulam tuam facias 
permanere immaculatam usque in finem, per imrnaculatum 
Dominum nostrum, et cetera. 

Postea, communione cantata f dicat episcopus collectam missce ad 
complendum. Quo facto, offerat virgo cereum suum in manu episcopi 
vel super altare, et episcopus attrahat velamen prce oculis, faciem co- 
operiendo. Tune cantet qucelibet per se, si plures sint t Ant. Posuit 
signum, et cetera. 

His peractis, recedant db altari in vestiarium, cantantes responsorium, 
Resfnum mundi. 



Pont 21 



170 Consecratio Sanctimonialis. 



[CONSECRATIO SANCTIMONIALIS.] 

Ordo qualiter sanctimonialis, virgo vel alia, faciat pro- 
fessionem, post vel infra annum probationis. 

Quocunque festo voluerit, cantabit episcopus vel ejus vicarius missam ; 
et ante evangelium incipiat Ps. Miserere mei Deus, cum Gloria Patri. 
Quo cantato db omnibus, accedat professura ante altare et legat pro- 
fessionem hanc, Ego soror, sicut superius prcenotatum est. 

Tune dicat episcopus has orationes super earn prostratam, 

Oremus. 

Oratio. Prsesta, quaesumus, omnipotens Deus, huic famulae 
tuae renuntianti saeculi pompis gratise tuae januas aperiri, quae 
despecto diabolo confugit sub titulo Christi. Jube venientem 
ad te sereno vultu suscipi, ne de ea valeat inimicus trium- 
phare ; tribue huic infatigabile brachium auxilii tui ; mentem 
ejus lorica fidei circumda, ut, felici muro vallata, mundum se 
gaudeat evasisse. Per Dominum nostrum Jesum Christum 
Filium tuum. 

Oremus. 

Oratio. Deus, qui hanc famulam tuam a saeculi vanitate 
conversam, ad supernae vocationis accendis amorem, pectori 
illius purificando illabere ; et gratiam qua in te perseveret 
infunde ; ut protectionis tuae munita auxilio, quod te donante 
promisit impleat, et suae promissionis executrix effecta, ad ea 
qusB perseverantibus dignatus es promittere pertingat. Per 
Dominum nostrum Jesum. 

Oremus. 

Oratio. Tu famulam tuam, quaesumus, Domine, bonis 
moribus placatus instrue ; tu in ea quod tibi placitum est 
dignanter infunde ; et praesta semper ad te toto corde con- 
currere, tibi subdita mente servire, tuam misericordiam 
humiliter exorare, ut digna sit [et] tua beneficia valeat 
promereri. Per. 

Oratio. Deus, qui per coaeternum Filium tuum cuncta 
creasti, quique mundum inveteratum peccatis per mysterium 



Consecratio Sanctimonialis. 171 

sanctse Incarnationis ejus renovare dignatus es; te suppliciter 
exoramus, ut ejusdem Domini Jesu Christi gratiam effundas 
super hanc famulam tuam, per quam in spiritu suse mentis 
revocata, veterem hominem cum suis actibus exuat, et novum 
qui secundum Deum creatus est induere mereatur. Per 
eundem. 

Oremus. 

Oratio. Domine Jesu Christe, qui es via sine qua nemo 
venit ad Patrem; qusesumus benignissimam clementiam 
tuam, ut hanc famulam tuam a carnalibus desideriis ab- 
stractam, per iter discipline regularis deducas, et qui 
peccatores vocare dignatus es, dicens, Venite ad me, omnes 
qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos ; prsesta, ut 
hsec vox invitationis tuae ita in ea convalescat, quatenus 
peccatorum onera deponens, et quam dulcis es gustans, tua 
refectione sustentari mereatur; et sicut attestari * de tua 
gratia dignatus es, agnosce earn inter oves tuas, et ipsa te 
agnoscat, ut alienum non sequatur sed te, neque audiat vocem 
alienorum sed tuam, qui dicis, Qui mihi ministrat, me sequatur. 
Qui vivis et regnas. 

Post licec benedicat episcopus habitum, dicens. 

Deus, seternorum bonorum fidelissime promissor, ut supra 
in Consecratione sanctarum virginum. 

Item ibidem, alia oratio. 

Domine Deus, bonarum virtutum dator. 

Finita oratione, aspergatur aqua benedicta super vestimentum. 

Deinde tradat ei episcopus vestimentum dicens. 

Accipe, famula, vestimentum, ut supra in Consecratione 
sanctarum virginum. 

Tune incipiat episcopus excelsa voce hymnum Veni Creator, et post 
hymnum dicat episcopus orationem. 

Sancte Spiritus, qui te Deum ac Dominum revelare dignatus 
es mortalibus; immensam tuse potestatis f gratiam postu- 
lamus, ut sicut ubi vis spiras, sic et in hac famula tua 
affectum devotionis indulgeas ; et quoniam tua sapientia est 

* acceptari. Pontif. Line. 
f pietatis. Pontif. Line. 
21* 



172 Consecratio Sanctimonialis. 

condita, tua quoque prudentia gubernetur; earn juxta tibi 
consuetam gratiam unctio tua de omnibus doceat, per inter- 
cessionem beati Benedicti, quern praecipuum hujus sanctse 
institutions latorem dedisti ; necnon et aliorum sanctorum, 
ad quorum nomina petitionem facit. Earn a vanitate sseculi 
veraciter converte ; et sicut es omnium peccatorum remissio, 
deprimentes impietatis obligationes in ea dissolve, et ad 
observantiam hujus sancti propositi fac earn certatim fervere, 
ut [in] tribulationibus et angustiis tua indeficienti consolatione 
valeat respirare, et juste et pie per veram humilitatem et 
obedientiam in fraterna caritate fundata, quod te donante 
promittit felici perseverantia compleat. Quod ipse prsestare 
digneris, qui cum Deo Patre sanctoque unigenito Filio ejus 
Domino nostro Jesu Christo vivis et gloriaris Deus, per onmia 
ssecula sseculorum. Amen. 

Tune sequitur lenedictio velaminis, sic. 

Suppliciter te rogamus, Domine, ut super hanc vestem tuoa 
capiti ancillse imponendam bene^dictio tua benigniter de- 
scendat; et sit vestis hsec bene^dicta et consecraJ<ta et 
immaculata et sanct>J<a. Per Christum. 

Deinde velamen de manibus episcopi accipiat, et ponat capiti suo, 
dicente episcopo. 

Accipe, ancilla, velamen, castitatis et continentiae indicium, 
per quod Spiritus superveniat in te, et virtus Altissimi sit 
tibi uinbraculum contra sestum malarum cogitationum ; prse- 
stante eodem Domino nostro Jesu Christo, qui vivit et regnat 
cum Deo Patre in unitate Spiritus Sancti Deus, per. 

Tune erigat se a terra sanctimonialis, accedatgue ad episcopum, [et] 
attrahat episcopus velamen super oculos ejus. 

Sequitur benedictio annuli cum 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Oratio. Benedic, Domine, hunc annulum quern nos in tuo 
sancto nomine bene^dicimus, ut quicunque eum portaverit, 
in tua pace consistat, et in tua voluntate remaneat, et in tuo 
amore vivat, crescat, et senescat, et multiplicetur in longitudine 
dierum. Per Christum Dominum. 



Consecratio Sanctimonialis. 173 

Tune aspergatur aqua benedicta et ponatur in digito ejus, dicente 
episcopo. 

Accipe annulum quern perferas ante Agnum sponsum tuum, 
Dominum Jesum Christum, in die ccelestium nuptiarum. In 
nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Amen. 

Quo facto, iterum se prosternat, et episcopus dicat orationem. 

Deus clemens, Deus misericors, cui cuncta bona placent, 
sine quo nihil sanctum inchoatur, nihilque bonum perficitur, 
adsint nostris humillimis precibus tuse pietatis aures, et hanc 
famulam tuam. cui in sancto tuo nomine sacrse religionis 
imposuimus habitum, a mundi impedimento vel sseculari 
desiderio defende, et concede ei ut in hoc sancto proposito 
devote persistere et, remissione peccatorum percepta, ad 
electorum tuorum consortium valeat pervenire. Per Christum . 

Postea incipiatur ab episcopo hcec antiphona Beati eritis, ut in 
Communi apostolorum cum psalmo, 

Lauda Hierusalem Dominum. 

Finito psalmo, repetatur antiphona. 

Sequitur Oratio cum 

Oremus. 

Clementissime Dominator Domine, tuam invocamus pietatem 
super hanc famulam tuam, quam a sseculo conversam in 
numero sanctorum tuorum accersire dignatus es ; qusesumus, 
ut conversionis suse fidem digne custodiat, et quicquid pro 
salute animse suee fuerit deprecata, obtineat; sit vita pro- 
babilis, sit sapiens et humilis, sit scientia vera, obedientia 
clara, conveniens in doctrina, in increpationibus immobilis, in 
gravitate decora, in passione piissima, in operatione cauta, in 
dispositione sollicita. in temptationibus fortis, in injuriis 
patiens, in pace fixa, in eleemosynis prompta, in oratiombus 
frequens, in misericordia efncax, in subditis pia; nee sit 
immemor quod a te de suo erit facto tuo judicio judicanda. 
Hujus quoque, Domine, precamur, ut munera placatus accipias, 
et quicquid a te petierit, clementer impertiri digneris. Per 
Dominum. 



174 Consecratio Sanctimonialis. 

Omnipotens et misericors Deus, totius religionis origo, 
omnisque professions vitae seterna salvatio ; suscipe propitius 
votum professionis famulae tuae, quae de hujus saeculi vanitate 
et turbine ad te confugit. Sit, quaesumus, te adjuvante, ab 
omni negotiorum saecularium strepitu exuta ; a delectationibus 
spectaculorum praesentium evulsa ; a cunctis mundi occupati- 
onibus extranea; ab antiqui hostis insidiis erepta; mundo 
huic mortua ; mundi blandimentis [et illecebris crucifixa] ; 
remota a saecularibus pompis ; remota ab omnibus pravorum 
retinaculis; remota a cunctia antiqui hostis insidiis. Doce 
earn, Domine, omnia hujus vitae contemnere prospera, non 
timere ad versa, injurias non inferre, sed illatas equanimiter 
tolerare, inimicos diligere, pro persequentibus et calumnianti- 
bus suppliciter deprecari ; non concupiscere carnaliter vel 
ambire ; non superborum injuriis fatigata deficiat; non earn 
superbia inflet, non ardor avaritiae inflammet, non vana gloria 
turpiter jactet, non gula aut ebrietas praepediat, non ambitio 
ventosa praecipitet, non ardor animosao contentionis exanimet, 
non desiderium humanae opinionis elevet, non diabolus auctor 
perditionis Isedat aut perdat ; sed tuae pietatis dextera, clemen- 
tissime Deus, a cunctis eruat malis, eamque in praesenti et in 
futuro saeculo protegat atque gubernet, ut te timeat, imitetur, 
et diligat. Aperi ei sensum, ut in divinarum studiis literarum 
te legat, corde et ore et opere meditetur, et intellecta die noctu- 
que servet; coelestia et seterna sapiat; terrena respuat et 
caduca ; obediens sit, et alias instruat ; amicos et inimicos pro 
tui nominis amore amet et diligat ; humilitatem et vilitatem 
teneat aeque, et exerceat castimoniam, et pudicitiam corde et 
opere amplectetur et teneat, patientiam et longanimitatem 
accipiat atque custodiat; jejunium et abstinentiam studeat 
simul, et amet gemitum, et orationem desideret atque in- 
vigilet; peccata sua incessanter cum lacrymis et suspiriis 
accuset, et te Deum omnipotentem corde et opere circumferat 
atque deserviat. Suscipe, Domine, quaesumus, Pater omni- 
potens, hanc famulam tuam quam de hujus saeculi naufragiis 



Consecratio Sanctimonialis. 175 

et periculis erui et ad monasticam vocare dignatus es gratiam. 
Concede propitius, ut arctam et angustam quam professa est 
vitam, jugiter teneat, diligat, atque sectetur; quatenus ad 
seternam quam in te perseverantibus promittere dignatus es 
gloriam pervenire mereatur. Per Dominum nostrum. 

Post hose dicatur evangelium, et professa maneat juxta altare, 
prostrata in oratione, usque ad finem missce. Et, osculata manu 
cpiscopi et ab eo lenedicta, recedat in pace. 



1 76 Benedictiones Episcopates. 

[BUNEDICTIONES EPISCOPALES.] 
In Natali unites vel plurimorum apostolorum. 

Deus, qui vx>s in apostolicis tribuit consistere fundamentis, 
benedicere vos dignetur beati apostoli sui N. intercedentibus 
meritis. Amen. 

Defendatque vos a cunctis adversis apostolicis prsesidiis, 
qui vos eorum voluit ornari et munerari exemplis et docu- 
mentis. Amen. 

Quo s per ejus intercessionem perveniatis ad seternse patrise 
hereditatem per quorum doctrinam tenetis fidei integritatem . 
Amen. 

Quod ipse. 

In Natali unius martyris. Benedictio. 

Beati martyris tui N. intercessione vos Dominus benedicat, 
et ab omni malo semper defendat. Amen. 

Extendat in vos dexteram suse propitiation! s, qui eum 
suscepit per supplicia passionis. Amen. 

Quo ejus in ccelo mereamini habere consortium, cujus de- 
votis mentibus in terra celebratis triumphum. Amen. 

Quod ipse. 

In Natali plurimorum martyrum. Benedictio. 

Benedicat vos Deus beatorum martyrum suorum N. suf- 
fragiis, et liberet ab adversitatibus cunctis. Amen. 

Commendet vos eorum intercessio gloriosa. quorum in 
conspectu ejus est mors pretiosa. 

Ut sicut illi per diversa tormentorum genera coelestis regni 
sunt sortiti hereditatem, ita vos mereamini consortium per 
bonorum operum exhibitionem. Amen. 

Quod ipse. 



Benedictiones Episcopates. 177 

In Natali unius confessoris et episcopi. Benedictio. 

Deus, qui beatum N. prgesulem suum ita prsedestinavit, ut 
eum suae gratise perennitate juberet astringi, erigat vota 
populi, qui praetulit gloriosa merita confessori. Amen. 

Proficiat his ad fructum boni operis, quicquid in sacerdote 
amplectitur pro laude sui nominis. Amen. 

Et ejus intercessione hie populus consequatur veniam, qui 
se renuntiante felici servitio pervenit ad palmam. Amen. 

Quod ipse. 

In Natali plurimorum confessorum. Benedictio. 

Sanctorum confessorum suorum N. meritis vos Dominus 
faciat benedici, et contra adversa omnia eorum intercessione 
muniri. 

Eorum vos efficiat suffragio felices, quorum festivitatis 
diem celebratis ovantes. Amen. 

Et qui eorum imitamini exempla, horum interventu ad 
ccelestia pervenire possitis promissa. Amen. 

Quod ipse. 

In Natali unius virginis non martyris. Benedictio. 

Deus, qui sacris virginibus centesimi fructus ccelestia con- 
fert prsemia, vobis meritis sanctse virginis N. cum superna 
benedictione divina conferat gaudia. Amen. 

Et sicut haec virgo Domini in pace ecclesiaa virginitatis 
decore meruit pollere, sic vos in odorem suavitatis Deo jugiter 
castitatis vigore mereamini redolere. Amen. 

Quatenus et vos salutis ac Isetitise vestimento Dominus 
induat, simulque cum hac beata virgine ad coelestis convivii 
nuptias introducat. Amen. 

Quod ipse. 

Pont, 22 



178 Benedictiones Episcopates. 

In A atali plurimarum virginum. 

Omnipotens Dominus, intercedentibus sanctis virginibus 
suis vos dignetur benedicere, qui de antique hoste non solum 
per viros, verura etiam per foeminas voluit triumphare. 
Amen. 

Et qui illis voluit centesimi * fructus donum decoremque 
conferre, vos dignetur et vitiorum squaloribus expurgare, et 
virtutum lampadibus exornare. Amen. 

Quatenus virtutum oleo ita pectorum vestrorum lampades 
possint repleri, ut cum eis sponsi thalamum valeatis ingredi. 
Amen. 

Quod ipse. 

Benedictio de quocunque apostolo. 

Benedictionis supernaB vobis opem sancti N. apostoli im- 
petret oratio, cujus honorificse passionis hodie vacatis obsequio, 
veniam apud Deum peccatis vestris obtinens hie et in futuro. 
Amen. 

Quique a Deo dignitatem apostolici sumpsit honoris, vos 
auctoritate apostolica universi absolvat nexu criminis, et Deo 
constringat suo precatu foedere sanctissimse caritatis. Amen. 

Quod ipse. 

Benedictio de quocunque evangelista. 

Precibus beati N. evangelistse super vos Dominus copiam 
suse benedictionis infundat, et cuncta saluti vestrso adversantia 
a vobis propitiatus excludat. Amen. 

Et qui illi concessit prsedicandi officium, concedat vobis ut 
ejus in ccelo semper habeatis consortium. Amen. 

Quatenus illius salutari doctrina eruditi, sic vivatis in terris, 
ut post hanc vitam Creatorem vestrum sine fine laudetis in 
ccelis. Amen. 

Quod ipse. 

* MS ueterni. 



Benedictiones Episcopates. 179 

Rcnedictio de quocunque martyre. 

Sanctse Trinitatis super vos benedictio descendat gratissima, 
qui beati N. martyrisque gloriosi festum mente celebratis 
devotissima. Amen. 

Illius mereamini suffragiis fulciri, exemploque roborari, 
qui nee saevitia torquentium frangi, nee immanissima tormen- 
torum crudelitate a gloriosissima Christ! confessione potuit 
labi. Amen. 

Et qui eum superato diverse tormentorum genere, ccelestem 
gloriam cum triumpho dedit scandere, ipse vobis concedat 
vigore fidei vitiorum pellere contagia, et cum electis omnibus 
superindui immarcescibilis glorise corona. Amen. 

Quod ipse. 

Benedictio de quocunque confessore. 

Deus, sacerdotum gloria et confessorum corona, vos inter- 
ventu beati N. pastoris vestri, cujus vos voluit memoriam 
celebrare, ab omni malo dignetur liberare, et omnium bene- 
dictionum ornamentis decorare. Amen. 

Praestetque misericors, ut qui vobis decor honestus fulsit in 
terris, pro vobis etiam interventor assiduus sit in ccelis ; et 
quse exemplo ejus didicistis et prsedicatione, vos faciat implere 
digna conversatione. Amen. 

Et cum communis resurrectio venerit, hie patronus vester 
cum ceteris sanctis doctoribus vestris vos non ad judicium 
sed ad misericordiam Dei perducat; et, tremendo examine 
peracto, illorum comitante suffragio, oves suas pastor bonus 
ad coelestia pascua introducat. Amen. 

Quod ipse. 

Benedictio de quacunque beata non martyre. 

Benedicat vos omnipotens Deus, sancteeque N. interventu, 
sacris repleat virtutibus. Amen. 

Annuatque ut, sicut hsec sancta sine sanguinis effusione 
22* 



180 Benedictiones Episcopates. 

supernam intravit patriam, sic vos absque peccatorum Isesione 
ffiternse felicitatis intretis gloriam. Amen. 

Ubi et vos Agnum seterni Patris contingat intueri Filium, 
cum quo perpes vobis sit beatae vitse requies et gaudium. 
Amen. 

Quod ipse. 

JBenedictio de sancta cruce. 

Deus, qui per crucem passionis suae mundum voluit redi- 
mere, ejusdem sanctse crucis munimine mala omnia a vobis 
dignetur expellere. Amen, 

Sit vobis sanctse crucis gloria contra omnes semulos victoria, 
et per ejus sacram venerationem vobis Dominus mentis et 
corporis conferat salvationem. Amen. 

Mentes vestras ad ccelestia dignetur sublevare, qui per 
crucem suam vos voluit de inferno liberare ; et ibi vos faciat 
post mortem regnare, ubi omnes sancti laudantes Deum non 
cessant exsultare. Amen. 

Quod ipse. 

Tempore guerrce. 

Omnipotens Deus vestris dignetur propitiari peccatis, et a 
vobis auferat terrores totius hostilitatis, ut * in secura 
libertate firmati, sibi subdito famulatu deserviatis. Amen. 

Elidat omnium adversariorum vestrorum superbiam, et 
virtute dexterse suse prosternat hostium vestrorum contu- 
maciam. Amen. 

Mentes vestras et corpora vestra potentiee suse vos muniat 
invicta defensio, ut pio sibi semper affect u servientes ab 
infestis liberemini inimicis, et in sua jugiter gratia per- 
severetis. Amen. 

Quod ipse. 

* MS et. 



Benedictiones Episcopates. 181 

Benedictio de rege. 

Omnipotens sempiternus Deus, qui omnium jura regum 
immobiliter gubernat, benedicat et protegat regem nostrum, 
et custodiat eum ab omni impedimento semulorum. Amen. 

Ab omni eum perturbatione liberet, et in verse paeis funda- 
mento consolidet. Amen. 

Talique eum benedictione sanctificet, ut post temporalem 
gloriam, ipso duce, ad gaudia perveniat sempiterna. Amen. 

Quod ipse. 

Pro iter agentibus. 

Omnipotens Deus angelum suum de ccelis dirigat, qui viam 
famulorum suorum in salutis vise prosperitate disponat. 
Amen. 

Iter eorum prsecedat et subsequatur, et ab omni eos hostili 
incursione potentise suse dextera tueatur. Amen. 

Justa ipsorum desideria compleat, votique compotes cum 
alacritate mentis et corporis remeare concedat. Amen. 

Quod ipse. 

De anniversaria ecclesice dedications. 

Deus, fons et origo benedictionis, vos in hac domo congre- 
gates pro anniversario festo suae dedicationis omni repleat 
intellectu sacrse eruditionis. Amen. 

Custodiat in vobis fidei integritatem, spei longanimitatem, 
perseverantem usque in finem cum sancta patientia caritatem. 
Amen. 

Preces vestras hie et ubique exaudiat, delicta deleat, hostes 
amoveat, et per hsec festa anniversaria ad continua supernse 
ecclesise perducat sollemnia. Amen. 

Quod ipse. 



182 Denedictiones Episcopates. 

Bcnedictio de sponso et sponsa. 

Omnipotens Deus, qui primes parentes nostros Adam et 
Evam sua virtute creavit, suaque benedictione sanctificavit, 
et in sua societate copulavit, ipse corda et corpora vestra 
sanctificet et benedicat, atque in societatem verae dilectionis 
conjungat. Amen. 

Quique ad prseparandas Tobiee et Sarse nuptias Raphaelem 
angelum misit, ipse a supernis sedibus angelum suum sanctum 
mittat, qui vos in suo sancto servitio confortet, viamque 
justitise ostendat, et perpetuo ab omni malo defendat. Amen. 

Et qui Unigenitum Filium suum Dominum nostrum Jesum 
Christum redemptorem mundi voluit de virgine nasci, qui 
sua prsesentia suoque miraculo nuptias consecravit, quando 
aquam in vinum convertit, ipse nuptiis vestris interesse, 
vosque dignetur benedicere et sanctificare. Amen. 

Quod ipse. 

De Litania Majori. 

Omnipotens Deus devotionem vestram dignanter intendat, 
et suse vobis benedictionis dona concedat. Amen. 

Indulgeat vobis mala omnia quse gessistis, et tribuat veniam 
quam ab eo deposcitis. Amen. 

Sicque jejunii vestri et precum vota suscipiat, ut a vobis 
adversa omnia quae peccatorum retributione meremini avertat, 
et donum in vos Spiritus Paracliti infundat. Amen. 

Quod ipse. 

De Sancta Trinitate per totum annum. Benedictio. 

Omnipotens Deus, Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus, 
quern in substantise unitate trinum et in personarum trinitate 
unum veneramini, vos ab omni adversitate protegat, et sua 
benedictione perfundat. Amen. 

Ita vos in prsesentis vitse curriculo in sua fide catholica 



Benedictiones Episcopates. 183 

perseveiare concedat, ut coelestis regni heeredes sibi acceptos 
efficiat. 1 Amen. 

Et quim coram omnibus viventibus fideliter confitemini, 
cum eo in ilia seterna patria sine fine Isetemini. Amen. 

Quod ipse. 

Benedict/io pro defunctis. 

Aurem suam precibus vestris vivorum simul ac mortuorum 
dominator Deus propitiatus accommodet, et quas devote illi 
pro defuncto famulo suo N. preces effunditis, sibi acceptabiles 
placatus efficiat. Amen. 

Vobis uni versa antequam de sseculo migretis debita mise- 
ratus indulgeat, animam famuli sui jam rebus humanis 
exemptum de infernalibus Tartari cruciatibus clementer 
eripiat, et suorum consortio sanctorum in ccelis coronandum 
adjungi prsecipiat. Amen. 

Indignationem suam a vobis procul amoveat, clementiam 
suam vobis ineffabilem exhibeat, ut et digni apud eum inter- 
cessores inveniamini, et in omni petitione vestra ab eo 
libenter exaudiri mereamini. Amen. 

Quod ipse. 

Benedictio de Corpore Christi. 

Benedicat vos Deus, qui per Unigeniti sui passionem vetus 
pascha in novum voluit converti, concedatque vobis, ut ex- 
purgato veteris fermenti contagio, in vobis perseveret 
conspersio. Amen. 

Et qui ad celebrandam corporis Christi Redemptoris nostri 
consecrationem hodierna die mente devota convenistis, pane 
potuque ccelesti refecti, supremo judici cum gaudio prsesentari 
possitis. Amen. 

Ipsius quoque opitulante dementia, mundemirii a maculis 
peccatorum, qui in Ecclesia Catholica carnem suam in cibum 
et sanguinem suum in potum offerri constituit in salutem 
fidelium Christianorum. Amen. 

Quod ipse. 



184 Benedictiones Episcopates. 

Benedictio pro mortuis. 

Benedictionis suse super vos gratissimum infundat imbrem, 
vestrarumqae precum devotionem et peccatorum clementer 
suscipiat confessionem. Amen. 

Quatenus miserationibus ipsius promerentes, absolutionem 
animsB famuli sui, pro cujus excessibus orationum et hosti- 
arum impenditis juvamen, seternae felicitatis impetretis porti- 
onem. Amen. 

Ut cum dies extremi examinis terribili turbine universum 
concusserit orbem, ipsum pro quo nunc devote intervenitis, 
ccelestis [glorise] cernatis participem, et cum omnibus sanctis 
Deum videntes facie ad faciem, promissam immarcescibilis 
glorise feliciter percipiatis hsereditatem. Amen. 

Quod ipse. 

In die Paschce. Benedictio. 

Benedicat vos omnipotens Deus, hodierna interveniente 
paschali sollemnitate, et ab omni miseratus dignetur defendere 
pravitate. Amen. 

Et qui ad seternam vitam in Unigeniti sui resurrectione vos 
reparat, in ipsius adventu immortalitatis vos gaudiis vestiat. 
Amen. 

Ut qui, expletis jejuniorum suse passionis dominicae diebus, 
paschalis festi gaudia celebratis, ad ea festa quse non sunt 
annua sed continua, ipso opitulante, exsultantibus aninris 
veniatis. Amen. 

Quod ipse. Amen. 

In die Ascensionis. Benedictio. 

Benedicat vos omnipotens Deus, cujus hodierna die Uni- 
genitus coelorum alta penetravit, et vobis, ubi ille est, ascen- 
dendi aditum patefecit. Amen. 

Concedat propitius ut, sicut post resurrectionem suam 



Benedictiones Episcopates. 185 

discipulis visus est manifestus, ita vobis in judicium veniens 
videatur placatus. Amen. 

Et qui eum considere Patri in sua majestate creditis, 
vobiscum manere usque in finem sseculi, secundum suam 
promissionem sentiatis. Amen. 

Quod ipse prsestare. 

In die Pentecostes. Benedictio. 

Deus, qui hodierna die discipulorum mentes Spiritus Para- 
cliti infusione dignatus est illustrare, vos quoque dignetur 
sua benedictione replere et donorum ejusdem Spiritus vobis 
copiam ministrare. Amen. 

Ille ignis, qui super discipulos apparuit, peccatorum ves- 
trorum sordes expurget, et sui luminis infusione corda vestra 
perlustret. Amen. 

Quique dignatus est diversitatem linguarum in unius fidei 
confessione adunare, in eadem vos faciat fide perseverare, et 
per hanc ab spe ad speciem pervenire. Amen. 

Quod ipse. 

In die S. Marice Magdalence. Benedictio. 

Deus, qui domum Pharissei ingressus, mulierem pedes suos 
lacrymis rigantem et crine capitis tergentem multiplici de- 
votione, voluit mundare, corpora et animas vestras ab oinni 
impetu diaboli dignetur liberare. Amen. 

Faciat vos quotidie agere spiritualiter, quod ilia tune 
semel egit corporaliter ; et quod ejus prsestitit desiderio, 
vestro prsestare dignetur obsequio. Amen. 

Annuatque vos se multum diligere, ut velit vobis multa 
dimittere, qui Mariae multum dimisit, quia multum ilium 
dilexit. Amen. 

Quod ipse prsestare dignetur. 



Pont. 23 



186 fietiedictiones Episcopates. 

Infesto S. Trinitatis. 

Omnipotens Trinitas, unus et verus Deus, Pater et Filius 
et Spiritus Sanctus, det vobis eum desiderare feliciter, agnos- 
cere veraciter, diligere sinceriter. Amen. 

jEqualitatem atque incommutabilitatem suse essentise ita 
vestris mentibus infigat, ut ab eo nunquam vos quibuscunque 
phantasiis aberrare permittat. Amen. 

Sicque vos in sua fide et caritate perseverare concedat, ut 
per ea postmodum ad sui manifestationem visionemque in- 
terminabilem introducat. Amen. 

Quod 



Infestivitate Corporis Christi. 

Benedicat vos Deus qui per Unigeniti sui passionem vetus 
pascha in novum voluit converti, concedatque vobis qui hujus 
diei celebrem habetis memoriam, ut expurgate veteris fermenti 
contagio, nova in vobis perse veret eommemoratio. Amen. 

Et qui ad celebrandam corporis et sanguinis Domini nostri 
Jesu Christi sollemnitatem hodierna die mente devota con- 
venistis, seternarum dapium vobiscum epulas reportetis. 
Amen. 

Quique eum, qui panis est angelorum, cibum fecit esse 
fidelium Christianorum, ipse vos in prsesenti sseculo degustare 
faciat seternorum dulcedinem gaudiorum, et in futuro per- 
ducat ad societatem coelestium prsemiorum. Amen. 

In die S. Johannis Baptistce. 

Benedicat vos omnipotens Deus beati Johannis Baptists) 
intercessione, cujus hodie natalitia celebratis, concedatque 
ut cujus sollemnia colitis patrocinia sentiatis. Amen. 

Illius obtentu ab omnibus adversis tueamini, et bonis omni- 
bus perfruamini, qui adventum Redemptoris mundi necdum 
natus cognovit, matris sterilitatem nascendo abstulit, patris 
linguam natus absolvit. Amen. 



Benedietiones Eptscopales. 187 

Quatenus ipsius Agni quern ille digito ostendit, ita virtutum 
lanis vestiri, et innocentiam valeatis imitari, ut ei in seternse 
patriee felicitate possitis adjungi. Amen. 

Quod ipse. 

In die apostolorum Petri et Pauli. 

Benedicat vos Deus, qui vos beati Petri saluberrima con- 
fessione in ecclesiastics fidei fundavit soliditate. Amen. 

Et quos beati Pauli sanctissima instruxit prsedicatione, sua 
tueatur gratissima defensione. Amen. 

Quatenus Petrus clave, Paulus sermone,utrique intercessione, 
ad illam vos certent patriam introducere, ad quam illi, alter 
cruce, alter gladio, hodierna die pervenere. Amen. 

Quod ipse. 

In Assumptions Beatce Marias. 

Deus, qui per beatse Mariae Virginis partum genus humanum 
dignatus est redimere, sua vos dignetur benedictione locu- 
pletare. Amen. 

Ej usque semper et ubique patrocinia sentiatis, ex cujus 
intemerato utero auctorem vitse suscepisse vos fideliter credit! s. 
Amen. 

Et qui ad ejus celebrandam festivitatem hodierna die 
devotis mentibus convenistis, spiritualium gaudiorum et seter- 
norum prsemiorum vobiscum munera reportetis. Amen. 

Quod ipse. 

In Nativitate beatce Marice virginis. 

. Omnipotens Deus sua vos dignetur protectione benedicere, 
qui hunc diem per nativitatem sanctse Marise fecit clarescere. 
Amen. 

Et qui per earn Filium suum voluit nasci, ejus intercessione 
ab omni vos faciat adversitate defendi. Amen. 

Quod in prsesenti sevo ejus meritis et precibus adjuti, sem- 
piterna valeatis gratanter felicitate perfrui. Amen. 
Quod ipse. 
23* 



188 Benedictiones Episcopates. 

Itifesto S. Michaelis archangeli. 

Multiplici vos Dominus benedictione locupletet, qui soll- 
emnitate principis arch angel or um mundo gaudia infert. 
Amen. 

Et qui devicto hodierna die hoste antique triumph at, suo 
interventu molimina ejusdem draconis superare vos faciat. 
Amen. 

Quatenus de animabus vestris ccelestia lucra reportet, et 
hymnidicis angelorum choris perpetua vos exsultatione con- 
societ. Amen. 

Quod ipse. 

Infesto Reliquiarum. Benedictio. 

Dens, cujus prudentia pretiosa mors sanctorum facta est 
immortalitatis initium, tribuat vobis illius vitse desiderium 
cunctas despicere illecebras fallacium gaudiorum. Amen. 

Quique sanctorum suorum reliquiis nos in hodiernis sollem- 
niis consolatur, ipsorum suffragantibus meritis, vobis gratise 
suse affluentiam largiatur. Amen. 

Quo ipsorum vitam pro viribus imitantes et suffragiis 
adjuti, eorundem indeficientibus gaudiis mereamini perenniter 
sociari. Amen. 

In die Omnium Sanctorum. 

Benedicat vos omnipotens Deus per omnium sanctorum 
gloriosissimam intercessionem, et vestram placidissime dig- 
netur suscipere humillimam devotionem. Amen. 

Et quorum in terris corde sincero felicissimum celebratis 
triumphum, ipsis opitulantibus ad eorum in ccelis perduci 
mereamini desiderabile consortium. Amen. 

Quatenus terreni contagii maculis emundati, ac virtutum 
omnium radiantibus lampadibus exornati, et coelestibus con- 
jungi valeatis decenter agminibus, et venienti sponso occurrere 
cum bonorum operum fulgentibus luminaribus. Amen. 

Quod ipse. 



Benedictiones Episcopates. 189 

In die S. Andreas. 

Omnipotens Deus sua vos benedictione locupletet, qui 
beatum Anrlream apostolicse dignitatis prseconio sublimavit. 
Amen. 

Concedatque vobis ipsum habere intercessorem in coelis, 
cujus pnevenitis diem sollemnitatis in terris. Amen. 

Ipsius quoque interventu queatis scandere alta ccelorum, 
quo processit idem per crucis passionem sequendo Dominum 
magistrum. Amen. 

Quod ipse. 

Infesio sancti Nicolai. Benedictio. 

Deus, qui gloriosum antistitem Nicolaum etiam in cuna- 
bulis prsevenit mirabili sanctitate, vos sanctificet suse inde- 
ficientis gratise pietate. Amen. 

Et sicut ipse post aurum non abiit sed projecit, zelo 
salvandi virginei pudoris, sic vos efficiat transeuntis afflu- 
entiae contemptores et amatores sincerissimse castitatis. 
Amen. 

Quatenus sicut ipsum innumerabilium miracnlorum decoravit 
lionore, sic nos ejus exemplo in sancta conversatione stabiliat, 
cunctis miraculis potiore. Amen. 

In Concept-lone beatce Marice virginis. Benedictio. 

Deus, qui conceptionem gloriosse virginis ad Unigeniti sui 
prseordinavit temporalem originem, cordibus vestris suse 
radicem inserat puritatis immobilem. Amen. 

Et sicut ipsa concepta secundum prsedestinationem erat, et 
ad salutem omnium veraciter ordinata, ita nos Isetificet per 
hsec quamvis remota salutis vestrse primordia. Amen. 

Quo sicut in matris utero per sanctificationis gratiam con- 
cepta est, triumphant! Ecclesise, cui et nata est assumptione, 
sic nos assumi suis precibus obtineat in gloriam, pertransita 
hujus miserice peregrinatione. Amen. 



1 90 Benedictiones Episcopates. 

In die Natalis Domini. 

Benedicat vos omnipotens Deus, vestramque ad superna 
excitet intentionem, qui hunc sacratissimum diem nativitate 
Filii sui fecit esse sollemnem. Amen. 

Et qui eum, qui panis est angelorum, in praesepi ecclesise 
cibum fecit esse fidelium animarum, ipse vos, et in prsesenti 
sseculo degustare faciat seternorum dulcedinem gaudiorum, et 
in future perducat ad societatem seternorum preemiorum. 
Amen. 

Quique ejus infantiam vilibus voluit indui pannis, ipse vos 
pretiosis perennium vestimentorum induat ornamentis. Amen . 

Quod ipse. 

In die Circumcisionis Domini. 

Omnipotens Deus, cujus Unigenitus hodierna die, ne legem 
solveret quam adimplere venerat, corporalem suscepit cireum- 
cisionem, mentes vestras contra omnia vitiorum incentiva, sua 
gratia muniat, et suam in vos benedictionem clementer infun- 
dat. Amen. 

Et qui legem per Moysen dedit, ut per mediatorem nostrum 
benedictionem daret, exuat vos mortificatione vitiorum, et 
faciat perse verare in novitate virtutum. Amen. 

Quo sic in senarii numeri perfectione in hoc sseculo vivatis, 
et in septenario inter beatorum spirituum agmina requiescatis, 
quatenus in octavo, resurrectione renovati, jubelei remissione 
ditati, ad gaudia sine fine mansura perveniatis sinceri. 

Quod ipse. 

In die Epiplianice. 

Deus, lumen verum, qui Unigenitum suum, hodierna die, 
stella duce, gentibus revelare voluit, sua vos dignetur bene- 
dictione ditare. Amen. 

Quo exemplo Magorum mystica Domino Jesu Christo 
munera offerentes, spreto antique hoste, spretisque contagiis 
vitiorum, ad seternam patriam redire valeatis per viam vir- 
tutum. Amen. 



Benedictiones Episcopates. 191 

Detque vobis veram mentium innocentiam, qui super Uni- 
genitum snum Spiritum Sanctum demonstrari voluit per 
columbam, eaque virtute mentes vestrse exerceantur ad 
intelligenda divinse legis arcana, qua in Cana Galilsess lympha 
est in vinum conversa. Amen. 

Quod ipse. 

Benedictio in die Purificationis leatce Mar ice. 

Omnipotens Deus, qui Unigenitum suum hodierna die in 
assumpta carne in templo voluit prsesentari, benedictionis SUJB 
vos munere fultos bonis operibus facial exornari. Amen. 

Et qui eum, ut legem adimpleret, ministrum voluit effici 
legis, mentes vestras instruat legis suse spiritalibus documentis. 
Amen. 

Quo ei et pro turturibus, castitatis seu caritatis munera 
offerre valeatis, et pro pullis columbarum, spiritalibus donis 
exuberetis. Amen. 

Quod ipse. 

In Cathedra S. Petri. Benedictio. 

Deus, qui in rerum sensibilium speculis mysteria sua rese- 
rat, mentibus peregrinis aperiat vobis cathedralis mysteria 
veritatis. Amen. 

Quique apostolorum principem pro declaranda apostolatus 
eminentia, voluit in cathedra regalis sacerdotii sublimari, 
corda vestra inclinet in obedientiam culminis ecclesiastic!. 
Amen. 

Quo ipsius hutniliati reverentia, probati imperiis, et magis- 
teriis edocti, a Petro, coelesti clavigero. in coeli gloriam mere- 
amini introduci. Amen. 



192 Benedictiones Episcopates. 

In Annuntiatione leatce Marice. 

Deus, qui, cum te non capiunt cceli, dignatus es in tempi o 
uteri virginalis includi, ut mater integra haberet et fructum 
de spiritu, et incorruptionem de partu, da ecclesise tuoa 
custodem angelum, qui te Filium Marise, fide concipiente, 
prsedixit ease futurum. Amen. 

Sanctificet gregem tuum ilia benedictio, quse sine semine 
humano Redemptorem virginis formavit in utero. Amen. 

Ut te protegente exsultet ecclesia de congregate populo, 
sicut beata virgo meruit gloriari de fructu pretioso. Amen. 

Quod ipse. 

Dominica in Ramis Palmarum. 

Benedicat vos omnipotens Deus, cui jejuniorum maceratione 
et prsesentium dierum observatione placere studetis, quatenus 
ad seternse suavitatis refectionem ipso donante pervenire 
possitis. Amen. 

Concedatque vobis, ut sicut ei cum ramis palmarum cetera- 
rumve frondium prsesentari studuistis, ita cum palma victoriae, 
et fructu bonorum operum, ei post obitum apparere valeatis. 
Amen. 

Quique Unigeniti Filii ejus passionem puro corde creditis, 
mente devota venerari studetis, ad resurrectionis ejus festa et 
vestrse remunerationis praemia, illius fulti mummine veniatis. 
Amen. 

Quod ipse. 

In translatione sancti Thomce archiepiscopi. 

Deus, summorum pontificum gloria, seternae vitae corona, 
vos meritis et intercessionibus archipraesulis et martyris 
Thomse dignetur benedicere, virtutumque omni genere vos 
decenter floribus decorare. Amen. 

Quique ilium castitatis privilegio martyriique palma digna- 
tus est sublimare, vos illius obtentu ab omni malo dignetur 



Denedictiones Episcopates. 193 

liberare, ac fidei, spei et caritatis nutrimento divinitus 
oblectare. Amen. 

Quatenus qui translations ejus veneranda colitis gaudia, 
virtutum exercitiis de terrenis migretis ad coelestia et cum 
purpurato martyrum exercitu in angelorum ascribamini curia. 
Amen. 

In Exaltatione sanctce Crucis. 

Deus, qui redemisti genus humanum per beatae crucis 
pntibulum, ut quod prius erat scelestis ad poenam, sit conversis 
redemptio ad vitam, concede plebi tuse ejus salvari prsesidio, 
cujus est armata vexillo. Amen. 

Sit ei crux fidei fundamentum, spei suffragium, in adversis 
defensio, in prosperis adjumentum. Amen. 

Perseveretque in hoste victoria, in civitate concordia, in 
campo custodia, in domo fultura, ut gregem in futuro con- 
servet incolumem, qua) nobis Agno vincente versa est in 
salutem. Amen. 

Quod ipse. 

In Commemoratione Animarum. 

Deus, apud quern electorum animse, absolute corporis onere, 
surnma felicitate Isetantur, ipse gratuitam vobis gratiam suam 
dignanter infundat, ut pro defunctis, quorum devote memoriam 
agitis, fideles ante eum interventores esse valeatis. Amen. 

Dona clementise suse vobis augmentando multiplicet, ut et 
pro vestris nducialiter illi supplicare delictis, et pro fidelibus 
in ilia altera vita jam constitutis efficaciter intervenire 
possitis. Amen. 

Quo, ipso opitulante, et fidelium omnium atque vestrorum 
pariter indulgentiam peccatorum ab eo feliciter impetretis, et 
in tremendo illo futuri examinis judicio cum electis portionem 
in coelo sine fine possideatis. Amen. 

Quod ipse. 

Pont. 24 



194 Benedictio Salis, Aquce, Cineris et Vini. 



BENEDICTIO SALTS, AQLLE, CINERIS ET VINI. 

Benedictio salis dicens. 

Exorcize te, creatura salis, per De>|<um vivum, per De*Jum 
verum, per De>jum sanctum, per De>J<um qui te per Eliseum 
prophetam in aquam mitti jussit ut sanaretur sterilitas aquae, 
ut efficiaris sal exorcizatus in salutem credentium, et sis 
omnibus te sumentibus sanitas animse et corporis, et effugiat 
atque discedat ab eo loco, quo aspersus fueris, omnis phantasia, 
et nequitia vel versutia diabolicse fraudis, omnisque spiritus 
immundus. adjuratus per eum qui venturus est judicare vivos 
et mortuos et seeculum per ignem. Amen. 

Oremus. 

Imrnensam clementiam tuam, omnipotens seterne Deus, 
humiliter imploramus, ut hanc creaturam salis, quam in usum 
generi humano tribuisti, benejdicere et sancti*f ficare tua 
pietate digneris, ut sit omnibus sumentibus salus mentis et 
corporis; et quicquid ex eo tactum vel respersum fuerit, 
careat omni immunditia omnique impugnatione spiritualis 
nequitise. Per Christum Dominum. 

Benedictio cinerum. 

Dominus vobiscum. 

Omnipotens sempiterne Deus, parce metuentibus, propitiare 
supplicibus, et mittere dignare sanctum angelum tuum de 
coelis, qui beneJ<dicat et sancti>Jficet cineres istos, ut sint 
remedium salubre omnibus nomen tuum humiliter invocanti- 
bus, ac semetipsos pro conscientia delictorum suorum 
accusantibus, atque in conspectu divinse clementise facinora 
sua deplorantibus, vel serenissimam pietatem tuam simpliciter 
obnixeque flagitantibus ; prsesta, qusesumus, Domine, per 
invocationem sancti nominis tui, ut isti cineres consecrati ad 
consecrationem harum campanarum, hujus ecclesise, et altaris 
sive altarium, ccemeterii sive coemeteriorum, et ad reconcili- 
ationem eorundem semper proficiant. Per Dominum nostrum 
Jesum Christum. 



Benedictio Salis, Aquce, Cineris et Vini. 195 

Exorcismus aquce. 

Exorcize te, creatura aquae, in nomine Dei Patris J omni- 
potentis, et in nomine Jesu Christi Filii >J< ejus, Domini nostri, 
et in virtute Spiritus >J< Sancti, ut omnis virtus adversarii,omnis 
incursio diaboli, omne phantasma, omnesque inimici potestates, 
eradicentur et effugentur ab hac creatura aquae. Unde 
exorcizo te, creatura aquae, per Deum >J< vivum, per Deum >J< 
verum, per Deum >J< sanctum, et per Dominum nostrum 
Jesum Christum, ut efficiaris aqua sancta, aqua bene^dicta, 
ut ubicumque effusa fueris vel aspersa, sive in domo sive in 
agro, effuges omnem phantasiam, et omnem potestatem 
inimici, quatenus consec>j<rata aqua sancta proficias ad dedi- 
cationem hujus ecclesise et altaris, (vel} ccemeterii, ut per te 
et benedictionem divinam, auxiliante Domino, sive per os et 
per manus atque officium nostrum, haec domus et altare, (vel} 
coemeterium, Dei nostri divinitus per gratiam Spiritus Sancti 
consecrentur, et perpetualiter ad invocandum nomen Domini 
consecrata permaneant, et Spiritus Sanctus habitet in domo 
hac, et altari, (vel} coemeterio, per eum qui venturus est in 
Spiritu Sancto judicare vivos et mortuos et sseculum per 
ignem. 

Oremus. 

Deus, qui ad salutem humani generis, maxima quaeque 
sacramenta in aquarum substantia condidisti, adesto propitius 
invocationibus nostris, et elemento buic multimodis purifi- 
cationibus prseparato, virtutem tuae benedictionis infunde, ut 
creatura tua mysteriis tuis serviens. ad abjiciendos daemones 
morbosque pellendos divinae gratiae sumat effectum, ut quic- 
quid in domibus vel in locis fidelium haec unda resperserit, 
careat omni immunditia, liberetur a noxa : non illic resideat 
spiritus pestilens, non aura corrumpens, discedant omnes 
insidise latentis inimici, et si quid est quod aut incolumitati 
habitantium invidet aut quieti, aspersione hujus aquae effugiat ; 
ut salubritas per invocationem tui nominis expetita, ab omni- 
bus sit impugnationibus defensa. Per Christum Dominum 
nostrum. Amen. 
24* 



196 Benedictio Salts, Aquae, Cineris et Vini. 

Post hcec misceatur sal et cinis, mittatque ex eis episcopus in modum 
crucis in ipsam aquam, dicens. 

Hsec commixtio sails et cineris cum aqua benedicta, sit 
sancti>{ncata ad consecrationem harum campanarum, liujus 
ecclesise, et altaris (vel) coemeterii, et ad reconciliationem 
eorundem in nomine Domini. Amen. 

Dominus vobiscum. 

Et cum spiritu tuo. 

Deus, invictse virtutis auctor, et insuperabilis imperil rex, 
ac semper magnificus triumphator, qui adversse dominationis 
vires reprimis, qui inimici rugientis saevitiam superas, qui 
hostiles nequitias potenter expugnas, te, Domine, trementes 
et supplices deprecamur ac petimus, ut hanc creaturam salis 
et cinerum et aquae dignanter accipias. benignus illustres, 
pietatis tuse rore sancti>Jnces, ut ubicunque fuerit aspersa, 
per invocationem sancti nominis tui, onmis infestatio immundi 
spiritus abjiciatur,terrorque venenosi serpentis procul pellatur, 
et prsesentia Sancti Spiritus misericordiam tuam poscentibus 
ubique adesse dignetur. Per Dominum. In unitate ejusdem. 

Benedictio vini. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Deus omnipotens, qui in Cana Galilsese vinum ex aqua 
fecisti, qui es vitis vera, multiplica super servos tuos miseri- 
cordiam pietatis tuse, et bene^dicere et sanction care digneris 
hanc creaturam vini, ut quicquid ex eo tactum vel respersum 
fuerit, per sancti nominis tui invocationem sancti>J<ncetur et 
divinse bene>J<dictionis opulentia repleatur. Qui vivis et 
regnas cum Deo Patre in unitate Spiritus Sancti Deus per 
omnia ssecula sseculorum. 

Deinde misceal vinum cum aqua in modum crucis, dicens. 

Fiat haec commixtio vini et aquse sanctificata ad consecrati- 
onem harum campanarum, hujus ecclesiee et altaris, (vel) 
ccemeterii,(vel} ad reconciliationem eorundeinjn Christo Jesu 
Domino nostro. Amen. 

Dominus vobiscum. 



Benedictio Sails, Aquce, Cineris et Vini. 197 

Oremus. 

Deus creator et conservator human! generis, dator gratise 
spiritualis, largitor seternse salutis : tu, Domine, mitte Sanctum 
Spiritum tuum super commixtionem hujus vini et aquae, ut 
arinata virtute ccelestis defensionis, ad consecrationem hujus 
ecclesiae et altaris, (vel) ccemeterii proficiat. Per Dominum. 

Oratio. Domine Deus, rex universarum coelestium et 
terrestrium creaturarum, qui de ccelo descendisti, et per 
mysteriorum tuorum arcana ecclesise tuse iter ad ccelos ascen- 
dendi prsebuisti, quique inter cetera ccelestium terribilia 
mysteriorum miracula, etiam ex proprio latere undam sangui- 
nis et aquse ob animarum nostrarum medelam profluxisse 
permisisti ; concede, qusesumus, ut hac salis et cineris sancta 
mixtura in vino cum unda baptismatis ccelesti benedictione 
ecclesia tua et altare consecrentur, et ad nostrse redemptionis 
confirmationem consecrata pertineant. Per te, Jesu Christe, 
qui cum Patre. 



APPENDIX. 



I. 



Fragmentum Libri Pontificalis Roger i de Martival 
Episcopi Sarisburiensis, A. D. MCCCXV MCCCXXIX.* 



1. Consecratio Olei Infirmorum, Olei Catechumenorum, et 
Chrismatis. 

2. Consecratio Virginum. 

3. Consecratio Regis. 

4. Consecratio Reginae. 

5. Consecratio Episcopi. 

6. Inthronizatio Archiepiscopi, quando ipse Archiepiscopus 
defert pallium a sede Romana. 

* The following note occurs on the first leaf. 

Himc librum legavit dominus Kogerus de Martivall, Sarisbyrensis epis- 
copus, Ecclesise Cathedrali beata3 Marise Sarisbyrensi ; ita quod loci episcopus, 
qui pro tempore fuerit, habeat usum ejus, si ilium habere voluerit; cui 
tradatur per bonam memorandam, proprietate ipsius penes dictam ecclesiam 
permanente, et, mortuo quolibet episcopo qui ejus usum habuerit, dictse 
ecclesise tideliter restituatur. 



In Ccena Domini. 201 



IN CCENA DOMINI. 

Ojficium in Coena Domini. 

Dictis quce ad missam pertinent, usque finitur oratio Nobis quoque 
peccatoribus, statim antequam dicatur Per quern hsec omnia, appropin- 
quans diaconus cum reverentia, ampullam cum oleo infirmorum 
subministret episcopo ; super quam ter crucis signum facial episcopus, 
ac ter sufflet in ea } perfaiatque exorcismum, audientibus tantum qui 
secus ccltare stant ministris ; minime dicens Dorninus vobiscum, neque 
Oremus ; sed ita directe. 

Exorcize te, immundissime spiritus et refuga, teque, omnis 
incursio Satanse et omne phantasma nefandorum inimicorum, 
per omnipotentis Dei Patris majestatem, qui coelum, terram, 
mare, et omnia quse in eis continentur admirabili sua condidit 
potentia, ut cum omni falsitatis tuse veneno procul recedas ab 
hujus olei creatura ad superventuram benedictionem, In 
nomine Patris >J< et Filii >Jt et Spiritus J< Sancti ; ut fiat hoc 
oleum omnibus qui ex eo ungendi sunt, unctio spiritualis et 
perfecta medicina ad corroborandum in Domino humanse con- 
ditionis templum, co-operante in eo gratia et virtute Spiritus 
Sancti, per Jesum Christum Redemptorem nostrum, qui cum 
Patre et eodem Spiritu Sancto vivit et gloriatur per cuncta 
saecula saeculorum. 

Benedictio olei infirmorum, absque Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Omnipotens Deus, qui pro infirmorum necessitate medicinam 
potentise tuse ostensurus, mundum visitasti, ac tua salutari 
prsesentia omnem languorem a fidelibus tuis efFugasti ; respice, 
qusesumus, benigno intuitu ad ministerii nostri devotionem, 
nee tibi, Domine, mei peccatoris displiceat prosecutio in divi- 
nitatis tuse Sacramento. Sed quod hodie ad reparationem 
salutis humanse super hoc oleo visibili nostrse precationis 
gerendum est officio, [in]visibili sanctissimae bene>J<dictioms 
tuse perficiatur mysterio; quia tu, Domine, sacerdotum om- 
nium es purificatio, et coelestium mysteriorum sanctificatio. 
Te, Domine qui Naaman Syrum in Jordane juxta Helissei 
Pont. 25 



202 In Ccena Domini. 

prophetae sermonem septies tinctum a lepra sanasti, ut caro 
ejus sicut caro restitueretur pueri; qusesumus, ut hoc bene- 
dicendo sanctifices oleum, ut sit perfecta medicina innrmorum 
et plena omnibus ex hoc unguendis remissio peccatorum. 
Fiat, Domine, hoc oleum, te benedicente, omnibus unctio 
spiritualis ad purificationem mentis et corporis, ad depellendos 
languores, et ad munimen quoque et defensionem contra 
jacula et insidias immundorum spirituum : atque omnium 
corpora hujus olei liquore in tuo nomine peruncta, a terrense 
corruptionis contagione immaculata cum animabus vivificari 
mereantur, consortiis sanctorum socianda per te, Christe Jesu, 
Salvator mundi, qui venturus es judicare vivos et mortuos. 

Emitte, qusesumus, Domine, sancte Pater, omnipotens 
aeterne Deus, Spiritum Sanctum, Paraclitum tuum, de ccelis in 
hanc pinguedinem olivae, quam de viridi [dignatus es] producere 
ligno; ac Spiritus Sancti prsesentia influente, ccelesti hn- 
pinguetur bene^dictione ad refectionem corporum et salvati- 
onem animarum. Rogamus te, Domine, qui es vera salus ac 
medicina, qui et dixisti, Medicum non opus esse valentibus 
sed male habentibus ; ut pro nobis infirmis et divinse curationis 
tuse ope egentibus super hoc oleum infundas medicinalem tua 
bene>Jdictione virtutem, ut sit omnibus hoc tangentibus et ex 
eo ungendis salus animarum, tutamen corporum ; sit evacuatio 
passionum et salutarium restitutio sanitatum. Sit, omnipotens 
Pater, hoc oleum sancti>j4ficatum, sicut locutus es per apos- 
tolum ; Infirmatur quis ex vobis ; ungatur oleo consecrato in 
nomine Domini, et alleviabit eum Dominus, et si in peccatis 
sit, dimittentur, ei; quatenus hac tua, Domine, confisi pro- 
missione. omnes illud excipiamus in sacrata perunctione 
spiritualis medicinse ad effugandas infirmitates, ad omnium 
promerendam remissionem peccatorum, In nomine Jesu 
Christi Filii tui Domini nostri, per quern hsec omnia, Domine, 
semper bona creas. 

Deferens ampullam, faciat moram usque post Per eundem.* 

Tune removeatur ab altari dicatum oleum infirmorum a diacono, et 

* margin, quando frangit corpus Domini. 



In Ccena Domini. 203 

peragatur missa usque quo perveniatur * ad Per omnia ssecula, ante 
Pax Domini. Tune secundus accedat diaconus, ampullam cum oleo ad 
baptizandum deferens, super quam episcopus ter signum crucis faciat, 
terque in ea sufflans, exorcismum olei ad 'baptizandum perficiat, qui 
circumstant tantum audientibus. 

Eocorcismus. Exorcize te, creatura olei, in no>J<mine Dei 
Patris omnipotentis, ac invo^catione Jesu Christe, et in 
vir>J<tute Spiritus Sancti, ut hac adjuratione summse Trinitatis 
et unicse Deitatis, omnis nequissima virtus et malitia diaboli, 
omnisque violenta incursio et nocivum phantasma inimicorum 
a te eradicetur et effugetur, ac penitus discedat a creatura 
tua ad utilitatem hominum prseparata ; ut in nomine Domini 
fias oleum sanctum, unctio salutaris, purificata quoque divinis 
sacramentis in sanctificationem carnis ac spiritus et in re- 
missionem omnium peccatorum universis qui ex te ungendi 
sunt, quatenus ad percipiendam in baptismo gratiam Spiritus 
Sancti, sicut omnium exterius pectora et scapulse confirman- 
tur, ita et interius per te mentes et animse ccelesti beneJ< 
dictione sanctificentur, in nomine Patris, Filii atque amborum 
Spiritus Sancti, per omnia ssecula sseculorum. 

Deinde episcopus benedicat oleum, et dicat. 

Dominus vobiscum. 

Et cum spiritu tuo. 

Oremus. 

Domine Deus, Pater omnipotens, cujus Unigenitus, ut Deum 
se ostenderet Deus et homo, inter homines magnus et mirabilis 
claruit, ut nos suse miserationis providentia ad prsesens divinse 
prosecutionis incitavit ministerium, qui et pro nobis crucifigi 
voluit, ut dsemones crucifigeret, et mortuus mortuos vivificaret ; 
per ipsum te Patrem omnipotentem, qusesumus, ut hoc oleum 
saricti>J<nces et bene>J<dicas, ut omnes qui ipsius liquore 
delibuti fuerint catechumeni, beneJ<dictione sanctificationis 
seternse in sacramento baptismatis ditentur, omnique pingue- 
dine terrse et rore coelestis abundantise fcecundentur. Annue, 
precamur, omnipotens Pater, ut haec deprecatio et bene>J<dictio 
nostra per te firma et potens omnibus perseveret ad salutem 

* margin, exclusive. 
25* 



204 In Ccena Domini. 

in nomine Filii tui Jesu Christi et Spiritus Sancti, cum quibus 
in unitate Deitatis gloriaris et regnas per omnia ssecula 
sseculorum. Amen. 

Deus, qui in virtute Sancti Spiritus tui imbecillarum 
mentium rudimenta confirmas et beatificando vivificas, te 
oramus, Domine, ut sanctificando bene>J<dica8 hoc oleum, et 
Venturis ad beatse regenerationis lavacrum per istius creaturse 
unctionem mentis et corporis tribuas purgationem ; et si quse 
illos adversantium spirituum impediunt reliquiae, ad tactum 
hujus sancti olei virtutis tuse prsesentia abscedant. Nullus, 
Domine, qusesumus, per hujus olei unctionem locus nequitiis 
spiritualibus ; nulla sit facultas nocendi refugis spiritibus ; 
nulla insidiantibus adversariis ad istius olei unctionem deci- 
piendi relinquatur licentia ; sed omnibus ad agnitionem veree 
fidei convertendis et in Sacramento baptismatis regenerandis 
sit oleum *{< sanctum; sit unctio ejus sancti*J<ncatio utilis et 
salubris, ad percipiendam gratiam coelestium charismatum, et 
ad obtinendam supernorum civium beatse felicitatis communi- 
onem. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum, 
qui cum eodem Spiritu Sancto tecum omnia operatur in 
omnibus, in quibus vivis et dominaris, trinus et unus Deus, 
per omnia ssecula sseculorum. Amen. 

Post haze, revertente pontifice ad sedem stiam, duo cantores claris 
vocibus decantent hymnum, Redemptor. Incipiendo versum, Stans 
ad aram, surgat pontifex. 

Dicto hymno, revertatur episcopus ad altare, et deferatur a tertio 
diacono ampulla cum oleo, quce halet inscriptionem chrismatis ; et 
misceatur in ea balsamum, super quam episcopus ter signum crucis, ter 
sufflans in ea, conversus ad orientem, ita lenedicat chrisma, dicens. 

Hsec commixtio liquorum fiat omnibus perunctis propitiatio 
et custodia salutaris in ssecula sseculorum. Amen. 
Hie dicatur hymnus, Veni Creator. Sequitur. 
Dominus vobiscum. 

Oremus, * fratres carissimi, Deum Patrem omnipotentem, 
cceli terrseque conditorem, qui unigeniti Filii sui admirabili 
patientia mirabiliter pereunti subvenit mundo. ut nobis in- 

* In the Margin there is added ; legendo more comznuni cum cantu. 



In Coena Domini. 205 

dignis et absque merito sanctum nomen illius invocantibus 
opem ccelestis misericordise dignetur conferre, ac septiformis 
Spiritus Sancti munere corda nostra purificare ; quatenus 
omnium vitiorum sorde emundati, ad conficiendum chrisma 
salutare efficiamur idonei. Subveniat nobis in hac celebratione 
omnipotentis Dei gratia, et quod nostro nunc gerendum est 
obsequio, sanctissima ipsius perficiatur bene>J<dictione, atque 
per divinam Spiritus Sancti co-operationem, hoc a Deo sancti- 
ficatum renovetur oleum vitali stillicidio aromatizantis bal- 
sami, fiatque chrisma benedictum ad confirmandos ecclesiastici 
gradus honores, ad promovendas dignitates, ad sanctificandum 
baptismatis lavacrum, ad consignandas quoque novse regene- 
rationis proles stigmate sanctse crucis ; sit etiam chrisma et 
propitiatio salutis seternse omnibus ex ea ungendis in perpe- 
tuam animarum salvationem, annuente et auxiliante ejusdem 
unigenito Domino nostro Jesu Christo, et amborum Spiritu 
Sancto, qui in Trinitate sancta unus et verus vivit et gloriatur 
Deus, per omnia ssecula sseculorum. Amen. 
Oremus, 

Domine Deus Sabaoth, vivida spes mortalium, salus et vita 

omnium pie viventium, qui, per mysticam glorificationis tuse 

laudem, catholici ordinis statum et regise dignitatis consecrare 

disposuisti oleo exsultationis et chrismate salutis : te cernui 

deprecamur, clernentissime, ut divinse claritatis tuse dulcedine 

sensus et conscientias nostras illustres, et nos in his sacris 

cserimoniis coelestium benedictionum amplitudine prosequaris, 

ad conficienda animarum nostrarum medicamenta in hujus 

salutiferse unctionis sanctificatione. Tu, Domine, usui homi- 

num cuncta terrse nascentia providisti, sed prsesertim olivarum 

fructum in utriusque hominis salvationem decrevisti, dum 

consecrati olei unctione nos a peccatis expiari per prophetam 

promisisti, dumque ecclesiastici gradus honorem et ordinem, 

chrismatis oleo, summus in seternum pontifex consecrasti ; 

adesto, qusesumus, Domine, invisibilis tuse visionis prsesentia, 

ac nobis te confitentibus in una trium personarum natura et 

substantia, Spiritum Sanctum tuum de alto ccelorum emitte 

fastigio, qui nostrse operationis ministerio melliflua vitalium 



206 In Ccena Domini. 

odorum conficiat balsama, et ea oleo sanctificationis beneJ< 
dicendo profundat, ac utriusque element! commixtione, saluti- 
ferum perficiat chrisma in credentium salvationem. SanctiJ 
fica, quaesumus, Domine Deus, hanc olei et balsami confecti- 
onem, Deitatis tuse benedictionibus, quo divinitus chrisma 
salutis effectum, tibi renatos in spern vivam, filios adoption! s 
exsurgere faciat in novitatem coelestis regenerationis. Redo- 
leat hoc, Domine, sanctificatum chrisma in divinitatis tuae 
conspectu, nectareo angelicae dulcedinis oblectamento ; sitque 
medicina spiritualis, rcparatio animse et corporis, ac Spiritus 
Sancti largiflua charismatum infusione, omnibus salubris ; 
cunctique hac sacra unctione delibuti digni seternse jocunditatis 
participes efficiantur : per eundem Spiritum Sanctum, qui in 
te et in Patre manens, in utroque vivit et regnat, Deus. Per 
omnia ssecula sseculorum. 

Omnipotens et incomprehensibilis Deus Pater, qui Unigeni- 
tum tuum ante saecula tibi coseternum ad terras destinasti, et 
amplissimam per ipsum gratiam mundo contulisti, quern etiam 
oleo sancto, oleo regali, oleo chrismatis, prse consortibus suis 
dignius perunxisti, ut in prophetis omnibus et regibus atque 
sacerdotibus neminem haberet co-sequalem ; sed solus sanctior, 
solus perfectior, prse filiis hominum subsisteret ; a quo et 
huic materiei nomen indixisti, dum a Christo tuo Domino 
nostro chrisma consecrasti, et chrismatis unctione nos coalesti 
vita participari voluisti, per eundem Jesum Christum Dominum 
nostrum ; tu, Domine, Pater omnipotens, super hoc chrisma 
supernam divinitatis . . . 



Consecratio Virginum. 207 



[CONSECRATIO VIRGINUM.] 

. . . ram Christo Domino nostro percipere mereatur. Per 
eundem. [ut supra p. 154.] 

Deus, seternorum bonorum fidelissime promissor, [et cetera 
ut supra, p. 154.] 

Oratio. Domine Deus, bonarum virtutum dator, [et cetera 
ut supra, p. 154.] 

Tune aqua desuper aspersa, det ei episcopus virginitatis vestimentum , 
et tantum velamentum apud sefaciat retineri, dicens, 

Accipe, pue]la, pallium, [et cetera, ut supra p. 153.] 

Tune ipsa virgo vadat ad sacrarium, et induat se ipso vestimento 
lenedicto ; accipiensque unum cereum in manus suas ardentem, veniat 
in chorum, cantans, Amo Christum, [et cetera, ut supra p. 155.] 
F. Mel et lac, [et cetera, ut supra p. 158.] 

Tune legatur epistola et evangelium : et post evangelium, et Credo et 
Ojfertorium, dicat episcopus. 



Ve-ni - te, 

et clerici percantent antiphonam, 

Venite, venite, venite, filise, audite me; timorem Domini 
docebo vos. 

Accedite ad eum, et illuminamini, et facies vestrse non 
confundentur. 

Tune veniat virgo ante altare, cantans, Et nunc sequimur te, [et 
.cetera, ut supra p. 156. J 

Quo finito, prosternat se episcopus super tapetum ante altare, et virgo 
retro episcopum ; et cantetur interim litania a duobus clericis festive, 
choro respondente ; et inter cetera dicatur ab episcopo ter, 

Ut sorores istas bene*j<dicere et in vera religione conservare 
digneris, Te rogamus. 

Episcopus vero et ministri altaris cantent interim vii. Psalmos 
Poenitentiales. 

Post litaniam surgat episcopus, et incipiat festive, Vem Creator. 



2C8 Consecratio Virginum. 

Post hymnum surgat virgo, et veniat ante altare. 

Sequatur benedictio velaminis. 

Suppliciter te, Domine, rogamus, ut super has vestes, tuarum 
capitibus anoillarum imponendas, bene^dictio tua benigniter 
descendat, et sint hse vestes beneJ<dict8e et consecratre et 
immaculatae et sanctse his ancillis tuis. Per Christum. 

Tune imponat episcopus velamen super caput inclinatce virginis, 
dicendo, 

Accipe Christi virgo velamen virginitatis, [et cetera, ut 
supra p. 159.] 

Tune virgo incipiat hanc antiplionam. 

Induit me Dominus cyclade auro tecta, et immensis moni- 
libus ornavit me. 

vel quamlibet antiplionam quce conveniat, de historia sanctce Agnetis vel 
sanctce Agathce. 

Hie episcopus faciat bannum, ue quis prcesumat illud sanctum 
propositum violare. 

Hie si placet, fiat sermo. 

Sequitur benedictio annuli. 

Creator et consolator humani generis, [et cetera, ut supra 
p. 160.] 

Desponso te Jesu Christo, Filio summi Patris, qui te illsesam 
custodiat et ab omni malo defendat. Amen. 

Hie tradatur annulus, dicendo. 

Accipe annulum fidei et signaculum sinceritatis, quo possis 
omnes pravitates devitare et ad agnitionem veritatis venire. 

Et statim decantent omnes virgines simul antiphonas sequentes. 

Annulo suo subarravit me Dominus meus Jesus Christus, 
et tanquam sponsam decoravit me corona. 

Ipsi sum desponsata, cui angeli serviunt, cujus pulchri- 
tudinem sol et luna mirantur. 

Postea faciat virgo hanc prof essionem, si tempus fuerit. 

Ego, soror N., promitto stabilitatem meam, et conversionem 
morum meorum, et obedientiam, coram Deo omnibusque 
sanctis ejus, secundum regulam sancti Benedicti, in loco isto 
qui est consecratus in honore sancti N. et in praesentia domini 
episcopi N. atque abbatissse N. 

Deinde signum crucis faciat in fine prof essionis, etponat super altare. 



Consecratio Virginum. 209 

His expletis, abbatissa ipsam professionem accipiat ab altari, et 
servandam tradat. 

Tune professa stet ante altare, et tertio dicat hunc versum. 

Suscipe me, Domine, secundura eloquium tuum, et vivam, 
et non confundas me ab expectatione mea. 

Qui versus tertio repetatur ab omnibus, et in fine, Gloria Patri ; et 
postea, Kyrie eleison et Pater noster. 

(Interim professa prosternat se coram altari.) 

Quo finito, dicat episcopus, 

Et ne nos. 

Et subsequentes Psalmos inchoet. 

Domine, quis habitabit. [Ps xv.] 

Dominus regit me. [Ps xxiii.] 

Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt. [Ps Ixix.] 

Quibus ab omnibus decantatis t statim subjungat hcec capitula. 

Salvam fac ancillam tuam. 

Mitte ei auxilium de sancto. 

Domine, exaudi. 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Respice, Domine, propitius super hanc famulam tuam N., 
ut virginitatis sanctae propositum, quod te inspirante suscepit, 
te gubernante custodiat, per Dominum nostrum Jesum 
Christum, usque 



Per om-ni - a sae-cu-la sse-cu-lo-rum. A-men. 



-B 



Do-mi-nus vo- biscum. 



Et cum spi~ri - tu tu-o. 



Sur-sum cor - da. 



Ha - be-mus ad Do- mi-num 
Pont. 26 



210 Consecratio Viryinum. 



Gra- ti- as a - ga-mus Do-mi-no De - o nostro. 



Dig-num et jus-turn est. 

Vere dignura et justum est, aequum et salutare, nos tibi 
semper et ubique gratias agere, Domine, sancte Pater, omni- 
potens seterne Deus ; castorum corporum benignus habitator 
et incorruptarum Deus amator animarum ; Deus, qui humanam 
substantiam in primis hominibus diabolica fraude vitiatam, 
ita Verbo tuo per quod omnia facta sunt reparas, ut earn non 
solum ad primse originis innocentiam revoces, sed etiam ad 
experientiam quorundam bonorum, quse in novo sseculo sunt 
habenda, perducas, et obstrictos adhuc conditione mortalium, 
jam ad similitudinem provehas angelorum; respice. Domine, 
super hanc famulam tuam, quse in manu tua continentise suse 
propositum collocans, tibi devotionem suam offert, a quo 
idem votum assumpsit. Quomodo enim animus mortali carne 
circumdatus, legem naturae, libertatem licentise, vim consue- 
tudinis, et stimulos setatis evinceret, nisi tu per gratiam tuam 
hunc amorem virginitatis clementer accenderes; nisi etiam 
tu hanc cupiditatem in ejus corde benignus aleres, tu forti- 
tudinem ministrares. Effusa namque in omnes gentes gratia 
tua, ex omni natione quge sub coelo est in stellarum innumera- 
bilem numerum novi testamenti heredibus adoptatis, inter 
ceteras virtutes quas filiis tuis, non ex sanguinibus neque ex 
voluptate carnis sed de tuo Spiritu genitis, indidisti, etiam 
hoc donum in quarundam mentes de largitatis tuse fonte de- 
fluxit, ut cum honorem nuptiarum nulla interdicta minuissent, 
ac super sanctum conjugium initiatis benedictio permaneret, 
exsisterent tamen sublimiores animse. quse viri ac mulieris 
copulam fastidirent, connubium concupiscerent sacramenti, 
nee imitarentur [quod nuptiis agitur, sed diligerent] quod 
nuptiis praenotatur. Agnovit auctorem suum beata virginitas, 
et semula integritatis angelicas ; illius thalamo, illius cubiculo 
se devovit, qui perpetuae virginitatis est filius. Imploranti 
auxiliurn tuum, Domine, et confirmari se benedictionis 



Consecratio Virginum. 211 

tuoe consecratione cupienti, da protectionis tuse munimen et 
regimen, ne hostis antiquus, qui excellentiora studia subtil i- 
oribus infestat insidiis, ad obscurandam perfectae continent 
palmam per aliquam mentis serpat incuriam, et rapiat de 
proposito virginum, quod etiam moribus decet inesse nupta- 
rum. Sit in ea, Domine, per donum Spiritus tui, prudens 
modestia, sapiens beriignitas, gravis lenitas, casta libertas ; 
in caritate ferveat, et nihil extra te diligat ; laudabiliter vivat, 
laudarique non appetat; te in sanctitate corporis, te in anin.i 
sui puritate [glorificet. Amore] timeat ; amore tibi serviat ; 
tu ei honor sis, tu gaudium, tu voluptas; tu in moerore so- 
latium; tu in ambiguitate consilium ; tu in injuria defensio, 
in tribulatione patientia, in paupertate abundantia, in jejunio 
cibus, in infirmitate medicina ; te in mente habeat, et in te 
habeat omnia, quern diligere appetit super omnia ; quod est 
professa custodiat, scrutator! pectorum non corpore placitura 
sed mente ; transeat in numerum sapientium puellarum, ut 
coelestem sponsum accensis lampadibus cum oleo praeparati- 
onis exspectet ; nee turbata de improvise regis adventu, 
secura cum lumine, prgecedentium virginum choro juncta, 
occurrat; nee excludatur cum stultis, sed regalem januam 
cum sapientibus virginibus licenter introeat, et in Agni tui 
perpetuo comitatu, probabili permansura castitate, permaneat. 
Per eundem. 

BeneJ^dicat te Deus Pater et Filius et Spiritus Sanctus 
omni benedictione spirituali, ut maneas incorrupta, inviolata, 
et immaculata sub vestimento sanctse Marias matris Domini 
nostri Jesu Christi. Requiescat super te Spiritus septiformis 
Dei, Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii et 
fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et repleat te Spiritus 
timoris Domini. Amen. 

Fragilitatem tuam Dominus solidet; fidei constantia te 
roboret, validamque confirmet; pietate allevet, miseratione 
conservet. Mentem tuam regat, vias tuas dirigat, cogitationes 
sanctas in te instituat. Actus tuos probet; opera bona in 
te perficiat ; caritate te sedificet ; sapientia te illuminet ; 
castitate te muniat; scientia te instruat. In virtute multi- 
26* 



212 Consecratio Virginum. 

plicet; in sanctitate sublimet; ad patientiam te prseparet ; 
ad obedientiam te subdat, et humilitate te prosternat. Amen. 

Ad continentiam tibi det fortitudinem ; reddat te sobriam ; 
protegat te pudicam ; in infirmitate visitet ; in dolore te 
relevet ; in temptatione te erigat ; in conversatione custodiat ; 
in prosperitate te temperet ; in iracundia mitiget ; iniquitatem 
in te emendet. Infundat in te gratiam ; remittat tibi offensas ; 
tribuat disciplinam, ut his et similibus virtutibus fulta, et 
sanctis operibus illustrata, ilia semper studeas agere, quae 
digna fiant Deo in seterna remuneratione. Ilium habeas 
testem, quern habitura es judicem ; atque ita te aptare stude, 
ut prsefulgentem gestes in manu lampadem ; sicque intratura 
sponsi thalamum occurras venienti cum gaudio, ut nihil in te 
reperiat foetidum, nihil sordidum, nihil incultum, nihil cor- 
ruptum, nihil inhonestum, sed niveam et candidam animarn 
corpusque lucidum atque splendidum. Itaque cum dies ille 
tremendus remunerationis justorum retributionisque malorum 
advenerit, non inveniat in te ultrix flamma quod urat, sed 
divrna pietas quod coronet, quam jam in hoc saeculo conver- 
satio religiosa mundavit. Hincque tribunal seterni Judicis 
ascensura celsaque palatia, cum eisdem merearis portionem 
qui sequuntur Agnum et cantant canticum novum sine 
cessatione, illic perceptura prsemium post laborem ; semperque 
maneas in regione viventium, atque ipse bene>J<dieat te de 
coelis qui per crucis passionem humanum genus est dignatus 
redimere in terris, Jesus Christus, Dominus noster, qui cum 
co-seterno Patre et Spiritu Sancto in Trinitate perfecta vivit 
et regnat Deus. Per omnia ssecula sseculorum. Amen. 

Deus, indulgentise pater, qui severitatem tuse districtionis 
temperans, indulsisti ne films portaret iniquitatem patris ; 
et qui mira dispensatione etiam malis bene utens, tuse digna- 
tionis gratiam per eos frequenter operaris ; queesumus 
clementiam tuam, ut huic famulse tuse non obsistat quod 
habitum religionis per nos tanta et tali re indignos accepit, 
sed ministerium quod exterius per nos exhibetur, inierius per 
donum Sancti Spiritus exsequaris. Per Dominum. In unitate 
ejusdem. 



Consecratio Virginum. 213 

Te invocamus, Domine, sancte Pater, omnipotens seterne 
Deus, super hanc famulam tuam, quse tibi vovit servire pura 
mente mundoque corde, ut earn sociare digner.is inter ilia 
centum quadraginta quatuor millia infantium qui virgines 
permanserunt, in quorum ore dolus inventus non est ; et ita 
hanc famulam tuam facias permanere immaculatam in finem, 
per immaculatum Dominum nostrum Jesum Christum, qui 
tecum vivit. 

Post licec tradat alicui puellce cereum ad tenendum et offerat panem et 
vinum episcopo, hoc modo. Virgo Deo dicata, utraque manu linteo 
cooperta, teneat in manu dextera patenam cum oblata, in sinistra 
calicem cum vino, et procedens ad offerendum, mittat oblatam de patena 
sua in patenam quam episcopus vel ejus diaconus tenebit. Similiter 
vinum offerendo, efundat illud in calicem quern tenebit episcopus 
vacuum ; iterumque accipiat cereum, et stet inclinata usque communicet, 
vel revertatur ad locum in quo prius stetit, donee veniat ad communi- 
candum ; et missa peragatur. 

Communicato episcopo, et data signo a diacono procedant virgines ad 
communionem, una post aliam, secundum ordinem ; quibus communicatis, 
et missa finita, veniant ad episcopum sedentem in cathedra singular 
virgines f et offerant cereos in manu episcopi ; et tune episcopus, detracto 
velamine prce oculis, faciem virginis co-operiat, et ipsa virgo, deosculata 
manu episcopi, incipiat hanc antiphonam, 

Posuit signum in faciem meam, ut nullum prseter eum 
amatorem admittam. 

Et cum hoc fecerint singulce, tune omnes simul, quasi avertentes 
scapulas a populo, ingredientur chorum, cantantes R. Regnum mundi. 
Et sic deinceps permancant in summo silentio usque in tertium diem, 
nihil omnium illorum vestimentorum quce in benedictione habuerint 
exuentes vel mutantes, nisi tantum subtalares pedum. 

Sic deinceps die noctuque psalrnis, hymnis et canticis, magis devotione 
cordis quam modidatione vocis, Christo Domino, cui se voverunt, jugitcr 
servire intendant. 

Item episcopalis benedictio super earn, 

Effunde, Domine, quaesumus. coelestem benedictionem, [et 
cetera, ut supra p. 168.] 

[Benedictio Dei Pa^tris, et FiJlii et Spiritus >J* Sancti 
super vos descendat et maneat semper, manu recentiori.] 



214 Consecratio Regis. 



INCIPIT CONSECRATIO REGIS. 

Consccrandum regem de conventu fidelium servorum duo episcopi per 
manus producant ad ecclesiam, et chorus decantet hanc antiphonam. 

Firmetur manus tua, et exaltetur dextera tua: justitia et 
judicium prseparatio sedistuse; misericordia et veritas prse- 
cedant faciem tuam. Alleluya. 

Gloria Patri. 

Perveniens ad ecclesiam, prosternat se super pavimentum ante altarc. 
Pavimentum autem stratum sit tapetibus et palliis. Finita antiphona, 
fiat litania ; et episcopi prosternant se super pavimentum hinc et inde, 
circa electum regem. 

Expleta autem litania, erigant se. Erectus autem ab episcopis 
electus rex, hcec tria servaturum se esse promittat, dicens. 

In Christi nomine promitto hsec tria populo Cbristiano 
mihi subdito. 

Imprimis, me prsecepturum et opem pro viribus impensurum, 
ut Ecclesia Dei et omnis populus Christianus veram pacem 
nostro arbitrio in omni tempore servet. 

Aliud, ut rapacitates et omnes iniquitates omnibus gradibus 
interdicam. 

Tertium, ut in omnibus judiciis sequitatem et misericordiam 
prsecipiam ; ut mihi et vobis indulgeat suam misericordiam 
clemens et misericors Deus, qui vivit. 

Et respondeant omnes, Amen. 

His expletis, unus episcoporum alloquatur populum, si tali principi 
ac rectori se subjicere, et jussionibus ejus obtemperare velint. Tune a 
circumstante clero et populo respondeatur 

Volumus et concedimus. 

Postea vero cum eo devote inclinato dicantur a metropolitan sequentcs 
orationes. 

Omnipotens sempiterne Deus, creator omnium, imperator 
angelorum, rex regnantium, dominusque dominantium, qui 
Abraham fidelem famulum tuum de hostibus triumphare 
f'ecisti ; Moysi et Josuse, populo prselatis, multiplicem victoriarn 
tribuisti ; humilemque David puerum tuum regni fastigio 



Consecratio Regis. 215 

sublimasti ; et Salomonem sapientise pacisque ineffabili munere 
ditasti ; respice, qusesumus, ad preces humilitatis nostrse, et 
super hunc famulum tuum, quem supplici devotione in regem 
eligimus, benedictionum tuarum dona multiplica, eumque 
dexterse tuse potentia semper et ubique circumda, quatenus 
prsedicti Abrahce fidelitate firmatus, Moysis mansuetudine fre- 
tus, Josuse fortitudine munitus. David humilitate exaltatus, 
Salomonis sapientia decoratus, tibi in omnibus placeat, et per 
tramitem justitise inoffenso gradu semper incedat, ecclesiamque 
tuam deinceps cum plebibus sibi annexis ita enutriat ac doceat, 
muniat et instruat, contraque omnes visibiles et invisibiles 
hostes eidem potenter regaliterque tuse virtutis regimen ad- 
ministret, et ad verse fidei pacisque concordiam eorum animos, 
te opitulante, reformet, ut horum populorum debita subjectione 
fultus, cum digno am ore glorificatus ad paternum decenter 
solium tua miseratione conscendere mereatur; tuse quoque 
protectionis galea munitus, et scuto insuperabili jugiter pro- 
tectus, armisque ccelestibus circumdatus, optabilis victorias 
triumphum feliciter capiat, terroremque suae potentiae in- 
fidelibus suis inferat, et pacem tibi militantibus Isetanter 
reportet ; per Dominum nostrum, qui virtute crucis tartara 
destruxit, regnoque diaboli superato, ad ccelos victor ascendit, 
in quo potestas omnis regum consistit et victoria; qui est 
gloria humilium et vita salusque populorum. Qui tecum. 

Alia Oratio. Benedic, Domine, hunc regem nostrum N. 
qui regna omnium moderaris a saeculo, et tali eum benedictione 
glorifica, ut Davidicse teneat sublimitatis sceptrum, et glorifi- 
catus in ejus reperiatur merito ; da ei tuo inspiramine cum 
mansuetudine ita regere populum, sicut Salomonem fecisti 
regnum obtinere pacificum ; tibi cum timore semper sit 
subditus, tibique militet cum quiete ; sit tuo clypeo protectus 
cum proceribus, et ubique tua gratia victor existat ; honorifica 
eum prse cunctis regibus gentium ; felix populis dominetur, 
et feliciter eum nationes adorent ; vivat inter gentium catervas 
magnanimus; sit in judiciis aequitatis singularis ; locupletet 
eum tua prsedives dextera; frugiferam obtineat patriam, et 
ejus liberis tribuas profutura; preesta ei prolixitatem vitee 



216 Consecratio Regis. 

per tempora, ut in diebus ejus oriatur j ustitia ; in te robustum 
teneat regiminis solium, et cum jocunditate et justitia seterno 
glorietur in regno. Per Dominum. 

Deus inefFabilis, auctor mundi, conditor generis humani, 
gubernator imperii, confirmator regni, qui ex utero fidelis 
amici tui patriarch nostri Abrahse prseelegisti regem sseculis 
profuturum ; tu prsesentem regem hunc cum exercitu suo per 
intercessionem omnium sanctorum uberi benedictione locu- 
pleta, et in solium regni firma stabilitate connecte ; visita 
eum, sicut Moysen in rubo, Jesum Nave in prselio, Gedeon in 
agro, Samuelem in templo, et ilia eum benedictione siderea 
ac sapientise tuse rore perfunde, quam beatus David in 
psalterio, Salomon filius ejus, te remunerante, percepit e 
coelo ; sis ei contra acies inimicorum lorica; in adversis galea, 
in prosperis patientia, in protectione clypeus sempiternus; 
et prsesta, ut gentes illi teneant fidem, proceres sui habeant 
pacem, diligantcaritatem, abstineant se a cupiditate, loquantur 
justitiam, custodiant veritatem ; et ita populus iste pullulet 
coalitus benedictione seternitatis, ut semper maneant tripudi- 
antes in pace victores. Per. 

Tune demum ab episcopo metropolitano unguantur sili manus de oleo 
sanctificato. 

Unguantur manus istse de oleo sanctificato, unde uncti 
fuerunt reges et prophetse, et sicut unxit Samuel David in 
regem ; ut sis constitutus rex in regno isto super populum 
istum, quern Dominus Deus tuus dedit tibi ad regendum et 
gubernandum. Quod ipse prsestare dignetur qui cum Patre 
et Spiritu Sancto vivit. 

Prospice, omnipotens Deus, serenis obtutibus hunc glo- 
riosum regem N. et sicut benedixisti Abraham, Isaac, et Jacob, 
sic ilium largis benedictionibus spiritualis gratise cum omni 
plenitudine tua potentia irrigare atque perfundere dignare ; 
tribue ei, Domine, de rore cceli et de pinguedine terree, 
abundantiam frumenti, vini, et olei, et omnium frugum 
opulentiam ex largitate divini muneris longa per tempora, 
ut illo regnante sit corporum sanitas in patria, et pax inviolata 
sit in regno, et dignitas gloriosa regalis palatii maximo 



Consecratio Regis. 217 

splendore regise potestatis oculis omnium fulgeat, luce cla- 
rissima coruscare atque splendere quasi splendidissimafulgura, 
maximo perfusa lumine videatur; tribue ei, omnipotens, ut 
sit fortissimus protector patrise et consolator ecclesiarum ac 
ccenobiorum sanctorum maxima cum pietate regalis munifi- 
centiae, atque ut sit fortissimus regum triumphator hostium 
ad opprimendas rebelles et paganas nationes; sitque suis 
inimicis satis terribilis prse maxima fortitudine regalis po- 
tentise ; optimatibus quoque atque prsecelsis proceribus atque 
fidelibus sui regni, munificus et amabilis et pius, ut ab omni- 
bus timeatur atque diligatur ; reges quoque de lumbis ejus 
per snccessiones temporum futurorum egrediantur, regnum 
hoc regere totum, et, post gloriosa tempora atque felicia prse- 
sentis vitse, gaudia sempiterna in perpetua beatitudine habere 
mereatur. Per. 

Postea vero caput, pectus, et scapulce, ambceque compages brachiorurn 
ipsius unyuantur, dicente metropolitano, 

Unguatur caput istud, pectus, scapulae et compages brachi- 
orum de oleo sanctificato, Retro require. 

Interim cantatur responsorium. 



De - um ti me et mandata ejus observa; hoc est om- 

nis homo. 

Timentibus Dominum nihil deest, nee his qui diligunt eum 
in veritate : hoc [est omnis homo.] 

Post unctionem oratio. 

Deus, Dei Filius, Jesus Christus, Dominus noster, qui a 
Patre oleo exsultationis unctus prse participibus suis, ipse per 
prsesentem sacri unguenti infusionem, Spiritus Paracliti super 
caput tuum infundat benedictionem, eandemque usque ad 
interiora cordis tui penetrare faciat, quatenus hoc visibili et 
tractabili dono invisibilia percipere, et temporali regno justis 
moderationibus exsecuto, seternaliter cum eo regnare merearis, 
qui solus sine peccato rex regum vivit et gloriatur cum Deo 
Patre in unitate ejusdem. 

Deus, qui es justorum gloria et misericordia peccatorum, 
Pont. 27 



218 Consecratio Regis. 

qui misisti Filium tuum pretioso sanguine suo genus humanum 
redimere, qui conteris bella et propugnator es in te sperantium, 
et sub cujus arbitrio omnium regnorum continetur potestas ; 
te humiliter deprecamur, ut prsesentem famulum tuum N. in 
tua misericordia confidentem in prsesenti sede regali bene>J< 
dicas, eique propitius adesse digneris, ut qui tua expetit 
protectione defendi, omnibus sit hostibus fortior. Fac eum, 
Domine, beatum esse et victorem de inimicis suis. Corona 
eum corona justitiee et pietatis, ut ex toto corde et tota mente 
in te credens tibi deserviat, sanctam tuam ecclesiam defendat 
et sublimet, populum sibi commissum juste regat, nullis 
insidiantibus malis eum in injustitiam convertat. Accende, 
Domine, cor ejus ad amorem gratise tuse per hoc unctionis 
oleum, unde unxisti sacerdotes, reges et prophetas ; quatenus 
diligens justitiam, per tramitem similiter justitise populum 
ducens, post peracta a te disposita in regali excellentia 
annorum curricula, pervenire ad seterna gaudia mereatur. 
Per. 

Posted ab episcopis ensem accipiat, et cum ense totum regnum sibi 
fideliter ad regendum secundum prcedicta verba sciat esse commendatum, 
dicente metropolitano. 

Accipe gladium per manus episcoporum licet indignas, vice 
tamen et auctoritate sanctorum apostolorum consecratas, tibi 
regaliter impositum, nostrseque benedictionis oificio in de- 
fensionem sanctse Dei ecclesiae divinitus ordinatum, et esto 
memor de quo Psalmista prophetavit dicens ; Accingere gladio 
tuo super femur tuum, potentissime, ut per eundem vim 
aequitatis exerceas, molem iniquitatis potenter destruas, et 
sanctam Dei ecclesiam ej usque fideles propugnando protegas; 
nee minus sub fide falsos quam Christiani nominis hostes 
exsecreris ac destruas ; viduas et pupillos clementer adjuves 
ac defendas ; desolata restaures, restaurata conserves ; ulcis- 
caris injusta, confirmes bene disposita; quatenus hsec in 
agendo, virtutum triumpho gloriosus justitiaeque cultor egre- 
gius, cum mundi Salvatore, cujus typum geris in nomine, sine 
fine merearis regnare. Qui cum Patre. 

Accinctus autem ense, similiter armillas accipiat, dicente metro- 
politano. 



Consecratio Regis. 219 

Accipe armillas, sinceritatis et sapientise divinseque circum- 
dationis indicium, quibus intelligas omnes operationes tuas 
contra hostes visibiles et invisibles posse esse munitas. Per 
Dominum. 

Cum datur pallium. 

Accipe pallium, quattuor initiis formatum,per quod intelligas 
quattuor mundi partes divinse potestati esse subjectas, nee 
quenquam posse fideliter regnare in terris, nisi cui potestas 
regnandi fuerit collata in coelis. 
Benedictio coronce regis, 

Deus, tuorum corona fidelium, qui in capitibus eorum ponis 
coronam de lapide pretioso, benedic et sanctifica coronam 
istam, quatenus sicut ipsa diversis pretiosisque lapidibus 
adornatur, sic famulus tuus N. gestator ipsius multiplici 
pretiosarum virtutum munere tua largiente gratia repleatur. 
Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum, Regem 
seternum. Qui tecum. 
Cum capiti corona datur. 

Coronet te Deus corona glorise, atque justitise honore, et 
opere fortitudinis, ut per officium nostrse benedictionis cum 
fide recta et multiplici bonorum operum fructu ad coronam 
pervenias regni perpetui, ipso largiente, cujus regnum per- 
manet in saecula sseculorum. 
Post coronam oratio. 

Deus perpetuitatis, dux virtutum, cunctorum hostium victor, 
benedic hunc famulum tuum N. tibi caput suum inclinantem, 
et prolixa sanitate et prospera felicitate eum conserva, et 
ubicunque auxilium tuum invocaverit, cito adsis et protegas 
ac defendas. Tribue ei, qusesumus, Domine, divitias gratise 
tuae; comple in bonis desiderium ejus; corona eum in miseri- 
cordia tua, tibique Domino pia devotione jugiter famuletur. 
Per Dominum. 
Cum datur annulus. 

Accipe regise dignitatis annulum, et per hunc in te Catholicse 

fidei signaculum. quia ut hodie ornaris caput et princeps 

regni ac populi, ita perseveres auctor ac stabilitor Christiani- 

tatis et Christianse fidei, ut felix in opere, locuples in fide, 

27* 



220 Consecratio Regis. 

eum Rege regum glorieris ; cui est honor et gloria per seterna 
sseculorum ssecula. Amen. 

Cum datur sceptrum. 

Accipe sceptrum, regise potestatis insigne, virgam scilicet 
regni, rectam virgam virtutis, qua te ipsum bene regas ; 
sanctam ecclesiam populumque videlicet Christianum, tibi a 
Deo commissum, regia virtute ab improbis defendas ; pravos 
corrigas ; rectos pacifices ; et ut viam rectam tenere possint, 
tuo juvamine dirigas; quatenus de temporali regno ad seter- 
num regnum pervenias, ipso adjuvante. cujus regnum per- 
manet in ssecula sseculorum. 

Oratio pro sceptro. 

Omnium, Domine, fons bonorum, cunctorumque, Deus, 
institutor profectuum, tribue, qusesumus, famulo tuo N. 
adeptam bene regere dignitatem, et a te sibi prsestitum hono- 
rem dignare corroborare ; honorifica eum prse cunctis regibus 
Britannise ; uberi eum bene>J<dictione locupleta, et in solio 
regni firma stabilitate consolida; visita eum in sobole ; 
prsesta ei prolixitatem vitae ; in diebus ejus semper oriatur 
justitia, ut cum jocunditate et laetitia eeterno glorietur in 
regno. Per Christum. 

Tune detur ei virga. 

Accipe virgam virtutis atque sequitatis, qua intelligas, te 
mulcere pios et terrere reprobos ; errantes viam doce, lapsis- 
que manum porrige, disperdasque superbos et releves humiles, 
ut aperiat tibi ostium Jesus Christus Dominus noster; qui de 
se ipso ait, Ego sum ostium, per me si quis introierit salvabitur. 
Et ipse qui est clavis David et sceptrum domus Israel, qui 
aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit, sit tibi adjutor, 
qui educit vinctum de domo carceris, sedentem in tenebris et 
umbra mortis, ut in omnibus sequi merearis eum, de quo 
propheta David cecinit ; Sedes tua, Deus, in sseculum saeculi, 
virga recta est virga regni tui ; et imitare ipsum qui dicit ; 
Diligas justitiam, et odio habeas iniquitatem ; propterea 
unxit te Deus, Deus tuus, oleo Isetitise, ad exemplum illius 
quern ante ssecula unxerat prae participibus suis, Jesum 
Christum Dominum nostrum. 



Consecratio Regis. 221 

Tune dicatur super eum benedictio. 

Benedicat tibi Deus custodiatque te, et sicut te voluit super 
populum suum esse regem, ita in prsesenti sseculo felicem et 
seternae felicitatis tribuat esse consortem. Amen. 

Clerum ac populum, quern sua voluit opitulatione, tua 
sanctione congregari, sua dispensatione et tua administratione 
per diuturna tempora faciat feliciter gubernari. Amen. 

Quatenus divinis monitis parentes, adversantibus omnibus 
carentes, bonis omnibus exuberantes, tuo imperio fideli amore 
et imperio obsequentes, et in preesenti seeculo pacis tranquilli- 
tate fruantur et tecum seternorum civium consortio potiri 
mereantur. Amen. 

Quod ipse prsestare dignetur. 

Coronatus autem osculetur episcopos, a quibus post ducatur honorifice 
ad regale solium, cJwro canente hymnum, Te Deum laudamus. Quo ad 
finem perducto, dicat ad eum metropolitanus. 

Sta et retine amodo locum quern hucusque paterna suc- 
cessione tenuisti, hsereditario judicio tibi delegatum, per 
auctoritatem Dei omnipotentis, et prsesentem traditionem 
nostram, scilicet omnium episcoporum ceterorumque Dei 
servorum; et quanto clerum sacris altaribus propinquiorem 
perspicis, tanto ei potiorem in locis congruis honorem im- 
pendere memineris ; quatenus mediator Dei et hominum te 
mediatorem cleri et plebis in hoc regni solio confirmet, et in 
regnum seternum regnare faciat, Jesus Christus Dominus 
noster, rex regum et dominus dominantium. Qui cum Patre 
et Spiritu Sancto vivit et regnat in ssecula sseculorum. Amen. 



222 Benedictio Reginm. 



[BENEDICTIO REGIN.E.] 

Benedictio regince dicenda in ingressu ecclesice, secundum 
ordinem Romanum. 

Omnipotens sempiterne Deus, fons et origo totius bonitatis, 
qui foeminei sexus fragilitatem nequaquam reprobando ad- 
versaris, sed dignanter comprobando propitius eligis ; et qui 
infirraa mundi eligendo, fortia quseque confundere decrevisti ; 
quique glorise virtu tisque tuse triumphum, in manu Judith 
foeminso olim Judaicse plebi de hoste saavissimo resignare * 
voluisti ; respice, quaesumus, preces humilitatis nostrse, e*t 
super hanc famulam tuam N., quam supplici devotione in 
reginam eligimus, benedictionum tuarum dona multiplica, 
eainque dextera tuse pietatis semper et ubique circumda ; 
sitque umbone muniminis tui undique secus firmiter protecta, 
quatenus visibilis hostis nequitias triumphaliter expugnare 
valeat, et una cum Sara atque Rebecca et Rachel, beatis 
reverendisque fceminis, fructu uteri sui fcecundari seu gratulari 
mereatur ad decorem totius regni statumque sanctse Dei 
ecclesise regendum, necnon protegendum. Per Christum 
Dominum nostrum, qui intemerato Marise beatse virginis utero 
nasci, et visitare, et renovare hunc dignatus est mundum, qui 
tecum vivit et gloriatur Deus in unitate Spiritus Sancti per 
immortalia ssecula sseculorum. Amen. 

Post hanc sequitur lenedictio, dicenda ante altare. 

Deus, qui solus habes immortalitatem, lucemque inhabitas 
inaccessibilem, cujus providentia in sui dispositione non 
fallitur; qui fecisti quse futura stint, et vocas ea quse non 
sunt tanquam ea quse sunt; qui snperbos sequo moderamine 
de principatu dejicis, atque humiles dignanter in sublime 
provehis ; ineffabilem misericordiam tuam supplices exoramus, 
ut sicut reginam Hester causa Judaicse salutis de captivitatis 
suss compede solutam, ad regis Assueri thalamum regnique 

* Pontif. Lacy ; patrare. al. in triumphum . . designare, sine sensu. 



Benedictio Regince. 223 

sui consortium * transire fecisti, ita hanc famulam tuam N. 
humilitatis nostrae benedictione Christianse plebis gratia 
salutis ad dignam sublimemque regis nostri copulam miseri- 
corditer transire concedas, ut in regali fcedere conjugii semper 
manens pudica, proximam virginitati palmam continentiaB 
obtinere queat ; tibique Deo vivo et vero in omnibus et super 
omnia jugiter placere desideret, et te inspirante, quae tibi 
placita sunt toto corde perficiat. Per Dominum. 

Item post Tianc, in sacri olei unctione sequatur hcec oratio. 

Spiritus Sancti gratia, humilitatis nostrae officio in te 
copiosa descendat, ut sicut manibus nostris indignis oleo 
materiali oblita pinguescis exterius, ita ejus invisibili unguine 
delibuta impinguari merearis interius, ej usque spiritali 
unctione perfectissime semper imbuta, et illicita declinare 
tota mente et spernere discas seu valeas, et utilia animae tuae 
jugiter cogitare, optare, atque operari queas, auxiliante Do- 
mino nostro Jesu Christo. Qui cum Deo Patre. 

Hie ungatur oleo sancto. 

In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti prosit tibi hsec 
unctio olei in honorem et confirmationem seternam in ssecula 
sseculorum. Amen. 

Omnipotens sempiterne Deus, aifluentem Spiritum tuae 
benedictionis super famulam tuam nobis orantibus propitiatus 
infunde ; ut quae per manus nostrse impositionem hodie regina 
"instituitur, sanctificatione tua digna et electa permaneat, ut 
nunquam postmodum de tua gratia separetur indigna. Per. 

Hie detur annulus. 

Accipe annulum fidei, signaculum sinceritatis, quo possis 
omnes hsereticas pravitates devitare, et barbaras gentes 
virtute Dei premere et ad agnitionem veritatis advocare. 

Deus, cujus est omnis potestas et dignitas, da famulae tuse 
N. signo tuae fidei prosperum suae dignitatis effectum, in qua 
tibi semper firma maneat, tibique jugiter placere contendat. 
Per. 

* The remainder of this office is taken from MS. Tiberius B. viii, British 
Museum ; the Pontifical of a Bishop of Glasgow, saec. xii. with which the 
part which precedes is identical. 



224 Benedictio Regince. 

Benedictio coronce Deus tuorum corona, et cetera, ut supra 
in Coronatione Regis. 

Item, in eodem ordine ad coronce impositionein, postguam benedicta 
fuerit, coronabitur. 

Accipe coronam gloriae, honorem jocunditatis, ut splendida 
fulgeas et seterna exsultatione coroneris. 

Alia. Olficio indignitatis mess in reginam sollemniter 
benedicta, accipe coronam regalis excellentise quse licet ab 
indignis, episcopalibus tamen manibus, capiti tuo imponitur ; 
unde sicut exterius auro et gemmis redimita emines, ita et 
interius auro sapientise virtutumque gemmis decorari con- 
tendas, quatenus post occasum hujus sseculi cum prudentibus 
virginibus sponso perenni Domino nostro Jesu Christo digne 
et laudabiliter occurrens, regiam coelestis aulse merearis 
ingredi januam, auxiliante Domino nostro Jesu Christo, qui 
cum Deo Patre et Spiritu Sancto vivit et regnat per infinita 
ssecula sseculorum. Amen. 

Oralio. Omnium, Domine, fons bonorum et cunctorum 
dator profectuum, tribue famulse tuse N. adeptam bene gerere 
dignitatem, et a te sibi prsestitam bonis operibus corroborare 
gloriain. Per Dominum. 



Consecratio Episcopi. 225 



[CONSECRATIO EPISCOPI.] 

. . . simo post resurrectionem cum carne qua resurrexit et 
anima ascendisse in ccelum ; et sedere ad dexteram Patris ; 
inde venturum judicare vivos et mortuos, et redditurum 
unicuique secundum opera sua, sive bona fuerint sive mala 1 ? 

Assentio, et ita credo. 

Interrogatio. Credis et Spiritum Sanctum plenum atque 
perfectum verumque Deum, a Patre Filioque procedentem, 
co-sequalem et co-essentialem, co-omnipotentem et co-seternum 
per omnia Patri et Filio \ 

Credo. 

Interrogatio. Credis hanc sanctam Trinitatem non tres 
Deos sed unum Deum omnipotentem, seternum, invisibilem, et 
incommutabilem I 

R. Credo. 

Interrogatio. Credis sanctam Catholicam et Apostolicam 
nnam esse veram Ecclesiam, in qua datur unum baptisma et 
vera remissio omnium peccatorum 1 

R. Credo. 

Interrogatio. Anathematizas etiam omnem hseresim ex- 
tollentem se adversus hanc sanctam ecclesiam catholicam I 

R. Anathematize. 

Interrogation Credis etiam veram resurrectionem ejusdem 
carnis, quam nunc gestas, et vitam seternam. 

R. Credo. 

Interrogation Credis etiam novi et veteris Testamenti, 
Legis et Prophetarurn et Apostolorum, unum esse auctorem 
Deum ac Dominum omnipotentem "? 

Credo. 

Et dicatur ei. 

Hsec tibi fides augeatur a Domino ad veram et seternam 
beatitudinem, dilectissime frater in Christo. 

Et respondeant omnes. 

Amen. 
Pont. 28 



226 Consecratio Episcopi. 

Ita igitur examinatus et bene instructus, cum consensu clericorum et 
laicorum ac conventu totius provincice episcoporum, in nomine Domini 
ordinetur. 

Deinde cantor incipiat antiphonam ad introitum, et cetera ex more. 
Sequitus oratio. 

Adesto supplicationibus nostris, omnipotens Deus, ut quod 
humilitatis nostrse gerendum est ministerio, tuse virtutis im- 
pleatur effectu. Per Dominum. 

Et cetera ex more cantentur usque ad repetitionem Alleluya vel usque 
ad ultimum versum tractus. 

Interim, dum licec fount, egrediatur a,rchidiaconus cum acolyihis et 
subdiacono, et induat ipsum electum dalmatica, planeta, et compagis ; et 
duo episcopi, capis induti, deducant eum superius ante altare, et con- 
vertens se archiepiscopus ad circumstantes, dicat Jianc orationem. 

Oremus, dilectissimi nobis, ut huic viro ad utilitati ecclesise 
providens, benignitas omnipotentis Dei gratise SUSB tribuat 
largitatem. sine Per. 

Et statim cantetur litania a duobus episcopis, et prosternat se ordi- 
nator simul cum electo et ceteris ante altare super stramenta ad basim 
altaris ; cumque dictus fuerit ille versus, Ut archiprsesulem nostrum, 
dicat ipse hos versus. 

Ut hunc electum benedicere digneris ; 
Ut hunc . . .* 

. . . tuum cornu gratiae sacerdotalis benedictionis tuse in eo 
effunde virtutem. Per Dorninum nostrum. In unitate 
ejusdem. 

Quod sequitur dicatur modo prcefationis. 
Per omnia ssecula sseculorum. Amen. 
Dominus vobiscum. 
Sursum corda. 

Gratias agamus Domino Deo nostro. 

Vere dignum et justum est, sequum et salutare, nos tibi 
semper et ubique gratias agere, Domine, sancte Pater, omni- 
potens seterne Deus; honor omnium dignitatum, quse glorias 
tuae sacris famulantur ordinibus ; Deus, qui Moysen famulum 
tuum secreti familiaris affatu inter cetera ccelestis documenta 

* A folio has been lost here. 



Consecratio Episcopi. 227 

culturse, de habitu quoque indumenti sacerdotalis instituens 
electum Aaron mystico amictu vestiri inter sacra jussisti, ut 
intelligentise sensum de exemplis priorum caperet secutura 
posteritas, ne eruditio doctrinse tuse ulli deesset setati ; cum et 
apud veteres reverentiam ipsa significationum species obtineret, 
et apud nos certiora essent experiments rerum, quam senig- 
mata figurarum. Illius namque sacerdotii anterioris habitus, 
nostrse mentis ornatus est, et pontificalem gloriam non jam 
nobis honor commendat vestium, sed splendor animarum ; 
quia et ilia, quso tune carnalibus blandiebantur obtutibus, ea 
potius quse in ipsis erant intelligenda poscebant. Et idcirco 
huic famulo tuo. quern ad summi sacerdotii ministerium 
elegisti, hanc, qusesumus, Domine, gratiam largiaris, ut 
quicquid ilia velamina in fulgore auri, in nitore gemmarum, et 
in multimodi operis varietate signabant, hoc in moribus 
actibusque clarescat. Comple, Domine, in sacerdote tuo 
ministerii tui summam et ornamentis totius glorificationis 
instinctum ccelestis unguenti rore sanctifica. 

Hie mittat chrisma in caput ejus in modum crucis leniter, dicens. 

Unguatur et consecretur caput tuum coelesti benedictione 
in ordine pontifical!, In nomine tf* Patris et >J< Filii et *J< 
Spiritus Sancti. Amen. 

Pax tecum. 

Et cum spiritu tuo. 

Tune omnes episcopi unguant caput ejus manibus suis j et tune cantet 
clerus hanc antiphonam. 

Unguentum in capite quod descendit in barbam, barbam 
Aaron, quod descendit in oram vestimenti ejus. Mandavit 
Dominus benedictionem in sseculum. 

Ps. Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres 
in unum. 

Post unumquemque versum Psalmi repetat communiter clerus anti- 
phonam ; metropolitanus dicat quod sequitur modo prcefationis. 

Hoc, Domine, copiose in ejus caput influat; hoc in oris 
ejus subjecta decurrat; hoc in totius corporis extrema de- 
scendat, ut tui Spiritus virtus et interiora ejus repleat et 
28* 



Consecratio Episcopi. 

exteriora circumtegat. Abundet in eo constantia fidei, puritas 
dilectionis, sinceritas pacis. Sint speciosi, munere tuo, pedes 
ad evangelizandum pacem, ad evangelizandum bona tua. Da 
ei, Domine, ministerium reconciliationis, in verbis et in factis, 
in virtute signorum et prodigiorum. Sit sermo ejus et prse- 
dicatio non in persuabilibus humanse sapientise verbis sed in 
ostensione spiritus et virtutis. Da ei. Domine, claves regni 
coelorum, ut utatur, non glorietur, potestate quam tribuis in 
aedincationem, non in destructionem. Quodcunque ligaverit 
super terrain, sit ligatum et in coelis ; et quodcunque solvent 
super terram, sit solutum et in coelis. Quorum detinuerit 
peccata, detenta sint ; et quorum dimiserit, tu dimittas. Qui 
maledixerit ei, sit ille maledictus ; et qui benedixerit ei, 
benedictionibus repleatur. Sit fidelis servus et prudens, 
quern constituas, Domine, super familiam tuam ; ut det illis 
cibum in tempore opportuno, et exhibeat omnem hominem 
perfectum. Sit sollicitudine impiger, sit spiritu fervens. 
Oderit superbiam, humilitatem diligat, nee earn unquam 
deserat, aut laudibus aut timore superatus. Non ponat lueem 
tenebras, nee tenebras lucem ; non dicat malum bonum, nee 
bonum malum. Sit sapientibus et insipientibus debitor, ut 
fructum de profectu omnium consequatur. Tribuas ei, 
Domine, cathedram episcopalem ad regendam ecclesiam tuam 
et plebem sibi commissam. Sis ei auctoritas ; sis ei potestas ; 
sis ei firmitas. Multiplices super eum beneJdictionem et 
gratiam tuam, ut ad exorandam semper misericordiam tuam 
tuo munere idoneus, tua gratia possit esse devotus. Per 
Dominum nostrum. 

In unitate ejusdem, dicatur demissa voce, et respondeant, 
Amen. 

Completa autem lenedictione, confirmet manum et pollicem, consecrans 
cum chrismate, dicens. 

Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi, qui te ad ponti- 
ncatus sublimari voluit dignitatem, ipse te chrismate et 
mysticse delibutionis liquore perfundat, et spirituals beneJ 
dictionis ubertate fcecundet ; ut quicquid benedixeris bene- 



Consecratio Episcopi. 229 

dicatur et quicquid sanctificaveris sanctificetur; et conse- 
cratee manus tuse, vel pollicis, impositio cunctis proficiat ad 
salutem. Amen. 

Benedictio baculi pastoralis. 

Sustentator* humanse imbecillitatis, Deus, benedic baculum 
istum, et quod in eo exterius designatur, interius in moribus 
famuli lui propitiationis dementia operetur. Per Dominum. 

Cum datur baculus, episcopo dicat ordinator. 

Accipe baculum pastoralis officii ; et sis corrigendis vitiis 
pie sseviens, judicium sine ira tenens, in fovendis virtutibus 
auditorum animos demulcens, in tranquillitate severitatis 
censuram non deserens. 

Benedictio annuli. 

Creator et conservator humani generis, dator gratise 
spiritualis, largitor eeternse salutis, tu, Domine, emitte bene- 
dictionem tuam super bunc annulum, ut qui eum gestaverit, 
sit armatus virtute coelestis defensionis, et proficiat ad salutem 
mentis et corporis. Per Dominum. 

Alia Benedictio annuli. 

Sanctifica, qusesumus, Domine, annulum istum, ut famulus 
tuus N. gestator illius, quern in ordinem sequalem electum 
sacravimus, fide sit plenus, operatione sincerus, in reddendis 
atque claudendis mysteriis salubri sit semper consideratione 
discretus. 

Ad annulum digito imponendum. 

Accipe annulum, fidei scilicet signaculum, quatenus Dei 
sponsam, sanctam Dei videlicet ecclesiam, intemerata fide 
ornatus, illibate custodias. 

Benedictio mitrce. 

Deus, cujus providentia statuit ut mitra pontificis caput 
ornaret, misericordise suae dono concedat. ut hoc capitis orna- 
mentum ministerio bonorum operum ad ornatum animse 
convertatur. 

Cum datur mitra, dicatur. 

Deus, qui mitrse pontificalis honore te voluit insignire, 
clementer annuat, ut quse per mitree cornua figurantur ad 
tutelam et ad salutem animse, fortiter et prudenter corde tractes 
et ore. Per. 



230 Consecratio Episcopi. 

Data mitra, det, ei codicem evangeliorum, dicens. 
Accipe evangelium, et vade, prsedica populo tibi commisso ; 
potens est enim Deus augere tibi gratiam suam, qui vivit et 
regnat. 

Deinde Itgatur evangelium. 
SequQtur secretum. 

Suscipe, Domine, munera quse tibi offerimus pro famulo 
tuo, ut propitius in eodem tua dona custodias. Per Dominum 
nostrum. 

Infra Canonem. 

Hanc igitur oblationem servitutis nostrse, sed et cunctse 
familise tuse, quam tibi ofFerimus, etiam pro famulo tuo, quern 
ad episcopatus ordinem promovere dignatus es, qusesumus, 
Domine. ut placatus accipias, et propitius in eo tua dona 
custodias; ut quod divino munere consecutus est, divinis 
effectibus exsequatur. 
Postcommunio, 

Plenum, qusesumus, Domine. in nobis remedium tuee mise- 
rationis operare. et tales nos esse perfice propitius, et sic 
foveri, ut tibi in omnibus placere valeamus. Per Dominum. 
Alia missa in ordinatione episcopi. 

Collecta. Deus, qui ad ineffabilis observantiam sacramenti 
famulorum tuorum prseparas voluntates ; donis tuis corda 
nostra purifica, ut quod sancta devotione est tractandum, 
sinceris mentibus exsequamur. Per. 

Secretum. Hsec hostia, qusesumus, Domine, emundet nostra 
delicta, et sacrificium celebrandum subditorum tibi corpora 
mentesque sanctificet. Per. 
Jn Canone. 

Hanc igitur oblationem servitutis nostrae, sed et cunctge 
familise tuse, quarn tibi ofFerimus etiam pro famulo tuo, quern 
ad episcopatus ordinem promovere dignatus es, qusesumus, 
Domine, ut placatus accipias, et propitius in eo tua dona 
custodias, ut quod divino munere consecutus est, divinis 
efFectibus consequatur. 

Postcommunio. Hsec nos communio, Domine, purget 
a crimine. et ccelestis remedii faciat esse consortes. Per 
Dominum. 



Consecratio Episcopi. 231 

Missa episcopi pro se in die ordinationis suce. 

Oratio. Deus, qui non propriis suffragantibus meritis, sed 
sola ineffabilis gratise largitate me familise tuse prseesse 
voluisti, tribue me tibi digne persolvere ministerium sacer- 
dotalis officii, et ecclesiasticis convenienter servire ministeriis, 
plebemque mihi commissam, te in omnibus protegente, guber- 
nare concede. Per Dominum. 

Secreta. Ad gloriam, Domine, tui nominis annua festa 
repetentes sacerdotalis officii, hostiam tibi laudis offerimus, 
suppliciter exorantes, ut cujus ministerii vice tibi servimus 
immeriti, suffrages reddamur accepti. Per Dominum. 

Infra Canonem. 

Hanc igitur oblationem quam tibi offero ego famulus tuus 
et sacerdos, ob diem in qua me dignatus es in ministerio sacro 
constituere sacerdotem, obsecro, Domine, placatus accipias ; 
unde majestatem tuam exoro, ut quod in me largiri dignatus 
es, propitius custodire digneris. 

Postcommunio. Repleantur consolationibus tuis, quae- 
sumus, Domine, tuorum corda fidelium, pariterque et de 
Ecclesiae prsesule, et de suorum votorum plenitudine tibi 
referant actiones. 



232 Inthronizatio Archiepiscopi. 



[INTHRONIZAT10 ARCHIEPISCOPI.] 

[In] inthronizatione archiepiscopi, quando ipse archi- 
episcopus defert pallium a sede Romana. 

Oremus. 

Deus, qui de excelso coelorum habitaculo corda fidelium 
Spiritu Sancto corroborando illustras, archiprsesulem nostrum, 
quern sanctitatis pallio decorasti ; virtutum quoque ccelestium 
robore confirma, ut nos ejus exemplo et documento iter vitse 
ccelestis ingredi, et cum eo regni tui consortes fieri mereamur. 
Per Dominum nostrum. In unitate ejusdem. 

Dominus vobiscum. 

Et cum spiritu tuo. 

Oremus. 

Omnipotens sempiterne Deus, qui cum sis altissimus, 
humilis ad nos descendere dignatus es, te suppliciter exoramus, 
ut fastigio sacerdotii huic famulo tuo a te collate humilitatis 
dignitate promoveatur, et sicut in ministerio regiminis sui 
hanc sedem pontificalem ascensurus aggreditur, ita sedem 
pectoris ejus tuse inhabitationis visitatione aggrediaris, qua- 
tenus solium tuae sessionis, largiente gratia tua, exsistere 
mereatur ; per te, Jesu Christe, qui cum co-seterno tibi Patre 
et Spiritu Sancto vivis et regnas Deus per omnia ssecula 
sseculorum. Amen. 

Oremus. 

Omnipotens sempiterne Deus, qui de summo cceli fastigio 
omnia regnorum gubernacula regis, archipreesuli nostro do^ 
minium hujus cathedrae a te bonorum omnium largitore 
suscipienti, crelestium tribue incrementa charismatum ; qua- 
tenus oves tibi commendatas ita gubernet, ut cum fructu 
bonorum operum ad regnum sine fine mansurum cum illis, te 
donante, perveniat. Per Dominum. 

In consecratione archiepiscopi priusquam pallio circumdetur, dicatur 
db aliquo episcopo hcec oratio. 

Domine Deus, Pater omnipotens, qui sola inefFabili gratise 



Inthronizatio Archiepiscopi. 233 

tu88 largitate hunc famulum tuum N. populo tuo prseesse 
jussisti, tribue ei, qusesumus, per gratiam Sancti Spiritus tui 
digne tibi persolvere ministerium officii sacerdotalis et 
ecclesiasticis convenienter servire sacramentis, plebemque 
sibi coramissam ad gloriam tui sancti nominis digne gubernare. 
Per Dominum. In unitate ejusdem. 

Qua dicta, ponatur ei pallium super humeros, dicente episcopo. 

Accipe pallium, summi sacerdotii Domini Dei tui signum, 
per quod undique vallatus atque munitus, valeas hostis humani 
tentamentis resistere, et omnes insidias ejus a penetralibus 
cordis tui divino munimine fultus procul abjicere, preestante 
Domino nostro Jesu Christo qui vivit et regnat. 

Post JICBC cum /estiva processione ducatur ad altare Domini Salvatoris, 
choro psattente antiphonam, Firmetur mantis tua, vel responsorium, 
Deum time. 

Quo finito, dicatur licec oratio cum 

Dominus vobiscum. 

Nostris, qusesumus, Domine, officiis clemens adesto, et 
famulo tuo N. archiepiscopo nostro, benedictionis tuse gratiam 
concede, quern auctoritate apostolica, et mystico munere sacri 
pallii induere dignatus es, et ad summum sacerdotium pro- 
movere. Fac, Domine, queesumus, ut sicut ceteros in ecclesia 
gradus honore prsecellit, ita meritis et virtutibus augeatur. 
Per. 

Deinde dicitur a Priore. 

In Dei nomine. Amen. Auctoritate ejusdem, ego prior 
istius ecclesise Christi CantuarisG, inthronizo te dominum 
arclnepiscopum in hac Cantuariensi ecclesia. in qua idem 
Deus Dominus noster Jesus Cbristus custodiat introitum 
tuum ex hoc, nunc, et usque in sseculum. 

Deinde ducatur ad cathedram pontijlcalem, et in ea cum Jtonore 
mittatur, ubi eo sedente, et sex vel octo stantibus ante solium, modico in 
eorum medio existente spatio, eorum una medietas dicat liujus anti- 
phonce hanc partem, 

Benedictus Deus, qui te pastorem elegit : in Candida stola 
apostolatus tui te circumcinxit. 
Pont. 29 



234 Inthronizatio Archiepiscopi. 

Ee&pondeat altera medietas. 

Benedictus qui in throno archiepiscopum te regnare con- 
stituit. 

Item primi. 

Fulgeas hac in gloria per longa hujus vitse tempera. 

Item secundi. 

Donee a Domino Deo tuo invitatus possideas stolam immor- 
talitatis in solio regni ccelestis. 

Respondeat chorus, Amen. 

Qua finita, dicatur oratio hcec ab uno episcopo. 
Deus, qui ecclesiam tuam multiplici munerum tuorum 
largitate laetificas, concede famulo tuo N. quern hodierna die 
apostolicae dignitatis sublimitate et sacratissimi pallii bene- 
dictione confirmasti, virtutum titulis pollere, morum et 
meritorum gratia clarescere, gregemque sibi creditum digne 
ac fideliter regere ; quatenus cum eo mereatur, devicto sseculo, 
ad pascua vitae perennis feliciter pervenire. 

His dictis, missa celebretur. 



APPENDIX. 



II. 



Fragment from the Pontifical of John [Russell] Bishop 
of Lincoln, Scec. xv. exeunt.* 

1. The Consecratyon of Virgyns. 

2. Benedictio Abbatissse Electee. 

* From a Volume of Collectanea ; British Museum, Lansdowne, 388. 



29' 



The Consecration of Virgins. 237 



THE CONSECRATYON OF VIRGINS. 

Archidiaconus ad Virgines. 

Ye wise and prudent maydens, pure and clene virgyns yn 
our Lord God, prepare and make redy yo r lyghts. Loo, yo r 
spouse Jesu Cryste, the sone of God, ys at hand. Come ye 
forthe and mete hym. 

Tune paulo accedentibus virginibus aperte et coram populo genu 
ftectentibus, cum cereis ardentibus in manibus suis > dicat archidiaconus 
Episcopo, 

Reverend fader in God, oure holy moder the chirch willing 
and requyryng that yt mought "please yow to blysse and 
consecrate these virgyns and sanctymonyallis, and despouse 
and mary them to oure Lord Jesu Cryste, sone unto the high 
kyng Allmyghty God. 

Episcopus ad Archidiaconum. 

Know ye them worthy and mete to be despousid and maryed 
to so worthy and grete a kyng. 

Archidiaconus Episcopo. 

Reverend fader, as the knowelsage of man will permytt 
and suffer, I beleve and juge them by the assistans and help 
of o r mercifull Lorde God to be apte and meet for this holy 
religion, and by his gracyous goodnes, ayd, and helps shalbe 
able to bear the burden and wayght of the same. 

Episcopus ad circumstantes. 

By the help and mercifull goodnes of hym that shall be 
ther spouse, o r Lorde Jesu Criste, Savyo T of all mankynde, we 
do electe and choose thes holy virgyns to be consecrate and 
blyssyd, and spiritually do despouse and marye the same unto 
o r sayd soverayn Lord and Kyng, Savyo r of all mankynde, o r 
Lord Jesu Criste the Sone of God. 

Episcopus ad Virgines. 

Come ye forthe, holy virgyns, yn the name of o r Lord God. 

Virgines ad. Episcopum. 

We come, reverend fader. 



238 T/ie Consecration of Virgins. 

Virgines surgentes seriatim veniant ad introitum ehori Hi gemiflec- 
tentes. Dicat episcopus eis secundo. 

Come ye nare, virgyns yn o r Lord God. 
Virgines ad Episcopum. 

We come, reverend fader, w 1 most joyous and glad haste. 

Episcopus ad virgines. 

Come ye then yn the name of God, and I shall shew yow of 
the mercifull and infinite goodnes of our Savyo r God. 

Virgines ad Episcopum. 

Now we come w fc all harte and mind, w* all reverens 
feare and dred, w* all hono r love and servys, that we may or 
can think, shew, or doo unto oure moste merciful Savyo r Jesu 
Criste, whoos most blissid face and vysage we desyo r above 
all things yn this worlde to see and beholde ; most humbly 
besechyng hym of hys infynyte goodnes and mercy to gyve 
us grace and perseverance of this godly purpose and hevynly 
desyo r that we be yn, and duryng o r lyvys gracyously to con- 
serve and kepe us his true hand maydyns, virgins, and spousessis 
accordyng unto hys most gracyous and mercyfull pleasure. 

Deinde dicant singulce virgines successive elevantes oculos ad sacra- 
mentum super altare vel ad coelos. 

moste blissid Lord God, that arte yn hevyns, take us thy 
servants unto thy mercyfull grace accordynge unto thy promysse 
made unto all true virgyns, and that by thy helpe we may 
observe, kepe and truly fulfill thy wyll and pleasure in all 
vertue, holynesse, devotyon, and true realigion. 

Quibus dictis a singulis, hortetur episcopus eas ad amplectendum et 
signandum sanctum propositum religionis et virginitatis, et prcedicct 
quandam exhortationem et sermonem de virginitate et lona religione ; quo 
finito dicat Episcopus ad Virgines. 

Wyll yow, holy virgyns. contynew and persever yn the godly 
purpose of kepying this holy virgynyte. 

Virgines ad Episcopum. 

Reverend fader, we will. 

Episcopus ad virgines. 

Wyll ye virgyns take upon yow to be blessyd and to be 
consecrate, and to be despousyd and spiritually maryed to o r 
Savyo r Jesu Criste, Sone unto the high and myghty kyng, God 
the fader of hevyn. 



The Consecration of Virgins. 239 

Virgines ad Episcopum. 

We will, and moste humbly desyo r the same. 
Episcopus ad virgines tenentes manus junctas singillatim genuflectendo 
inter manus pontificis. 

Episcopus interrogans generaliter. 

Virgyns and maydens, will ye promysse and vowe to kepe 
perpetuall chastyte and virgynyte durynge yo r lyffe. 

Virgo ad Episcopum. 

Reverend fader, we promysse, and shall vowe to kepe and 
observe the same. 

Episcopus surgat, et ad suum locum red eat, et genuflectat. Omnibus 
sic per ordinem expeditis et ad sua loca r ever sis et genuflexis, interroget 
Pontifex omnes. 

Wyll yow, dougliters, promysse, and vow to be obedyent 
unto yo r bisshoppe, to yo r Abbas and Soverayn, and to forsake 
everych of yow yo r owne proper will, and to obey yo r hedd yn 
all thyngs towchyng yo r relygyon and observance of the same 
and yn all other lawfull, honeste, and canonycall precepts ; and 
w* a glad will to your powers at all tymys fulfill the same as 
nye as God shall gyve jow his grace. 

Virgines ad Episcopum. 

Reverend fader, I will, and promyse the same. 

Episcopus ad virgines. 

Wyll yow, maydens, take vvylfull pouerte upon yow, and 
never to have properte, but for the love of God, to forsake 
this frayle and false worlde, the goods, rychys, and pleasure of 
the same. 

Virgo ad Episcopum. 

Reverend ffader, I wyll, and do promyse the same. 

Episcopus ad Virgines. 

Wyll yow, maydens, for the love of God, forsake everych of 
yow yo r fader, yo r moder, yo r kynsfolke and fryndys ; and for 
hys love be contentyd to abide and dwell yn this monastery 
duryng yo r lyvys, unles thou be canonycally callyd owte of the 
same or lycencid by thy ordinary or Abbas. 

Virgo ad Episcopum. 

Reverend fader, I wyll, and do promyss the same. 



240 The Consecration of Virgins. 

Episcopus ad Virgines. 

Wyll yow then, maydens, be clene and chaste of lyvyng, 
humble, lowly, and obedyent yn yo r behavyor, not folowyng yo r 
owne wyll, nether to foloo this frayle worlde nor pleaso r of 
the same, and to forsake all this worlde, all kyth and kyn, 
and above all thyngs love, reverence, and hono r yo r lorde 
God, and gyve the holy unto Hym, and put yow holy yn hys 
mercyfull handys, tuysshon, and mercifull preservatyon. 
Virgo ad Episcopum. 

Reverend fader, I will, and promyss the same. 
Episcopus ad Viryines. 

Wyll yow maydens kepe this holy religyon here yn this 
monastery, the rules, the cerymones, and all the lawdabyll 
customes of the same. 
Virgo ad Episcopum. 

Reverend Fader, T wyll, and here before God and yow and 
afore all this honorable company, doo faythfully promyss to 
performe the same wythe all the other promysses afore re- 
hersyd, as nye as God shall give me his grace thereunto. 
Dicat episcopus. 
Deo gratias. 

Sic omnes singillatim respondeant ad interrogationes prcedictas. His 
finitis, tune pontifex ante altare genuflectet cum mitra, et ministri omnes 
genuflectent se. Virgines prosternant se, et litania cantetur a choro, et 
postquam dictum fuerit a choro, 

Ut obsequium servitutis nostrae rationabile facias ; 
Te rogamus, audi nos, 

surgat pontifex vertens se ad virgines prostratas, (et) tenens baculum pas- 
toralem in sinistra manu, dicat pristino tono ut in Pontificali continetur. 

Episcopus. 

Ut prsesentes ancillas tuas bene>j<dicere, sancti^ficare, et 
consec^rare digneris *c, ut ibi sequitur. 

Quibus dictis redeat pontifex ad accubitum, et cetera ut in libro. 
Cantetur hymnus, incipiens episcopus (sic) 
Veni Creator Spiritus, et cetera. 

Quo dicto redeant virgines ad primum locum unde primo venerant, el 
pontifex stans coram altare, deposita mitra,, benedicat vestes virginum, 
prout continetur in Pontificali. 



The Consecration of Virgins. 241 

Episcopus. 

Dominus vobiscum. et cetera. 

Oremus. Deus sBternorum bonorum. et cetera. 

His expletis prceparentur virgines cum benedictis vestibus, et illis 
indutce bince et bince seriatim redeant a prcedicto loco ad pontificem. 

D icant Virgines. 

We contemps and despise this fals world, and do forsake 
all the pleaso r and dalyance of the same for the love we beare 
unto o r Savyo r Ihu Criste ; whome we haue ynwardly seen, 
whome we haue and do eanterly above all worldly thyngs 
love. 

1 unc coram pontifice demisso vultu genuflectent se. Et surgat pontifex 
cum mitra, et benedicat eas, dicens. 

Benedicat vos Deus Pater >J< et Filius ^ et Spiritus 
Sanctus >J< omni benedictione spiritual!. Amen. 

Tune deponatur mitra, et dicat pontifex versus (ad) eas. 

Oremus. Respice, Domine, et cetera. 

Per omnia ssecula saeculorum et cetera. 

Veni electa mea, et cetera. 

Episcopus. 

Come, ye electe maydens and virgyns, for yo r godly purpose 
and ynward clennes I shall present yow to Allmyghty God, 
whereunto wyll ye gyve yo 1 ' consents and good wills. 

Virgines ad Episcopum. 

Ye, reverend ffader. 

Qitibus dictis sedente episcopo cum mitra, prassententur coram pontifice 
per paranymphos genujlectentes et dicentes. 

Virgines ad Episcopum. 

Reverend fader, we be the ancillis and handmaydens of o r 
Savyo r Criste, wherfor we shew o r silvys but as vyle persons, 
reictyng and utterly forsakyng this frawdulent and dyssaytuous 
worlde ; and for the love of o r sayd lorde Jesu Criste we be 
most joyous and glad to take on us servylyte, subjectyon, 
and all godly labors yn this worlde. 

Episcopus ad Virgines. 

Ye, my dowghters yn Cryste, will ye persiste and contynew 
yn the holy virgynyte and gostly purpose, and perpetually 
professe yo r self therunto. 
Pont. 30 



242 The Consecration of Virgins. 

Virgines ad Episcopum. 

Reverend fader, we wyll ; and faythfully promyse the same. 

Episcopus ad Virgines. 

Now let me see then the performans of yo r promyse. Come 
and reade ye the worde of yo r professyon. 

Virgines singillatim legant profession em. 

I, sister N., yn the presence of Allmyghty God, owr blissid 
lady, all angells and sayncts of hevyn, and the holy saynte N., 
patron of thys monastery, and of yow reverend fader in God 

John Bisshope of Lyncoln and ordinary of thys dyoc, and yn 
the presence of all this honorable witness, I do vow, offer, and 
fully gyve my selff to Allmyghty God to serve hym duryng 
my lyffe naturall yn this monastery of N., dedicate yn the 
hono 1 ' of N. ; and for this yntent and purpose I here renounce 
for ever and utterly forsake the worlde and all properte of 
temporall substance and goods of the same and all oother 
worldly delytes and pleasurs, takyng upon me wylfull poverte. 
Do vowe also and promyse to lyve yn clene and pure chastyte 
duryng my lyff, to chaunge my secular lyff yn to regular 
conversatyon and religious maner ; and farther do promyse and 
vow dew reverence and true obedience unto yovv, reverend 
fader in God, N. Bisshope of Lyncoln, and yo r successours 
bysshoppis, and unto my lady and moder, dame N. now abbas 
of this monastery of N. ; and utterly from hensforth do forsake 
my own proper wyll, and never to foloo the same, but oonly to 
foloo the will of my superyor yn all lefull and canonicall 
commondements, and to observe this holy order and religion of 
sayncte N. and all the laudabyll ordynances, constitutyons, and 
customys of the same and of this monastery, by the gracyous 
assistence of o r Lord Jhesu Criste, in whome I put all my truste 
and affyance, and in witness of all thes promysses, I here do 
make a signe of the crosse w* my owne hand to this my 
professyon, desyeryng yow alle to beare witnesse of the same. 

Et faciat crucem super genu Episcopi. 

Episcopus. 

Syth then ye have here solempnye yn the temple of God 
at'ore His high majesty, yn the presence of all these honorable 



The Consecration of Virgins. 243 

peopull, madd yo r professyons and vowes to be the 
faythfull, true, chaste, obedient, and humble maydens and 
virgyns unto God ; and hath here for his love forsakyn the 
world, yo r frynds and kinsfolks, yee and yo r selffs, and holy 
doth give yow unto his holy hands and mercyfull preservatyon, 
ye must then yn token of the same and that ye be despousid 
and maryed to hym were a vayle on yo r heds, yn token that ye 
utterly renownce and forsake the world, and a ryng on yo r 
fynger yn sygne and tokyn of the faythfull and perpetuall love, 
obsequy, and servyce ye bere unto hym. 

Virgines ad Episcopum. 

Reverend fader, we wyll, and for love of hym we most 
humbly desyre the same. 

Episcopus ad Virgines. 

Take then, thow chaste mayden and virgyn, this hooly vayle 
and syne of Criste on thy hed, yn token thou arte his spouses, 
and see thow beare it w* owte spott or blemysh of lyvyng 
afore the trybunall of the eternall juge God, before whome 
all creators doth bowe and do reverence, the hevenly creaturs, 
the erthly creaturs, and the creaturs of the hellys : that by 
the weryng here of this vayle ytt may be knowyn that thou 
haste contempnyd and utterly refusid this world, and that 
thow doiste verely, mekely, and w 1 all thy harte humbly 
submytt thy selff unto o r savyo r Criste as his true spouses, 
whome I most humbly beseich to defend yow from all 
adversyte and daunger, goostly and bodely, and bryng yow to 
the eternall lyff, and ther crowne the w l everlasting glory. 
Amen. 

Respondent astantes, Amen. 

' Virgines. 

My Savyo r Ihu Criste hathe markyd and electyd me to be 
hys humble servand and trew mayden, to the entent I shall 
never set my principall love, affectyon, nor mynde yn no worldly 
thyng. but onely yn hym. 

His per singulas dictis, deposita mitra, Episcopus dicat. 

Dominus vobiscum. 

Oremus, cum collecta. Famulas tuas Domine, et cetera. 
30* 



244 The Consecration of Virgins. 

Accepta mitra, dicat Episcopus ad Virgines. 

Now dowghters yn Criste sanctified and consecrate, which 
hath gyvyn up the world and all worldly pleasors for the 
entear love ye bere unto Allmyghty God, and for hys sake 
wyll take upon yow the clennes of chastyte, the subjectyon of 
voluntary obedyens, w fc all humblenes and constancy yn vertue, 
the payn of poverte, the burden of relygyon, want, prayer, 
fastyng, abstynency, temperancy, contemplatyon, study, 
pacyency, tollerancy, and suffrance w fc all dylygency how to 
please God, and all other realygyons and godly labors, not 
regardyng whate payns yo r bodyes sustayn, to save yo r precyous 
sowles and to please yo r spouse Ihu Criste. Come ye, and be 
glad yn God ; the payns of this present lyff are but shorte ; yo r 
reward shall be eternal glory. Come ye, ye shalbe despowsyd 
to the kyng of hevyn. 

Virgines ad Episcopum. 

Reverend fader, above all things yn this world we desyre 
the same. 

Tune pontifex accipiens annulum et accipiendo illam per manum, 
mittat annulum digito annulari dextrce manus virginis dicens. 

Come, thow mayden, 1 here despouse and mary the to Ihu 
Criste the son of the father of hevyn, who kepe the w*owte 
blemyshe or blotte, bothe sowle and body. Haue, take here 
yn token of this spirituall spousage this ryng of fayth and 
fidelyte, the token of the holy goste, and that thow be callyd 
the spouses of God, yf thow serve hym faythfully and kepe thy 
self chaste and clene. 

In nomine Patris ^ et Filii >J< et Spiritus >J< Sancti. 
Amen. 

Sicfaciat per singulas Virgines. 

Virgines simul dicant. 

I am now spiritually despousid and maryed to that high 
pusante and myghty empero r and kynge, to whom angells 
obeyths and servythe, of whoys' glory and bewty all creaturs 
yn hevyn dothe mervell and joye yn, and above all thyngs 
desyryth to see and beholde the same. 

Omnibus sic seriatim despojisatis, genuflect ant simul ostendentes 
derteras manus dicentes. 



The Consecration of Virgins. 245 

In token of this spirituall and blyssyd spowsage I beare 
this ryng, wherby o r Savyo r Ihesu Criste shall adorne and gyve 
me the crowne of glory, if I truly w l ymmaculate mynde 
observe and kepe the same holy spousage. 

Tune surgat pontifex cum mitra, et stans dicat hanc benedictionem. 

Benedicat vos conditor cceli et terrse et cetera. 

Oremus. 

Da, qusesumus, omnipotens Deus, ut hse famulse tuse, et 
cetera. 

Oremus. 

Te invocamus, Domine, sancte Pater, omnipotens seterne 
Deus. 

Finitis his collects, virgines simul dicant. 

Loo, now we see that we have desyeryd and that we ever 
hopyd to have. We be now spirytually despowsid unto hym 
that ys yn hevyn, whome here yn erthe w* all o r devocyons 
we have ever lovyd, for now he hath adornyd and bewtyfydd 
o r sowles by the holy meryts of hys blyssyd passyon and 
most precyous blode which he shed for all mankynde. 

Tune episcopus dicat super eas inclinantes has lenedictiones. 

Deus plasmator corporum, et cetera. 

Benedicat vos Deus Pater *%* et Films >J< et Spiritus >J< 
Sanctus omni benedictione, et cetera. 

Deinde sedens cum mitra, publica voce ponat anathema, ne quis eas a 
divino officio abducat. 

By the auctoryte of God and holy Churche, I doo here 
commound under payne of the greate curse and sentence, that 
no person or persons presume to vyolate, deflorysshe, or to 
defoyle none of these holy consecrate virgyns, nor to attempte 
to breke the chastyte they have vowyd to Allmyghty God, nor 
by word, persuasyon, deide, nor otherwise ; nor that no person 
ynquyet, ne let them, whereby there myndys mowght be with- 
drawyn from goode relygyon, or ther love from ther maker 
and spowse ow r Lorde Ihesu ; but suffer them peasably to serve 
ther Lorde and God, to study and quyet them selffs yn hym, 
and to observe and kepe the holy rulys and religyon which 
they have professyd and vowyd themselffs unto. 



246 The Consecration of Virgins. 

Tune prosequatur missa, et in offertorio offerat unaquceque ceream 
accensam ad manus episcopi, osculando ejus manum, et benedicat eis ; et 
genuflectent se demissis capitibus cor am altare donee communicentur ; et 
finita missa, sedeat Pontifex in faldistorio dicens. 

Dowghters and virgyns, now that ye are maryed and 
despowsed to hym that is above kyng and kayso r , unto Ihesu 
Cryste, the sone of God, Kyng of hevyn and erthe, mete it is 
and so must yow from hensforthe yn tokyn of the same be 
callyd madame and ladye ; and if ye humbly and mekely observe 
yowr promyse thys made to yo r spowse God, he wyll crowne 
yow w fc a crowne that shall passe the crowns of golde or 
precyowse stone, wyth the crowne of glorye and hevenly joye 
besechyng hym of hys tender mercy to assyste and strenght 
yow in thys godly and holy professyon, that for the true 
observance of the same he may at the last day say unto 
everych of yow : 

Veni electa mea : veni columba mea : veni sponsa mea : 
veni coronaberis : 

Come my chosen mayden^: come my humble virgyn : come 
my true spowses : come and take the crowne of glory in the 
fruytyon of my Godhed ; whiche he graunte yow all. Amen. 

Dicant omnes. Amen. 

Dowghter abbes, ladye and mother of this monasterye, here 
I bequeth these ladyes now consecrate unto yow, and afore 
thies witnesse make delyverance of them to yo r hande, and 
here afore God charge yow w* them ; therfor see well how ye 
kepe them. See that ye kepe them yn vertue, yn clennes of 
lyffe, yn obedyence, and yn good religyon ; see that none of 
them perysshe throgh or by yo r neglygence ; and that ye 
present them clene, pure, and yrumaculate at the day of 
jugement afore the trybunall of ther spowse and Savyo r 
Ihu Criste, to whome ye shall then make answere and geve 
accompte for them, yo r sowle for thers, that if any of them 
peryssh by yo r defawte, ther spowse God shall requyre the 
blode of ther dampnatyon of yow, and [leave] yow there to 
perysshe w 1 them : yff they by your diligency and moderly 
techyng doo gracyously prosper yn vertue and religyon, ye 



The Consecration of Virgins. 247 

thene shall w* them receve yo r crowne and meryte eternal 
glorye and joye : wherunto this mercyfull spouse Ihu Criste 
bryng them and us all. Amen. 

d.bbatissa ad Episcopum. 

Reverend father yn God, this hye, wighty, and grate charge 
ye put unto me, puttyth me yn grate drede and feare, albe hit 
for that obedyence I owe unto God and yow I shall and here 
doo take upon me and shall observe the same, as nygh as God 
of hys mercyfull goodnesse shall geve me hys grace, trustyng 
yn hym that he gracyously wyll assyste me ; and thereunto I 
shall do my beste endever and dylygency, and w e the helpe of 
yo r devote prayers the better, besechyng yow, father yn God, 
and all this honorable company to pray for me and them yn 
this holy religion to persever to the ende of ow r liffe. 

Dicat Epi&copus. 

Deo gratias. 

Incipiant genuflectentes coram altare, 

Te Deum laudamus, et cetera. 



248 Benedictio Abbatissce Electee. 



BENEDICTIO ABBATISS^E ELECTEE. 

Sedeat episcopus in faldistorio coram altari. Prcesentetur electa in 
Christo more illius loci dicens. 

I N. by the grace of God electe, ordeyned and chosen 
Abbesse of this Monastery of N. of the order of N., promyse 
here afore God and all holy sayncts and before all this 
honorable company here ge^reade, fidelyte and true subjectyon, 
obedyence, and reverence to the mother church of N. and to 
yow, Reverend Father yn God, N. bisshop of the same ; and to 
yow r successors busshoppes of that see, accordyng unto the 
institutyons of the holy canons, as God shall helpe me and 
this holy Evangelists. In signe and token whereof I doo 
here to this my professyon put and make the signe of the 
crosse. 

Faciat crucem super professionem suam super genu episcopi, et tradat 
scedulam episcopo, et prosternat se super tapetom. 

Cantetur litania, et postquam dixerit chorus. 

Ut obsequium servitutis nostrse rationabile facias. 

Te rogamus, audi nos. 

surgat pontifex cum baculo pastorali in sinistra manu, (et) dicat 
super electam. 

Ut hanc praesentem electam benefdicere digneris. 

Chorus. Te rogamus, audi nos. 

Ut hanc prsesentem electam bene^dicere et sancti>J<ncare 
digneris. 

Chorus. Te rogamus, andi nos. 

Tune iterum procumbat, et perficiatur litania cum Pater noster. 

Surgat episcopus et dicat. 

Et ne nos inducas in tentationem, et cetera, ut in libro donee 
veniat ad hanc clausulam. Accipe regulam, dicens. 

Take here, ladye, the rules ordeynyd of holy fathers to rule 
and to kepe the which ys commyttyd by God unto the, as nyghe 
as God will geve the hys grace, and as the frayle nature will 
permytt and suffer. Take here the moderly overseyng and 
provydence of this the flock of God, and the cure and charge 



The Consecration of Virgins. 249 

of ther bodyes and of ther sowles. And be to them a mother, 
a guyder, and a faythfull governor, that by the mercyfull 
goodnesse of Allmyghty God and by thyne ensample of godly 
levyng thou mayst so leede and conducte them yn the lawes 
of God and observance of thy relygyon, that thow w* them may 
come to the everlastyng glory. Amen. 

Procedatur in missa donee ojfertorium, ubi abbatissa offerat ad manus 
episcopi duo luminaria cerea ardentia. Tune procedatur in missa, 
donee pontifex communicaverit seipsum, et tune communicet electam et 
finita missa (ponat) in sua sede, si sit in proprio mionasterio, dicens. 

Take here, ladye, plenarye and full powre and auctoryte of 
all this monastery and of all therunto belongynge, ynwardly 
and owtewardly, spiritually and temporally : and here 1 geve 
unto the charge and cure of all the ladyes and sisters that 
now be and hereafter shalbe of and yn this monastery thy lyffe 
duryng, to kepe them pure and chaste virgyns, to kepe them 
true religious women yn veary obedyence, humblenesse, and 
mekenesse, to kepe them in the very trayne and pathe of this 
holy religyon whiche they ar and shalbe professyd unto ; and 
over this I geve the charge to have dylygente watche and 
good eye on them, that they wander not abroad, and that they 
flee and eschew the worlde, idelnesse and all other occasyons 
of yll ; that none of them doo perysh yn sowle ne body through 

th or negligence. And that thow see ther con- 

versatyon to be good, vertuowse, honeste, clene, and religiowse, 
as thou shalt make answere for them at that dredfull day of 
jugement afore the tribunall of God : and see thou well 
to the owtewards affers, busynesse, of this monastery, and that 
itt do not dekaye under thyne hand, as thou will make answere 
therunto, that if thow well observe and kepe all the premyssea, 
thy lawd shall not be only grete yn thys world, but thy meryte 
shalbe moche more afore God yn hevyn, wherunto Ihesus thi 
spowse bryng the and us. Amen. 
Finis Abbatissce Benedictionis. 



Pont. 31 



APPENDIX. 



III. 



Three forms of the Office for the Consecration of the Oils 
and Ohrism, according to the Use of Sarum. 

1. The first is taken from the Pontificals numbered in 
the list given in the Preface to this Volume, 13, 14, 15, 16, 
17, 18, 22 and 33; that is, from the xiith century MSS 
containing the Office as arranged by Bishop Osmund; and 
the so-called Lincoln MS in the Cambridge University 
Library numbered 33 in the same list. 

The Office in this last concludes ; " Isto modo consecratur 
oleum et chrisma secundum usum Sarum." 

2. The second is from the Consuetudinary of Bishop 
Osmund, and is copied from the 4th volume of Canon Rock's 
" Church of our Fathers," and Dr Todd's edition in the British 
Magazine vol. 31 p. 408. 

3. The third is taken from the concluding pages of the 
Pontifical of Lacy, Bishop of Exeter, where it is given as the 
Sarum form. The Office as given in the body of that MS is 
very different. 



31' 



252 Consecratio Oleorum et Chrismatis. 

I. 

From the Pontificals of the xiitf/i century and others. 

Ipso die primo mane custodes ecclesise ordinent omnia quse 
ad consecrationes oleorum sunt necessaria; tres videlicet 
ampullas de oleo inundissimo plenas, unam de oleo infirmorum, 
alteram ad catechumenos ungendos, tertiam vero ad conse- 
crandum chrisma prseparatam ; praevideatque pontifex de 
balsamo. Unaquseque autem ampullarum discretionis titulum 
super se teneat inscription, Hoc est Oleum infirmorum, 
Oleum ad baptizandum, Oleum chrismatis. 

Tune una tantum sonetur campana, conveniantque ad 
ecclesiam populi gratia promerendse absolutions sive con- 
secrandi olei et chrismatis. Moxque se presbyteri induant 
vestibus sacerdotalibus ad deducendum pontificem ; similiter 
et quinque * diaconi totidemque subdiaconi ad peragenda sibi 
injuncta officia. Stentque in ordine suo singuli prseparati, 
donee veniat episcopus. Cantor vero nihilominus in medio 
choro vestitus incipiat introitum, Nos autem gloriari ; quern 
prosequantur universi cum psalmo et Gloria Patri. Pro- 
cedatque episcopus ad altare cum processione festiva, prse- 
cedentibus ministris cum cereis, cum thuribulis et evangeliis ; 
decantatoque Kyrie eleyson, inchoet pontifex Gloria in 
excelsis Deo, sequaturque collecta, Deus a quo. Tune legatur 
epistola, deinde gradale. Procedente quoque ad evangeli- 
zandum diacono, prseferantur luminaria et incensum more 
solito. Pronuntiatoque evangelio, inferat episcopus Dominus 
vobiscum et Oremus. Hie sequatur offertorium, et offerant 
qui voluerint; post hsec secreta agatur, et prsefatio, et 
Sanctus, Sanctus, Sanctus. Dum dicitur Te igitur, procedant 
de sacrario ministri sacris vestibus induti per sex ordines, 
quia per sex setates sseculi hodierna sunt mysteria prsefigurata. 
In primo quidem ordine diaconi duo prsecedentes bina efferant 

* septem. Ely, Winton, Line. 



Consecratio Oleorum et Chrismatis. 253 

vexilla, quasi sacro quadragesimal! jejunio expiati contra 
versutas diaboli insidias pro deceptione primi parentis Adae, 
Christi victoriam triumphantes pugnaturi, vel coalum pro lapsa 
legione violenter intraturi. In secundo quoque, duo subse- 
quantur ceroferarii, qui velut ccelestem proferentes splendo- 
rem, sanctam demonstrant ecclesiam super firmam petram 
stabilitam sicut arcam Noe in diluvio salvatam, vel populum 
gentium, vero diei lumine nunc illuminatum, uti tune omnem 
nationem tetra caligine absorptam. In tertio sequa * aspor- 
tentur thymiamatoria ac si holocausti cordis contriti et 
humiliati Domino thurificaturi, sicut Abraham in typo Christi, 
per oblationem Isaac, ac ut patriarchas per fidem et devoti- 
onem, Deo in odorem suavitatis complacuisse cognoscimus. 
In quarto etenim, ex sacrario divinae Scripturae pares libri 
evangelicae pacis prodeant, denuntiantes arcam veteris legis 
in passione Domini clausam, ac legislatoris Moysis testamenta 
scisso velo patuisse, simul et novse gratise ac veritatis evan- 
gelium lucidius sole per Jesum Christum ubique claruisse. 
In quinto siquidem tres quam speciosi pronuntiatores sancti 
evangelii comitentur, sindonibus circumamicti, ternas, in 
nomine Sanctae Trinitatis, ante facies suas bajulantes quas 
supra retulimus ampullas, quarum duae purissimi olei liquore 
erunt refertee, singillatim ad singula mysteria benedictione 
pontificali consecrandse, prima vero ad oleum infirmorum 
perfecta medicina ad efFugandas quoque aegritudines et ad 
remissionem peccatorum, ut per apostolum instruimur : In- 
firmatur quis in vobis ? unguatur oleo salutari in nomine 
Domini, ei alleviabit eum Dominus ; et si in peccatis sit, 
dlmittentur ei. Secunda autem ad oleum sanctum, unctio 
spirituals ad confirmandos quosque in pectore et inter 
scapulas, antequam baptizent homines in sacramento baptis- 
matis regenerandos. Tertia siquidem liquidum similiter 
continebit oleum, quod balsami commixtione divinis sacra- 
mentis purificatum, chrisma efficiatur sanctificatum, ad con- 
secrationes ecclesiasticas, ad promovendas dignitates, omnibus 
etiam ad spem vivam et beatae regenerationis novitatem 

* duo. Winton. 



254 Consecratio Oleorum et Chrismatis. 

transituris salubre et proficuum. In sexto videlicet, victoriosa 
et adoranda procedat crux dominica, una aut duae, quasi 
prsecedentium mystica mysteriorum prsefiguratrix, quam in 
sexta setate, Deus Dei Filius natus et in ea passus et sacri 
sanguinis lavacro sanctificavit, cujus victoria redemptoris 
nostri vexilla prodeunt, cujus splendore ecclesia sancta 
illuminatur, cujus aroma corticis vitalis spirans, nectare 
ubique fragrat, cujus virtute pacis et gaudii charismata 
evangelizantur, cujus signaculo baptismi mysterium et sacri 
chrismatis conficitur unguentum ; per quam etiam ineffabilia 
universalis ecclesise sacramenta consecrantur. 

Percantato quoque Te igitur secundum ordinem, et Venice, 
qucesumus, largitor admitte, antequam dicatur Per quern hcec 
omnia, Domine, semper bona creas, appropinquans cum 
reverentia diaconus ampullam cum oleo infirmorum sub- 
ministret episcopo, super quam ter crucis signum faciat 
episcopus, ac ter sufflet in ea, perficiatque exorcismum audi- 
entibus tantum qui secus altare stant ministris, minime dicens, 
Dominus vobiscum neque Oremus, sed ita directe, 

Eosorcizo te immundissime &c. 

Benedictio olei infirmorum absque Dominus vobiscum et 
Or emus. 

Omnipotens Deus, qui pro infirmorum &c. 

Alia benedictio ut supra, Emitte, qucesumus, &c. 

Hie removeatur ab altari dicatum oleum infirmorum a 
diacono, et peragatur missa usque quo perveniatur ad bene- 
dictionem super populum. Tune secundus accedat diaconus, 
ampullam cum oleo ad baptizandum deferens, super quam ter 
crucis signum faciat episcopus, terque in ea sufflans, exor- 
cismum olei ad baptizandum perficiat, qui circumstant tantum 
audientibus. 

Eocorcizo te creatura olei &c. 

Deinde episcopus benedicat oleum, et dicat, 

Dominus vobiscum, Oremus. 

Domine Deus, Pater omnipotens, cujus unigenitus &c. 

Oratio. Deus, qui in virtute &c. 

Post haec, revertente episcopo ad sedem suam, duo cantores 
decantent hymnum. 



Consecratio Oleorum et Chrismatis. 



255 



Audi, Judex mortuorum, 
Una spes mortalium. 
Audi voces proferentum, 
Donum pads prcevium. 
Et chorus respondeat. 

O Redemptor, sume carnem 
Temet concinentium. 



Adsit nostris, Pater, votis, 
Qui invisibiliter 
Prce consortibus umcit te 
Oleo Icetitice. 
Chorus. Redemptor. 

Adsit Flamen sacrosanctum t 
Olim per diluvium 
Qui ramum tulit olivce 
Ad arcam ecclesice. 
Chorus. Redemptor. 

Arbor foeta alma luce, 
Hoc sacrandum protulit : 
Fert hcec prona prcesens turla 
Salvatori sceculi. 
Chorus. Redemptor. 

Stans ad aram immo supplex 
Infulatus Pontifex, 
Debitum persolvit omne, 
Consecrando chrismate. 
Chorus. Redemptor. 

Consecrare tu dignare, 
Rex perennis patrice, 
Hoc olivum, signum vivum, 
Contra jura dcemonum. 
Chorus. Redemptor. 

Ut novetur sexus omnis 
Unctione chrismatis ; 
Et sanetur sauciata 
Dignitatis gloria. 
Chorus. Redemptor. 



256 Consecratio Oleorum et Chrismatis. 

Tola mente sacro fonte 
Effugantur crimina ; 
Uncta fronte, sacrosancta 
Influunt charismata. 
Chorus. Redemptor. 

Corde natus et parentis 
Alvum implens virginis, 
Prcesta lucem ; claude noctem 
Chrismatis consortibus. 
Chorus. Redemptor. 

Sit hcec diesfesta nobis 
Sceculorum sceculis : 
Sit sacrata laude digna, 
Nee senescat tempore. 
Chorus. Redemptor. 

Hoc dicto, revertatur episcopus ad altare, et deferatur a 
tertio diacono ampulla cum oleo quse habet chrismatis in- 
scriptionem et misceatur in ea balsamum. Super quam 
episcopus, ter crucis signum faciens terque in ea sufflans, 
conversus ad orientem ita benedicat chrisma dicens.* 
Dominus vobiscum. 

Oratio. Oremus,fratres carissimi, &c. 
Alia oratio. Domine Deus Sabaoth, &c. 
Alia oratio. Omnipotens et incomprehensibilis, &c. 
Tune dicat altiori voce. 
Per omnia scecula sceculorum, &c. 

Praefatio. Vere dignum, ^Eterne Deus, qui in principio &c. 

Post has benedictiones idem diaconus eandem chrismatis 

ampullam sindone qua indutus est co-operiat, eandemque in 

dextera parte altaris quousque Agnus Dei canitur, stans cum 

reverentia, teneat. 

* Ely in margin, Winton and Worcester : 

Hcec commixtio liquorum fiat omnibus perunctis propitiatio et custodia 
salutaris in scecula sceculorum. Amen. 

Hoc dicto, vertat se episcopus ad altare, et incipiat festive. 

Veni, Creator. 

Dominus vobiscum. &c. 



Consecratio Oleorum et Chrismatis. 257 

Hie vertat se episcopus ad altare, et dicat alta voce. 

Per omnia scecula sceculorum. 

Tune diaconus qui evangelium legit, dicat. 

Humiliate vos ad benedictionem. 

Data benedictione, dicatur, 

Et Pax ejus sit semper vobiscum. 

Tune cantor incipiat Agnus Dei. 

Et deferatur episcopo vas chrismatis a diacono ad deoscu- 
landum, * ac succedant fratres secundum ordinem ad pacem ; 
deinde ad sanctum chrisma deosculandum. Et accedant 
omnes ad communionem sanctam. Sicque cantor inchoet 
communionem. 

Hoc Corpus quod pro vobis traditur. 

Communicatis autem fratribus et qui voluerint de populo, 
et adorata et deosculata sacri chrismatis ampulla, prsedicti 
tres diaconi cum devotione in sacrarium reportent ac loco 
opportune in salvationem reponant. Sanguis vero eodem die 
penitus consumatur. De oblatis tot reserventur in crastinum 
quse omnibus possint sufficere ad communicandum. Celebrata 
missa episcopus, prsecedente processione cum qua ad altare 
venit, vadat ad locum constitutum ibique reponat corpus 
Domini, incensato ipso loco et ante repositionem et post 
repositionem. 



* C. C. C. 146 (Wore.) in margin in hand-writing of same date : 
et osculetur illud episcopus, et dicat, Ave sanctum Chrisma. 



Pont, 32 



238 Consecratio Oleorum et Chrismatis. 



From the Pontifical of Lacy, Bishop of Exeter, circa 
1420. 

QUALITER CONSECRETUR OLEUM INF1RMORUM, 

OLEUM SANCTUM, ET CHRISMA 

IN ECCLES1A SARUM. 

EST notandum quod episcopus, antequam dicat, Per quern 
hcsc omnia, subtrahat se paululum ab altari versa facie ad 
austrum. 

Tune dicat unus archidiaconus alta voce sic vocando, Oleum 
infirmorum. Quo vocato, accedat quidam archidiaconus per 
medium chori ad altare, quern prsecedat minister deferens 
oleum infirmorum, preecedente alio ministro cum vexillo. 

Deinde episcopus super ampullam ipsam ter signum crucis 
faciat, et ter sufflet in ea, ministro oleum deferente. 

Deinde perficiat exorcismum, audientibus tantum ministris 
qui secus altare stant, sine Dominus vobiscum, sine Oremus : 
sicut fit Judaei exorcismus : sed ita directe, Exorcizo, &c. 

Hie removeatur dicatum oleum, et archidiaconus cum suis 
ministris eo modo quo accessit, recedat. 

Deinde peragatur missa hoc modo. Per quern hcec omnia. 
Post fractionem vocat archidiaconus ut prius, Oleum 
sanctum. Quo vocato, accedat aliua archidiaconus eo modo 
et ordine, quo prior archidiaconus accessit, cum ampulla 
continente oleum sanctum, super quam ter signum crucis 
faciat, et ter sufflet in ea, et sic perficiat exorcismum olei 
modt) supradicto ad baptizandum, audientibus tantum minis- 
tris. Escorcizo te creatura &c. 

Hoc facto, redeat archidiaconus cum dicato oleo, cum suis 
ministris eodem modo quo supra. 

Post hsec revertatur episcopus ad sedem suam ad quies- 
cendum. 

Deinde dicat archidiaconus sic vocando alta voce, Oleum 
chrismatis. Deinde preeparentur ministri per sex ordines ad 



Consecratio Oleorum et Chrismatis. 259 

deportandum chrisma. In primo ordine, prsecedant vexilla 
tria. In secundo, duo ceroferarii albis indutis. In tertio, 
duo thuribularii in sixnili habitu. In quarto, duo subdiaconi 
deferentes duos codices evangelii. In quinto, diaconus am- 
pullam cum oleo deferat ad chrisma consecrandum, supra 
quam deportetur tabernaculum. In sexto ordine, duo cruces 
deportentur a duobus acolythis, albis indutis cum amictibus, 
sub tabernaculo, uno a dextris, et altero a sinistris ampullam 
deferente. Deinde archidiaconi, archidiacono in medio con- 
stitute, et ita ad altare processionaliter accedant. 

Et ante idem tabernaculum prsecedant duo pueri, cantantes 
in superpelliceis prsecedentes ampullam chrismatis hymnum, 
Redemptor. 

Qui dum cantant dum se moveant, choro cantante, parumper 
procedant, ita quod in ultimo versu permaneant ad gradum 
altaris coram episcopo, et chorus prosequatur post unum- 
quemque versum, scilicet Redemptor. 

Et cum pervenerint ad versum Starts ad aram, surgat 
episcopus et inclinet se coram altari, videlicet in medio, dum 
versus cantetur. 

Cantato versu redeat episcopus ad sedem suam. 

Hymno cantato revertat episcopus ad altare, et porrigatur 
ei ampulla cum oleo, quse habet chrismatis inscriptionem. 
Deinde misceatur in ea balsamum ab episcopo, sic dicente 
secreto, Hcec commioslio. 

Tune statim episcopus incipiat genuflectendo hymnum Veni 
Creator, et ita cantetur totus hymnus, ut primus versus a 
clericis secus altare cantetur : secundus a toto choro, et ita 
alternatim cantetur. 

Quo cantato surgat episcopus conversus ad orienteni in 
dextro cornu altaris, ter signum crucis faciens super ampullam, 
et ter sufflans in ea, ita exorcismum prosequatur cum nota. 
Exorcizo te, &c. 

Postea dicat episcopus benedictionem cum Dominus vobis- 
cum cum nota. Oremus, fratres carissimi. 

Quibus dictis, dicat episcopus altiori voce praefationem, ut 
continetur in Pontificali. 
32* 



260 Consecratio Oleorum et Chrismatis. 

His peractis, minister ampullam chrismatis deferens cum 
sindone qua praecinctus est, cooperiat earn et in dextera parte 
altaris, quousque Agnus Dei cantetur, cum reverentia teneat. 

Interim episcopus se revertat ad altare et dicat alta voc. 
Per omnia scecula sceculorum. et diaconus dicat Humiliate 
vos, &c. 

Sequatur benedictio super populum. 

Post benedictionem dicat episcopus. Et pace ejus. 

Cantor incipiat Agnus Dei. 

Cantata tota, adorata et deosculata sacri chrismatis am- 
pulla, redeat archidiaconus cum suis ministris eadem via qua 
accessit, et eandem ampullam reportet, ac loco opportune in 
salvationem reponat cum ceteris ampullis. 

Deinde incipiat cantor antiphonam, Calicem. 



Modus Conficiendi Chrisma. 261 

III. 

From Bishop Osmund's Treatise. 
civ. 

I)E MODO CONFICIENDI CHRISMA. 

Eodem die ad introitum missae, procedat episcopus, cum 
processione festive ordinata, ad altare ut in aliis duplicibus 
festis. Assistant etiam ei duse de excellentioribus personis 
in capis sericis ad deducendum eum ad altare, qui intersint 
confession!, unus a dextris, reliquus a sinistris, locis tamen 
reservatis principal! diacono et subdiacono, qui facta abso- 
lutione abscedant. Deinde peragatur servitium solito more 
usque Te igitur. 

Episcopo itaque dicente Te igitur, ordinentur ministri in 
ecclesia tres, amictibus et albis tantum induti, tria deferentes 
vexilla, et alii tres ministri diaconi simili habitu, tribus sindo- 
nibus prsecincti humeros ad deferendum tres ampullas oleo 
plenas mundissimo, unam de oleo infirmorum, aliam de oleo 
sancto, tertiam ad consecrandum chrisma. Unaquseque am- 
pullarum discretionis titulum habeat super se scriptum ; 
prima, Oleum infirmorum, Oleum sanctum, Chrisma. Unus 
etiam sit in albis ad deferendum tabernaculum sericum. 
Tres quoque archidiaconi in capis sericis. scilicet archidiaconus, 
Berkesire, et duo vice unius Wiltescire ; tertius archidiaconus 
Dorsete ; singulis singulas ampullas implentibus oleo a se ad 
hoc comparatas ; percantatoque Te igitur usque sed Venice 
qucesumus largitor admitte, antequam dicatur, Per quern hcec 
omnia Domine semper bona creas, archidiaconus Berkensis 
accedat per medium chori ad altare, quern praecedat minister 
deferens oleum infirmorum, prsecedente etiam alio ministro 
cum vexillo. 

Deinde episcopus ter crucis signum super ampullam ipsam 



262 Modus Conficiendi Chrisma. 

faciat, et ter sufflet in ea, ministro oleum deferente ei sub- 
ministrante. 

Deinde perficiat episcopus exorcismum, audientibus tantum 
ministris qui secus altare sunt; sine Dominus vobiscum et 
sine Oremus. 

His peractis, archidiaconus cum suis ministris eo modo quo 
accessit discedat. 

Deinde peragatur missa usque quo perveniatur ad benedic- 
tionem super populum. Tune accedat archidiaconus Wiltescire 
eo modo et ordine quo alius archidiaconus accessit, cum 
ampulla continente oleum sanctum, super quam ter crucis 
signum faciat episcopus et ter sufflet in ea ; et sic olei exor- 
cismum ad baptizandum modo praedicto perficiat. 

Postea orationem dicat episcopus super oleum, cum Domi- 
nus vobiscum et cum Oremus. 

Post hsec, revertente pontifice ad sedem suam, prseparentur 
ministri per sex ordines, ad deportandum chrisma. 

In primo ordine procedant vexilla ; in secundo, duo cerofe- 
rarii albis induti ; in tertio, duo thuribularii in simili habitu ; 
in quarto, duo subdiaconi a latere episcopi venientes, habitu 
non mutato, deferant duos codices evangelii ; in quinto, 
diaconus ampullam cum oleo deferat ad chrisma consecrandum, 
super quam deportetur tabernaculum ; eundem etiam prce- 
cedant duo pueri in superpelliceis, cantantes hymnum 
redemptor, et alios versus qui sequuntur; choro semper 
repetente primum versum ; in sexto ordine duse cruces depor- 
tentur a duobus acolythis ad altare ministrantibus, habitu 
non mutato, sub tabernaculo, una a dextris deferentis am- 
pullam, alia a sinistris; ipsam ampullam subsequentes deinde 
archidiaconi ; archidiacono Dorsete in medio constitute; et 
ita processionaliter ad altare accedant. 

Hymno dicto, revertatur episcopus ad altare, et porrigatur 
ei ampulla cum oleo, quae habet inscriptionem chrismatis. 
Deinde misceatur ei balsamum ab episcopo, super quse ter 
episcopus crucis signum faciens et ter sufflans in ea, conversus 
ad orientem in dextro cornu altaris, ita benedicat chrisma, 
dicens alta voce, Vent Creator Spiritus, cum genuflexione 



Modus Conficiendi Chrisma. 263 

et ita totus hymnus cantetur ut primus versus a clericis 
secus altare stantibus cantetur, secundus, a toto chore, et 
ita alternatim hymnus cantetur. Quo dicto, subsequatur 
benedictio, scilicet, Hcec commiactio liquorum et cetera. 
Deinde, oratio cum Dominus vobiscum et ceterse orationes 
sequentes. 

Quibus dictis, episcopus dicat alta voce, 

Per omnia scecula sceculorum; 

Dominus vobiscum; 

Sursum corda ; 

Gr atlas agamus, 
cum sequente prsefatione. 

Post prsedictas benedictiones, minister ampullam chrismatis 
deferens, cum sindone qua prsecinctus est co-operiat, eamque 
in dextera parte altaris quousque Agnus Dei cantetur, cum 
reverentia teneat. 

Postea episcopus dicat alta voce, Per omnia scecula : deinde 
dicat diaconus qui evangelium legit, Humiliate vos ad bene- 
dictionem; deinde sequatur benedictio super populum. 

Post benedictionem dicat episcopus, Et pax ejus. 

Tune cantor incipiat Agnus Dei ; et deferatur vas chrismatis 
a prsedicto ministro episcopo deosculandum. Postea etiam 
loco pacis in chorum deferatur eo ordine quo chorus solet 
thurificari. 

Sic ut cantor inchoet communionem, et ita servitium debito 
more compleatur. 



204 Consecratio Oleorum et Chrismatis. 



With regard to the Offices earlier than the time of Bishop 
Osmund, upon which his arrangement was made, I may 
briefly say that, as far as I am aware, they are, 

1. The Form in Egbert's and the Jumieges Pontifical. 
This will be found printed in Egberts's Pontifical ; Surtees 
Society, vol. 27. 

2. That in Leofric A and Archbishop Dunstan. 

(a.) 

Leofric, folio 287. 
Feria v. in Coena Domini. 

Conficitur chrisma in ultimo ante missam. Antequam 
dicatur, Per quern hcec omnia, Domine, semper bona erects, 
levantur duse ampullae quas offerunt populi, et benedicit tarn 
dominus Papa quam omnes presbyteri. 

Benedictio, Emitte, &c. 

Incipit benedictio chrismatis principalis. 

Sursum corda : 

R. Ilabemus ad Dominum. 

Gratias agamus Domino Deo nostro. 

R. Dignum etjustum est. 

Vere dignum. ^Eterne Deus, qui in principio. &c. 

Exorcismus olei. 

Deus, qui virtute, &c. 



Archbishop Jftunstan. 

In Coena Domini. 

In Ccena Domini taciat episcopus consecrationem olei 
infirmorum in ultimo ad missam, antequam dicatur, Per quern 
hcec omnia, Domine, semper bona creas ; et levantibus 
ministris ampullas his versibus cum suis sacerdotibus, bene- 
dicat, Emitte, Domine, Spiritum, &c. 

Post missam hanc principalem chrismatis benedictionem, 
litanias proecinens, faciat episcopus, dicens, 



Consecratio Oleorum et Chrismatis. 265 

Dominus vobiscum ; 

Resp. Et cum Spiritu tuo. 

Sursum corda ; 
Resp. Habemus. 

Gr atlas. 
Resp. Lignum. 

Vere dignum usque ^Eterne Deus, qui in principio, &c. 
Incipit exorcismus olei ad baptizandum. 
Deus qui virtute, &c. 
Item alia. Clementiam tuam, Pater piissime, &c. 

III. 

The form of the Ordo Romanus printed by Hittorp. 

This is found in Leofric B; Vitell. E 12; Tiberius C 1. 

I will only add, that in the later Pontificals which have 
this form, there are considerable variations from the Sarum 
in this Office : 

1. in the Coventry MS. 

2. in the two London Pontificals ; Lansdowne 451 and 
C. C. C. C. 79. 

3. in Lacy and MS Tanner 5. 

4. in Archbishop Chichele's MS. 






Pont. 33 



APPENDIX. 

III. 

Form for the Coronation of King Etheli ed. 

This form is found almost identically in three Pontificals, 
MS Claud. A. Ill in the British Museum, the Pontifical of 
Archbishop Robert at Rouen, and that of Archbishop Becket 
at Douai. In the first of these is a marginal note, " Coronatio 
jEtheldredi Regis Anglosaxonum." It differs from the Office 
in Dunstan's Pontifical and that in MS CCCC. 146 only in 
slight additions to the rubrics. 

This Office has been printed in Selden's " Titles of Honour, 1 * 
and in Taylor's " Glory of Regality ; " but imperfectly, as a 
leaf is lost from the English MS. It is here given complete 
from the two MSS now in France. 

It may be worth while adding, that as far as the Pontificals 
go, the Coronation Forms divide into four classes : 

(a.) saec. viii. ix. x. ineunt. 

This is given in Egbert, the Jurnieges Pontifical and 
Leofric A. 

The chief ceremonies are : 
Unction of the head ; 
Delivery of sceptre ; 
rod ; 
helmet. 

This form is printed in Egbert's Pontifical ; Surtees Society, 
vol. xxvii. 
33* 



268 Conaecratio Regis. 

(b.) ssec. x exeunte, xi. 

Found in Archbishop Dunstan, MS CCCC. 146, Archbishop 
Robert, MS Claud. A. iii., Archbishop Becket. 
This has : 
Unction as before ; 
Delivery of ring; 
sword ; 
crown ; 
sceptre ; 
rod. 

MS CCCC. 44 varies a good deal from these in the prayers. 
It gives the antiphons throughout. It adds the 
Delivery of the pall. 



(c.) saec. xii. xiii. 

This is found in the Hereford and Glasgow Pontificals, in 
MS. Claud. A. Ill, the Dublin MS, the Ely Pontifical in the 
Library of Trinity College, Cambridge, the Winchester book 
in the Cambridge University Library, the Harleian MS 561 
and in de Marti vail. 

This is stated in MS Claud. A. III. to have been the form 
used at the Coronation of Henry I, and probably is the 
arrangement of Bishop Osmund. 
In these is prescribed : 
Unction of hands with oil ; 

head, breast, shoulders and arms with oil and 
and the delivery of the sword; [chrism ; 

bracelet ; 
pall; 
crown ; 
ring; 
sceptre ; 
rod. 

This form is printed in this volume p. 214 in de Martivall's 
Pontifical. 



Consecratio Regis. 269 

(d.) ssec. xiv. xv. 

Found in the Westminster Pontifical, the supposed Lincoln 
MS in the Cambridge University Library (Mm. iii. 21), 
Lacy's Pontifical, and MS Lansdowne 451. 

Of these, the Lincoln MS appears, by the additional matter 
it contains, to be the latest. 

The Westminster Pontifical gives this as the form used 
for Edward II. 

This form does not vary from the previous in the unction 
and list of things delivered. 

It is printed in Mr Maskell's " Monumenta Ritualia." 

(e .) ssec. xiv. exeunt, xv. 

This is found in the " Liber Regalis " and Bishop Clifford's 
Pontifical. It was the form used for Richard II. 

The Liber Regalis has been printed in a volume presented 
by Lord Beauchamp to the Roxburghe Club and a full collation 
of it is given by Mr Maskell in the " Monumenta Ritualia." 

The Coventry and Bangor books, Archbishop Chichele's 
and Archbishop Bainbridge's Pontificals, as well as MS 
Tanner 5, have no Coronation Office. 



270 Consecratio Regis. 



[CONSECRATIO REGIS.] 

Incipit consecratio regis t quern de conventu seniorum per manus 
perducant duo episcopi ad ecclesiam* Et clerus hanc decantet Anti- 
phonam, duobus episcopis prcecanentibus. 

Firmetur manus tua. 

Gloria Patri. 

Perveniens rex ad ecclesiam prosternat se coram altare, et hymnizetur 
Te Deum laudamus, Te Dominum confitemur. Quo fine lenus hymnizato, 
rex erigatur de solo, et ab episcopis, et a plebe electus, Jicec tria se serva- 
turum jura promittat, et clara voce coram Deo omnique populo dicat. 

Hsec tria populo Christiano et mihi subdito in Christi 
promitto nomine. 

In primis, ut Ecclesia Dei et omnis populus Christianus 
veram pacem nostro arbitrio in omni tempore servet. 

Aliud, ut rapacitates et omnes iniquitates omnibus gradibus 
interdicam . 

Tertium, ut in omnibus judiciis sequitatem et misericordiam 
prsecipiam, ut mihi et vobis indulgeat suam misericordiam 
clemens et misericors Deus. qui vivit et regnat. 

Hisperactis, omnes dicant Amen, et lice sequantur orationes, a singulis 
episcopis singulce super regem dicendce. 

Te invocamus, Domine, sancte Pater, omnipotens seterne 
Deus, ut hunc famulum tuum ill. quern tuse divinse dispen- 
sationis providentia in primordio plasm atum usque hunc 
prsesentem diem juvenili flore Isetantem crescere concessisti, 
eum tuse pietatis dono ditatum, plenumque gratia veritatis de 
die in diem coram Deo et hominibus ad meliora semper 
proficere facias, ut summi regiminis solium gratise supernae 
largitate gaudens suscipiat, et misericordise tuse muro ab 
hostium adversitate undique munitus, plebem sibi commissam 
cum pace propitiationis et virtute victorise feliciter regere 
mereatur, per Dominum nostrum Jesum. 

Alia oratio. 

Dens, qui populis tuis virtute consulis, et amore dominaris, 



Consecratio Regis. 271 

da huic famulo tuo ill. spiritum sapientise cum regimine 
disciplinse, ut tibi toto corde devotus in regni regimine maneat 
semper idoneus, tuoque munere ipsius temporibus securitas 
ecclesise dirigatur, et in tranquillitate devotio Christiana 
permaneat, ut in bonis operibus perseverans, ad soternum 
regnum te duce valeat pervenire. Per. 

Alia oratio. 

In diebus tuis oriatur omnibus sequitas et justitia, amicis 
adjutorium, inimicis obstaculum, huniilibus solatium, elatis 
correctio, divitibus doctrina, pauperibus pietas, peregrinis 
pacificatio, propriis in patria pax et securitas. Unumquemque 
secundum suam mensuram moderate gubernans, te ipsum 
sedulus discutias, ut superna irrigatus compunctione toto 
populo Christi placita prsebere vitse possis exempla, et per 
viam veritatis cum grege gradiens tibi subdito, opes frugales 
abundanter acquiras. Simul ad salutem non solum cor- 
porum sed etiam cordium a Deo concessa cuncta accipias. 
Sicque in te cogitatum animi consiliumque omne componas, 
ut plebis gubernacula cum pace simul et sapientia semper 
in venire videaris; Christo auxiliante prsesentis vitse prolixi- 
tatem percipias, et per temporalia bona usque ad summam 
senectutem pervenias, huj usque fragilitatis finem perfect-urn ab 
omnibus vitiorum vinculis supernse pietatis largitate transcen- 
das, et infinite prosperitatis prsemia perpetua angelorumque 
seterna commercia consequaris. Per. 

Consecratio regis ab episcopo qui arcem tenuerit super eum dicenda. 

Omnipotens sempiterne Deus, creator ac gubernator coeli et 
terrae, conditor et dispositor angelorum et hominum, rex 
regum et dominus dominorum, qui Abraham fidelem famulum 
tuum de hostibus triumphare fecisti, Moysi et Josuse populo 
tuo prselatis multiplicem victoriam tribuisti, humilem quoque 
David puerum tuum regni fastigio sublimasti, e unique de ore 
leonis et de manu bestise atque Golise sed et de gladio maligno 
Saul et omnium inimicorum ejus liberasti, et Salomonem 
sapientise pacisque ineffabili munere ditasti, respice propitius 
ad preces nostrse humilitatis, et super hunc famulum tuum ill. 
quern supplici devotione in regem Anglorum vel Saxonum 



272 Consecratio Regis. 

pariter eligimus, benedictionum tuarum dona multiplica, hunc 
dextera tuae potentiae semper ubique circumda, quatenus 
praedicti Abrahse fidelitate firmatus, Moysis mansuetudine 
fretus, Josuse fortitudine munitus, David humilitate exaltatus, 
Salomonis sapientia decoratus, tibi in omnibus complaceat, 
et per tramitem justitiae inoffenso gressu semper incedat. Hie 
totius regni Anglorum vel Saxonum ecclesiam deinceps cum 
plebibussibi annexis itaenutriat ac doceat, muniat etinstruat, 
contraque omnes visibiles et invisibiles hostes idem potenter 
regaliterque tuae virtutis regimine administret,ut regale solium, 
videlicet Anglorum vel Saxonum sceptrum, non deserat, sed ad 
pristinae fidei pacisque concordiam eorum animos te opitulante 
reformet, ut populorum debita subjectione fultus, condigno 
amore glorificatus, per longum vitae spatium paternse apicem 
gloriae tua miseratione stabilire et gubernare mereatur. 
Tuae quoque protections galea munitus, et scuto insuperabili 
jugiter protectus. armisque coelestihus circumdatus, optabilis 
victorise triumphum de hostibus feliciter capiat, terroremque 
suae potentise infidelibus inferat, et pacem tibi militantibus 
Isetanter reportet. Virtutibus, Christe, hunc, quibus praefatos 
fideles tuos decorasti, multiplici honoris benedictione condecora, 
et in regimine regni sublimiter colloca, et oleo gratiae Spiritus 
Sancti perunge. Per. In unitate ejusdem. 

Hie unguatur oleo, et hcec cantetur Antipliona. 

Unxerunt Salomonem Sadoch sacerdos et Nathan propheta 
regem in Gion, et accedentes laeti dixerunt : Vivat rex in 
seternum. 

Alia Oratio. 

Christe, perunge hunc regem in regimen, unde unxisti 
sacerdotes, reges, et prophetas, ac martyres, qui per fidem 
vicerunt regna, et operati sunt justitiam, atque adepti sunt 
repromissiones. Tua sacratissima unctio super caput ejus 
defluat, atque ad interiora descendat, et cordis illius intima 
penetret. et promissionibus quas adepti sunt victoriosissimi 
reges gratia tua dignus efficiatur, quatenus et in prsesenti 
so9culo feliciter regnet, et ad eorum consortium in crelesti 
regno perveniat. Per. 



Consecratio Regis. 273 

Deus, electorum fortitude, et humilium celsitudo, qui in 
primordio per effusionem diluvii crimina mundi castigare 
voluisti, et per columbam ramum olivse portantem pacem 
terris redditam demonstrasti, iterumque Aaron famulum 
tuum per unctionem olei sacerdotem sanxisti, et postea per 
hujus unguenti infusionem adregendum populnm Israeliticum 
sacerdotes ac reges et prophetas perfecisti, vultumque ecclesise 
in oleo exhilarandum per propheticam famuli tui vocem David 
esse prsedixisti; te quoesumus, omnipotens Pater, ut per hujus 
creaturse pinguedinem, hunc servum tuum sanctificare tua 
benedictione digneris, eumque in similitudinem columbse 
pacem simplicitatis populo sibi subdito prsestare, et exempla 
Aaron in Dei servitio diligenter imitari, regnique fastigia in 
consiliis scientise et sequitate judicii semper assequi, vultumque 
hilaritatis per hanc olei unctionem, tuamque benedictionem, 
te adjuvante, toti plebi paratum habere facias. Per. 

Alia oratio. 

Deus Dei Filius, Jesus Christus, Dominus noster, qui a 
Patre oleo exsultationis unctus est prse participibus suis, ipse 
per prsesentem sacri unguinis infusionem Spiritus Sancti 
Paracliti super caput tuum infundat benedictionem, eandemque 
usque ad interiora cordis tui penetrare faciat, quatenus hoc 
visibili et tractabili dono invisibilia percipere, et temporalia 
regna justis moderaminibus exsecutus, seternaliter cum eo 
regnare merearis, per Dominum nostrum Jesum Christum. 

Hie detur annulus, dicaturque regi. 

Accipe annulum, signaculum videlicet sanctse fidei, solidi- 
tatem regni, augmentum potentise, per quam scias triumphal! 
potentia hostes repellere, hsereses destruere, subditos coadun- 
are, et catholicae fidei perseverabilitati connectere. Per. 

Alia oratio. 

Deus, cujus est omnis potestas et dignitas, da famulo tuo 
proprise suse dignitatis effectum, in qua te remunerante per- 
maneat, te semper timeat, tibique jugiter placere contendat. 
Per. 

Quando gladio cingitur, hcec antipliona dicetur. 

Confortare, et esto vir, et observa mandata Domini Dei tui 
Pont. 34 



274 Consecratio Regis. 

ut ambules in viis ejus, et custodias cserimonias ejns, et prsc- 
cepta ejus, et testimonia, et judicia, et quocunque te vertaris 
confirmet te Deus. 
Tune dicatur regi. 

Accipe huiic gladium cum Dei benedictione tibi collatum, in 
quo per virtutem Spiritus Sancti resistere et ejicere omnes 
inimicos tuos valeas et cunctos sanctse Dei ecclesise adversaries, 
regnumque tibi commissum tutari, atque protegere castra 
Dei, per auxilium invictissimi triumpliatoris Domini nostri 
Jesu Christi. Qui cum Patre. In unitate Spiritus Sancti. 
Post datum gladium oratio, 

Deus, qui providentia tua ccelestia simul et terrena mode- 
raris, propitiare Christianissimo regi nostro ill. ut omnis 
hostium suorum fortitude virtute gladii spirituals frangatur, 
ac te pro illo pugnante, penitus conteratur. Per. 
Hie coronetur rex, eique dicatur. 

Coronet te Deus corona glorise, atque justitiee honore, et 
opere fortitudinis, ut per officium nostrse benedictionis cum 
fide recta, et multiplici bonorum operum fructu, ad coronam 
pervenias regni perpetui, Tpso largiente cujus regnum per- 
manet in ssecula sseculorum. Amen. 

Oratio super regem, postquam corona fuerit imposita super caput 
ejus. 

Deus perpetuitatis, dux virtutum, cunctorum hostium victor, 
benedic hunc famulum tuum ill. tibi caput suum humiliter 
inclinantem, et prolixa sanitate et prospera felicitate eum 
conserva, et ubicumque vel pro quibuscumque auxilium tuum 
invocaverit, cito adsis, et protegas, ac defendas. Tribue ei, 
qusesumus, Domine, divitias gratise tuse, comple in bonis 
desiderium ejus, corona eum in misericordia, tibique Domino 
pia devotione jugiter famuletur, per Dominum nostrum. 
Sic detur regi sceptrum, eique dicatur. 

Accipe sceptrum, regiee potestatis insigne, virgam scilicet 
regni, rectam virgam virtutis, qua te ipsum bene regas, et 
sanctam ecclesiam, populum videlicet Christianum tibi a Deo 
commissum, regia virtute ab improbis defendas. Pravos 
corrigas, rectos pacifices, et ut viam rectam tenere possint. 



Consecratio Regis, 275 

tuo juvamine dirigas, quatenus de temporal! regno ad seternum 
regnum pervenias, ipso adjuvante cujus regnum et imperium 
sine fine permanet in saecula saeculorum. 

Oratio super regem postguam datum fuerit ei sceptrum. 

Omnium, Domine, fons bonorum, cunctorumque, Deus, insti- 
tutor profectuum, tribue, qusesumus, famulo tuo ill. adeptam 
bene regere dignitatem, et a te sibi praestitum honorem 
dignare corroborare. Honorifica eum prae cunctis regibus 
Britanniae, uberi eum benedictione locupleta, et in solio re^ni 
firma stabilitate consolida. Visita eum in sobole, et praesta 
ei prolixitatem vitae. In diebus ejus superoriatur justitia, ut 
cum jocunditate et laetitia aeterno glorietur in regno. Per. 

Hie regi virga detur, eique dicatur. 

Accipe virgam virtutis atque eequitatis, qua intelligas 
mulcere pios, et terrere reprobos ; errantes viam doce, lapsis- 
que manum porrige, disperdasque superbos, et releves humiles, 
ut aperiat tibi ostium Jesus Christus Dominus noster, qui de 
se ipso ait, Ego sum ostium, per me si quis introierit salva- 
bitur: et ipse qui est clavis David et sceptrum 'domus Israel, 
qui aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit, sit tibi 
adjutor, qui educit vinctum de domo carceris, sedentem in 
tenebris et umbra mortis, ut in omnibus sequi merearis eum 
de quo propheta David cecinit, Sedes tua Deus in sseculum 
sseculi, virga recta est virga regni tui. Imitare ipsum qui 
dicit, Diligas justitiam, et odio habeas iniquitatem ; propterea 
unxit te Deus Deus tuus oleo Isetitiae : ad exemplum illius 
quern ante saecula unxerat prae participibus suis, Jesum 
Christum Dominum nostrum. 

Benedictio. 

Extendat omnipotens Dominus dexteram suae benedictionis, 
et effundat super te donum suae protectionis, et circumdet te 
muro felicitatis ac custodia suae propitiationis, sanctae Mariae 
ac beati Petri apostolorum principis sanctique Gregorii 
Anglorum apostoli atque omnium sanctorum intercedentibus 
meritis. Amen. 

Indulgeat tibi Dominus omnia mala quae gessisti, et tribuat 
tibi gratiam et misericordiarn quarn humiliter ab eo deposcis, 
34* 



276 Consecratio Regis. 

etliberet te ab adversitatibus cunctis, et ab omnibus visibilium 
et invisibilium inimicorum insidiis. Amen. 

Angelos suos bonos semper et ubique qui te prsecedant, 
comitentur, et subsequantur, ad custodiam tui ponat, et a 
peccato seu gladio, et ab omnium periculorum discrimine sua 
te potentia liberet. Amen. 

Inimicos tuos ad pacis caritatisque benignitatem convertat, 
et bonis omnibus te gratiosum et amabilem faciat, pertinaces 
quoque in tui insectatione et odio confusione salutari induat. 
super te autem sanctificatio sempiterna floreat. Amen. 

Victoriosum te atque triumphatorem de invisibilibus atque 
visibilibus hostibus semper efficiat, et sancti nominis sui 
timorem pariter et amorem continuum cordi tuo infimdat, et 
in fide recta ac bonis operibus perseverabilem reddat, et pace 
in diebus tuis concessa, cum palma victorise te ad perpetuum 
regnum perducat. A men. 

Et qui te voluit super populum suum regem constituere, et 
in praesenti sseculo felicem, et aeternse felicitatis tribuat esse 
consortem. Amen. 

Quod ipse prsestare. 

Alia. 

Benedic, Domine, hunc prseelectum principem, qui regna 
omnium regum a sseculo moderaris. A men. 

Et tali eum benedictione glorifica, ut Davitica teneat 
sublimitate sceptrum salutis, et sanctificse propitiationis mu- 
nere reperiatur locupletatus. Amen. 

Da ei a tuo spiramine regere populum, sicut Salomonem 
fecisti regnum obtinere pacificum. A men. 

Quod ipse prestare. 

Designatio status regis. 

Sta et retine amodo statum, quern hue usque paterna 
suggestione tenuisti, hsereditario jure tibi delegatum per 
auctoritatem Dei omnipotentis, et per prsesentem traditionem 
nostram, omnium scilicet episcoporum ceterorumque Dei 
servorum ; et quanto clerum sacris altaribus propinquiorem 
prospicis,tanto ei potiorem in locis congruis lionorem impendere 
memineris ; quatenus mediator Dei et hominum te mediatorem 



Consecratio Regis. 277 

cleri et plebis in hoc regni solio confirmet, et in regno seterno 
secum regnare faciat, Jesus Christus Dominus noster, rex 
regum et dominus dominantium. Qui cum Deo Patre et Spiritu 
Sancto. 

Sequitur Oratio. 

Omnipotens Deus det tibi de rore cceli et de pinguedine 
terrse abundantiam frumenti et vini et olei; serviant tibi 
populi et adorent te tribus ; esto dominus fratrum tuorum, et 
incurventur ante te filii matris tuse; et qui benedixerit tibi 
benedictionibus repleatur, et Deus erit adjutor tuus. Omni- 
potens benedicat tibi benedictionibus coeli desuper, et in 
montibus et in collibus, benedictionibus abyssi jacentis deor- 
sum, benedictionibus uberum et vulvse, benedictionibus uvarum 
pomorumque ; benedictiones patrum antiquorum, Abraham et 
Isaac et Jacob confortatse sint super te. Per Dominum nos- 
trum Jesum Christum Filium. 

Alia Oratio. 

Benedic, Domine, fortitudinem hujus principis, et opera 
manuum illius suscipe, et benedictione tua terra ejus de 
pomis repleatur, de fructu coeli et rore atque abyssi subjacentis, 
de fructu solis et lunae, de vertice antiquorum montium, de 
pomis seternorum collium, et de frugibus terrse et plenitudine 
ejus. Benedictio illius qui apparuit in rubo, veniat super 
caput ejus ill. et plena sit benedictio Domini in filiis ejus, et 
tingat in oleo pedem suum. Cornua rhinocerotis cornua illius, 
in ipsis ventilabit gentes usque ad terminos terrse, et ascensor 
cceli auxiliator suus in sempiternum fiat. Per Dominum. 

Finit consecratio regis. 



LIN CONSECRATIONE REGINJE MATILDA LITANIA.] 

The following Litany, which is found in Vitell. E. xii. 
appears to have been sung at the Coronation of Matilda by 
Archbishop Aldred, lOb'8. (see Preface.) 



Christus vincit. Christus regnat. Christus imperat. 

Hoc dicant ter, et Chorus respondeat ter. 

Cantores. Exaudi Christe. 

Chor. Alexandro Pontifici et universali Papse, vita. 

Cant. Pater de ccelis Deus, 

Chor. Tu ilium adjuva. 

Cant. Fili, Salvator mundi Deus, 

Chor. Tu ilium adjuva. 

Cant. Spiritus Sancte, 

Chor. Tu ilium adjuva. 

Chorus semel : Cantores semel. 

Christus vincit. Christus regnat. Christus imperat. 

Cant. Exaudi Christe. 

Chor. Wilhelmo serenissimo a Deo coronato, 
magno et pacifico regi, vita et victoria. 

Cant. Sancta Maria, 

Chor. Tu ilium adjuva. 

Cant. Sancte Michael, 

Chor. Tu ilium adjuva. 

Cant Sancte Raphael, 

Chor. Tu ilium adjuva. 



280 In Consecratione Regince Matildce Litania. 

Chorus semel : Cantores semel. 

Christus vincit. Christus regnat. Christus imperat. 

Cant. Exaudi Christe. 

Chor. Mahtyldse serenissimse a Deo coronal ce 
reginse, salus et vita. 

Cant. Sancte Johannes, 

Chor. Tu illam adjuva. 

Cant. Sancte Petre, 

Chor. Tu illam adjuva. 

Cant. Sancte Paule, 

Chor. Tu illam adjuva. 

Cant. Sancte Andrea, 

Chor. Tu illam adjuva. 

Chorus semel : Cantores semel. 

Christus vincit. Christus regnat. Christus imperat. 

Cant. Exaudi Christe. 

Chor. Aldrado Eboracensi episcopo et omni 
clero sibi commisso, salus et vita. 

Cant. Sancte Stephane. 

Chor. Tu ilium adjuva. 

Cant. Sancte Laurenti, 

Chor. Tu ilium adjuva. 

Cant. Sancti Vincenti, 

Chor. Tu ilium adjuva. 

Chorus semel : Cantores semel. 

Christus vincit. Christus regnat. Christus imperat. 

Cant. Exaudi Christe. 

Chor. Omnibus episcopis et abbatibus et cunctis 
congregationibus illis commissis, salus et vita. 

Cant. Sancte Martine, 

Chor. Tu illos adjuva. 

Cant. Sancte 

Chor. Tu illos adjuva. 

Cant. Sancti Gregori, 

Chor. Tu illos adjuva. 

Cant. Sancte Nicholae, 

Chor. Tu illos adjuva. 



In Consecratione Regince Matildce Litania. 281 

Chorus semel : Cantores semel. 

Christus vincit. Christus regnat. Christus imperat. 

Chor. Omnibus principibus Anglorum et cuncto 

exercitui Christianorum, vita et salus. 
Cant. Sancta Maria Magdalena, 
Chor. Tu illos adjuva. 

Cant. Sancta Perpetua, 
Chor. Tu illos adjuva. 

Cant. Sancta Agatha, 
Chor. Tu illos adjuva. 

Cant. Sancta Lucia, 
Chor. Tu illos adjuva. 

Chorus. Christus vincit. Christus regnat. Christus 

imperat. 

Cant. Redeinptio et liberatio nostra. 

Chor. Christus vincit. Christus regnat. Christus 

imperat. 

Cant. Victoria nostra. 

Chor. Christus vincit. Christus regnat. Christus 

imperat. 

Cant. Misericordia nostra. 

Chor. Christus vincit. Christus regnat. Christus 

imperat. 

Cant. Prudentia et justitia nostra 

Chor. Christus vincit. Christus regnat. Christus 

imperat. 

Cant. Fortitudo et temperantia nostra. 

Chor. Christus vincit. Christus regnat. Christus 

imperat. 

Cant. Auxilium nostrum. 

Chor. Christus vincit. Christus regnat. Christus 

imperat. 

Cant. Defensio nostra. 

Chor. Christus vincit. Christus regnat. Christus 

imperat. 

Cant. Laetitia et gloriatio nostra. 

Pont. 35 



282 In Consecratione Regince Matildce Litania. 

Chor. Christus vincit. Christus regnat. Christus 

imperat. 

Cant. Vita/ et salus nostra. 

Cant. Ipsi soli honor .... per infinita ssecula 

saeculorum. 

Chor. Ipsi gloria. 

Cant. Ipsi soli decus et potestas et . . . per 

infinita ssecula sseculorum. 
Chor. Ipsi gloria. 

Cant. Ipsi gloria, laus etjubilatio per infinita 
ssecula saeculorum.* 

Benedicat nos divina majestas Domini. Benedicat nos 
Spiritus Sanctus qui in specie columbse in Jordane fluvio super 
Christum requievit. Ille nos benedicat qui de ccelo descendere 
dignatus est in terram et de suo sancto sanguine nos redemit. 
Benedicat Dominus sacerdotium nostrum et introitum nostrum. 
Alleluia. 

Gloria victori sit Christo laude perenni ; 
Qui super astra manet, cujus victoria pollet. 

Gloria vicfcori. 

Pro mundi vita persolvitur hostia viva, 
Quam mors dum mordet, necis in se tela retorquet. 

Gloria victori. 

Per mortis pretium Pharaonem vicit iniquum, 
Et spolians erebum, nobis dedit astra polorum. 

Qui super astra. 

Ecce preces nostras, quas fundimus, audiat istas, 
Cunctos qui proprii nos sanguinis abluit undis. 

Gloria. 

Moribus ornatum Salamonis fonte repletum (vel dogmate 
Poscimus Anglorum nostrum salvet basileum. [plenum) 

Qui super astra. 

Poscimus et nostram salvet Christus basileam, 
Nobilem atque piam gestantem dogmatis hydram. 
Gloria. 

* line left blank for rubric. 



In Consecratione Regince Matildce Litania. 283 

Prsesulibus nostris subjectis cum sibi totis 
Angligenis turrnis concedat dona salutis, 

Qui super. 

Nostro pontifici cujus sumus in diocesi 
Det regnum vitse qui scandit et ipse superne. 

Gloria victori. 

The same Litany, in a slightly altered form, as far as the 
break before Benedicat vos divina majestas, is found in the 
Ely MS in Trinity College, Cambridge, immediately following 
the Coronation Office but without personal names of Pope or 
King, Queen or Archbishop. The Saints invoked in that 
MS are, 

1. Clement, Syxtus, Peter; 

2. Edmund, Ermengeld, Cswald ; 

3. Mary, Felicitas, Perpetua ; 

4. Augustine, Dunstan, Elphege ; 

5. Benedict ; 

6. Maurice, Sebastian, George ; 

The arrangement of the Litany, as to parts taken by 
Cantores and Chorus, as above given, is taken from this MS. 



35' 



APPENDIX. 

V. 
AD BENEDICENDUM EREMITAM. 

From a Durham Cartulary of the xiirth century ; British 
Museum ; BibL Cott. Faustina A. 6 folio 102. 

LITERA AD CREANDUM EREMITAM. 
Reg. Sec. Prioris et Gonventus Dunelmensis 191 b. circa 



Benedictio Eremitce. 287 



[BENEDICTIO EREMITE.] 

Dominus vobiscum. 

Oremus. 

Deus, qui filios Israel in eremi solitudine manna pascendo 
coelesti quadraginta annis manere fecisti, quique vitam 
eremiticam tarn per Filium tuum xl. diebus et xl. noctibus in 
deserto jejunantem, quam per utriusque testamenti prophetas 
et sanctos in eremo degentes tibi non modicum placere 
monstrasti ; concede propitius, ut hie famulus tuus N., similem 
pro modulo suo eligens vitam, sic in proposito eremiticse 
discipline mores suos mutet, aptet et componat, quatenus 
perse veranter proficiens ad hujus vitse perfectionem attingere 
et ad gaudia perfectorum valeat pervenire. Per eundem 
Dominum nostrum. 

Benedictio habitus. 

Domine Jesu Christe, qui tegmen nostrse mortalitatis 
induere dignatus es, obsecramus immensam tusB bonitatis 
abundantiam in hoc genus vestimenti quod sancti patres 
nostri ad innocentise vel humilitatis indicium renuntiantibus 
sseculo ferre sanxerunt, ut ita benedicere digneris, ut hie 
famulus, qui hoc usus fuerit, te induere mereatur. Qui cum 
Deo Patri. 

Dicatur ei isto modo. 

Frater, ecce damus tibi habitum eremi tse, cum quo monemus 
te vivere amodo caste, sobrie, et sancte, in sanctis vigiliis, 
jejuniis, laboribus, precibus et misericordise operibus, ut 
habeas vitam seternam, et vivas in ssecula saeculorum. Amen. 

Respondeat. Et ego recipio in nomine Domini, promittens 
me secundum posse sic facturum, Dei adjuvante gratia, 
precibusque sanctorum. 

Cum indutus fuerit, benedicatur isto modo. 

Benedicat te Dominus, et gratiam bene vivendi tribuat, et 
ad vitam perducat seternam. Amen. 



288 Ad Creandum Eremitam. 



LITERA AD CREANDUM EREMITAM. 

Christ! fidelibus universis prsesentes literas inspecturis 
J. P. Ecclesise Cathedralis Dunelm. salutem in Domino 
sempiternam. Illorum desiderio votivo condescendere inter 
cetera pietatis opera duximus fore prsecipuum, qui ob amorem 
patriaB coelestis tanquam milites egregii et omni digni prse- 
conio cum hoste invisibili congressum certaminis cupiunt 
exercere. Fama deferente vulgar! pro vero concepimus quod 
quidam G. M. inter ceetera probitatis opera quibus instat 
quotidie, ab antiquo decreverat ad portum quietis internee de 
mundi hujus naufragio nudus evadere, fortissimaque arma 
eremiticse perfectionis sibi assumere, sub quorum protectione 
non solum hostilis feritatis tyrannidem se sperat expugnare 
viriliter, verum etiam flores contemplationis una cum fructu 
honestse conversationis sub horum prsesidio carpere cupit, ad 
pedes Domini sedens devotissime cum Maria. Instante 
tandem opportune tempore ad nostram accessit prsesentiam 
G. prsefatus, religionis habitum petens humiliter, et quia 
ipsum ex relatu veridico fide-dignorum comperimus suse 
stabilitatis anchoram non in arena supervacuae mutabilitatis 
sed in soliditate stabilis propositi a diu reposuisse totaliter, 
eidem G. ad multiplicem rogatus sui suorumque amicorum 
instantiam, habitum contulimus eremiticum intuitu caritatis. 
In horum omnium fidem et testimonium, has literas nostras 
sibi concessimus, sigilli munimine roboratas. 

Dat Dunelm. ii die mensis Septembris, anno Domini, 
millesimo &c. 



APPENDIX. 
VI. 

OFFICE FOR CONFIRMATION 

ORDINARY AND HYPOTHETICAL. 

from the Pontifical of Arclibishop Chichele. 



Pont. 36 



Confirmatio Puerorum. 29 L 



[CONFIRMATIO PUERORUM.] 

INCIPIT ORDO AD CONFJRMANDUM PUEROS. 

Omnipotens Deus, qui regenerare dignatus es hos famulos 
tuos (vet has famulas tuas) ex aqua et Spiritu Sancto, quique 
dedisti eis remissionem omnium peccatorum ; immitte in eos 
septiformem Spiritum Sanctum Paraclitum de ccelis, Spiritum 
sapientise et intellectus, Spiritum scientise et pietatis, Spiritum 
consilii et fortitudinis ; et imple eos (vel eas) Spiritu timoris 
Domini ; et consigna eos ( vel eas) signo sanctse crucis in 
vitam propitiatus seternam. 

Tune inquisito nomine cujuslilet, et pollice chrismate uncto, pontifex 
faciat crucem in sinyulorum fronte, dicens. 

Signo te signo sanctse crucis, et confirmo te chrismate 
salutis, in nomine Patris et >J< Filii et Spiritus Sancti. 

Sequitur Psalmus. 

Ecce sic benedicetur homo, qui timet Dominum. Benedicat 
tibi Dominus ex Sion, ut videas bona Hierusalem omnibus 
diebus vitse tuae. 

Gloria Patri. 

Sicut erat. 

V. Emitte Spiritum tuum, et creabuntur. 

R. Et renovabis faciem terrse. 

Pax tecum. 

Et cum spiritu tuo. 

Deus, qui apostolis tuis Sanctum dedisti Spiritum, quique 
per eos eorumque successores ceteris fidelibus tradendum 
esse voluisti; respice propitius ad nostrse humilitatis omcium, 
et prsesta ut horum corda, quorum f rentes sacrosancto 
chrismate delinivimus et signo sanctse crucis consignavimus, 
idem Spiritus Sanctus adveniens templum glorise suse dig- 
nanter inhabitando perficiat. Per Dominum. In unitate 
ejusdem. 
36* 



292 Confirmatio Puerorum. 

Et nota, quod si cetas confirmandi id deposcat, communicet eum 
episcopus, dicens. 

Corpus Domini nostri Jesu Christi custodial corpus tuum 
et animam tuam in vitam seternam. /.men. 

Hoc facto, injunyatur db aliquo sacerdote, quod compatres et com- 
matres orent aliquod cerium pro statu domini episcopi et pro animabus 
patris et matris, et pro animabus omnium fidelium defunctorum ; et quod 
tertia die vadant cum pueris ad ecclesiam ad chrismalia deponenda, 
et sic recedant in nomine Domini. 

Tune lenedicat episcopus populum genuflectentem cum pueris, sic 
dicendo. 

Benedicat vos omnipotens Deus Pater ^ et Filius *%* et 
Spiritus ^ Sanctus. It. Amen. 

Et nota, quod hcec benedictio delet did db episcopo super populum , 
totiens quotiens aliquod consecrat. 

Et nota, quod non semper tenetur episcopus re-incipere vel iterare 
totum servitium pro quolibet puero sibi adveniente in via vel alibi j sed 
benedicere cuilibet puero sic : 

Spiritus Sanctus superveniat in te, et virtus Altissimi 
custodiat te a peccatis. 

Inquisito nomine pueri, dicat 

N. signo te, ut supra. 

Si magnafuerit pausatio facta inter pueros sibi advenientes, tenetur 
re-incipere totum servitium. 

Item si con/lrmandus fuerit adultce cetatis, et nescitur plane vel 
dubitatur verisimiliter utrum sit conjirmatus vel non } primo confiteatur, 
et post, inquisito nomine illius, dicat. 

Si es confirmatus, non te reconfirmo ; si non es confirmatus, 
signo te signo, &c. ut supra. 



APPENDIX. 
VII. 

OFFICE FOR LAYING THE FOUNDATION STONE OF 
A CHURCH. 

Two examples only are found of this Office, in the Pontificals 
of Anianus of Bangor and of Archbishop Chichele. In the 
first there is only a single prayer. 



Benedictio Lapidis pro Fundamento Ecclesioe. 295 



From the Pontifical of Anianus of Bangor. 

BENEDICTIO LAPIDIS PRO FUNDAMENTO ECCLESI^. 

Benedic, Domine, creaturam istam lapidis, ut sit remedium 
salutare generi humano ; et prsesta per invocationem nominis 
tui, ut quicunque ad hanc ecclesiam sedificandam et perfici- 
endam pura mente auxiliura dederit, corporis sanitatem et 
animae medelam percipiat. Per. 



296 Benedictio Lapidis pro Fundamento Ecclesice. 



From the Pontifical of Archbishop Chichele. 

BENEDICTIO LAPIDIS PRO FUNDAMENTO ALICUJUS ECCLESIJB 
DE NOVO CONSTRUENDJG ORDINATI. 

Primo episcopus, pontijicalibus indutus, stando juxta lapidem, dicat* 

Adjutorium nostrum in nomine Domini. 

Sit nomen Domini benedictum. 

Tune sequatur memoria sine commemorations, de Sancto Spiritu, 
videlicet. 

Spiritus Domini replevit prbem terrarum &c. 

Deinde dicatur memoria de sancto vel de sanctis in quorum vel citjus 
Tionore fundata est ecclesia. 

Quibus dictis, dicat episcopus orationes sequentes cum 

Dominus vobiscum et Oremus. 

Benedic, Domine, creaturam istam lapidis, ut sit remedium 
salutare generi humano, et prsesta per invocationem nominis 
tui, ut quicunque ad hanc ecclesiam sedificandam et perfici- 
endam pura mente auxilium dederit, corporis sanitatem et 
animsB medelam percipiat. Per. 

Tune episcopus perungat ipsum lapidem cum pollice suo in media 
quadratures per modum crucis cum chrismate, sic dicendo. 

Consecrare et sanctificare, Domine Deus, lapidem istum 
digneris per istam sanctam chrismatis unctionem et nostram 
benedictionem, in honore sancti N. In nomine Patris et Filii 
et Spiritus Sancti. Amen. 

Fax tibi. 

R. Et cum spiritu tuo. 

Ex tune dicat episcopus hanc orationem. 

Te Deum Patrem omnipotentem suppliciter exoramus, ut 
benedicere, sancti^ficare et consec>J<rare digneris hunc 
lapidem in honore sancti N. et sancti Salvatoris, qui prophetice 
angularem se voluit vocari lapidem, Jesus Christus Dominus 
noster, Qui cum Deo Patre et Spiritu Sancto vivit et regnat 
Deus, Per omnia ssecula sseculorum. Amen. 



Benedictio Lapidis pro Fundamento Ecclesice. 297 

Ttuic ponatur lapis in loco suo, sed caveant laid ne tangant locum 
unctum ; et interim episcopus accipiat thuribulum, et imposito thure, 
tliurificet lapidem in circuitu. 
Et tune dicatar Jicec oratio. 
Oremus. 

Adsit, omnipotens Deus, misericordise tuse ineftabilis pietas, 
et super hunc lapidem in fundamentum ecclesise tuse constru- 
endae praeparatum, opem tuae benedictionis infunde, ut sit tibi 
lapis iste sicut ille lapis quern Jacob supponens capiti suo 
ascendentes et descendentes angelos per scalse mysterium 
somno revelante cognovit. Sit tibi lapis iste sicut ille lapis 
quern Moyses, susceptis mandatis tuis, in prsefiguratione 
apostolica duodecim lapidum constructione firmavit ; et des- 
cendat Spiritus tuus Sanctus super hunc lapidem angularem, 
sedificationi ecclesiaa tuse electum, per eum qui quondam 
descripsit lapideis legem in tabulis, et angularem lapidem ac 
sine manibus excisum se voluit nominari ; prophetarum 
principe de eo sic vaticinante, " Lapidem quern reprobaverunt 
sedificantes, hie factus est in caput anguli ; " " A Domino," 
inquit, " factum est istud," ut et nos sumus " aadificali et fundati 
super fundamentum apostolorum et prophetarum, ipso summo 
angulari lapide Christo Jesu, in quo omnis sedificatio instructa 
crescit in templum sanctum in Domino," qui trinus in unitate 
et unus in Trinitate vivit et gloriatur Deus per infinita ssecula 
sseculorum. Amen. 

Tune aspergatur lapis aqua lenedicta in circuitu. 

Quo facto, dicat memoriam de S. Maria, videlicet, A derate cocii 
desuper &c. et memoriam de Trinitate, videlicet, Benedicta sit sancta 
Trinitas. 

Et tune, dicto evangclio, In principle erat Verbum, dicat episcopus, 
elevata manu, sic. 

Benedictio Dei omnipotentis, Patris, Filii, et Spiritus Sancti, 
super hunc lapidem et omnes circumstantes descendat et 
maneat semper. Amen. 



Pont. 37 



THE 

PONTIFICAL OFFICES 

FaOM THE 

MORE ANCIENT PORTION 

OF THE 

SACRAMENTARY 

OF 

LEOFRIC BISHOP OF EXETER. 



37= 



Pontifical Offices from Leofric's Sacramentary . 301 



CONTENTS. 

1. Consecratio Thymiamatis (in Sabbato Sancto.) 

2. Benedictio Ampullae. 

3. Benedictio Annuli. 

4. Benedictio Baculi. 

5. Benedictio Thuribuli. 

6. Benedictio ad generalem cultum Ecclesise. 

7. Ordinatio Ostiarii, Lectoris, Exorcistse, Acolythi, 
Subdiaconi, Diaconi. 

Oratio ad ordinandum Presbyterum. 

8. Oratio et preces in Ordinatione Episcopi. 

9. In Dedicatione Basilicse novse. 
Consecratio Altaris. 
Consecratio Tabulae. 
Consecratio Patense. 
Consecratio Calicis. 

Consecratio super Patenam et Calicem. 

Consecratio Corporalis. 

Consecratio Altaris et Calicis et Patent et Corporalis. 

10. Ad Manus Impositionem. 

11. Consecratio Chrismalis. 

12. Feria quinta. In Ccena Domini. 



302 Pontifical Offices from Leofric's Sacramentary. 

Consecratio Chrismatis. 
Exorcismus Olei. 

13. Consecratio Ignis et Cerei (in Sabbato Sancto.) 

14. Benedictiones varise. 

a. fontis, lactis et mellis. 

b. panis. 

c. pomorum. 

d. pomorum et nucleum. 

e. ad fruges novas. 

f. vini. 

g. crucis. 

h. super vasa in antiquo loco reperta. 
i. putei. 

15. Oratio post mandatum. 

16. Oratio ad Agapen pauperum. 

17. Oratio ad Capillaturam. 
Oratio ad Barbas tondendas. 

18. Oratio ad Diaconissam faciendam. 

19. Benedictio Vestium Viduee vel Virginis. 
Benedictio Virginis. 

Ad velandam Viduam. 

20. Oratio ad Abbatem vel Abbatissam faciendam. 

21. Reconciliatio Hsereticorum. 

22. Oratio super eos qui morticinum comederint. 

23. Reconciliatio Altaris ubi homicidium perpetratum 
fuerit. 

24. Oratio pro regnantibus. 

25. Oratio super militantes. 

26. Benedictiones super regem noviter electum. 

27. Orationes quse dicendse sunt super Archiepiscopum 
antequam pallium accipiat. 

28. Benedictiones in quotidianis diebus et super regem. 



Denedictio Incensi in Sabbato Sancto. 303 

I. 
CONSEORATIO THYMIAMATIS. 

Exorcizo te, omnis immundissime spiritus, omne fantasma 
inimici, in nomine Dei Patris omnipotentis, et in Jesu Christi 
Filii ejus et Spiritus Sancti, ut exeatis et recedatis ab hac 
specie thymiamatis sive incensi cum omni fallacia ac nequitia 
vestra, ut sit hsec species sanctificata in nomine Domini 
nostri Jesu Christi, ut omnes gestantes, tangentes, odorantes 
earn, virtutem et auxilium percipiant Spiritus Sancti ; ita ut 
non ibidem ubi haec incensa vel thymiamata fuerint, appro- 
pinquare audeatis nee adversa inserere praesumatis. Adjuro 
te per nomen et per virtutem Dei Patris omnipotentis et Jesu 
Christi Filii ejus, qui venturus est in Spiritu Sancto judicare 
vivos ac mortuos et vos praovaricatores et saeculum per 
ignem. Amen. 

jEternam ac justissimam pietatem tuam deprecamur, Do- 
mine, sanctissime Pater, omnipotens aeterne Deus, ut benedicere 
digneris hsec thymiamata vel incensi speciem, ut sit incensum 
majestati tuae in odore suavitatis acceptum. Sit a te haec 
species benedicta, sit per invocationem sancti nominis tui 
Sanctificata, ita ut ubicunque fumus ejus pervenerit, extricetur 
et effugetur ab eo loco omne genus dsemoniorum, sicut 
incensu jecoris piscis, quern Raphael archangelus Tobiam 
famulum tuum super carbones ponere docuit, cum ascendit ad 
Sarse liberationem. Descendat benedictio super hanc speciem 
incensi et thymiamatis, sicut in illo de quo David propheta 
tuus cecinit dicens ; " Dirigatur oratio mea sicut incensum in 
conspectu tuo." Sit hoc incensum nobis odor consolationis, 
suavitatis et gratiae, ut fumo isto effugetur omne fantasma 
mentis et corporis, ut simus, Pauli apostoli voce, " bonus odor 
Deo in omni loco." Effugiant a facie hujus incensi et thymia- 
matis omnis incursus daemoniorum, sicut pulvis a facie venti 
et sicut fumus a facie ignis. Praesta, quaesumus, piissime 
Pater, hoc boni odoris incensum ad opus ecclesise tuse ob 
causam religionis jugiter permanere, ut mystica nobis signi- 



304 Benedictio Incensi in Sabbato Sancto. 

ficatione spiritualium virtutum fragrans ostendat odor 
suavitatem. Tua ergo petimus, omnipotens Deus, immense 
majestatis dextera hanc creaturam benedicere ex diversarum 
rerum commixtione confectam dignare ; ut ubicunque fumus 
aromatum illius afflaverit, in virtute sancti nominis tui 
mirabiliter possit omnis immundorum spirituum fantasmaticos 
incursus effugare, omnesque morbos reddita sanitate expellere, 
atque in odore fragrantissimo tibi, Domine, perpetua suavi- 
tate redolere. Per Dominum. 

Alia. 

Domine Deus omnipotens, cui assistant omnes exercitus 
angelorum cum tremore, quorum servitus in ventum et ignem 
convertitur ; respice de coelo, qusesumus, et benedicere dignare 
propitius hanc creaturam incensi, ut universi morborum 
languores odorem ipsius sentientes effugiant et separentur a 
plasmate tuo et ab omnibus qui in te confidunt quos pretioso 
sanguine Filii tui redemisti, et nunquam Isedantur a morsu 
antiqui serpentis. Per eundem Dominum nostrum. 

Alia. 

Veniat ergo omnipotens Deus, super hoc incensum larga 
tuse benedictionis infusio, hujusque thymiamatis confectione 
invisibilis regnator intende, ut quotiescunque tibi per hoc 
litatum fuerit, et coelestis odoris suavi commixtione redoleaL; 
et in quocunque loco fidelium tuorum aliquid ex hujus sancti- 
ficationis fuerit mysterio deportatum, expulsa omni diabolicee 
fraudis nequitia, virtus tuse sanctce et gloriosae majestatis 
assistat. Per Dominum. 



Benedictiones Varice. 305 

II. 
BENEDICTIO AMPULLA SIVE AMPULLARUM. 

Domine Deus omnipotens, omnium benedictionum largus 
infusor, a quo et omnis benedictio procedit; te quaesumus, 
largiflue miserator, ut super hoc vasculum benedictionum 
tuarum sanctificationem infundas, in quo ad recreandos novos 
sanctae ecclesiae tuae filios exorcizati olei liquorem tua opitu- 
lante gratia infundere disponimus ; et praesta, clementissime 
Pater, per Unigenitum tuum Dominum nostrum- Jesum 
Christum, perque Flamen sanctum quod in primordio super 
aquas ferebatur, ut quicunque ex hac sacrandi olei unctione 
tacti vel consignandi fuerint benedictionis tuae preesidio 
muniantur. Prae.sentis quoque vitse prosperitate gaudeant, 
corpore et animo jugiter in te valentes vigeant, ac post hujus 
vitse labentis tempora cum sanctis tuis gaudia adipisci mere- 
antur sempiterna, per Filium tuum Dominum nostrum, qui 
venturus est judicare vivos ac mortuos et speculum per ignem. 

IIL 
BENEDICTIO ANNULI. 

Creator et conservator humani generis, dator gratiee spirit- 
alis, largitor aeternae salutis, tu, Domine, permitte tuam 
bene>Jdictionem super hunc annulum, ut quicunque hoc sacro- 
sanctaa fidei signo insignitus incedat, in virtute ccelestis 
defensionis ad seternam vitam tibi proficiat. Per Dominum. 

IV 
BENEDICTIO BACULI. 

Deus, sine quo nihil potest benedici vel consecrari, hunc 
baculum benedicere dignare, ut quotiescunque famulus tuus, 
ilium gestando et te in corde tenendo per hunc sustentetur, 
et tuae bene>J<dictionis ubertate repleatur. Per Dominum. 
Pont. 38 



30G Benedictiones Varue. 

V. 
BENEDICTIO THURIBULI. 

Deus, ad cujus sepulcrum cum aromatibus, in specie sancta- 
rum animarum virtutes sanctorum operum gestantium, diluculo 
mulieres venisse memorantur, et in cujus conspectu angelus 
aureum habens thuribulum stetisse, et datis incensis de orati- 
onibus sanctorum omnium ante thronum Domini adolevisse 
coelesti visione divulgatur ; adesto propitius, et hoc thuribulum 
ccelesti benedictione perfunde, ut quicunque ex eo thymiamatis 
vel thuris fragrantiam senserint, tua donante immensa cle- 
mentia, odores orationum ante conspectum majestatis tuse 
sanctarum per manus sanctorum emittant angelorum atque 
persolvant, per te, Jesu Christe, qui cum Patre et Spiritu 
Sancto. 

VI. 
BENEDICTIO AD GENERALEM CULTUM ECCLESI.E. 

Deus, qui diversa ad tabernaculum fcederis ornamenta in 
sacerdotalis officium ministerii ore proprio fieri prsecepisti, te 
humili prece deposcimus, ut haec vestimenta et heec vasa, ad 
ornatum et ad ministerium sanctse ecclesise tuse prseparata, 
ilia benedictione perfundas, qua olim per manus sanctorum 
sacerdotum utensilia tabernaculi oleo unctionis perfudisti ; ut 
quicunque jam in tua apostolica ecclesia his usi fuerint, te 
miserante veniam peccatorum et gaudia permereantur percip- 
ere sempiterna. Per Dominum. 



De Ordinibus Conferendis, 307 

VII. 
[DE ORDINIBUS CONFERENDIS.] 

ORDINATIO OSTIARII. 

Ostiarius cum ordinatur, postquam ab archidiacono instructus fuerit 
r in domo Dei debeat conversari, ad suggestionem archidiaconi 
tradat ei episcopus claves de altari dicens. 

Sic age, quasi redditurus Deo rationem pro his rebus quse 
istis clavibus recluduntur. 

Et tradat ei arcliidiaconus ostium ecclesice. 
Prcefatio Ostiarii. 

Deum Patrem omnipotentem suppliciter deprecamur, ut 
huncfamulum suum ill. benedicere dignetur, quern in officium 
ostiarii eligere dignatus est, ut sit ei fidelissima cura in diebus 
ac noctibus, ad distinctionem horarum ad invocandum nomen 
Domini. Per. 

Renedictio ejusdem. 

Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus, benedicere 
digneris hunc famulum tuum ostiarium, ut inter janitores 
Ecclesise paret obsequia, et inter electos tuos partem mereatur 
habere mercedis. Per. 



38' 



308 De Ordirtibus Conferendis. 



ORD1NATIO LECTORIS. 

Lector cum ordinatur, facit de illo episcopus verbum ad plelem, 
imUcans ejus fidem ac vitam atque ingenium ; post hcec, exspectante 
populo, tradat ei codicem de quo lecturus est, dicens : 

Accipe, et esto verbi Dei relator, habiturus, si fideliter 
impleveris otncium, partem cum his qui verbum Dei minis- 
traverint. 

Prcefatio Lectoris. 

Eligunt te fratres tui ut sis lector in domo Dei tui, et 
agnoscas officium tuum, ut impleas illud ; potens est enim 
Deus ut augeat tibi gratiam. Per. 

Benedictio ejusdem. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, benedicere 
digneris famulum tuum hunc ill. in officio lectoris, ut 
assiduitate lectionum distinctus atque ornatus curis modulis, 
spiritali devotione grata lingua resonet ecclesiae. Per Domi- 
num nostrum. 



De Ordinibus Conferendis. 309 

ORDINATIO EXORCISTJE. 

Exorcista, cum ordinatur, accipiat de manu episcopi libellum, in quo 
scripti sunt exorcismi, dicente sibi episcopo : 

Accipe, et commenda memorise, et habe potestatem impon- 
endi manum super energuminum, sive baptizatum, sive 
catechumenum. 

Prcefatio exorcistce. 

Deum Patrem omnipotentem supplices deprecamur, ut hunc 
famulum suum ill. benedicere dignetur in officium exorcistse, 
ut sit spiritalis imperator ad abjiciendos daemones de corpori- 
bus obsessis, cum omni nequitia eorum multiformi. Per. 
Benedictio ejusdem. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, benedicere 
digneris hunc famulum tuum ill. in officio exorcistse, ut per 
impositionis manuum et oris officium eum eligere digneris, 
et imperium habeat spirituum immundorum coercendo, et 
probabilis sit medicus Ecclesise, gratia curationum virtute 
confirmatus. Per eundem. 



310 De Ordinibus Conferendis. 



ORDINATIO ACOLYTHI. 

Acolythus cum ordinatur, primum ab episcopo doceatur qualiter in 
cfficio suo agere debeat ; sed ab archidiacono accipiat ceroferarium cum 
cereo y ut sciat se ad accendenda ecclesice luminaria mancipari. Accipiat 
et urceolum -vacuum ad fundendum vinum in Eucliaristia Corporis 
Christi. 

Prcefatio Acolyihi. 

Omnipotens sempiterne Deus, fons lucis et origo bonitatis, 
qui per Jesum Christum Filium tuum, lumen verum, mundum 
illuminasti, ejusque passionis mysterio redemisti ; benedicere 
digneris hunc famulum tuum ill. quern in acolythi officium 
consecramus, poscentes tuam clementiam, ut ejus lumen et 
mentem scientia illustres, et pietatis tuse rore irriges, ut ita 
perceptum ministerium te auxiliante peragat, qualiter ad 
aeternam remunerationem pervenire mereatur. Per eundem. 
Benedictio Acolythi. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, qui per 
Jesum Christum Filium tuum in hunc mundum lumen clari- 
tatis misisti, et in cruce passionis suse triumphum sanguinem 
et aquam ex latere pro genere humano dignatus es fundere, 
et per apostolos tuos in hoc sseculo lumen gratise spiritalis 
misisti; ita benedicere digneris hunc famulum tuum ill. in 
officio acolythi ut (ad) accendendum claritatis ecclesise tuse 
(lumen) et ad suggerendum vinum et aquam ad conficiendum 
sanguinis tui (mysterium) in offerendo eucharistiam sanctis 
altaribus tuis fideliter subministret. Accende, Domine, ejus 
mentem et corda ad amoris tui cceleste (sic) et gratiae 
miserationis tuee virtute confirma. Per, 



De Ordinibus Conferendis. 311 



ORDINATIO SUBD1ACONI. 

Suldiaconus cum ordinatur, quia manus impositionem non accipit, 
patenam de manu episcopi accipiat vacuum, et calicem vacuum : de 
manu arcliidiaconi accipiat urceolum cum aquamanili ac manutergium ; 
et dicat. 

Vide, cujus ministerium tibi traditur ; et ideo si usque 
nunc fuisti tardus ad Ecclesiam, amodo debes esse assiduus ; 
si usque nunc somnolentus, amodo vigil ; si usque nunc 
ebriosus, amodo sobrius ; si usque nunc inhonestus, amodo 
cautus. Oblationes quse veniunt in altari panes propositionis 
appellantur. De ipsis oblationibus tantum debet in altari 
poni quantum populo possit sufficere, ne aliquid putridum 
in sacrario remaneat. Pallse vero quse sunt in substratorio, 
in alio vase debent lavari, in alio corporales pallse. Ubi 
pallse corporales lavatae fuerint, nullum linteamen ibidem 
aliud lavari debet; ipsa aqua in baptisterio debet vergi. 
Ideo, te admoneo, tu talem te exhibe, ut Deo placere possis. 

Et tradat ei calicem et patenam. 

Prcefatio subdiaconi. 

Oremus Deum ac Dominum nostrum, ut super servum suum 
ill., quern ad subdiaconatus officium vocare dignatus est, 
infundat benedictionem et gratiam suam, ut in conspectu suo 
fideliter serviens, prsedestinata sanctis praemia consequatur, 
auxiliante Domino nostro Jesu Christo, qui cum eo vivit et 
regnat Deus per omnia ssecula. 

Benedictio ejusdem. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, benedicere 
digneris famulum tuum hunc quern ad subdiaconatus officium 
eligere dignatus es, ut eum sacrario tuo sancto strenuum 
sollicitumque coelesti militise instituas, et sanctis altaribus 
fideliter subministret, et requiescat super eum Spiritus sapi- 
entise et intellectus, Spiritus consilii et fortitudinis, Spiritus 
scientise et pietatis. Repleas eum Spiritu timoris tui, et eum 
ministerio divino confirmes, ut obediens factis atque dicto 
parens, tuam gratiam consequatur. Per. 



312 De Ordinibus Conferendi*. 



ORATIO AD ORDINANDUM DIACONUM. 

Oremus, dilectissimi, Deum Patrem omnipotentem, ut super 
hunc famulum suum, quern in sacrum ordinem dignatur 
assumere, benedictionis suaa gratiam clementer effundat, eique 
donum consecrationis indulgeat, per quod eum ad prsemia 
seterna perducat, auxiliante Domino nostro Jesu Christo. 
Qui cum eo vivit et regnat Deus. Per. 

Alia. 

Exaudi, Domine, preces nostras, et super hunc famulum 
tuum Spiritum tuae benedictionis emitte, ut coelesti munere 
ditatus, et tuse gratiam possit majestatis acquirere, et bene 
vivendi aliis exemplum prsebere. Per. 

Alia. 

Deus, qui es conlator sacrarum magnificus dignitatum, 
qusesumus ut hunc famulum tuum, quern ad officium levitarum 
vocare dignaris. altaris sancti mmisterium tribuas sufficienter 
implere, cunctisque donis gratise redundantem, et fiduciam 
sibi tuae majestatis acquirere et aliis prsebere facias perfect SB 
devotionis exemplum. Per. 

Consecratio. 

Adesto, quaesumus, omnipotens Deus, honorum dator. or- 
dinum distributor, officiorumque dispositor, qui in te manens 
innovas omnia, et cuncta disponens per Verbum, Virtutem, 
Sapientiamque tuam, Jesum Christum Filium tuum Dominum 
nostrum, sempiterna providentia praeparas, et singulis quibus- 
que temporibus aptanda dispensas : cujus corpus, Ecclesiam 
tuam ccelestium gratiarum varietate distinctam suorumque 
discretione membrorum, per legem mirabilem totius compagis 
unitatem in augmentum templi tui crescere dilatarique largiris, 
sacri muneris servitutem trinis gradibus ministrorum nomini 
tuo ministrare constituens ; electis ab initio Levi filiis, qui 
mysticis operationibus domus tuse fidelibus excubiis perman- 
entes, hereditatem benedictionis aeternaa sorte perpetua 
possiderent ; super hunc quoque famulum tuum, qusesumus, 



De Ordinibus Conferendis. 313 

placatus intende, quern tuis sacrariis serviturum in officium 
diaconi suppliciter dedicamus. Et nos quidem, tanquam 
homines divini sensus et summse rationis ignari, hujus 
vitam, quantum possumus, aestimamus. Te autem, Domine, 
ea quse nobis suntignota non transeunt, te occulta non fallunt. 
Tu cognitor secretorum, tu scrutator es cordium, tu ejus vitam 
coelesti poteris examinare judicio, quo semper prse vales, et 
admissa purgare, et ea quse sunt agenda concedere. Emitte 
in eum, Domine, qusesumus, Spiritum Sanctum, quo in opus 
ministerii fideliter exsequendi septiformis gratiee munere 
roboretur in instar illorum quos in exordio nascentis ecclesiae 
apostoli tui adjutores sibi et comites addiderunt. Abundet 
in eo totius forma virtutis, auctoritas modesta, pudor constans, 
innocentise puritas, et spiritalis observatio discipline ; in 
moribus ejus prsecepta tua fulgeant, et suae castitatis exemplo 
imitationem sancta plebs acquirat ; et bonum conscientise 
testimonium proferens, in Christo firmus et stabilis persev- 
eret; dignisque successibus de inferiori gradu per gratiam 
tuam potiora capere mereatur. Per Dominum. 



Pont. 30 



314 De Ordinibus Conferendis. 



MISSA IN ORDINATIONE PRESBYTERI SIVE DIACONI. 

Exaudi, Domine, supplicum preces, et devoto tibi pectore 
famulantes perpetua defensione custodi, ut nullis perturbati- 
onibus impediti, liberam servitutem tuis semper exhibeant 
officiis. Per. 

Super oblata. 

Omnium nostrorum, Domine, qusesumus, hostias propitius 
intuere, ut et quod actum est per obsequium deputatum et 
fidelium vota populorum, tua potius propitiatione firmetur. 
Per. 

Propfatio. 

V. D. JEterne Deus ; suppliciter deprecantes, ut nostram 
pariter et illius quern per tui muneris largitatem saerse 
familise subrogamus antistitem vel presbyterum vel diaconum 
bene tibi placitam perficias servitutem. Per Christum. 

Infra actionem. 

Hanc igitur oblationem, quam tibi offerimus, Domine, pro 
famulo tuo ill. quern ad pontificalem vel presbyterii sive 
diaconii gradum promovere dignatus es, qusesumus, Domine, 
ut placatus accipias, et quse ei divino munere contulisti, in eo 
propitius tua dona custodi. Per Christum. 

Ad complendum. 

Da nobis, qusesumus, omnipotens Deus, boni operis incre- 
menta percipere, et quern tempore provehis, sacris mysteriis 
effice promptiorem. Per. 

Super populum. 

Totum corpus ecclesise tuse, Domine, qusesumus, sic bene- 
dictio suppliciter implorata disponat, ut et superiorum 
firmitatem membrorum subjecta congaudeant, et subditorum 
sinceritate summa Isetentur. Per. 



De Ordinibus Conferendis. 315 



ORATIO AD ORDINANDUM PRESBYTERUM. 

Oremus, dilectissimi, Deum Patrem omnipotentem, ut super 
hunc famulum suum, quern ad presbyterii inunus eligit, 
coelestia dona multiplicet, et quse ejus dignatione suscipit, 
ejus exsequatur auxilio. Per. 

Alia oratio. 

Exaudi nos, Deus salutaris noster, et super hunc famulum 
tuum benedictionem Sancti Spiritus et gratise sacerdotalis 
cffunde virtutem, ut quern tuae pietatis aspectibus offerimus 
consecrandum, perpetua muneris tui largitate persequaris. 
Per. 

Consecratio, 

Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus, honorum 
omnium auctor et distributor omnium dignitatum, per quern 
proficiunt universa, per quern cuncta firmantur, amplificatis 
semper in melius naturae rationabilis incrementis, per ordinem 
congrua ratione dispositum : unde et sacerdotales gradus atque 
omcia Levitarum sacramentis mysticis instituta creverunt, ut 
cum pontifices summos regendis populis prsefecisses, ad eorum 
societatis et operis adjumentum, sequentis ordinis viros et 
secundae dignitatis eligeres. Sic in eremo per septu * 
[aginta vi- 

rorum prudentium mentem Moysi spiritum propagasti, quibus 
,, ille adjutoribus usus in populo innumeras multitudines facile 
,, gubernavit. Sic in Eleazaro et Ithamar filiis Aaron paternse 
., plenitudinis abundantiam transfudisti, ut ad hostias salutares 
,, et frequentioris officii sacramenta ministerium sufficeret 
,, sacerdotum. Hac providentia, Domine, apostolis Filii tui 
doctores fidei comites addidisti, quibus illi orbem totum 

* Here ends fol. 273 of the MS. fol. 274 is an inserted folio, not in the 
handwriting of the original scribe. Nor are folios 275-278 recto, in the 
old hand. These pages contain additions by two or three hands, different 
from any other in the book, as well as from each other. They resemble the 
Langobard writing. 
39* 



316 De Ordinibus Conferendis. 

secundis prsedicatoribus impleverunt. Quapropter infirmitati 
quoque nostrse, Domine, qusesumus hsec adjumenta largire, 
qui quanto magis fragiliores sumus, tanto his pluribus 
,, indigemus. Da, qusesumus, omnipotens Pater, in hunc famu- 
,,lum tuum presbyterii dignitatem, innova in visceribus ejus 
,, Spiritum sanctitatis; acceptum a te, Deus, secundi meriti 
munus obtineat, censuramque morum exemplo suse conver- 
sationis insinuet. Sit probus cooperator ordinis nostri, et 
,, luceat in eo totius forma justitise, ut, bonam rationem dis- 
pensationis sibi creditse redditurus, geternse beatitudinis 
,, prsemia consequatur. Per Dominum. 

,, Consecrentur manusistae per istam unctionem et nostram 
,,benedictionem, ut qusecunque benedixerint, benedicta sint, et 
qusecunque sanctificaverint sanctincentur. Per. 



De Ordinibus Conferendis. 317 



[COLLECTA AD CONSUMMANDUM DIACONATUS 

OFFICIUM.] 

,, Commune votum permaneat, communis oratio prosequatur, 
,, ut hie totius Ecclesise prece qui in diaconatus ministerium 
prseparatur, Leviticse bene^dictionis spiritali conversatione 
,, prsefulgens per gratiam sanctificationis eluceat. Per. 
,, [Benedictio Subdiaconi.~\ 

Domine sancte, spei, fidei, gratise, profectuum numerator, 
qui coelestibus et terrenis ministeriis angelorum ubique dis- 
,, positis, per omnia elementa voluntatis tuse difFundis affectum ; 
hunc quoque famulum tuum ill. speciali affectu tueri digneris, 
,, ut tuis obsequiis expeditus, sanctis altaribus minister purus 
clarescat ; et indulgentia prioris gradus eorum, quos apostoli 
,, tui in septenario numero, beato Stephano ducente, Spiritu 
Sancto auctore. elegerunt dignus existat, et virtutibus uni- 
versis quibus te servire oportet, instructus polleat. Per 
Dominum. 

,, [BENEDICTIO AD STOLAS] 

., Deus, invictse virtutis triumphator et omnium rerum creator 
., ac sanctificator, intende propitius preces nostras, et has 
., stolas sive planetas leviticse ac sacerdotalis glorise ministris 
,, tuis fruendas tuo proprio ore beneJ<dicere, ac saneti- 
,, ficare, consecrareque digneris, omnesque eis utentes, tuisque 
mysteriis a nobis indignis consecratis vel consecrandis 
., aptos, et tibi in eis devote et amabiliter servientes, gratos 
efficere tibi concedas, et nunc et per infinita ssecula sseculo- 
rum. 

,, In nomine sanctse Trinitatis et unicse Divinitatis, accipe 
,, stolam quam tibi Dominus per humilitatis nostrse t'amulatum, 
., seu et per manus nostras accipiendam prseparavit, per quam 
,, scias sarcinam Domini Dei tui cervicibus tuis impositam, et 
,, ad humilitatem atque ministrationem te esse connexum, et 
,, per quam te cognoscant fratres tui ministrum Dei esse 



318 De Ordinibus Conferendis. 

ordinatum, ut qui in diaconatus ministerio es constitutus, 
,, leviticae benedictionis ordine clarescas, et spiritali conver- 
satione praefulgens gratia sanctificationis eluceas : sed et 
in Christo Jesu firmus et stabilis perseveres, quatenus hoc 
quod per hanc stolam significatur, in die districti judicii 
,, ante tribunal Domini sine macula reprsesentare valeas : 
ipso auxiliante, cui est honor et gloria in ssecula saeculorum. 
Amen. 







De Ordinibus Conferendis. 319 



ORAT10 IN ELECTIONE EPISCOPI. 

Oremus, fraires, ut Deus et Dominus noster Jesus Ohristus 
,, nos et electum nostrum gratia Spiritus Sancti illustrare 
,, dignetur. Qui vivit et regnat. 
,, Admonitio Episcopi. 

Hsec sollicita mente et studio vigilant! conserva, et tibi 
commissis nota facere cura, ut unanimes uno ore collaudetis 
Deum de suis erga vos beneficiis exhibendis, cui est honor 
,, et gloria per omnia. 

,, Oratio post Professionem. 

Memor sis sponsionis et desponsationis ecclesiasticse et 
., dilectionis Domini Dei tui in die qua assecutus es hunc 
,, honorem. Cave ne obliviscaris illius. 
., Hie dandus est annulus. 

Accipe ergo annulum discretionis et honoris, fidei signum, 
ut quse signanda sunt signes et quse aperienda sunt prodas, 
quse liganda sunt liges, quse solvenda sunt solvas, atque 
credentibus per fidem baptismatis lapsis autem sed poeni- 
tentibus per ministerium reconciliationis januas regni cce- 
,, lestis aperias. Cunctis vero de thesauro Dominico nova et 
vetera proferas ad seternam salutem, omnibus consulas 
gratia Domini nostri Jesu Christi, cui cum Patre et Spiritu 
Sancto est honor et gloria in ssecula saeeulorum. 
,, Hie dandus est bacillus. 

Accipe baculum, sacri regiminis signum, ut imbecilles con- 
solides, titubantes confirmes, pravos corrigas, rectos dirigas 
in viam salutis seternse, habeasque potestatem erigendi 
dignos et corrigendi indignos, co-operante Domino nostro 
Jesu Christo. Qui cum. 

A/unc inchoandum est introitum. 

Elegit te Dominus sibi sacerdotem magnum, et aperiens 
thesaurum suum optimum, abundare te faciat in omnibus 
bonis. 

,, Ps. Exaudiat te. 
R. Mittat tibi. 



320 De Ordinibus Conferendis. 

H. Memor sit Dominus omnis sacrificii tui et holocaustum 

tuum pingue fiat. 

V. Mittat tibi auxilium de sancto, et de Sion tueatur te. 

., Tractus. Desiderium. 

0/ertorium. Memor sit Dominus omnis sacrificii tui, et 

holocaustum tuum pingue fiat. Alleluya, Alleluya. 

V. Lsetificabimur in salutari tuo et in nomine Domini Dei 

magnificabimur. 

,, Mittat tibi auxilium de sancto, et de Sion tueatur te. 

Communio. Unguentum in capite, quod descendit in 

barbam, in barbam Aaron, quod descendit in oram vesti- 

menti ejus ; Mandavit Dominus benedictionem in sseculum. 

,," R. Ecce quam bonum. 

., Item. Sicut fui cum Moyse ita ero tecum, dicit Dominus, 

confortare populum meum, neque timeas. Ecce Dominus 

Deus tuus ante te est, et non te derelinquet. 

Ps. Exaudiat te. 

R. Mittat. 

,, F. Exaudiat te Dominus in die tribulationis, protegat te 

nomen Dei Jacob. 

Alleluya. Disposui. 

V. Veritas. 

,, V. Lsetabimur. 

Alleluya. Statuit te. 

R. Domine per. 

V. Vitam. 

0/ertorium. Gloria et bonore. 

,, Communio. Beatus servus. 

,, Benedixit te hodie Deus, et unxit te oleo Isetitiae prae 

consortibus tuis. 

,, Item. Memor esto nominis Domini Dei tui. 

Ps. Deus deorum. 

., R. Immola Deo sacrificium laudis et redde Altissima 

vota tua. 

., V. Congregate. 

R. Desiderium. 

0/ertorium. Benedic anima. 



De Ordinibus Conferendis. 321 

,, Ps. Euntes predicate evangelium ; gratis accepistis, 

,, gratis date. 

,, Ps. Nolite possidere aurum neque argentum neque 

,, pecuniam in zonis vestris. 

Aliud. Congregate illi sanctos ejus qui ordinaverunt 

testamentum ejus super sacrificia, et annuntiabunt cceli 

justitiam ejus, quia Deus tuus ego sum. 

,, Ps. Deus deorum. 

,, R. Iinmola Deo. 

,, F. Congregate. 

Alleluya. V. Disposuit. 

0/ertorium. Benedic anima mea. 

Co. Messis quidem multa, operarii autem pauci ; rogate 

,, Dominum messis ut ejiciat operarios in messem suam. 

,, Ps. ut supra. 

V. Misit Jesus discipulos suos binos ante faciem suam in 

omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus, et 

dicebat illis. 

Communio. Messis quidem. 

[Epistola.] [1 Tim. iii. 1-7.] 

Fratres : Fidelis sermo, usque ad ut Dei nostri doctrinam 

ornet in omnibus. 

[Evangelium.] [S. Luc. xxii. 24-30.] 

In illo tempore, Facta est contentio, usque ad duodecim 

tribiis Israel. 



Tont, 40 



322 In Ordinatione Episcopi. 



ORATIONES ET PRECES IN ORDINAT10NE EPISCOPI. 

Oremus, dilectissimi nobis, ut huic viro ill. ad utilitatem 
Ecclesise provehendo benignitas omnipotentis Dei gratise suse 
tribuat largitatem. Per Dominum nostrum. 

Alia. 

Adesto supplicationibus nostris, omnipotens Dens, et quod 
humilitatis nostrsB gerendum est ministerio, tuse virtutis 
impleatur effectu. Per. 

Alia. 

Propitiare, Domine, supplicationibus nostris, et inclinato 
super hunc famulum tuum ill. cornu gratise sacerdotalis, 
benedictionis tuse in eo virtutem effunde. Per. 

Consecratio. 

Pater sancte, omnipotens Deus, qui per Dominum nostrum 
Jesum Christum ab initio cuncta formasti, et postmodum in 
fine temporum, secundum pollicitationem quam Abraham 
patriarcha noster acceperat, ecclesiam quoque sanctorum 
congregatione fundasti, ordinatis rebus per quas legibus a te 
datis discipline religio regeretur; prsesta ut hie famulus 
tuus sit ministeriis cunctisque fideliter gestis officiis dignus, 
ut antiquitus instituta possit sacramentorum mysteria cele- 
brare. Per te in summum ad quod assumitur sacerdotium 
consecretur; sit super eundem benedictio tua, licet manus 
nostra sit. Prsecipe, Domine, huic pascere oves tuas. Ac 
tribue ut commissi gregis custodia sollicitus pastor invigilet. 
Spiritus huic Sanctus tuus ccelestium carismatum divisor 
assistat; ut sicut ille electus gentium doctor instituit, sit 
justitia non indigens, benignitate pollens, hospitalitate 
diffusus ; servet in exhortationibus alacritatem, in persecuti- 
onibus fidem, in caritate patientiam, in veritate constantiam ; 
in hseresibus ac vitiis omnibus odium sciat, in semulationibus 
nesciat, in judiciis eum gratiosum esse sinas et tamen gratum 
esse concedas. Postremo, omnia a te largiter discat quse salu- 
hriter tuos doceat. Sacerdotium ipsum opus esse existimet 



In Ordinatione Episcopi. 323 

non dignitatem. Proficiant ei honoris ' augmenta etiam ad 
incrementa meritorum, ut per hsec sicut apud nos nunc 
adsciscitur in sacerdotium, ita apud te postea adsciscatur in 
regnum. Per Dominum. 

Item alia Consecratio. 

Deus honorum omnium, Deus omnium dignitatum, quse 
gloriae tuse sacris famulantur ordinibus, Deus qui Moysen 
famulum tuum secretse familiaritatis affectu, inter cetera 
coelestis documenta culturse, de habitu quoque indumenti 
sacerdotalis instituens electum Aaron, mystico amictu vestiri 
inter sacra jussisti, ut intelligently sensum de exemplis prio- 
rum caperet secutura posteritas, ne eruditio doctrinse tuse ulli 
deesset setati, cum et apud veteres reverentiam ipsa significati- 
onum species obtineret, et apud nos certiora essent experimenta 
rerum, quam senigmata figurarum. Illius namque sacerdotii 
anterioris habitus nostrse mentis ornatus est, et pontificalem 
gloriam non jam nobis honor commendat vestium, sed splendor 
animarum ; quia et ilia quse tune carnalibus blandiebantur 
obtutibus, ea potius quse in ipsis erant intelligenda poscebant. 
Et idcirco huic famulo tuo quern ad summi sacerdotii minis- 
terium elegisti, hanc, qusesumus, Domine, gratiam largiaris, 
ut quicquid ilia velamina in fulgore auri, in nitore gemmarum, 
in multimodi operis varietate signabant, hoc in ejus moribus 
actibusque clarescat : comple in sacerdote tuo mysterii tui 
summam, et ornamentis totius glorificationis instructum 
ccelestis unguenti flore sanctifica. Hoc, * Domine, copiose in 
ejus caput influat, hoc in oris subjecta decurrat >{, hoc in 
totius corporis extrema descendat, ut tui Spiritus virtus et 
interiora ejus repleat, et exteriora circumtegat : abundet in 
eo constantia fidei, puritas dilectionis, sinceritas pacis : sint 
speciosi munere tuo pedes ejus ad evangelizandam pacem, ad 
evangelizandum bona tua. Da ei, Domine, ministerium 
reconciliationis in verbis et factis et virtutibus et signis 
et prodigiis. Sit sermo ejus prsedicatio non in persuasi- 
bilibus humanse sapientice verbis, sed in ostensione spiritus 
et virtutis. Da ei, Domine, claves regni coelorum, utatur 

* Tn margine. Hie ponendum oleum super caput. 

40* 



324 In Ordinatione Episcopi. 

nee glorietur potestate quam tribuis in sedificationem 
et non in destructionem ; quodcunque ligaverit super 
terram, sit ligatum et in coelis, et quodcunque solverit 
super terram, sit solutum et in coelis; quorum detinuerit 
peccata, detenta sint, et quorum dimiserit, tu dimittas : qui 
benedixerit ei, sit benedictus, et qui maledixerit ei, male- 
dictionibus repleatur. Sit fidelis servus et prudens, quern 
constituas, Domine. super familiam tuam, tit det illis cibum in 
tempore necessario, ut exhibeat omnem hominem perfectum. 
Sit sollicitudine impiger, sit spiritu fervens ; oderit superbiam, 
diligat veritatem, nee earn unquam deserat, aut lassitudine 
aut timore superatus. Non ponat lucem tenebras, nee tene- 
bras lucem ; non dicat malum bonum, nee bonum malum. 
Sit sapientibus et insipientibus debitor, ut fructum de profectu 
omnium consequatur. Tribuas ei, Domine, cathedram epis- 
copalem ad regendam Ecclesiam tuam et plebfrm universam : 
sis ei auctoritas, sis ei firmitas, sis ei potestas : multiplices 
super eum benedictionem et gratiain tuam, ut ad exorandam 
misericordiam tuam tuo munere semper idoneus, tua gratia 
possit esse devotus. Per. 

Super oblata. 

Suscipe, Domine, qusesumus, munera quse tibi offerimus 
pro famulo tuo ill. et propitius in eodem tua dona custodi. 
Per Dominum nostrum. 

Infra actionem. 

Hanc igitur oblationem quam tibi offerimus, Domine, pro 
famulo tuo ill. quern ad pontificalem gloriam promovere 
dignatus es, qusesumus, Domine, ut placatus accipias ; ut 
quod divino munere consecutus est, tua in eo protectione 
firmetur. Per. 

Ad complendum. 

Adesto, misericors Deus, ut quod actum est nostrse servitutis 
officio, tua benedictione firmetur. Per. 

Ad populum. 

Ecclesiam tuam, Domine, benignus illumina, ut et gregis 
tui proficiat ubique successus, et grati fiant nomini tuo, 
te gubernante, pastores. Per. 



In Dedicatione Basilicce novce. 325 



IN DEDICATIONE BASILICA NOV.E. 

Primum agatur litania ante fores ecclesice. 

Sequitur oratio. 

Domum tuam, Domine, qusesumus, clementer ingredere, et 
in tuorum corda fidelium perpetuam constitue mansionem, 
ut cujus sedificatione subsistit, hujus fiat habitatio prseclara. 
Per. 

Sequitur antiphona. Tollite portas principes vestras. 

Ps. Domini est terra. 

Deinde benedictiofontis. 

Postea antiphona. 

Asperges me, Domine, hyssopo et mundabor : lavabis me 
et super nivem dealbabor. 

Ps. Miserere mei, Deus. 

Ecclesia quoque aspergatur ter intus, foras semel, altareque lavetur, 
ac cornua altaris sursum deorsumque liniantur chrismate sancto, dicente 
cpiscopo, 

Pax tibi. 

Respondente clero, 

Et cum spiritu tuo. 

JEt super ilium thymiama, dicaturque antiphona. 

Altaria tua, Domine. 

Ps. Beati qui habitant. 

Angulosque ecclesice et pastes ostitim eadeni unctione linientur. 

Sequitur antiphona. 

Unxit te Dominus oleo Isetitise. 

Postea pontifex sollemmlus vestibus induitur, procedens ad missam. 

Ad Introitum. Antiphona. Terribilis est locus. 

Ps. Dominus regnavit, decorem. 

Gloria in excelsis Deo. 

Deus, qui sacrandorum tibi auctor es munerum, effunde 
super hanc orationis domum benedictionem tuam, ut ab 
omnibus hie invocantibus nomen tuum, defensionis auxilium 
sentiatur. Per. 



326 In Dedicatione Basilica* novae. 

Aha. 

Deus, qui ex omni coaptatione sanctorum seternum tibi 
condis habitaculum ; da sedificationi tuse increments coelestia, 
ut quorum hie reliquias pio amore complectimur, eorum 
semper meritis adjuvemur. Per. 

Et reliquice tenentur in manibus. 

Lectio de apostolo sequitur. 

Responsorium. Locus iste a Deo factus. 
V. Deus, cui adstat angelorum. 

Alleluya. Adorabo ad templum. 

Posted evangelium. 

Et oratione super oblatafacta, per Amen, dicitur alta voce, 

Oremus. 

Deus, sanctificationum omnipotens dominator, cujus pietas 
sine fine sentitur ; Deus, qui coalestia simul et terrena com- 
plecteris, servans misericordiam tuam populo tuo ambulanti 
ante conspectum glorise tuse ; exaudi preces servorum tuorum, 
ut sint oculi tui aperti super domum istam die ac nocte : 
hancque basilicam in honore sancti tui ill,., sacris mysteriis 
institutam, clementissimus dedica, miserator illustra, proprio 
splendore clarifica, omnemqne liominem venientem adorare in 
hoc loco placatus admitte, propitius dignare respicere, et 
propter nomen tuum magnum, manu forti et brachio excelso 
in hoc habitaculo supplicantes libens protege, dignanter 
exaudi, seterna defensione conserva ut semper felices semper- 
que tua religione Isetantes, constanter in sanctse Trinitatis 
fidei Catholica perseverent. Per. 

Hue oratione finita, offeruntur oblationes. 

Of. Domine Deus, in simplicitate. 

F. Fecit Salomon. 

Super oblata. 

Deus virtutum ccelestium, qui in omni loco dominationis 
tuse totus assistis et totus operaris, accepta sacrincium nomini 
tuo benignus oblatum ; et hujus domus, cujus es fundator, 
esto protector. Nulla hie fidelium votis nequitia contrarisc 
potestatis obsistat, ut virtute Sancti Spiritus fiat hie semper 
servientium tibi devota libertas. Per. 
Alia. 
Altare tuum, Domine, sacrificiis coclestibus inchoandum 



In Dedicatione Basilicce novce. 327 

reverenter aptamus. Concede, qusesumus, ut et grata semper 
oculis tuse majestatis appareant, et salutaria fieri populis 
Ghristianis beatus ille martyr cujus tibi dicantur honore 
obtineat. Per Dominum. 

Alia. 

Apostolicse reverentise culmen offerimus, sacris mysteriis 
imbuendum ; prsesta, qusesumus, Domine, ut beati illius 
suffrages haec plebs tua semper et sua vota depromat et 
desiderata percipiat. Per Dominum. 

Prcefatio. 

V. D. jEterne Deus. Per quern te supplices deprecamur, 
ut alt-are hoc, sanctis usibus prseparatum, coelesti dedicatione 
sanctifices ; ut sicut Melchisedech sacerdotis prsecipui oblati- 
onem dignatione mirabili suscepisti, ita imposita novo huic 
munera altari semper accepta ferre digneris ; ut populus 
tuus in hac ecclesise domo sancta conveniens, per hsec pura 
libamina coelesti sanctificatione salvatus, animarum quoque 
suarum salutem perpetuam consequatur. Per Christum. 

Alia. 

V. D. jEterne Deus. Obsecrantes ut hsec atria tuis 
initianda sacramentis propitius semper aspicias, et implo- 
rantibus opem tuam misericors largiaris ; preecipue, cum 
hujus basilicse prsesul adscitus venerabilis Andreas oblator 
existat, qui beati Petri principis apostolicse dignitatis et 
felicibus vitse primordiis et coelestis honore collegii et 
magnifico permanet fine germanus. Per Christum. 

Alia. 

V. D. JEterne Deus. Tu etenim, Domine, non solum 
majestati tuae fabricari sacraria, dicarique tribuisti ; sed 
sanctorum quoque largitus es meritis applicari, ut et divini 
nominis inchoationem prseberet veneranda constructio et 
supplicantium votis digna patrocinia non deessent. Per 
Christum. 

Infra actionem. 

Hanc quoque oblationem servitutis nostrse et cunctae 
familise tuD3, sed et famuli tui illius, quam tibi offerimus 
hodierna die consecrationis sancti loci hujus celebrantes in 



328 In Dedicatione Basilicas novce. 

honore sanctorum martyrum tuorum ill. petimus, Domine, 
placatus accipias, diesque nostros. 

Postcommunio. 

Omnipotens sempiterne Deus, effunde super hunc locum 
gratiam tuam, et omnibus in te sperantibus auxilii tui munus 
ostende, ut hie et sacramentorum virtus et votorum obtineatur 
effectus. Per Dominum nostrum. 

Super populum. 

Deus, qui de vivis et electis lapidibus aeternum majestati 
tusB condis habitaculum, auxiliare populo supplicant! ; ut 
quod ecclesise tuse corporalibus proficit spatiis, spiritualibus 
amplificetur augmentis. Per. 

Consecratio altaris. 

Deus omnipotens, sub cujus invocatione altarium in hono- 
rem sancti ill. consecramus, clemens et propitius preces nostrse 
humilitatis exaudi ; et prsesta, ut in hac mensa sint tibi 
libamina accepta, sint grata, sint pinguia, et Spiritus Sancti 
tui rore perfusa; ut omni tempore in hoc loco supplicantis 
tibi familise tuse anxietates releves, segritudines cures, preces 
exaudias, vota suscipias, desiderata confirmes, postulata con- 
cedas. Per. 

Alia. 

Dei Patris omnipotentis misericordiam, dilectissimi fratres, 
deprecemur, ut hoc altarium sacrificiis spiritalibus consecran- 
dum. vocis nostrse exorandus [exoratusj officio, prsesenti bene- 
dictione sanctificet, ut in eo semper oblationes famulorum 
suorum studio suse devotionis impositas benedicere et sancti- 
ficare dignetur, et spiritali placatus incenso. precanti familige 
suse propitiatus exauditor adsistat. Per. 

Alia. 

Deus sanctificationum, omnipotens Dominator, cujus pietas 
sine fine sentitur, effunde super hoc altare gratiam tuae 
benedictionis, ut ab omnibus hie invocantibus te auxilium 
tuae misericordise sentiatur. Per Dominum. 

Consecratio tabulae. 

Omnipotentem Deum et Dominum nostrum votis exsul- 
tantibus deprecemur, ut qui per omnem mundum fidem sparsit 



In Dedicatione Basilicce novce. 329 

et ecclesiam congregavit, quam lapis excisus de monte sine 
manibus angulari compage solidavit, hanc quoque tabulam 
serenus illustret, eamque impetu seterni fluminis irrigatam ita 
diversis per membra charismatibus locupletet, ut super illam 
admirandam Filii sui hostiam ipse benedicat impositam, ipse 
suscipiat consecratam. Per. 

Consecratio patence. 

Consecramus et sanctificamus hanc patenam, ad confici- 
endum in ea corpus Domini nostri Jesu Christi patientis 
crucem pro salute nostra omnium, qui vivis et regnas in 
soecula sseculorum. 

Alia. 

Consecrare et sanctificare digneris, Domine, patenam hanc, 
per istam unctionem et nostram benedictionem, in Christo 
Jesu Domino nostro, qui vivit et regnat per omnia specula 
sseculorum. 

Consecratio calicis. 

Dreams, dilectissimi fratres, ut Dominus Deus noster 
calicem suum in ministerio consecrandum ccelestis gratia? 
inspiratione sanctificet, ut ad humanam benedictionem pleni- 
tudinem divini favoris accommodet. Per. 

Alia. 

Dignare, Domine, calicem istum in usum ministerii tui pia 
famuli tui devotione formatum ea sanctificatione perfundere, 
qua Melchisedech famuli tui sacramento calicem perfudisti, 
et quod arte vel metallo effici non potest altaribus tuis 
dignum, fiat ad omnia tua benedictione pretiosum. Per. 

Consecratio super patenam et calicem. 

Dominum Deum, coeli et terrse conditorem, dilectissimi, 
supplicamus, ut hoc ministerium quod manus hominum ad 
gloriam et laudem tuo nomini fabricavit, tu pins ac clemens 
aspicere et consecrare digneris. Per. 

Alia. 

Deus, benedictionis indultor, qui ministerium quod Salomon 

in templo Hierusalem destinavit, per sacerdotes tuos bene- 

dicere dignatus es; supplicamus per bonum et benedictum 

Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum, ut hsec 

Pont. 41 



330 In Dedicatione Basilicce novce. 

sacrificii ministerii vasa quse in tuo nomine fabricata sunt ad 
immolandum, benedicere tua pietate digneris. Per. 

Consecratio corporalis. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, miseri- 
cordiam tuam supplicea deprecamur, ut sicut ab initio ho- 
minibus utilia et necessaria creasti, quemadmodum vestimenta 
pontificalia sacerdotibus ac Levitis ornamentaque et linte- 
amina famulo tuo Moysi xl. diebus docuisti, quse sibi omnia 
etiam Maria texuit et fecit in usum ministerii tabernaculi 
tui foederis, sanctificare, Domine, et benedicere digneris hoc 
linteamen in usum altaris tui ad tegendum velandumque 
corpus et sanguinem Filii tui Domini nostri Jesu Christi. 
Per. 

Alia. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, miseri- 
cordiam tuam supplices deprecamur, ut hoc linteamen super 
altare tuum impositum in spiritale consecrandum omcium 
prsesenti benedictione sanctifices, et in eo seu super illud 
oblationem famulorum tuorum studio purificationis impositam 
benedicere digneris, et spiritali placatus incenso precantis 
familise tuse promptus exauditor exsistas. Per. 

Consecratio altaris et calicis et patence et corporalis. 

Dignare, Domine Deus omnipotens, rex regum et dominus 
dominantium, sacerdos omnium, pontifex universorum, per 
quern una cum Patre Sanctoque Spiritu facta sunt universa, 
Christe Jesu, benedicere, consecrare et sanctificare vasa hsec 
cum altario, linteaminibus, ceterisque vasis ; et quemadmodum 
sanctificasti officia tabernaculi testimonii olim, cum area, 
oraculo. cherubin, ansulis, velis, columnis, candelabro, altari- 
bus, argenteis basibus, tabulis deauratis, holocaustis, hostiis, 
ac sacrum altare cum seneis vasis, tentoriis, funibus, oleo 
unctionis et ceteris aliis in figura nostri per manus sanctorum 
sanctificasti sacerdotum ; ita nunc manens in seternum, summe 
sacerdos sacerdotum secundum ordinem Melchisedech, ut 
diximus, patenam hanc et calicem hunc et omnia instrumenta 
altaris hujus ecclesise seu basilicse quse inter nostras palmas 
habentur, corde precamur bene^dicas, purifices, consecres, et 



Ad Manus Imposition em, 33 i 

consummes, quibus inter nos et seternam unitatem in supremo 
meatu sine fine constare credimus. Per. 

AD MANUS IMPOSITIONEM. 

Omnipotens sempiterne Deus, qui regenerare dignatus es 
hunc famulum tuum ex aqua et Spiritu Sancto, quique dedisti 
ei remissionem omnium peccatorum : tu, Domine, mitte in 
eum septiformem Spiritum tuum Sanctum Paraclitum de 
coelis. 

Da ei Spiritum sapientise et intellectus : Spiritum consilii 
et fortitudinis : Spiritum scientiae et pietatis : Adimple 
eum Spiritu timoris Dei et Domini nostri Jesu Christi, 
et consigna eum signo sanctse crucis tuse propitiatus in 
vitam seternam. Per eundem Dominum nostrum Jesum 
Christum, Filium tuum, cum quo vivis et regnas Deus per 
omnia saecula saeculorum. Amen. 

Accipe signum crucis chrismate salutis in Christo Jesu in 
vitam aeternam. Amen. 

Ecce sic benedicetur omnis homo qui timet Dominum. 
Benedicat tibi Dominus ex Sion, et videas quae bona sunt 
in Hierusalem omnibus diebus vitae tuae. Amen. 

CONSECRATIO CHRISMALIS. 

Oremus, fratres carissimi, ut Deus omnipotens hoc minis- 
terium corporis Filii sui Domini nostri Jesu Christi gerulum 
benedictione sanctificationis, tutamine defensionis et donationis 
implere dignetur, orantibus nobis. Per eundem. 



Omnipotens Sancta Trinitas, Deus, manibus nostris opem 
tuae benedictionis infunde, ut, per nostram benedictionem, hoc 
vasculum sanctificetur, et corporis Christi novum sepulchrum 
Spiritu s Sancti gratia perficiatur. Per. 



41 



332 Denedictio Chrismatis. 



FERIA V. IN CCENA DOMINI. 

Conficitur chrisma in ultimo ad missam, antequam dicatur per quern 
liscc omnia, Domine, semper bona creas. Levantur duce ampullce quas 
ojferunt populi, et lenedicit tarn dominus Papa quam omnes preslyteri. 

Benedictio. 

Emitte, Domine, Spiritum Sanctum tuum Paraclitum de 
coelis in hanc pinguedinem olivse, quam de viridi ligno produ- 
cere dignatus es ad refectionem corporis, ut tua sancta 
benedictione sit omni unguentum tangenti tutamentum mentis 
et corporis, ad evacuandos omnes dolores, omnesque infirmi- 
tates, omnem segritudinem corporis, unde unxisti sacerdotes, 
reges, prophetas et martyres, chrisma tuum perfectum, 
Domine, a te benedictum. In nomine Domini nostri Jesu 
Christi, per quern hsec omnia, Domine. 

Incipit Benedictio chrismatis principalis. 

Sursum corda. 

R. Habemus ad Dominum. 

Gratias agamus Domino Deo nostro. 

R. Dignum et justum est. 

Vere dignum. jEterne Deus. Qui in principio inter cetera 
bonitatis et pietatis tuae munera terrain producere fructifera 
ligna jussisti, inter quse hujus pinguissimi liquoris ministrae 
olese nascerentur quarum fructus sacro chrismati deserviret; 
nam et David prophetico spiritu gratise tuse sacramenta prae- 
noscens, vultus nostros in oleo exhilarandos esse cantavit, et 
cum mundi crimina diluvio quondam expiarentur eft'uso, simili- 
tudinem divini muneris futuri columba demonstrans, per olivse 
ramum pacem terris redditam nuntiavit, quod in novissimis 
temporibus manifestis est effectibus declaratum, cum baptis- 
matis aquis omnium criminum commissa delentibus hsec olei 
unctio vultus nostros jucundos efficit ac serenos ; inde etiam 
Moysi famulo tuo mandatum dedisti, ut Aaron fratrem suum 
prius aqua lotum, per infusionem hujus unguenti constitueret 
sacerdotem. Accessit ad hoc amplior honor cum Filius tuus 



Benedictio Chrismatis. 333 

Jesus Christus Dominus noster lavari a Johanne undis Jor- 
danicis exegisset, ut Spiritu Sancto in columbse similitudine 
desuper misso, Unigenitum tuum, in quo tibi optime com- 
placuisset testimonio subsequentis vocis ostenderes, et hoc 
illud esse manifestissime comprobares, quod eum oleo Isetitise 
prae consortibus suis unguendum David propheta cecinisset. 

Te, igitur, deprecamur, Domine, sancte Pater, omnipotens 
eeterne Deus, per eundera Jesum Christum Filium tuum 
Dominum nostrum, ut hujus creaturse pinguedinem sanctificare 
tua benedictione digneris, et Sancti Spiritus ei admiscere 
virtutem cooperante potentia Christi tui, a cujus sancto 
nomine chrisma nomen accepit, unde unxisti sacerdotes, reges, 
prophetas et martyres, ut sit his qui renati fuerint ex aqua 
et Spiritu Sancto chrisma salutis, eosque seternse vitse parti- 
cipes et coelestis glorise facias esse consortes. Per eundem. 

Exorcismus olei. 

Deus, qui virtute Sancti Spiritus tui imbecillarum mentium 
rudimenta confirmas ; te oramus, Domine, ut Venturis ad 
beatse regenerationis lavacrum tribuas per unctionem istius 
creaturse purgationem mentis et corporis, ut si quse illis 
adversantium spirituum inhsesere reliquiae, ad tactum sanctifi- 
cati olei hujus abscedant, nullus spiritalibus nequitiis locus, 
nulla refugis virtutibus sit facultas, nulla insidiantibus malis 
latendi licentia relinquatur, sed venientibus ad fidem servis 
tuis et Sancti Spiritus tui operatione mundandis, sit unctionis 
hujus preparatio utilis ad salutem, quam etiam coelestis 
regenerationis nativitate in Sacramento sunt baptismatis 
adepturi. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium 
tuum, qui venturus est judicare vivos et mortuos et saeculum 
per ignern. Amen. 



334 Consecratio Ignis et Cerei. 

CONSECRATIO IGNIS ET CEREI 
[IN SABBATO SANCT<J|. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, in nomine 
tuo et Filii tui Jesu Christi Domini nostri bene^dicimus 
hunc ignem cum ^ cera et omnibus ejus alimoniis ; sanctin- 
camusque, et signo crucis Christi Jesu Filii Dei vivi altissimi 
signamus intus vel foris. Accensusque quse noceant non 
incendat, sed omnia ad usus hominum necessaria urat vel 
calescat sive illuminet ; et quse ex hoc igne fuerint conflata 
sive calefacta, sint bene>J<dicta et omni humanse saluti utilia, 
ut non cum Nadab et Abiud ignem tibi offerentibus alienum 
incendamus ; sed cum Aaron pontifice et ejus filiis Eleazaro 
et Ithamaro hostias tibi pacificas, Sancti Spiritus igne assatas, 
immolare valeamus ; et semper tui Spiritus Sancti igne vitia 
nostra exure, cordaque luce scientise tusB inlumina, et animas 
nostras calore fidei clarifica. Per. 

Alia. 

Exsultet jam angelica turba ccelorum ; exsultent divina 
mysteria ; et pro tanti regis victoria tuba intonet salutaris. 
Gaudeat se tellus irradiata fulgoribus, et seterni regis 
splendore lustrata totius orbis se sentiat amisisse caliginem. 
Lsetetur et mater ecclesia, tanti luminis adornata fulgoribus, 
et magnis populorum vocibus hsec aula resultet. Quapropter 
astantibus nobis, fratres carissimi, ad tarn miram sancti 
hujus luminis claritatem, una mecum Dei omnipotentis, 
quseso, misericordiam invocate, ut qui me non meis meritis 
intra sacerdotum numerum dignatus est aggregare, luminis 
sui gratia infundente, cerei hujus laudem implere perficiat. 
Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum, qui 
tecum vivit et regnat Deus in unitate Spiritus Sancti per 
omnia ssecula saeculorum. 

Aha. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, exaudi 
nos, lumen indeficiens. Tu es enim, Domine Deus noster, 
conditor omnium luminum. Benedic, Domine, et hoc lumen 
et hanc ceram, quod a te incensum sanctificatumque ac 



Consecratio Ignis et Cerei. 335 

benedictum est. Tu qui inluminasti omnem mundum, ab eo 
lumine accendamur et inluminemur igne claritatis tuse. Tu 
es ignis qui famulo tuo Moysi in rubo apparuisti. Tu es 
columna ignis qui populum Israel in nocte defendebas et 
illuminabas. Tu enim tres pueros de fornace ignis liberasti, 
Domine, cum Filio tuo Jesu Christo et Sancto Spiritu tuo, 
qui in igne super apostolos singulos die Pentecostes et post 
tempus super Cornelium cum omni domo sua tibi primum ex 
gentibus credentem de ccelo descendisti ; ut sicut eos omnes 
conservasti et inluminasti, ita sensus nostros cordaque et 
animas nostras in hac paschali sollemnitate et omni vitse 
nostrse tempore inluminare igne Spiritus Sancti digneris, ut 
ad vitam seternam pervenire mereamur in coelis. Per eundem 
Dominum. 

Alia. 

Oramus te, Domine Deus noster, ut cereus iste in honorem 
nominis tui consecratus ad noctis hujus caliginem destruendam 
indeficiens persevere t, et in odorem suavitatis acceptus 
supernis luminaribus misceatur. Flammas ejus Lucifer ma- 
tutinus inveniat ; ille, inquam, Lucifer qui nescit occasum ; 
ille qui regressus ab inferis humano generi serenus inluxit. 

Alia. 

Precamur ergo te, Domine, ut nos famulos tuos, omnem 
clerum et devotissimum populum, una cum beatissimo papa 
nostro ill., quiete temporum concessa, in his paschalibus 
gaudiis conservare digneris. Per Dominum. 

BENEDICTIO FONTIS, LACTIS ET MELLI& 

Benedic, Domine, et has creaturas fontis lactis et mellis, et 
pota famulos tuos de hoc fonte perenni, qui es Spiritus 
veritatis, et enutri eos de hoc melle etlacte ; tu enim, Domine, 
promisisti patribus nostris, Abrahse, Isaac et Jacob dicens : 
Introducam vos in terram repromissionis, terram fluentem 
lac et mel. Conjunge, Domine, famulos tuos Spiritu Sancto, 
sicut conjunctum est hoc lac et mel in Christo Jesu Domino 
nostro, per quern, omnia, Domine. 



33G Benedictiones Diverscc. 



BENEDICTIO PANIS. 

Benedico te, creatura panis, in nomine Patris et Filii et 
Spiritus Sancti per virtutem Dominicse passionis et resur- 
rectionis a mortuis, ut sanctificata verbo Dei benedictionem 
assumas adversus omnes nequitias spiritales et universas 
valitudines infirmitatesque membrorum, ut quicumque te 
sumpserint, sis eis in tutelam mentis et corporis, in honorem 
Domini nostri Jesu Christi, qui est benedictus in ssecula 
sseculorum. Amen. 

Alia. 

Benedic, Domine, hanc creaturam novam panis, sicut bene- 
dixisfci quinque panes in deserto quinque millibus hominum 
saturandis, ut sit dominis ejusdem abundans in annuum 
alimentum, gustantesque ex eo accipiant tarn corporis quam 
animsB sanitatem. Qui vivis et regnas cum Deo Patre. 

BENEDICTIO POMORUM. 

Te deprecamur, omnipotens Deus, ut benedicas hunc 
fructum novum pomorum, ut qui esu interdictae arboris letalis 
pomi in protoparente justi funeris sententia multati sumus, 
per illustrationem unici Filii tui Redemptoris, Dei ac Domini 
nostri Jesu Christi, et Spiritus Sancti benedictionem, sancti- 
ficata omnia atque benedicta, depulsis atque abjectis vetusti 
hostis atque primi facinoris incentoris insidiis, salubriter ex 
hujus diei anniversaria sollemnitate diversis terrse edendis 
germinibus fruamur. Per. 

BENEDICTIO POMORUM ET NUCLEUM. 

Sanctifica, Domine, poma et nuces nucleosque et omnes 
fructus tarn arborum quam herbarum, qui tuo imperio usum 
omnibus animantibus prsebent, per te. Christe Jesu, qui vivis 
et regnas in saecula saeculorum. 



Benedictiones Diversce, 837 



BENEDICTIO AD FRUGES NOVAS. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, qui coelum 
et terram, mare et omnia creasti ; te suppliees qusesumus, ut 
hunc fructum novum benedicere et sanetificare digneris et 
multiplicare abundanter offerentibus tibi, et impleas eorum 
cellaria cum fortitudine frumenti et vini, ut Isetantes in eis 
referant tibi Deo omnipotent! laudes et gratias. Per. 

BENEDICTIO VINI. 

Domine omnipotens Christe, qui ex quinqtie panibus et 
duobus piscibus quinque millia hominum satiasti, et in Cana 
Galilsese ex aqua vinum fecisti, qui es vitis vera ; multiplica 
super servos tuos misericordiam pietatis tuse, quemadmodum 
fecisti cum patribus nostris in tua misericordia sperantibus : 
et bene^dicere et sancti^ficare digneris hanc creaturam vini, 
quam ad substantiam servorum tuorum tribuisti ; ut ubicunque 
ex bac creatura fusum fuerit vel a quolibet potatum, divinas 
benedictionis tuse opulentia repleatur, ut accipientibus ex eo 
cum gratiarum actione sanctificetur in visceribus eorum. 
Qui cum Patre et Spiritu Sancto. 



Pont. 42 



338 Benedictiones Diver see. 



BENEDICTIO CRUCIS. 

Rogamus te, Domine, sancte Pater, omnipotens ceterne 
Deus, ut digneris benedicere hoc lignum crucis tuse, ut sit 
remedium salutare generi humane, sit soliditas fidei, profectus 
bonorum operum, redemptio animarum, protectio ac tutela 
contra saeva jacula inimicorum. Per. 

Alia. 

Benedic, Domine, hanc crucem tuam, ex qua eripuisti 
mundum a potestate daemonum et superasti passione tua 
suggestorem peccati, qui gaudebat praevaricatione primi 
hominis ; tristis enim demisit per lignum crucis tuse quos 
seductos habuit per lignum vetitum. Per. 

Antiphona. 

Ecce lignum crucis, in quo salus mundi pependit, 

Venite, adoremus. 

Psalmus. Deus, miserere. 

Alia. 

Omnipotens sempiterne Deus, qui per lignum perdito 
mundo lignum redemptionis tuam crucem prsedestinasti ; 
qusesumus, ut benedicere digneris hoc lignum similitudine 
crucis tuse signatum, et praepara in eo tuis fidelibus virtutem, 
inimicis autem obstaculum, et augendum nomini tuo cre- 
dentium chorum virtute coelesti. Per. 

BENEDICTIO SUPER VASA IN LOCO ANTIQUO 
REPERTA. 

Omnipotens sempiterne Deus, insere te officiis nostris, ut 
haec vascula, arte fabricata gentilium, sublimitatis tu89 potentia 
ita emundare digneris, ut omni immunditia depulsa, sint 
fidelibus tuis tempore pacis atque tranquillitatis utenda. 
Per. 



Benedictiones Diversce. 339 



BENEDICTIO PUTEI. 

Deprecamur, Dornine, clementiam pietatis tuse, ut aquam 
putei hujus coelesti benedictione sanctifices, et ad communem 
vitam concedas salubrem, et ita ex eo fugare digneris omnem 
diabolicae tentationis incursum, ut quicunque ex eo abhinc 
hauserit biberitve, vel in quibuslibet necessariis usibus hausta 
aqua usus fuerit, totius virtutis ac sanitatis dulcedine per- 
fruatur, ut tibi sanctificatori et salvatori omnium Domino 
gratias agere mereatur. Per. 

ORATIO SUPER FONTEM UBI ALIQUA NEGLIGENTIA 
CONTIGERIT. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, qui per 
invisibilitatis tuse potentiam has aquas ex nihilo conditas 
in hujus materise formam visibilis prsobuisti, atque ex abditis 
investigabilibus concavam per abyssi magnitudinem largitatis 
tuse gratia humanis usibus fluenta fontibus influxisti : te tui 
famuli supplices exoramus, uti has aquas, quas negligentia 
polluit, Sancti Spiritus tui gratia ad munditiam revocet atque 
purificet, et spiritus callidi hostis abscedat, ac deinceps sancti- 
ficatas familise tuse potabiles tribuas, ut potantium et mundent 
corpora cordaque sanctificent. Per. 

Alia. 

Deus, qui ad hoc in Jordanis alveura sanctificaturus aquas 
descendisti,ut a te munditiam potius caperent quam mundarent, 
dum ad tactum sacri corporis sanctiticasti lavacrum ; has aquas, 
influente gratia Spiritus tui Sancti, digneris ad munditiam 
revocare per donum qui in Cana Galilese initio signorum 
tuorum ostenso virtutis tuee mysterio aquas mutare dignatus 
es in vinum, et sicut Eliseus amaras orando mutavit aquas in 
latices, ita ad preces fidelium tuorum clementer abstergas ab 
his aquis pollutionis originem. Per. 



42 : 



340 Benedictioneo Diversce. 



BENEDICTIO DOMUS. 

Adesto, Domine, supplicationibus nostris, et hanc domum 
serenis oculis tuse pietatis illustra; descendat, qusesumus, 
super habitantes in ea gratise tuse larga benedictio, ut in his 
manu factis habitaculis cum salubritate manentes, ipsi tuum 
semper sint habitaculum. Per. 

Alia. 

Exaudi nos, Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, 
ut si qua sunt ad versa, si qua contraria, in hac domo famuli 
tui ill. auctoritate majestatis tuse pellantur. Per. 

ORATIO CONTRA FULGURA. 

Primum spargatur aqua benedicta, et postea dicatur ista oratio. 

Omnipotens sempiterne Deus, parce metuentibus, et pro- 
pitiare supplicibus, ut post noxios ignes nubium et vim 
procellarum, in materiam transeat laudis comminatio potes- 
tatis. Per. 

ORATIO POST MANDATUM. 

Adesto, Domine, officio nostrse servitutis, quia tu pedes 
lavare dignatus es tuorum discipulorum, opera manuum tuarum 
ne despicias, quse nobis retinenda mandasti, et sicut hie ex- 
teriora abluuntur inquinamenta, sic a te omnium nostrorum 
interiora purgentur peccata. 

Quod ipse. 

ORATIO AD AGAPEM PAUPERUM. 

Da, qusesumus, Domine, famulo tuo ill., sperata suffragia 
obtinere, ut qui tuos pauperes vel tuas ecclesias muneravit, 
sanctorum omnium simul et beati Laurentii martyria tui 
mereatur consortia, cujus est exempla secutus. Per. 



Benedictiones Diversce. 341 



ORATIO AD CAPILLATURAM. 

Omnipotens sempiterne Deus, respice propitius super hunc 
famulum tuum ill., quern ad novam tondendi gratiam vocare 
dignatus es, tribuens ei remissionem omnium peccatorum, 
atque ad coelestium donorum pervenire consortium. Per. 

ORATIO AD BARB AS TONDENDAS. 

Deus, cujus Spiritu creatura omnis incrementis adulta 
congaudet, exaudi preces nostras super hunc famulum tuum 
ill. juvenilia setatis decore laetantem et primis auspiciis ad- 
tondendum ; exaudi, Domine, ut in omnibus protectionis tuse 
auxilio munitus ccelestem benedictionem accipiat et prsesentis 
vitse prsesidiis gaudeat et seternse. Per. 

ORATIO AD CLERICUM FACIENDUM. 

Oremus, dilectissimi fratres, Dominum nostrum Jesum 
Christum pro hoc famulo suo ill, qui ad deponendam comam 
capitis sui pro ejus amore festinat ; ut donet ei Spiritum 
Sanctum, qui habitum religionis in eo perpetuum conservet, 
et a mundi impedimento vel sseculari desiderio cor ejus de- 
fendat ; ut sicut immutatur in vultu, ita manus dextera ejus 
ei virtutis tribuat incrementa, et ab omni csecitate humana 
oculos ejus aperiat, et lumen ei eeternse gratise concedat. Qui 
vivit. 

Alia. 

Adesto, Domine, supplicationibus nostris, et hunc famulum 
tuum ill. benedicere dignare, ciii in tuo sancto nomine habi- 
tum religionis sacrse imponimus ; ut te largiente, et devotus 
in ecclesia persistere, et vitam seternam mereatur percipere. 
Per. 

Dum tondeSy dicis antiphonam. 

Tu es, Domine. qui restitues mihi haereditatem meam. 

Ps. Dominus pars hgereditatis mese et calicis mei. 

Tu es Deus. et Gloria. 



342 Benedictio Virginum. 

Ant. Hsec est generatio quserentium Dominum, quee- 
rentium faciem Dei Jacob. 

Ps. Domini est terra, et Gloria. 

Oratio. Prsesta, omnipotens Deus, huic famulo tuo ill.. 
cujus hodie capitis comam pro divino amore deposuimus, ut 
in tua dilectione perpetuo maneat, et eum sine macula in 
sempiternum custodias. Per. 

ORATIO AD DIACONISSAM FACIENDAM. 

Exaudi, Domine, preces nostras, et super hanc famulam 
tuani ill. spiritum tuse benedictionis emitte, ut co3lesti munere 
ditata. et tuse gratiam possit majestatis acquirere et bene 
vivendi aliis exemplum praebere. Per. 

BENEDICTIO VESTIUM VIDU^E VEL VIRGINIS. 

Deus, qui vestimentum salutare et indumentum seternse 
jocunditatis tuis fidelibus promisisti ; clementiam tuam sup- 
pliciter exoramus, ut hsec indumenta, hnmilitatem cordis et 
contemptum mundi significantia, quibus famula tua ill. sancto 
visibiliter est informanda proposito, propitius benedicas, et 
beatse castitatis habitum, quern te inspirante susceperit, te 
protegente custodiat. Per. 

Deus, bonarum virtutum dator et omnium benedictionum 
largus infusor, exaudi preces nostras, et hanc vestem, quam 
famula tua ill. pro conservando castitatis signo se adoperi- 
endam exposcit, benedicere et sanctificare digneris. Per. 

BENEDICTIO VIRGINIS AB EPISCOPO FACIENDA. 

Respice, Domine, propitius super hanc famulam tuam ill., 
ut sanctse virginitatis propositum, quod te inspirante suscepit, 
te gubernante custodiat. Per. 

Quando sacrum velamen accipit, dicendum est. 

Accipe, puella, sanctum pallium, quod perferas sine macula 
ante tribunal Domini nostri Jesu Christi. R. Amen. 



Benedictio Virginum. 343 

Consecratio. 

Te invocamus, Domine, sancte Pater, omnipotens seterne 
Deus, super hanc famulam tuam ill. quse tibi vult servire 
pura mente mundoque corde, ut earn sociare digneris inter 
ilia centum quadraginta quatuor millia infantum quse virgines 
permanserunt, et se cum mulieribus non coinquinaverunt, in 
quorum ore dolus inventus non est; ita et hanc famulam 
tuam facias permanere immaculatam usque ad finem. Per 
immaculatum Dominum nostrum Jesum Christum. Cum quo 
vivis et regnas Deus per omnia ssecula sseculorum. 
Alia. 

Deus, castorum corporum benignus inhabitator et inoorrup- 
tarum amator animarum ; qui humanam substantiam in 
primis hominibus diabolica fraude vitiatam, ita in Verbo tuo, 
per quod omnia facta sunt, reparas, ut earn non solum ad 
primae originis innocentiam revoces, sed etiam ad experientiam 
quorundam bonorum quse in novo sseculo sunt habenda per- 
ducas, et obstrictos adhuc conditione mortalium, jam ad 
similitudinem provehis angelorum ; respice, Domine, super 
hanc famulam tuam ill. quse tibi devotionem suam offert, 
a quo et ipsa idem votum sumpsit. Sit in ea, Domine, per 
donum Spiritus tui cor prudens modestia, sapiens benignitas, 
gravitas, lenitas, casta libertas ; ferveat in caritate, et nihil 
extra te diligat, laudabiliterque vivat, et laudari non appetat ; 
te timeat, tibi amore serviat ; tu ei honor, tu gaudium ; tu in 
mcerore solatium, tu in ambiguitate consilium, tu in injuria 
defensio, in tribulatione patientia, in paupertate abundantia, 
in jejunio cibus, in infirmitate medicina. Per te, quern diligere 
super omnia appetit, quod est professa custodiat, ut et hostem 
antiquum devincat, et vitiorum squalores expurget ; quatenus 
centesimi fructus dono virginitatis decorari, virtutumque 
lampadibus exornari, et electarum tuarum virginum con- 
sortio, te donante, mereatur uniri. Per, 



344 Benedictio Abbatis. 



ITEM AD VELANDAM VIDUAM. 

Consolare, Domine, hanc famulam tuam ill. viduitatis 
moerore constrictam, sicut consolari dignatus es Saraptenam 
viduam per Eliam prophetam ; concede ei pudicitise fructum, 
ut antiquarum non meminerit voluptatum : nesciat etiam 
incentiva desideria, ut soli tibi subdat proprium collum, quo 
possit pro laboribus tantis sexagesimum granum percipere, 
munus delectabile sanctitatis. Per, 

Alia. 

Deus, castitatis amator et continentiae conservator, sup- 
plicationem nostram benignus exaudi, et hanc famulam tuam 
ill. propitius intuere, ut quse pro timore tuo continentiae pudi- 
citiam vovit, tuo auxilio conservetur, ut sexagesimum fructum 
continentiae et vitam seternam, te largiente, percipiat. Per. 

ORATIO AD ABBATEM VEL ABBATISSAM 
FACIENDAM. 

Concede, qusesumus, omnipotens Deus, ut famulum tuum 
ilium vel illam quern ad regimen animarum elegimus, gratiae 
tugs dono prosequaris, ut te largiente, cum ipsa tibi nostra 
electione placeamus. Per. 

Alia. 

Deus, institutor cunctorum, qui per Moysen famulum tuum 
ad gubernandas ecclesias praepositos instituisti ; tibi preces 
supplices fundimus, teque devotis mentibus exoramus, ut 
hunc famulum tuum ilium quern (vel hanc famulam tuam 
illam quam) hodie electio famulorum tuorum abbatem (vel 
famularum tuarum abbatissam) ovium tuarum esse instituit, 
clementer respicias; pietatis tuee misericordia illustres; sic- 
que regat subditos, quasi commendatos non proprios, quatenus, 
te opitulante, apostolicis jugiter doctrinis fultos, simul cum 
ipsis laetus (vel Iseta) portas paradisi introeat, atque, te 
donante, mereatur audire, Euge, bone serve et fidelis, quia 
super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam ; intra 
in gaudium domini tui. Quod ipse &c. 



Benedictiones Diver see. 345 



RECONCILIATIO H^ERETICORUM. 

Domine Deus omnipotens. Pater Domini nostri Jesu Christi, 
qui dignatus es hunc famulum tuum ill. ab errore etmendacio 
haereticae pravitatis eruere, et ad ecclesiam tuam sanctam 
Catholicarn eos perducere ; tu, Domine, Spiritum tuum Para- 
clitum in eum emittere dignare, Spiritum sapientiae et in- 
tellectus, Spiritum consilii et virtutis, Spiritum scientiae et 
pietatis ; et adimple eum, Domine, Spiritu timoris tui, ut in 
nomine Domini nostri Jesu Christi signo crucis signetur in 
vitam aeternam. Per eundem Dominum nostrum Jesum 
Christum Filium tuum, qui vivit et regnat Deus semper, una 
cum Spiritu Sancto. Per omnia ssecula saeculorum.* 

Signat te Dominus signo crucis in vitam se tern am in con- 
signationem fidei. Amen. 

Pax tecum. 

Et cum spiritu tuo. 

ORATIO SUPER EOS QUI MORTIC1NUM COMEDERINT. 

Deus, qui hominem ad imaginem tuam conditum in id 
reparas quod creasti, respice propitius super hos famulos tuoa 
ill. et quicquid eorum ignorantia ac necessitate hostili et 
diabolica fraude subreptum est, indulgentia tuae pietatis ig- 
noscat et absolvat, ut altaribus sacris recepta veritatis tuae 
communione reddatur. Per. 

* This prayer is found in the Gelasian Sucramentary (Muratori, i. 607) 
with the title, " Benedictio super eos qui de Ariana ad Catholicam redeunt 
unitatem." For the " haereticae pravitatis" of the text, it has "hsereseos 
Arianae." 



Pont. 43 



346 Reconciliatio altaris. 



RECONCILIATIO ALTARIS UBI HOMICIDIUM PERPE- 
TRATUM FUERIT. 

Deum indultorem criminum, Deum sordium mundatorem, 
Deum qui mundum originalibus peccatis depression adventus 
sui nitore purificavit, fratres carissimi, supplices deprecemur, 
ut contra diaboli furentis insidias fortis nobis pugna consistat ; 
et si quid ejus vires et calliditates cotidianis infestationibus 
in nobis maculatum corrupt umve fuerit, efficiatur ccelesti 
miseratione purgatum quod fuerat ipsius diaboli fraude 
pollutum ; quia sicut illius est solidum perfectumque quassare, 
ita auctoris nostri est lapsa restituere, nutantia stabilire. Per. 

Alia. 

Deus, cujus bonitas et misericordia non habuit principium, 
ita quoque non habet finem ; qui pietate tua eligis in nobis 
magis restituere perdita quam percutere peritura ; si quid 
etiam negligentia polluit, aut ira commisit, aut ebrietas 
stimulavit, aut libido subripuit, sustines, ut ante purifices per 
gratiam, quam percutias per furorem ; ne operis tui prodigus 
plastes videaris, eligis potius erigere jacentia quam punire 
damnanda; te supplices deprecamur, ut hujus tabernaculi 
receptacula placatus accipias, et altare tuum, quod insectantis 
est inimici fraude pollutum, per infusionem gratise coelestis 
purifices, purificatumque possideas, ac sic in posterum omnis 
nequitia spiritalis eliminetur, exstinguaturque antiqui ser- 
pentis invidia, ut cum fraudibus suis diaboli turma pellatur. 
Efferat secum maculam quam ingessit, et perennibus quan- 
doque suppliciis deputandus, operum suorum semina secum 
colligat peritura. Nihil postmodum noceat prseteriti culpa 
contagii ; nihil sit quod maneat inimici fraude pollutum ; 
quandoquidem per Spiritus est infusionem purgatum, resurgat 
ecclesiee tuse pura simplicitas ; et candor innocentise, hactenus 
maculata, dum recipit gratiam, revertatur ad gloriam ; ut 
populorum ista turba conveniens, dum petitiones ingerit, 
votorum sentiat obtinuisse suffragia. Per. 



Benedictiones Diversce. 347 



ORATIO PRO REGNANTIBUS. 

Omnipotens et misericors Deus, cujus regnum regnum est 
omnium sseculorum, supplicationes nostras clementer exaudi, 
et Romanorum regum tibi subditum protege principatum ; ut 
in tua virtute fidentes, et tibi placeant et super omnia regna 
prsecellant. Per. 

Alia. 

Omnipotens sempiterne Deus, qui regnis omnibus seterno 
dominaris imperio ; inclina ad preces humilitatis nostrae 
aures misericordise tuse, et Romani regni adesto principibus, 
ut tranquillitate concessa, tua sint semper virtute victores. 
Per. 

Alia. 

Deus, in te sperantium salus et tibi servientium fortitude, 
suscipe propitius preces nostras, et Romani imperii auxiliare 
principibus ; ut tua protectione muniti, omnibus sint hostibus 
fortiores. Per. 

ORATIO SUPER MILITANTES. 

Deus, perpetuitatis auctor, dux virtutum omnium, cuncto- 
rumque hostium victor, benedic hos famulos tuos tibi sua 
capita inclinantes; effunde super eos gratiam firmam, et in 
militia in qua probati consistunt, prolixa sanitate et prosperi- 
tate eos conserva, et ubicunque vel pro quibuscunque auxilium 
tuum invocaverint, cito adsis, protegas, et defendas. Per. 



43' 






348 Benedictio Regis. 



BENEDICTIONES SUPER REG EM NOVITER ELECTUM. 

Te invocamus, Domine, sancte Pater, omnipotens seterne 
Deus, ut hunc famulum tuum ill. quern tuse divinse dispen- 
sationis providentia in primordio plasmatum, usque ad hunc 
prsesentem diem juvenili flore Isetantem crescere concessisti, 
eum tuse pietatis dono ditatum plenumque veritatis gratia de 
die in diem coram Deo et hominibus ad meliora semper 
proficere facias, ut summi regiminis solium, gratia superna 
largiente, gaudens suscipiat, et misericordise tuse muro ab 
hostium adversitate undique munitus, plebem sibi commissam 
cum pace propitiationis et virtute victorias feliciter regere 
mereatur. Per. 

Alia. 

In diebus ejus oriatur omnibus aequitas et justitia. amicis 
adjutorium, inimicis obstaculum, humilibus solatium, elevatis 
correptio, divitibus doctrina, pauperibus pietas, peregrinis 
auxilium, propriis inpatria pax et securitas. Unumquemque 
secundum suam mensuram moderate gubernans, se ipsum 
sedulus discat, ut tua irrigatus compunctione toti populo 
tibi placita prsebere vitse possit exempla, et per viam veritatis 
cum grege sibi subdito gradiens, opes fragiles abundanter 
acquirat. Simul et salutem non solum corporum sed etiam 
cordium a te concessam cunctis accipiat. Sicque in te cogi- 
tatum animi consiliumque omne componens, plebis gubernacula 
cum pace simul et sapientia semper invenire videatur; teque 
auxiliante prsesentis vitee prolixitatem percipiat, et per tem- 
poralia bona usque ad snmmam senectutem perveniat, bujus- 
que fragilitatis finem perf'ectum ab omnibus vitiorum vinculis 
tuae pietatis largitate liberatus, et infinitse prosperitatis 
prsemia perpetua angelorumque aeterna commercia conse- 
quatur. Per. 

Alia. 

Deus, electorum fortitude et humilium celsitudo, qui in 
primordio per effusionem diluvii crinnna mundi castigare 
voluisti, et per eolumbam ramum olivce portantem pacem 



Benedictio Regis. 349 

terris redditam demonstrasti, iterumque Aaron famulum 
tuum per unctionem olei sacerdotem sanxisti, et postea per 
hujus unguenti infusionem ad regendum populum Israeliticum 
sacerdotes, reges et prophetas perfecisti, vultumque ecclesise 
in oleo exhilarandum per propheticam famuli tui vocem David 
esse prsedixisti ; ita qusesumus, omnipotens Pater, et per hujus 
creaturse pinguedinem, hunc servum tuum sanctificare tua 
benedictione digneris, eumque in similitudinem columbse pacem 
simplicitatis populo sibi subdito prsestare, et exempla Aaron in 
Dei servitio diligenter imitari, regumque fastigia in consiliis 
scientiae et sequitate judicii semper assequi, vultumque hilari- 
tatis per hanc olei unctionem tuamque benedictionem, te 
adjuvante, commissae plebi paratum habere facias. Per. 

Benedict io. 

Benedic, Domine, hunc prsesulem principem, qui regna 
regum omnium a saeculo moderaris. Amen. 

Et tali eum benedictione glorifica, ut Davidica teneat 
sublimitate sceptrum salutis, et sanctificatus protinus repe- 
riatur merito. Amen. 

Da ei a tuo spiramine cum mansuetudine ita regere 
populurn sicut Salomonem fecisti regnum obtinere pacificum. 
Amen. 

Tibi semper cum timore sit subditus, tibique militet cum 
quiete ; sit tuo clypeo protectus cum proceribus, et ubique 
maneat sine fine victor. Amen. 

Sis ei contra acies inimicorum lorica, in adversis galea, in 
prosperis patientia, in protectione clypeum sempiternum. 
Amen. 

Vivat inter gentium catervas magnanimus. Sit in judiciis 
sequitas singularis. Amen. 

Locupletet eum tua prsedita dextera, frugalem contineat 
patriam, et suis liberis tribuat profutura. Amen. 

Da ei prolixitatem vitse per tempora, et in diebus ejus 
oriatur justitia. Amen. 

A te robustum teneat regiminis solium, ut cum jocunditate 
et justitia seterno glorietur in regno. Amen. 

Kt prsesta ut gentes illi teneant ficlem, proceres sui habeant 
pacem, diligant caritatem. Amen. 



350 Benedictio Regis. 

Tu ejus menti benignus inlabere, ut amore te timeat, et 
timore diligat. Amen. 

Tu ei honor sis, tu gaudium, tu voluntas, tu in mcerore 
solatium, in ambiguitate consilium, in itinere consolator. 
Amen. 

Tu in injuriis defensor, in tribulatione patientia, in eegri- 
tudine medicina. Amen. 

In te habeat omne consilium, per tuam discat com- 
missa sapientiam regni gubernacula moderari, ut semper 
felix, semper a te gaudens, de tuis mereatur beneficiis 
gratulari, et seternis valeat commerciis copulari. Amen. 

Ut quern tu nobis hodie tua misericordia jocundum pra3- 
sentare dignatus es, tua facias multorum annorum curriculis 
protectione securum. Amen. 

Et ita populus iste pullulet coalitus benedictione seterni- 
tatis, ut semper maneant tripudiantes in pace victores. 
Amen. 

Quod ipse prsestare digneris qui cum geterno Patre simul 
cum Spiritu Sancto, vivis et regnas Deus, per omnia ssecula 
sseculorum. Amen. 

Item super regem. 

Omnipotens Deus det J< tibi de rore coeli et de pinguedine 
terrse abundantiam frumenti et vini et olei, et serviant tibi 
populi et adorent te tribus; esto dominus fratrum tuorum, et 
incurventur ante te filii matris tuse, et qui bene^dixerit tibi 
benedictionibus repleatur, et Deus erit adjutor tuus. Omni- 
potens bene^dicat tibi bene>Jidictionibus coeli desuper, 
beneJ<dictionibus abyssi jacentis deorsum, bene^dictionibus 
uberum et vulvse ; beneJdictiones patrum antiquorum con- 
fortatee sint super te. 

Alia. 

Bene>J<dic, Domine, fortitudinem principis nostri, et opera 
manuum illius suscipe, et bene{<dictione tua terra ejus reple- 
atur, de bonis fructuum coali et rore atque subjacente abysso, 
de bonis fructuum solis ac lunse, de vertice antiquorum 
montium, de bonis seternorum collium, et de frugibus terrse et 
plenitudine ejus. Bene*Jdictio illius qui apparuit in rubo, 
veniat super caput ill. et plenus erit benedictione Domini in 



- -** 

Benedictio Regis. 351 

filiis, et tingat in oleo pedem suum. Cornua rhinocerotis 
cornua illius, in ipsis ventilabit gentes usque ad terminos 
terrae. quia ascensor cceli auxiliator ejus. Per Dominum. 

Tune dicat omnis populus cum episcopis tribus vicibus, 

Vivat rex ill. in sempiternum. 

R. Amen. 

Et confirmabitur cum benedictione omni populo in solio regni, et 
osculant principes in sempiternum dicentes, 

Amen, Amen, Amen. 

Deus, perpetuitatis auctor, dux virtutum omnium, cuncto- 
rumque hostium victor, beneJdic bunc famulum tuum ill. 
tibi suum caput inclinantem ; effunde super eum gratiam 
firmam, et in militia in qua probatus consistit, prolixa sanitate 
et prospera felicitate eum conserva; ut ubicunque vel pro 
quibuscunque auxilium tuum invocaverit, cito adsis, protegas 
et defendas. Per. 



Rectitude regis est noviter ordinati, et in solium sublimati 
populo tria prsecepta sibi subdito prsecipere. 

Inprimis, ut ecclesia Dei et omnis populus Cbristianus 
veram pacem servent * in omnipotent! Domino.* R. Amen. 

Aliud est, ut rapacitates et omnes iniquitates omnibus 
gradibus interdicat. R. Amen. 

Tertium est, ut in omnibus judiciis sequitatem et miseri- 
cordiam prsecipiat, ut per hoc nobis indulgeat misericordiam 
suam clemens et misericors Deus. Amen. 

* leg. in omni tempore. 



352 De Pallio Archiepiscopi. 



ORATIONES QUM DICEND^E SUNT SUPER ARCHIE- 
PISCOPO ANTEQUAM PALLIUM ACCIPIAT. 

Deus, omnipotens Pater, qui non propriis suffragantibus 
meritis sed sola inefFabili gratiae tuse largitate istum famulum 
tuum ill. populo tuo prseesse jussisti ; tribue ei per gratiam 
Spiritus Sancti tui digne tibi persolvere ministerium sacerdo- 
talis officii et ecclesiasticis convenienter servire ministeriis, 
plebemque commissam ad gloriam tui nominis, te in omnibus 
protegente, gubernare concede. Per. 

Alia. 

Deus, innocentise restitutor et amator. dirige hunc famulum 
tuum ill. Spiritus tui fervore, ut in fide inveniatur stabilis et 
in operibus tuis efficax. Inlumina eum lumine sapientise ; 
munda eum et sanctifica ; da ei consilium rectum, doctrinam 
sanctam ; et qui eum inter summos sacerdotes voluisti 
numerare, concede ut quod humano ore eum voluisti vocari, 
hoc in conspectu tuo per gratiam tuse pietatis possit fieri ; ut 
cum electis tuis seternae vitse beatitudinem percipere mere- 
atur. 

Sequitur oratio poslquam acceptum fuerit. 

Domine, sancte Pater, omnipotens seterne Deus, Rex reguni 
et Dominus dominantium, clementiam tuam humiliter exo- 
ramus, necnon et unigeniti Filii tui Domini nostri Jesu 
Christi, qui omnes seterno pontificatu supereminet, et solus 
sine macula sacerdotale ministerium implevit, simulque 
Sancti Spiritus, cujus septiformi gratia coelesti virtute cuncta 
sanctificas ; ut hunc famulum tuum ill., divinse providentisa 
gratia largiente, a minoribus usque ad majora per gradus 
ascendentem supernse pietatis tuse gremio gratanter suscipias ; 
et quia nobis indignis quos sedis apostolicse summeeque 
ministros servitutis non exigentibus meritis sed dono cle- 
mentise tuse constituisti, salutaribus indumentis ad sacri altaris 
ofiicium foras vestitus in praesenti apparet, ab omnibus 
criminum contagiis castigatus perpetua Spiritus tui sanctifi- 
catione intus impleri mereatur; vivique fontis fluentibus 



De Pallio Archiepiscopi. 353 

irrigatum virtutum fructibus crescere et coram omnibus 
clarescere concedas, ut ejus vita aliis possit exempla prsebere. 
Sit ei honor pallii, ornamentum animse, et unde advenit 
fastigium visibile inde florescat amor invisibilis. Tua divina 
potentia eum corroboret ; Tui Filii virtus viscera ejus foe- 
cundet; Tui Spiritus gratia interiora ejus impleat. Per te 
firmitatem fidei Catholicse non solum sibimet servandi sed 
etiam alios docendi causa conservet. Per te Cathedrae 
Episcopalis et Ecclesisa universalis scutum non solum a 
spiritualibus sed etiam a corporalibus hujus sseculi adver- 
sitatibus habere mereatur. Per te apostolicse dignitatis in 
coelis et in terris solvendi et ligandi non solum corpora sed 
et animas, divina ditatus gratia, dominium suscipiat, ut ita 
dignis successibus devote degens, ad destinata sanctis prsemia 
perveniens, seternam accipiat beatitudinem. Per. 



Pont. 44 



354 Benedictiones in Quotidianis Diebus. 



BENEDICTIONES IN QUOTIDIANIS DIEBUS. 

Benedicat vobis Dominus, et custodial vos. Amen. 

Illuminet faciem suam super vos, et misereatur vestri. 
Amen. 

Convertat vultum suum ad vos, et donet vobis pacem. 
Amen. 

Quod ipse &c. Amen. 

Benedictio Dei &c. Amen. 

Item alia. 

Omnipotens Deus sua vos dementia benedicat, et sensum 
in vobis sapientiae salutaris infundat. Amen. 

Catholicse fidei vos documentis enutriat, et in sanctis 
operibus perseverabiles reddat. Amen. 

Gressus vestros ab errore convertat, et viam vobis pacis et 
caritatis ostendat. Amen. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 

Item alia. 

Inclinet Dominus aurem suam ad preces nostrse humilitatis, 
et det vobis gratiam suse benedictionis, et prsemium sempiternse 
salutis. Amen. 

Semper et ubique Dominum propitium habeatis, et in ejus 
laudibus exsultetis. Amen. 

Omnium peccatorum vestrorum vincula solvat, et ad gloriam 
sempiternam pervenire vos t'aciat. Amen. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 

Item alia. 

Multiplicet in vobis Dominus copiam suse benedictionis, et 
connrmet vos in spe regni ccelestis. Amen. 

Actus vestros corrigat, vitam emendet, mores componat, 
et vos ad ccelestis paradisi hereditatem perducat. Amen. 



Benedictiones in Quotidianis Diebus. 355 

Talique inventione repleri valeatis, qua ei in perpetuum 
placeatis. Amen. 
Quod ipse. Amen. 
Benedictio. Amen. 

Item alia. 

Devotionem vestram Dominus dignanter intendat, et suse 
vobis benedictionis dona concedat. Amen. 

Talique vos in prsesenti sseculo subsidio muniat, ut paradisi 
vos in futuro habitatores efficiat. Amen. 

Sicque corda vestra sanctificando benedicat, et benedicendo 
sanctificet, ut vobiscum, immo in vobis, eum jugiter habitare 
delectet. Amen. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 

Item aha. 

Det vobis munus suse benedictionis, et repleat vos spiritu 
veritatis et pacis. Amen. 

Quatenus sic per viam salutis tota mente curratis, ut 
subripientium delictorum laqueos salubriter evadatis. Amen. 

Sicque efficiamini in ejus supplicatione devoti, et in mutua 
dilectione sinceri, ut ad cceleste regnum pervenire possitis 
securi. Amen. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 

Alia. 

Concedat vobis omnipotens Deus munus suse benedictionis, 
qui vestrae est conscius infirmitatis. Amen. 

Et qui vobis tribuit supplicandi affectum, tribuat conso- 
lationis auxilium. 

Ut ab eo et prsesentis et futurse vitse subsidium capiatis, 
cujus vos bonitate creatos esse creditis. Amen. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 

Alia. 

Omnipotens Deus coclesti vos protectione circumdet, et suse 
benedictionis dono locupletet. Amen. 
44* 



356 Benedictiones in Quotidianis Diebus. 

Concedatque vobis ut qui in sola spe gratise coelestis inni- 
timini, ccelesti etiam protectione muniamini. Amen. 

Quatenus et in praesenti sseculo mortalis vitse solatia capiatis, 
et sempiterna gaudia comprehendere valeatis. Amen. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 

Item alia. 

Omnipotens Deus dexterse suse perpetuo circumdet auxilio, 
et benedictionum suarum repleat dono. Amen. 

Ab omni vos pravitate defendat, et donis ccelestibus exube- 
rare concedat. Amen. 

Quo corpore mundati ac mente, talem ei exhibeatis servi- 
tutem, per quern suam consequi valeatis propitiationem. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 

Alia Benedictio. 

Purificet omnipotens Deus vestrorum cordium arcana, 
et benedictionis suse vobis tribuat incrementa. Amen. 

Ab omnibus vitse preesentis periculis exuamini, et virtutum 
spiritalium ornamentis induamini. Amen. 

Quo illius adjutorio fulti, sic ei serviatis in lerris, ut ei 
conjungi valeatis in coelis. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 

Alia. 

Omnipotens Deus universa a vobis adversantia excludat, et 
suee super vos benedictionis dona propitiatus infundat. Amen. 

Corda vestra efficiat sacris intenta doctrinis, quo possitis 
repleri beneficiis sempiternis. Amen. 

Quatenus et exsequenda intelligentes, et inter adversa 
mundi inveniamini indemnes, et beatorum spirituum effici- 
amini coheredes. Amen. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 



Benedictiones in Quotidianis Diebus. 357 

Item alia. 

Omnipotens Deus dies vestros in sua pace disponat, et suse 
vobis benedictionis dona concedat. Amen. 

Ab omnibus vos perturbationibus liberet, et mentes vestras 
in suse pacis tranquillitate consolidet. Amen. 

Quatenus fidei, spei et caritatis gemmis ornati, et prsesen- 
tem vitam transigatis inlsesi, et ad seternam perveniatis 
securi. Amen. 

Quod ipse. Amen. 

Benedictio. Amen. 

Benedictio super regem, dicenda tempore synodi. 

Benedicat tibi Dominus, custodiensque te, sicut te voluit 
super populum suum constituere regem, ita et in praesenti 
seeculo felicem, et aeternse felicitatis tribuat esse consortem. 
Amen. 

Clerum ac populum quern sua voluit opitulatione pro tua 
sanctificatione congregari, sua dispensatione et 'tua adminis- 
tratione per diuturna tempora faciat feliciter gubernari. 
Amen. 

Quatenus divinis monitis parentes, adversitatibus omnibus 
carentes, bonis omnibus exuberantes, tuo ministerio fideli 
amore obsequentes, et in prsesenti sseculo pacis tranquillitate 
fruantur, et^tecum seternorum civium consortio potiri mere- 
antur. Amen. 

Quodjipse. Amen. 
Benedictio. Amen. 

Benedictio ad omnia qucecunque volueris. 

Benedic, Domine, creaturam istam ill. ut sit remedium 
salutare generi humano ; et prsesta per invocationem nominis 
tui ut quicunque ex ea sumpserit, animse tutelam et corporis 
sanitatem percipiat. Per. 



EXTRACTS FROM FORK REGISTERS. 

I. 
ORDINATION LISTS. 



ORDINATION LIST OF JUNE 14, 1511. 
(Register of Arclibisliop Bambridge.) 

LIST OF PERSONS ORDAINED BY JOHN BISHOP OF 
NEGROPONT, SUFFRAGAN BISHOP TO CHRISTOPHER 
BA1NBRIDGE, ARCHBISHOP OF YORK AND CARDI- 
NAL, JUNE 14, 1511. 

Ordines celebrati in ecclesia conventual! Fratrum Prsedica- 
torum civitatis Ebor. die sabbati Quatuor Temporum in 
vigilia Sanctse Trinitatis, videlicet quartodeciino die mensis 
Junii Anno Domini millesimo quingentesimo undecimo, 
auctoritate reverendissimi in Christo patris et domini, 
Domini Christopher! miseratione divina titulorum sanctorum 
Petri et Marcellini sacrosanctse Romanse Ecclesise presbyteri 
Cardinalis, Ebor. Archiepiscopi &c. in remotis agentis, per 
venerabilem in Christo patrem Johannem, Dei gratia 
Nigropontensem episcopum, dicti reverendissimi patris 
suffraganeum &c. 

Acolythi. 

Frater Richardus Hoghard, domus fratrum minor um Ebor. 
Johannes Plummar de Raskell 
Robertus Watson de Eton 
Edwardus Dobson de Halifax 
Willelmus Edwarde de Terington 
Brianus Beston de Ledes 
Robertus Clething de Wighton 
Henricus Graison de Beverlaco 
Thomas Calverde de Semar 
Christoferus Parkour de Owston 
Symon Wellington de Ovingham 
Robertus Gower de Garton 
Pont. 45 



3C2 Ordination Lists. 

Willelmus Bakehouse de Misyn 
Willelmus Wilkokes parochiee de Croston 
Henricus Blomer de Topcliff 
Christopherus Scroby de Brompton 
Ricardus Dukker de Mysyn 
Thomas -Kyngeston de Whesington 
Willelraus Standen parochise Slaiteburn 
Rogerus Morley parochise de Slaitburn 
Rogerus Browne de Kirkby super Wharf 
Willelmus Tyson de Pikering 
Petrus Stede de Molseby 
Johannes Thorpe de Midilton 
Willelmus Gilson de Drax 
Thomas Clerke de Swyna 
Ricardus Stewynson de Melsynby 
Willelmus Williamson de Esshilby 
Antonius Fisher de Eversham 
Robertus Benson de Knaresburgh 
Thomas Rapar de Warton 
Thomas Shurroke de Ribchester 
Jacobus Metcalf de Wytton 
Johannes Skynner de Ayscarth 
Christoferus Walker de Richmond 
Henricus Thomson de Bolton in Wensladall 
Robertus Coghill de Skrewyn 
Richardus Denton de Ribchester. 
Willelmus Sawre de Chepinge 
Elezeus Crummlum de Rebchester 
Thomas Wederhall de Sharow 
Henricus Tyttington de Kirkby in Lonsdaill 

Subdiaconi. 

Frater Johannes Hobson *l canonici Prioratus Sci 

Frater Robertus Holden J Oswaldi de Nostelles 

Frater Ricardus Tavell Canonious prioratus de Watton 
Frater Thomas Marsh 1 monachi prioratus de Pont. 

Frater Jacobus Thwaites 



Ordination Lists. 363 

Frater Milo Mason ^ 

Frater Thomas Sarner V domus Fratrum Minorum Ebor. 
Frater Willelrnus Huntter j 

Frater Robertas Redshaw | canonic! monasterii de 

Frater Henricus Claiton > Egleston 

Frater Johannes Richmonde 

Johannes Thompson ad titulum prioratus Sanctse Trinitatis 

Ebor. 

Robertas Walle ad titulum domus monialium de Marrik 
Johannes Huchenson Dunelm. dioceseos ad titulum prio- 
ratus de Hextildeshame per literas 
dimissorias 

Willelmus Waikeffelde ad titulum prioratus S. Oswaldi 

de Nostelles 

Willelmus Cubbarde ad titulum prioratus de Wirkesope. 
Thomas Bennet Dunelm. dioc. ad titulum domus monialium 
vilta Novi Castri super Tynam per literas 
dimissorias 

Willelmus Smyth ad titulum domus monialium de Non- 

monketon 

Willelmus Screvan ad titulum monasterii de Thorneton 
Johannes Milner ad titulum monasterii de Rufforde 
Johannes Almayn ad titulum prioratus de North Ferriby 
Alexander Tailliour ad titulum prioratus de Thurgarton 
Thomas Foster ad titulum monasterii de Jorevall 
Thomas Bulloke ad titulum monialium de Clementhorpe 
Ricardus Derluff ad titulum prioratus de He lag!) park 
Robertas Johnson ad titulum monasterii de Heppa 
Jacobus Waitte ad titulum domus monialium de Marrik 
Robertas Webster ad titulum domus monialium de Molsby 
Laurentius Hall ad titulum prioratus de Marton 
Thomas Bradeley ad titulum monasterii de Whalley. 

Diaconi. 

Frater Edwardus Spark j canonici prioratus de Watton 
Frater Robertus Jacson J 

Frater Willelmus Penreth \ domus Fratrum Minorum de 
Frater Johannes Cooke > observantia nuncupates villse 

J Novi Castri super Tynam 
45* 



364 Ordination Lists. 

Frater Willelmus Barker 1 canonic! prioratus de Novo 
Frater Thomas Danby J Burgo 

Frater Johannes Layng ] domus Fratrum Minorum 
Frater Ricardus Forte j Ebor. 

Frater Willelmus Nicolson domus Fratrum Augustin. Ebor. 
Frater Johannes Hogge 1 canonici de Hextildeshame 
Frater Ricardus Jacson J 

Frater Adulphus Wilkynson domus Fratrum Praedicatorum 

Ebor. 

% 

Frater Hugo Milner 1 domus Fratrum Carmelitarum de 
Frater Johannes Mason j Hull 

Frater Johannes Dernton monachus monasterii de Jorevall 
Frater Thomas Bakehouse canonicus monasterii de 

Conyshed 

Johannes Calverley ad titulum domus monialium de Esholt 
Willelmus Eslington ad titulum domus monialium de 

Burneholme 

Christopherus Foster ad titulum prioratus de Haiotemprice 
Thomas Abbot ad titulum domus monialium de Molseby 
Willelmus Widdope ad titulum prioratus de Drax 
Nicholaus Barkeston ad titulum domus monialium de 

Kirkeleghes 

Willelmus Swynburn ad titulum prioratus de Monkebretton 
Johannes Lynsey ad titulum prioratus de Helaghparke 
Robertus Tyson ad titulum domus monialium de Molseby 
Ricardus Baker ad titulum prioratus de Malton. 
Thomas Brakynbury ad titulum domus monialium de 

Basedaill 

Ricardus Lowson ad titulum domus monialium de 

Arthington 

Thomas Marshall ad titulum domus monialium de Keling 
Johannes Walker ad titulum prioratus de Northferriby 
Ricardus Atkinson ad titulum monasterii Novi Monasterii 

(Newminster) Dunelm. Dioc. per literas 

dimissorias 

Thomas Maymprice ad titulum domus monialium de Swyna 
Radulphus Riche ad titulum domus monialium de Ellerton 
Ricardus Coverdaill ad titulum domus monialium de Ellerton 



Ordination Lists. 365 

Simon Benteley ad titulum prioratus de Shelford 
Johannes Clerk ad titulum prioratus de Helaghpark 
Johannes Jeffraison ad titulum monasterii de Selby 
Ricardus Body ad titulum domus monialium de Yeddinghame 
Robertus Langley ad titulum prioratus de Wirksope 
Thomas Deyne ad titulum domus monialium de Swyna 
Christoferus Idill ad titulum domus monialium de Molseby 
Johannes Shirborne ad titulum prioratus de Helaghpark 
Johannes Beamount ad titulum domus monialium de 

Kirkeleghes. 

Robertus Gill ad titulum prioratus S. Trinitatis civ. Ebor. 
Ricardus Edmoundson ad titulum monasterii de Cokirsaund 
Johannes Charrer ad titulum monasterii de Jorevall 
Willelmus Mosser ad titulum monasterii de Heppa 
Ricardus Pansax ad titulum monasterii de Whalley 
Willelmus Richerdson ad titulum monasterii de Coverham 
Willelmus Typping ad titulum monasterii de Caldre. 

Presbiteri. . 

Frater Willelmus Nicolson canonicus de Watton 
Frater Thomas Hirde "] canonici de Cokirsand. 

Frater Gilbertus Aynsworth 
Frater Jacobus Wayngwrigh 
Frater Willelmus Yaite 
Frater Hugo Crakhaull ) canonici monasterii de 

Frater Johannes Gisburgh } Coverhame 

Frater Thomas Wharleton canonicus monasterii deEgleston 
Johannes Cartmell ad titulum prioratus S. Trinitatis Ebor. 
Antonius Hering Dunelm dioc. ad titulum monasterii de 

Alnewike per literas dimissorias 

Stephanus Johnson ad titulum domus monialium de Molseby 

Nicholaus Stokall Dunelm dioc. ad titulum prioratus de 

Hextildeshame per literas dimissorias 

Thomas Nutkyng ad titulum domus monialium de Molseby 
Ricardus Abbot ad titulum domus monialium de Kirke- 
leghes 

Willelmus Hobson ad titulum monasterii de Thorneton 
Ricardus Milnes ad titulum domus monialium de Synnyng- 

thwaite 



366 Ordination Lists. 

Robertas Hoperton ad titulum domns monialium de 

Kirkeleghes 

Johannes Brakynbury Dunelm. dioc. ad titulum monasterii 
de Egleston per literas dimissorias. 

Georgius Leilbourne Dunelm. dioc. ad titulum monasterii 
de Albalanda per literas dimissorias 
Johannes Walbanke ad titulum monasterii de Selby 
Willelmus Burscowe ad titulum monasterii de Selby 
Henricus Langeaker ad titulum prioratus de Malton 
Ricardus Pereson ad titulum domus monialium de Molseby 
Robertas Chambirleyne Carliolen. dioc. ad titulum prio- 
ratus de Watton per literas 
dimissorias 

Robertus Thwaites ad titulum prioratus de Helagh Park 
Willelmus Bell ad titulum monasterii de Thorneholme 
Willelmus Smyth ad titulum domus monialium de 

Kirkleghes 

Ricardus Wilson ad titulum domus monialium de 

Kirkeleghes 

Georgius Bruke ad titulum domus monialium de Kirkeleghes 
Edwardus Payn ad titulum monasterii de Heppa Karliol. 

dioc. per literas dimissorias 

Johannes Rotce ad titulum domus monialium de Rosedale 
Christoferus Waike ad titulum prioratus de Wartre 
Thomas Blithman ad titulum monasterii de Selby 
Robertus Hudeson ad titulum domus monialium de 

Wallingwelles 

Johannes Moore ad titulum monasterii de Rupe 
Robertus Robynson Dunelm. dioc. ad titulum domus moni- 
alium de Marrike per literas dimissorias 
Johannes Colson ad titulum domus monialium de Molseby 
Georgius Reide ad titulum domus monialium de Grendaill 
Ricardus Olerke Dunelm. dioc. ad titulum domus monialium 
de Neishame per literas dimissorias 

Georgius Fletcher ad titulum domus monialium de Molseby 
Robertus Lyndesey Dunelm. dioc. ad titulum monasterii de 

Alnewike per literas dimissorias 
Girardus Colyn ad titulum prioratus de Malton 



Ordination Lists. 367 

Ricardus Wilson ad titulum domus monialium de Marrike 
Laurentius Herryson ad titulum monasterii de Valle regali 
Henricus Pereson ad titulum domus monialium de Marrik 
Edwardus Middilton ad titulum domus monialium de 

Clementhorpe 

Thomas Starterell ad titulum prioratus de Birkehewide 
Ricardus Smyth ad titulum prioratus de Cartemell 
Wilfridus Scatergode ad titulum prioratus de Cartemell 
Georgius Singleton ad titulum prioratus de Cokirsaund 
Ricardus Hudson ad titulum prioratus de Cartemell 
Willelmus Thirnebeke ad titulum monasterii de Heppa 
Jacobus Tailyour ad titulum monasterii de Conysheude 
Johannes Alanson ad titulum monasterii de Cokirsaund 
Otuelus Bellarby ad titulum monasterii de Jerovall 
Mattheus Wilson ad titulum domus monialium de Marrik 
Alexander Fowscroft ad titulum domus monasterii de 

Cokirsaund 

Christopherus Burghtes ad titulum prioratus de Felley 
Christopherus Mighalgh ad titulum monasterii de Cokir- 
saund 

Edwardus Prate ad titulum domus monialium de Ellerton 
Ricardus Turner ad titulum prioratus de Felley 
It will be seen that in the above list there were ordained 
Acolytes 42 of whom 1 was a regular. 

Subdeacons 30 11 were regulars. 

Deacons . 50 ... ... 16 _ 

Priests 62 9 

~184 37~ .,.'< 

It may be worth while to subjoin the numbers ordained in 
various years taken nearly at random from the registers. 

The first list is in Archbishop Giffard's Register ; held at 
Blyth on Sept. 20. 1273-4 
There were ordained 

Acolytes 149 

Subdeacons 40 
Deacons 77 of whom 35 were regulars. 

Priests J*7_ 38 

353 ~73~ 



368 



Ordination Lists. 



The following is the list for 1344, 5. 

Acolytes Subdeacons Deacons Priests 
Die Sabb. IV Temp, in Septimana 
Pentecostes in Eccl. parochiali de 

Newark 223 58 175 105=561 

Die Sabb. IV Temp. prox. ante festum 
B. Matthsei Apost. in Eccl. conv. mon. 

B. Marise Ebor. 61 65 51 76=253 

Die Sabb. IV Temp. prox. post festum 
Lucise V. in Eccl. Fr. Ord. B. Maria 

de Monte Carmeli Ebor. 66 50 50 49=215 

Die Sabb. IV Temp, in prima septimana 
Quadragesimse viz. xix die Feb. in Eccl. 

Fr. Ord. B. Marise de Monte Carmeli Ebor. 45 18 26 25=114 

Die Sabb. IV. Temp, qua cantatur 
Sitientes viz. xii die Martii in Eccl. 
Fr. Ord. B. Manse de Monte Carmeli 

Ebor. 26 12 22 13=73 

In Sancto Sabbato Paschse in Eccl. Coll. 
de Hoveden. 



421 



Of which were regulars 



1 

204 
71 



2 3=6 

326 271^=1222 
96 44=211 



The next list is for 1350, just after the great pestilence. 

Acolytes Subdeacons Deacons Priests 
In Sabb. post festum S. Marci in 

Eccl. Fr. Minorum Ebor. 64 53 79 101=197 

Die Sabb. in Sept. Pentecostes in 

Eccl. Fr. Praedicatorum Ebor. 81 98 89 119=387 

In Sabb. post festum Nat. S. Joan. 
Bapt. in Eccl. Eremit. Augustin. 

Ebor. 14 34 86 42=176 

In Sabb. post festum Exaltationis 
S. Crucis in Eccl. Fr. Ord. B. 

Mariae de Monte Carmeli Ebor. 46 58 60 104=268 

In Sabb. IV Temp, post festum 
S. Lucise Virg. in Eccl. Fr. 

Praedicatorum Ebor. 46 75 50 

In Sabb. IV Temp, in prima 
septimana Quadragesimae ibidem. 62 55 75 

313~ 373 439 479^1604 

Of the above were regulars 71 96 44=211 



57=225 



56=248 



Ordination Lists. 



369 



In 1369 Archbishop Thoresby ordained in the Archbishop's 
Chapel at Bishopthorpe. 



Acolytes Subdeacons Deacons Priests 



Die Sabb. Paschse. 






1 


2= 3 


Die Sabb. post Pentecosten. 


101 


65 


34 


49=249 


In Sabb. post festum S. Matthsei. 


79 


43 


52 


50=224 


Die Sabb, post festum S. Thomse. 


38 


38 


32 


33=141 


Die Sabb. in prima septimana 










Quadragesima. 


64 


42 


35 


33=164 




282 


188 


153 


165=788 


Of whom were regulars 


41 


55 


31 


54=181 


In 1417, 18, by Archbishop Kempe, all in the 


Prebendal 


Chapel in Cawood. 












Acolytes 


Subdeacons 


Deacons Priests 


In Sabbato Paschae. 




7 


3 


17= 27 


In Sabbato in Oct. Pent. 


43 


38 


26 


27=134 


In Sabbato iv. temp. Sept. 


14 


40 


40 


33=127 


In Sabbato iv. temp. Dec. 


39 


33 


21 


32=125 


In Sabb. l mae septimanse in 










Quadragesima. 


11 


17 


32 


18= 78 


In Sabbato feitientes. 


9 


9 


18 


22= 58 




116 


144 


140 


149=54'J 



I add the numbers ordained to the several orders in a 
complete year by John Bishop of Negropont acting for 
Archbishop Bainbridge. 1510, 11. 

Acolytes Subdeacons Deacons Priests 
On Easter Eve, in York Minster. 19 

Eve of Trinity Sunday, in the 
Church of Friars Preachers, York. 41 
September, in the Church of the 

, Minorite Friars, York. 62 

December, in the Church of the 

Austin Friars. 50 

March, in the Church of the 

Carmelite Friars. 70 

In Sabbato Siiientes, in the Church 

of the Minorite Friars. 56 

298 

Of whom were regulars., 17 

Pont. 46 



22 


38 


35=114 


39 


32 


58=170 


52 


31 


60=205 


41 


33 


45=169 


88 


58 


26=242 



54 56 41=207 

"2%" 248 265=1107 
51 41 64= 173 



370 Ordination Lists. 

The Titles in the List of 1511 are all given by religious 
houses, but this was not at all the rule before the time 
of Archbishop Zouche, or up to 1343. 

In the 1274 list are found. 

Subdeacons. 

Ad titulum patrimonii sui 8 

Ad titulum probitatis suse 3 

Ad praesentationem capitulorum Ebor. et Southwell 9 
Ad mandatum domini Archiepiscopi 3 

Rectores Ecclesiarum 5 

Ad praesentationem Domini Johannis de Gras, 

examinatus per Archiepiscopum 1 

Ad prses. domus S. Leonardi, examinandi leniter 4 
Among the Deacons and Priests are given 

Deacons Priests. 

Ad titulum Patrimonii vel v. marcarum 7 15 

Rectores Ecclesiarum 3 1 

Vicarii Ecclesiarum 2 2 

Ad praesentationem Capituli Ebor. , 711 

Ad praes. Magistri S. Leonardi Ebor. 5 3 

Ad praes. domus Militiae Templi 1 

Ex gratia 1 

Ex mandato Archiepiscopi 2 1 

Ad titulum probitatis 2 

Templars 2 

Hospitallers 1 

In 1343 the most frequent title is that "patrimonii sui, 
quo respondet se esse contentum." Others are 

Ad titulum terras et villae ; 

Ad titulum v. marcarum annui redditus 

Ad titulum Ix s. annuae pensionis 

Ad titulum unius carucalae terrae. 

Two are ordained in this year to the title of Hermitages. 

One ad titulum provisionis sedis Apostolicae. 

Another, ad titulum Episcopi Dunelm. 

There are very few titles given by religious houses. 

But in 1347 almost the whole of the Titles are given by 



Church Ornaments. 371 

religious houses, or chapters ; for instance of the Subdeacons 
at the December ordination 54 are ordained on titles given 
by religious houses, 15 on titles from chapters, 24 are Monks 
and Friars, 1 is a Master of a Hospital, one a Vicar, and one 
only as possessing v. marks annual income. 

II. 
CHURCH ORNAMENTS. 

1. From the Register of Archbishop Gray, A. D. 1250 
fol. 23. 

Decretum Walteri Gray Eboracensis Episcopi super orna- 
mentis rebusque ecclesiasticis quse et qualia ad Rectores seu 
Vicarios Ecclesiarum per totam provinciam Eboracensem 
constituta, sustentata et reparata pertineant ; quse autem ad 
parochianos eorundem de ornamentis Ecclesiasticis pertinere 
noscuntur, per subscripta sole clarius omnibus elucescant. 

Ideo ordinamus et statuimus, ut parochiani vestri omnes 
et singuli existant sic edocti. 

Quod calix, missale, vestimentum ipsius principale, videlicet 
casula, alba munda, amictus, stola, manipulus, zona cum 
tribus thuellis, corporalia et alia vestimenta pro diacono et 
subdiacono honesta juxta facultates parochianorum et 
Ecclesiee ; 

Capa serica principals pro principalibus festis et cum 
duabus aliis pro choro regendo in festis prsedictis; 

Crux processionalis, et alia crux minor pro mortuis, et 
feretrum pro mortuis. 

Vas ad aquam benedictam ; 

Osculatorium ; 

Candelabrum ad cereum paschalem ; 

Thuribulum ; 

Lucerna cum tintinnabulo ; 

Velum quadragesimale ; 

Duo candelabra pro ceroferario ; 

De Libris, Legenda ; 
46* 



372 Church Ornaments. 

Antiphonarium ; 

Gradale ; 

Psalterium ; 

Troperium ; 

Ordinale ; 

Missale ; 

Manuale ; 

Frontale ad magnum altare ; 
Tria superpellicia ; 
Pyxis pro corpore Christi honesta ; 
Vexillum pro rogationibus ; 
Campanae magnse cum cordis ; 
Fons sacer cum serrura ; 
Chrismatorium. 
Imagines in Ecclesia ; 

Imago principalis in cancello, de quo dedicatur Ecclesia ; 
Reparatio librorum et vestimentorum, quotient oontigerit 
emendari, cum omnibus prsedictis luminaribus in Ecclesia; 
Reparatio navis Ecclesise ; 

Constructio ejusdem cum campanili interius et exterius, 
cum fenestris vitreis ; 

cum clausura coemeteriorum ; 

cum aliis necessariis Ecclesiae omnibus et singulis quse ad 
ipsos parochianos pertinere noscuntur. 

Ad Rectores vero vel Vicarios juxta varias ordinationes 
omnia alia pertinebunt ; scilicet, 

Cancellus principalis, cum ejusdem reparatione cum parieti- 
bus et tecturis et fenestris vitreis eidem pertinentibus ; 

cum deschis et scamnis ; 

ac aliis ornamentis honestis ut cum propheta dicere 
valeant, Domine, dilexi decorem domus tuse &c. 

cum manso rectorise ; 

et ejusdem reparatione hinc inde, et alia quse non sunt 
scripta in libro hoc, noverint se rectores vel vicarios a locorurn 
ordinariis compelli posse, secundum hanc constitutionem 
et alias in hac parte probatas. 



Inthronizatio Archiepiscopi. 373 

III. 

Forms for Installation 01 Inthronization of the Arch- 
bishop. 

1 Inthronization of Archbishop Kemp from Chapter Acts. A. D. 1427 

2 Inthronization of Archbishop Bothe from Chapter Acts. A. D. 1477 

3 Form for the Inthronization from a Register late xvth century. 

4 Form for the Inthronization from Chapter Acts. 1534 

The Forms for the Inthronization of the Archbishop of Canterbury, will 
be found in Maakell's Monumenta Eitualia. 



FORMA INTHRONIZATIONIS JOHANNIS KEMP 
ARCHIEPISCOPI EBOR. 

From the Chapter Acts for 1427. 

Memorandum quod primo die mensis Sept. A. D. 1427. 
Reverendus in Christo Pater et Dominus, Johannes gratia 
Dei Ebor. Archiepiseopus, Angliae primas et Apostolicse sedis 
legatus, propriis indutus vestibus, a Decano et Capitulo ac 
ceteris ministris Ecclesise Ebor. clero et populo civitatis 
Ebor. prout moris est, ad capellam Sancti Jacobi juxta muros 
Ebor. situatam, quasi inter horam sextam et septimam ante 
meridiem. 

Ad cujus capellse introitum prsefatus dominus Archi- 
episeopus a dominis Decano et Prsecentore Ecclesise Ebor. 
aqua beriedicta aspersus et thurificatus, subsequenter in loco 
praedicto decalciatus est, et ab illo loco nudis pedibus, prae- 
cedentibus choro et religiosis civitatis prsedictae, necnon 
ministris Ecclesise Ebor. processionaliter ordinatis, ut moris 
est, nigris capis indutis pro eo quod tempus pro tune pluvi- 
osum fuit, comitantibus Episcopis London, et Dunelm. aliisque 
prselatis dioceseos Ebor. ac aliis dominis temporalibus, ad 
ecclesiam suam procedebat, pallio pro feretro Sancti Willelmi 
ordinato super caput ejusdem per ministros Ecclesise de- 
portato. 



374 Inthronizatio Archiepiscopi. 

Ac ingrediens ostium occidental Ecclesiae Cathedralis 
praedictse, per dominos Decanum et Prsecentorem aqua bene- 
dicta est aspersus et subsequenter thurificatus est. Textu 
evangelii per ipsum devote osculato, processioneque in navi 
ecclesise praedictse stante, ut est moris, prsefatus dominus 
Archiepiscopus in loco inferiori dictae procesaionis ad quoddam 
scabellum pro ipso ut decuit honeste ordinatum genuflexit ; 
Choro interim cantante Responsorium Summce Trinitatis 
cum Versu et Gloria Patri ejusdem. 

Ipsisque a choro decantatis, prsefatus dominus Archi- 
episcopus genuflectendo, ut prsefertur. tactisque per eundem 
sacrosanctis Evangeliis in manu domini Decani osculantibus 
domino prsecentore necnon magistris J. Selowe et Johanne 
Wodham Canonicis Residentiariis ecclesise prsedictse necnon 
Thoma de Alta Ripa clerico notario publico et aliis. 

Juramentum in quodam textu Evangelii scriptum legit et 
juravit in formam verborum per omnia subsequentia. 

In Dei nomine Amen. Ego Johannes gratia Dei Ebor. 
Archiepiscopus fyc.juro fyc. 

Quibus sic factis, Psalmum Te Deum Laudamus a domino 
Decano alta voce inceptum, totus Chorus procedendo ad 
Chorum ipsum Psalmum ibidem sollemniter prsecantavit, 
domino Archiepiscopo interim procedendo ad summum altare 
ecclesise prsedictse. 

Et ibidem genuflectendo ad quoddam scabellum pro ipso 
honorifice ordinatum dominus Decanus devotas orationes 
cum certis versiculis ad hujusmodi actum ordinatis super 
ipsum decantavit. 

Quibus sic factis, prsefatus Archiepiscopus procedebat ad 
vestibulum retro altare pro ipso ordinatum. Ubi post 
lavationem pedum suorum calciatus, sacrisque vestibus in- 
dutus, mitratus et palliatus, baculum suum pastorale in 
manibus suis tenens procedebat ad summum altare et ibidem 
pallium suum sacrum recepit. Ibique genuflectendo ad 
scabellum ut prius, dominus Decanus quandam orationem 
devotam cum versiculis ejusdem supra dictum Dominum 
Archiepiscopum devote percantavit. 

Quibus decantatis, prsefatus dominus Archiepiscopus erexit 



luthronizatio Archiepiscopi. 375 

se et stetit populum benedicendo, ut est moris, et incontinent! 
incepto Responsorio, Pater aures intende, a succentore vi- 
cariorum cum choro, Dominus Decanus accipiendo dominum 
Archiepiscopum per manum, ipsum adduxit ad thronum suum 
juxta altare magnum pro ipso honorifice ordinatum, et ibidem 
super Archiepiscopum ante thronum suum ad quoddam 
scabellum prostratum certas orationes cum versiculis earum- 
dem sollemniter decantavit. 

Quibus decantatis prsefatus dominus Decanus, ipsum 
dominum Archiepiscopum ad thronum suum ducens, dixit 
sub hac forma. 

In nomine Dei, Amen. Auctoritate ejusdem et hujus 
Sanctce Ecclesice Ebor. Nos R. Decanus fyc. 

Et cum legendo pervenisset ad verba, Inthronizamus et 
installamus, ipsum dominum Archiepiscopum posuit in sede 
sua supra-dicta. 

Subsequenter vero supra sedente in throno quidam Tractus, 
videlicet Benedictus, a choro, necnon certis collectis ac 
versiculis pro hujusmodi actu ordinatis, a domino Decano 
Ecclesiae Ebor. sollemniter decantatis. Rector chori incipiet 
Officium Missse in choro de die. 

Et prsefatus Dominus Archiepiscopus dictam Missam 
ibidem in throno suo usque ad Offertorium a choro decantatum 
celebravit, et descendens a throno ad altare ad lavandas 
manus suas missam ibidem peregit usque ad secundam 
lavationem manuum suarum. Deinde vero ascendens iterato 
in thronum suum, confecta Communione et Postcommunione 
(MS prius canone) cum Ite missa est a Diacono suo, videlicet 
suffraganeo, percantato, sollemniter complevit. 

Quibus sic gestis prsefatus dominus Archiepiscopus de- 
scendens a throno suo usque ad vestibulum ad exuendum 
vestibus suis, Evangelium sancti Johannis scilicet, In 
principle erat Verbum $c. ambulando perlegit. 

Acta scilicet hsec omnia ut supra &c, prsesentibus in 
hujusmodi inthronizatione Reverendis in Christo Patribus 
praedictis dominis 
Willelmo Gray Lond. 
Thomas Langley Dunelm. Episcopis. 



37G Iiitlironizatio Archiepiscopi. 

Necnon Abbatibus Beatae Marise, de Fontibus, Rievallis, 
Selby, Rufforth, Byland, Jorevallis, et aliis quamplurimis 
Abbatibus et Prioribus, capis sericis indutis et mitratis, 
necnon nobilibus viris. 

Domino Ricardo Duce Ebor. 

Dominis de Scrop "I 

de Lovell > baronibus 
de Cromwell J 

Aliisque militibus et clericis ac laicis utriusque sexus et 
multitudine copiosa ac me Thoma de Alta Ripa clerico 
notario publico. 

INTHRONIZATIO ARCHIEPISCOPI LAURENTII BOTHE. 



From the Chapter Acts for A. D. 1477. 

Memorandum quod 8 Sept. A. D. 1477. Reverendissimus 
in Christo Pater et Dominus, Dominus Laurentius gratia 
Dei Ebor. Archiepiscopus &c. propriis indutus vestibus. 
a Decano et capitulo Ecclesiae Cathedralis Ebor. ac ceteris 
ministris Ecclesise Ebor. cleroque et populo civitatis Ebor. 
prout moris est, ad capellam Sancti Jacobi extra muros 
civitatis Ebor. situatam circiter horam septimam ante 
meridiem ejusdem diei inter eandem capellam et calcetum in 
alta via, ubi ad scabellum per Priorem Sanctae Trinitatis 
Ebor. honorifice ordinatum idem Dominus Archiepiscopus 
genuflectendo, a Domino Decano et Prsecentore aqua benedicta 
aspersus et thurificatus est, Abbatibus et Prioribus in 
pontificalibus in choro processionaliter ibi ordinatis. Deinde 
cruce Ecclesise Cathedralis per dominum Archiepiscopum 
devote osculata, idem dominus Archiepiscopus intravit dictam 
capellam et ad gradus altaris fecit suas devotiones et 
. . . frater Abbas de Selby, capa indutus et mitratus, crucem 
domini Archiepiscopi in eadem capella recepit, et coram eo 
toto illo die in omnibus locis gessit ; et deinde dictus dominus 
Decanus accepit pallium domini Archiepiscopi super altare in 
dicta capella depositum et coram domino Archiepiscopo 
inter eundem etcrucifixum comitante secum Prsecentore, inter 



Inthronizatio Archiepiscopi Laurentius Bolhe. 377 

duas pelves usque ad summum altare in Ecclesiam Cathe- 
dralem Ebor. detulit, interim de (sic) et primitus deposita 
processione per subthesaurarium et alios Ecclesise ministros. 
Subsequenter vero Dominus Archiepiscopus a dicta capella 
calceatus, eo quod tempus adhuc quodammodo fuit pluviosum 
et via lubrica, prsecedentibus religiosis et cl'ero civitatis 
presbyteris necnon ministris Ecclesise Ebor. processionaliter 
ut prsefertur ordinatis, ut est moris, in capis sericis, albis 
indutis, comitantibus Abbatibus, Prioribus et aliis prselatis 
ad Ecclesiam Cathedralem Ebor. procedebat, palliopro feretro 
Sancti Willelmi ordinato, super eundem dominum Archi- 
episcopum per Diaconum Ecclesiae deportato. 

Ac ipso domino Archiepiscopo ingrediente ostium Ecclesise 
Cathedralis occidentale, per dictum Decanum et Prsecentorem 
aqua benedicta aspersus et thurificatus est. Textu Evangelii 
per ipsum devote osculato processioneque in navi Ecclesise 
praedictse stante, prsefatus Dominus Archiepiscopus ad 
quoddam scabellum inter fontem baptismalem et ostium 
occidentale pro ipso ut decuit ordinatum, genuflexit ; choro 
interim cantante Summce Trinitati cum versu et Gloria 
Patri. 

Ipsisque a choro decantatis, idem dominus Archiepiscopus, 
inspectis per eum sacrosanctis Dei Evangeliis in manu domini 
Decani, auscultantibus &c, juramentum quod textu Evangelii 
scriptum legit et juravit sub hac forma &c. ut prius, usque 
in tinem. 



Pont. 47 



378 Inthronizatio Archiepiscopi. 

(in.) 

From a Register of the xvth Century. 

Imprimis dominus Arcbiepiscopus propriis indutus vesti- 
bus a Decano et capitulo cum ceteris ministris Ecclesiae 
Ebor. ac clero tarn religiosorum quam secularium et populo 
civitatis Ebor. prout moris est, ad capellam Sancti Jacobi 
extra muros Ebor. situatam quasi inter horam 6 et 7 ejusdem 
diei processionaliter et honorifice est receptus. 

Ad cujus capellae introitum praefatus Dominus Archi- 
episcopus a domino Decano et Capitulo qui pro tempore 
praesentes fuerint, aspersorio a dicto domino Decano eidem 
domino Arcbiepiscopo tradito et asperso et thuriticato, subse- 
quuntur a capella praedicta nudis pedibus (si tempus non sit 
pluviosum) praecedente clero ac religiosis civitatis prsedictse 
necnon ministris Ecclesiae Ebor. processionaliter ordinatis 
ut est moris, capis pretiosis indutis si tempus exigit, 
comitantibus abbatibus et prioribus ac aliis praelatis Ebora- 
censis Dioceseos, qui pro tempore personaliter adesse 
contingunt, ad Ecclesiam suam Catbedralem procedebit, 
pallio pro feretro Sancti Willelmi ordinato supra caput 
ejusdem domini Archiepiscopi per ministros Ecclesiae de- 
portato, ac ingrediens ostium occidentale Ecclesiae Cathedralis 
praedictae, per dominum Decanum aqua benedicta aspersus et 
subsequenter thurificatus est. Textu Evangelii per ipsum 
devote osculato, processioneque in navi Ecclesise stante 
ut est moris, praefatus dominus Archiepiscopus in loco 
inferior! dictae processionis ad quoddam scabellum inter 
fontem baptismalem et ostium dictae Ecclesiae pro ipso, ut 
decuit, honeste ordinatum genuflectabit, choro interim can- 
tante Responsorium Summce Trinitati cum versu et Gloria 
Patri ejusdem. 

Ipsisque a choro decantatis, praefatus dominus Archi- 
episcopus genuflectendo, ut prsefertur, inspectis per eum 
sacrosanctis Dei Evangeliis in manu dicti domini Decani, 
auscultantibus circa praelatis et aliis circumstantibus, jura- 



Inthronizatio Archiepiscopi. 379 

mentum in quodam textu Evangelii scriptum legere et jurare 
debet sub forma verborum per omnia subsequent!. 

In nomine Dei. Amen. Ego N. permissione divina liujus sanctce 
Ecclesice Ebor. Archiepiscopus, Anglice primas et Apostolicce sedis 
legatus, juro in animam meam quod jura, privilegia, libertates, immuni- 
tates et consuetudines ejusdem Ecclesice juri consentaneous observabo et 
pro viribus defendam ; sic me Deus adjuvet et hcec sancta Dei Evangelia. 
Amen. 

Quibus sic factis, Psalmum Te Deum laudamus a domino 
Decano alta voce inceptum totus chorus procedendo ad 
Chorum ipsum Psalmum solemniter percantabunt, domino 
Archiepiscopo interim procedendo ad summum altare Ecclesise 
supradictae et ibidem genuflectando ad quoddam scabellum 
pro ipso honorifice ordinatum, dominus Decanus devotas 
orationes cum certis versiculis sequentibus supra ipsum 
decantabit. 

Oremus pro pastore &c. 

Dominus conservet &c. 

Mitte ei &c. 

Et de Sion &c. 

Oremus pro omni gradu &c. 

Sacerdotes &c. 

Omnipotens Deus, omnium Jidelium pastor et rector &c. 

Oratio super pallium, Deus, qui digne tibi servientium Qc. 

Quibus sic factis, prsefatus dominus Archiepiscopus ad 
vestibulum retro altare pro ipso ordinatum, sa<jris vestibus 
indutus et mitratus, baculum suum pastoralem in manibus 
suis tenens, procedebit ad summum altare et ibidem pallium 
suum sacrum recipiet, ibique genuflectendo ad scabellum ut 
prius, dominus Decanus quandam orationem devotam cum 
versiculo ejusdem, ut superius memoratur, supra dictum 
dominum Archiepiscopum devote percantabit. 

Quibus decantatis, preefatus dominus Archiepiscopus eriget 
se et benedicet populum ut est moris, et incontinent! incepto 
Responsorio Petre, amas me a succentore vicariorum in 
choro et oratione Deus qui famulo tuo fyc. per Decanum 
cantata, sequitur Antiphona Firmetur cum oratione Tuam, 
clementissime Pater. 
47* 



380 Tnthronizatio Archiepiscopi. 

Et in caritando dictam antiphonam Firmetur ; priusquam 
incipietur, dominus Decanus accipiendo dominum Archi- 
episcopum per manum, ipsum adducet ad suum thronum 
juxta altare magnum, pro ipso honorifice ordinatum, et ibidem 
super Archiepiscopum ante thronum suum ad quoddam 
scabellum prostratum orationes cum versiculis superius 
notatis solemniter decantabit. 

Quibus decantatis prsefatus dominus Decanus ipsum 
dominum Archiepiscopum in thronum suum ducens dicet sub 
hac forma. 

In Dei nomine Amen. Auctoritate ejusdem et kujus sanctce Ecclesice 
Ebor. nos i. Decanus istius Ecclesice Ebor. vos Reverendum in Christo 
patrem et dominum nostrum dominum N. gratia Dei Ebor. Archi- 
episcopum, Anglice Primatem et Apostolicce sedis legatum, in hac 
sacrosancta sedeprima et metropolitica hujus sanctce Ecclesice Eboracensis 
inthronizamus, installamus, et inducimus, ac realiter investimus cum 
omnibus suis juribus et pertinentiis universis ; et sic inthronizatum, 
installatum et inductum personaliter dimittimus in hac sacrosancta sede ; 
in qua idem Dominus noster Jesus Christus custodiat introitum vestrum 
ex hoc nunc et usque in sceculum. 

Et cum legendo pervenisset ad verba Inthronizamus, 
installamus, ipsum dominum Archiepiscopum posuit in sede 
sua supradicta. Subsequenter vero super ipsum dominum 
Archiepiscopum sedentem in throno quodam tractu videlicet 
Benedictus necnon certis collectis et versiculis a domino 
Decano solemniter decantatis, scilicet versiculis Exaltent 
eum fyc. et In cathedra seniorum fyc. cum oratione Omnipotens 
Pater, sancte Deus ceterne, qui fyc. et oratione Deus, qui 
adesse non dedignaris fyc. 

Quibus finitis, rector chori incipiet officium missse in choro 
de die, cum oratione Deus, qui digne tibi servientium ; Seer. 
Aufer a nobis Domine spiritum superbiw fyc ; et Post- 
communione Corporis sacri et pretiosi Sanguimis repleti 
libamine fyc. 

Et prsefatus dominus Archiepiscopus dictam missam ibidem 
in throno suo usque ad oifertorium a choro decantatum 
celebrabit, et tune descendens a throno ad altare ad lavandum 
manus suas, missam ibidem peraget usque ad secundam 



Inthronizatio Archiepiscopi. 381 

lavationem manuum suarum. Deinde vero tune ascendens 
iterate ad thronum suum, communionem cum Ite missa est 
a diacono suo videlicet suffraganeo percantato, solemniter 
perimplebit. 

Quibus sic gestis, prsefatus dominus Archiepiscopus de- 
scendens a throno usque ad altare pallium suum sacrum 
ibidem dimittet. Et procedens exinde usque ad dictum 
vestibulum ad exuendum se vestibus suis propriis, Evangelium 
sancti Johannis videlicet In principio erat Verbum $c. 
ambulando perleget. 

Quo facto ad palatium suum cum honore tanto patri 
debito convertetur. 



(IV.) 
From the Chapter Acts let April 1534. 

Die Mercurii proximo post Dominicam in Ramis Palmarum 
reverendissimus in Christo pater et dominus, dominus 
Edwardus gratia Dei Ebor. Archiepiscopus, Anglise primas et 
Apostolicse sedis legatus, propriis indutus vestibus a domino 
Decano et diversis canonicis Ecclesiae Ebor. ibi praesentibus 
et ceteris Ecclesiae Ebor. ministris capis pretiosis indutis 
infra portam juxta finem Ecclesise Ebor. prsedictse occidentalem 
ante meridiem ejusdem diei processionaliter et honorifice est 
receptus, aqua benedicta aspersus a dominis Decano et thes- 
aurario ejusdem Ecclesise et residentiariis in capis existenti- 
bus et thurificatus, ubi ad scabellum pro ipso ut decuit honeste 
ordinatum, positis ibidem duobus crucibus parvis et per 
eundem Dominum Arcbiepiscopum genuflectendo ipsis oscu- 
latus, processione interim stante in cirniterio quasi ab ipsa 
porta prsedicta. versus ostium Ecclesise metropolitanse Ebor. 
prsedictse occidentale. Deinde gradientibus Decano et canonicis 
et ministris Ecclesiae prsedictse ad Ecclesiam Ebor. prsedictam, 
et incepto (ut circa bujusmodi a succentore vicariorum chora- 
lium ejusdem Ecclesise Ebor.) Responsorio videlicet Summcu 



382 Installatio Archiepiscopi. 

Trinitatl, illud choro decantante, prsefatus dominus Archi- 
episcopus infra dictum ostium occidentale aqua benedicta 
aspersus a dictis domino Decano et thesaurario in capis 
existentibus et thurificatus ac in loco inferior! dictse pro- 
cessionis, videlicet inter ostium occidentale prsedictum et 
fontem baptismalem ad quoddam scabellum ut decuit pro eo 
ordinatum, textu sive libro Evangeliorum, in quo continetur 
juramentum per dominum Archiepiscopum Ebor. cum venerit 
installandus prsestandum, posito coram eodem domino re- 
verendissimo patre, genuflectendo legit et juravit in animam 
suam (tangens librum prasdictum) quod jura, privilegia, 
libertates, immunitates, et consuetudines ejusdem Ecclesiaa 
Ebor. juri consentaneas observabit, et pro viribus defendet, 
sic ipsum Deus adjuvet et haec sancta Dei Evangelia : et 
legebat Amen positum in fine juramenti in prsefato textu sive 
libro scrip ti. 

Quibus factis hujusmodi, Te Deum laudamus a domino 
Decano alta voce inceptum chorus procedendo ad chorum 
sive usque summum altare solemniter cantavit pro parte 
sua, domino Edwardo reverendissimo Archiepiscopo in- 
terim procedendo versus summum altare praedictum, ibidem 
ante altare ad quoddam scabellum pro ipso ordinatum do- 
minus Decanus praedictus devotas orationes cum certis versi- 
culis ad hujusmodi actum ordinatis super ipsum decantavit. 

Quibus sic factis, praefatus Archiepiscopus procedebat ad 
vestibulum retro altare pro ipso ordinatum, et ibidem sacris 
vestibus indutus, mitratus et palliatus, baculum suum 
pastoralem (forsan) tenens, procedebat ad summum altare, 
ibique genuflectendo ad scabellum ut prius, dictus Decanus 
quandam orationem devotam cum versiculis ejusdem supra 
dictum Archiepiscopum devote praecantabat. Quibus praa- 
cantatis, proefatus dominus Archiepiscopus erigebat se et 
stabat, populum benedicendo (ut est moris) et incontinent! 
incepto Responsorio Petre, Annas me, ut indicebatur a choro, 
forsan a succentore vicariorum, dominus Decanus accipiendo 
dominum Archiepiscopum per manum vel alias ipsum adduxit 
ad thronum suum juxta altare magnum pro ipso honorifice 



Installatio Archiepiscopi. 383 

ordinatum, et ibidem super Archiepiscopum in thronum suum 
ad quoddam scabellum prostratum certas orationes cum 
versiculis earumdem solemniter decantabat. 

Quibus decantatis, prsefatus Decanus ipsum dominum 
Archiepiscopum ad thronum suum ducens dicebat sub hac 
forma in quodam textu scriptum (in quantum intellexi) 

In Dei nomine. Amen. Auctoritate ejusdem et hujus sacrce Ecclesice 
Ebor. nosj Brianus Decanus istius Ecclesice Ebor vos reveren- 
dissimum in Christo patrem et dominum nostrum dominum Edwqrdum 
gratia Dei Ebor. Archiepiscopum, Angli'ce primatem, et Apostolicce sedis 
legatum, in hac sacrosancta sede prima et metropolitana hujus sanctce 
Ecclesice Ebor. inthronizamus, instattamus, et inducimus, ac realiter 
investimus cum omnibus suis juribus et pertinentibus universis ; et sic 
inthronizatum, installatum, et inductum personaliter, dimittimus in hac 
sancta sede, in qua idem dominus noster Jesus Christus custodial 
introitum vestrum ex hoc nunc et usque in sceculum. 

Et cum legendo pervenisset ad verba Inthronizamus, instal- 
lamus fc. ipsum dominum Archiepiscopum in sede sua supra- 
dicta, subsequenter vero super sedentem in throno, quodam 
tractu, videlicet Benedictus (ut in libro) a choro, necnon 
certis collectis cum versiculis pro hujusmodi actu ordinatis, 
a domino Decano EcclesiaB Ebor. solemniter decantatis, 
Rector (iorsan) chori incipiebat officium missse in choro de 
(ut mihi videbatur) Sancta Trinitate. Et praefatus dominus 
Archiepiscopus dictam missam ibidem in throno suo, usque ad 
otfertorium in choro decantatum, celebrabat, et discedens a 
throno ad altare ad lavandas manus suas, missam ibidem 
peragebat usque ad secundam lavationem manuum suarum. 
Deinde vero ascendens iterato ad thronum suum, communione 
.et postcommunione cum (forsan) lie missa est a Diacono 
suo, videlicet magistro Cuthberto Marshall S. T. P. Archi- 
diacono Nottingham, prsecantata, solemniter perimplebat. 

Quibus sic gestis, prsefatus dominus Archiepiscopus 
descendens a throno usque vestibulum prsedictum pone altare 
magnum ubi inductus fuerat, ex parte boreali Ecclesise ubi 
fieri solebat sepulcrutn Domini nostri Jesu Christi ad Pascha, 
ad exuendum se vestibus suis Evangelium Sancti Johannis, 
videlicet In principio erat Verbum ., (ut apparuit,) ambu- 
lando dicebat. 



384 Concessio Pallii 

IV. 

DAYS ON WHICH THE PALL MIGHT BE WORN. 

I. 

From Pope Nicholas (1059-1061) to Archbishop Aldred 
(1060-1069) 

From the Registrum Album. 

Nicolaus episcopus, servus servorum Dei, dilecto fratri et 
coepiscopo, Aldredo Eboraci Archiepiscopo, apostolicae bene- 
dictionis privilegium et salutem. . . 

Pallium pontificale concedimus, ut quod specie gestaveris, 
moribus praetendas, et quod praefulget in habitu, subjectis 
tibi gregibus religiosse vitae et salutaris doctrinae, factis 
pariter et dictis ostendas. 

Ita tamen ut, concessa tibi dignitate pallii, non semper 
tibi licere uti memineris, sed certis temporum diebus : 

In Coena Domini ; 

In Pascha ; 

Et Ascensione ; 

Pentecoste ; 

Et in tua Ordinatione ; 

In Beatse Mariae semper Virginis, 

Et Sancti Johannis, 

Et omnium Apostolorum festivitatibus ; 

Necnon consecratione ecclesiarum, 

Et benedictione episcoporum et presbyterorum, 

Et in anniversario consecrationis tuae ; 

In Ecclesiae dedicationis festivitate, 

Et in Nativitate Domini, 

Et Epiphania, 

Denuntiamus praeterea, ut nullus tuorum successorum vel 
quisqnam in toto mundo episcoporum, hoc quod in te miseri- 
corditer, dispensative potius quam auctoritate, gessimus, in 
exemplum auctoritatis sibi assumere audeat vel deinceps ad 
tale aliquid aspirure praesumat. 



Concessio PalliL 385 



II. 

From Pope Paschal to Archbishop Gerard 1103. 
From the Registrum Album. 41. 6. 

Paschalis episcopus, servus servorum Dei. venerabili fratri 
Gerardo, Eboracensi Archiepiscopo salutem &c. 

Pallium prseterea tuae fraternitati, plenitudinem 

videlicet pontificalis officii, ex Apostolicae sedis liberalitate 
concedimus, quod te intra Ecclesiam tantum ad missarum 
solemnia subscriptis diebus noveris induendum ; id est : 

Nativitate Domifri nostri Jesu Christi ; 

Solemnitate sancti Protomartyris Stephani ; 

Epiphania ; 

Ypopanton ; 

Coena Domini ; 

Resurrectionis prima et secunda feria ; 

Ascensione ; 

Pentecostes biduo ; 

Solemnitatibus Beatse Marise tribus ; 

Natali Beati Johannis Baptistse ; 

In festivitatibus sanctorum Apostolorum ; 

In commemoratione omnium sanctorum, et eorum martyrum 
seu confessorum qui in Eboracensi Ecclesia requiescunt ; 

In consecrationibus ecclesiarum, episcoporum, presbi- 
terorum, et diaconorum; 

In anniversario consecrationis tuse die. 



Pont. 48 



386 Concessio Altarium Fortabilium. 

V. 
SUPER-ALTARS. 

Concession of super-altars by Archbishop Kempe to certain 
eminent persons in the dioc.ese on authority of a papal brief. 
14481451. 

Johannes, miseratione divina &c. dilecto in Christo Hugoni 
Wyllughby Armigero, salutem, gratiam et benedictionem ; 
cum sanctissimus in Christo pater et dominus noster domi- 
nus Nicholaus, divina providentia papa quintus, nobis de 
gratia suse sanctitatis mero motu suo concedendi decem 
personis nobilibus, de quibus nobis videbitur, ut earum 
quselibet habere possit altare portabile, sub certa forma literis 
suis Apostolicis expressa, quarum tenor sequitur et est talis ; 
"Nicholaus episcopus servus servorum Dei dilecto filio Johanni, 
ituli S. Balbinse presbitero Cardinali, Ebor. Archiepiscopo, 
salutem et Apostolicam benedictionem. Cum tu Romanam 
ecclesiam, cujus honorabile membrum existis, tuorum honores 
magnitudine meritorum, nos cupientes tuam quoque honorare 
personam, ut per honorem tibi exhibitum aliis te possis 
reddere gratiosum. circumspection! tuse concedendi decem 
personis nobilibus, de quibus tibi videbitur, ut quselibet earum 
habere possit altare portabile cum debita reverentia et 
honore, super quo in locis ad hoc congruentibus et honestis 
possit per se vel proprium aut alium sacerdotem in sua ac 
familiarium suorum domesticorum prsesentia missam et alia 
divina officia sine juris alieni prsejudicio celebrari facere, 
plenam et liberam tenore praesentium concedimus facultatem ; 
Dat. Romse apud S. Petrum anno Incarnationis Dominicse 
1447. VI. Id. Jun. pontificatus nostri anno primo," plenam 
et liberam concesserit facultatem ; cumque pro parte tua 
nobis extiterit humiliter supplicatum et devote, quati- 
nus altare portabile juxta formam et effectum literarum 
apostolicarum prsedictarum habere possis concedere digna- 
remur ; nos vero considerantes tuae probitatis merita, quibus 



Concessio Altarium Portabilium. 387 

novimus te multipliciter insigniri supplicationibus tuis in 
hac parte favorabiliter annuentes, ut altare portabile cum 
debita reverentia et honore possis habere, super quo in locis 
ad hoc contingentibus et honestis possis per proprium aut 
alium sacerdotem in tua et f'amiliarium tuorum domesticorum 
prsesentia missam et alia divina officia sine juris alien! 
praejudicio celebrari facere, auctoritate nobis in hac parte 
concessa ac tenore prsesentium, tibi concedimus et indulgemus, 
teque primum de numero decem personarum hujusmodi 
censendum fore declaramus. In cujus rei testimonium 
sigillum nostrum fecimus his apponi. 

Dat. in hospitio nostro prope Westm. 27 die mensis Julii 
A. D. 1448 et nostrse translationis anno xxiv. 

The persons to whom nine of these altars were granted were, 

1. Hugo Wyllughby, Armiger 1448 

2. Thomas Syngitton, Armiger 1448 

3. Johanni Gateshenede, monachus Ecclesise Cathe- 

dralis Dunelmensis 1448 

4. Magister Thomas Gange, in sacra Theologia Bac- 
calaureus ; magister sive praepositus Collegii 
Sanctorum Gregorii et Martini de Wy 1448 

5. John Conyers, Miles 1448 

6. Ranulphus Birde, Capellanus Archiepiscopi, 1449 

7. Thomas Amiss, familiaris Archiepiscopi, 1449 

8. Johannes Fisher, Thesaurarius hospitii Archi- 

episcopi 1450 

9. Johannes Cokfeld et Margareta uxor ejus. 1451 

No concession of the tenth seems to have 
been made. 



48 



388 De Coloribus Vestimentorum in Eccl. Exoniensi. 

VI. 



Ecclesiastical Colours according to the Use of Exeter from 
MSS of the xivth and xvth Century, namely the Pontificals, 
numbered XXVI, XXVIII, and XXIX in the list given at 
p . x of the Preface. 

De coloribus vestimentorum secundum Romanam Ecclesiam, 

quando et quoties per annum variis coloribus in Ecclesia 

utendum est. 
De albo colore. 
Albus color inter omnes colores est prior, purior, simplicior 

et festivior ; ideo utendus est, 
In die Natalis Domini propter Virginis partum : 
Et in die sancti Johannis Evangelistse et Virginis : 
Et sexta die Natalis : 
Et in die Circumcisionis : 
Et in Octava S. Johannis : 

In Vigilia et in die et per totas Octavas Epiphaniee : 
In Purificatione, et omnibus Festis et Commemorationibus 

et Octavis beatse Marise : 
In die Coenoe Domini, propter consecrationem chrismatis et 

institutionem Eucharistiae et lotionem pedum : 
Et in Vigilia Paschse et per totas Octavas, et omnibus 

Dominicis et Feriis usque ad Ascensionem Domini, 

propter renatos et gaudium resurrectionis : 
Et in die et per Octavas Ascensionis, propter duos viros in 

albis assistentes : 
Et in Festo Nativitatis sancti Johannis Baptistse et per 

Octavas ejusdem, propter ejus munditiam : 
Et in Festo et per Octavas Eucharistise, quia candor est 

lucis seternso : 

Et in die Sanctse Trinitatis: 
Et in Festis Angelorum et Virginum : , 
Et secundum Romanam Curiam in Festo omnium Sanctorum 

albis est utendum": 
Ac etiam in Dedicatione Ecclesise et per Octavas propter 

nuptias Christi et Ecclesise. 



De Coloribus Vestimentorum in Eccl. Exonien&i. 389 

De rubeo colore. 

Rubeus color igneus est et sanguineus, caritati Spiritus et 
effusion! sanguinis consimilis; ideo utendus est, 

In Vigilia et in die et per hebdomadam Pentecostes usque 
ad Festum Sanctee Trinitatis : 

Et in Festis omnium Apostolorum et Evangelistarum et 
omnium Martyrum per totum annum, prseter Decollati- 
onein sancti Johannis Baptistse et Festum sanctorum 
Innocentium, quando secundum Romanum morem vio- 
laceis utendum est, quia ad limbum descenderunt. In 
Octavis tamen sanctorum Innocentium, quia Octavas 
Resurrectionis signant, rubeis indumentis est utendum 
similiter : 

In utroque Festo sanctse Crucis et commemorationibus 

ejusdem, quia Cliristi sanguine est sanctificata. 
De croceo colore. 

Croceus color aspectu est maturus, et medius inter album 
et rubeum, auro similis fulgenti. 

Ideo in omnibus Festis Confessorum, et secundum quosdam 
in Festo Magdalense, croceis est utendum vestimentis. 

Tamen Ecclesia Romana albis utitur in Festis Confessorum. 
De violaceo colore. 

Violaceus vel purpureus fuscus et obscurus ac visu disparens, 
pcenitentise et despectus mundi est indicativus : ideo, 

In Dominica prima Adventus Domini, propter tempus 
anxise expectationis : 

Et omnibus diebus ferialibus, quando de tempore agitur, 
usque ad Vesperas in Vigilia Nativitatis Domini : 

Et a Vesperis in Sabbato Septuagesirnse, quando clauditur 
Alleluia, usque ad Ccenam Domini ; vel secundum 
quasdam Ecclesias, usque Dominicam in Passione : 

Et in Rogationibus : 

Et in Quattuor Temporibus extra hebdomadam Pentecostes : 

Et in omnibus Vigiliis Sanctorum propter tempus pceni- 
tentise, purpureis vel violaceis est utendum. Et nota 
quod purpureus et violaceus color pro eodem habentur. 



390 De Color ibus Vestimentorum in Eccl. Eoconiensi. 

De viridi colore 

Viridis color mundus est et visu jocundus atque conforta- 
tivus. Illis igitur temporibus congruit, quibus fides 
Incarnationis et infantiae Salvatoris necnon fides Sanctse 
Trinitatis recolitur, quia Justus et fide vivit, et virescit 
pariter, et resurget. Ideo, 

In omnibus Dominicis et Feriis ab Octavis Epiphanise 
usque ad Septuagesimam : 

Et a Festo Sanctse Trinitatis usque Adventum per totam 
eestatem, quando de tempore agitur, vestimentis viridi- 
bus est utendum ; et sciendum quod color croceus et 
viridis pro eodem reputatur. 
De nigro colore. 

Niger color lugubris est novissimus. Ideo utendum est eo 
in Commemoratione Animarum : 

Et quotiens agitur de mortuis : 

Et in die Parasceves, nigris est utendum. Tamen videtur 
convenientius in die Parasceves usque post orationes 
sollenmes rubeis uti, et postea nigris. 

Et sciendum quod secundum quosdam violaceus et niger 
pro eodem habentur : tamen in Ecclesia nostra Exon. in 
tribus Festis utuntur indifferenter omnibus coloribus 
similiter, scilicet in Festo omnium Sanctorum, et Reli- 
quiarum, et Dedicationis. 



DA 
20 
S9 
v.6l 



Surtees Society, Durham, Eng, 
Publications 



CIRCULATE AS MONOGRAPH 



PLEASE DO NOT REMOVE 
CARDS OR SLIPS FROM THIS POCKET 



UNIVERSITY OF TORONTO LIBRARY